Even though nature is accepted to be an integral part of classical architecture, there is limited... more Even though nature is accepted to be an integral part of classical architecture, there is limited academic literature on this aspect. This paper aims to contribute to this literature with a focus on the transformation of attitudes towards nature in classical culture and the influence of this transformation on sanctuary planning. The first part, titled "Nature as Extension," examines the integration of nature with the humanmade in the seemingly haphazard planning of the Sanctuary of Apollo at Delphi. In this sanctuary, myth, nature, and the human-made merge through a phenomenological logic that employs movement and gaze as its major constituents. The second part, titled "Nature as Container," compares Delphi to the sanctuaries of Athena at Lindos and Fortuna at Praeneste. Perspectival concepts developed in the Hellenistic period could be thought of as instrumental in these sanctuaries, in the creation of an axial and symmetrical space focused on the ascend to the temple. Ultimately, this paper argues that the rupture from nature in the Hellenistic and Roman sanctuaries was a result of the demise of the Archaic mythological tradition and the institution of the philosophical tradition in the democratic polis, humans questioned the dependence of their fate on the almighty gods and defined themselves as the constructor of their own order. Uncontrolled nature became the container of the chaos of the mythical, separate from the controlled human-made realm. The use of perspectival concepts to create introverted spaces preoccupied with their own grandeur rather than the natural context around them could have occurred only in such a cultural context.
Bu metin, temel olarak, antik Roma döneminde ev ve aile kavramlarının kamusal alanla ilişkisini i... more Bu metin, temel olarak, antik Roma döneminde ev ve aile kavramlarının kamusal alanla ilişkisini irdeleyecek. Kamusal-mahrem ve global-yerel ikilemlerinin kaygan sınırlarında, bu kavramların hangi yollarla materyal kültür boyutuna taşındığının ve birer propaganda aracı haline getirildiğinin izlerini sürecek. Metnin ilk bölümünde, Cumhuriyet (Res Publica) döneminde tanımlanıp imparatorluk Roması boyunca bu tanıma referans vererek devam eden ev ve aile kavramları incelenecek. Kamusal ve mahrem ikilemi bağlamında şekillenen bu tanımın, antik kaynaklarda bahsedilen ve Pompei’deki yüksek mevkii sahibi ailelerin evlerinde ele geçen materyal kültür objeleri aracılığıyla, eve dışardan gelenlere ve evde ikamet edenlere nasıl duyurulduğu konu edilecek. İkinci bölümde, ev ve aile ile ilgili kavramların, Cumhuriyet’ten imparatorluğa geçiş döneminde, imparatorluk başkenti Roma’da kamusal alanda nasıl bir propaganda aracı olarak kullanıldığı tartışılacak. Özellikle ilk imparator Augustus’un, kendisini ailesi bağlamında temsil eden anıtlarda, ailevi kavramlar aracılığıyla hem tek adamlığını nasıl meşrulaştırdığı hem de hanedanının devamlılığını nasıl güvence altına aldığı irdelenecek. Üçüncü bölümde ise imparatorluğa bağlı Asya eyaletinin başkenti Efes’te, tabii olma ideolojisi bağlamında, ev ve aile ile ilgili kavramların kamusal ve domestik alanlarda nasıl propaganda aracı haline dönüştürüldüğü ve yerel olanın global olanla ilişkisinin bu kavramlar sayesinde nasıl kurulduğu incelenecek.
İnci Aslanoğlu için Bir Mimarlık Tarihi Dizimi , 2019
Delfi’deki Apollon kutsal alanı şimdiye kadar pek çok detaylı çalışmanın konusu olmuştur (). Bu ç... more Delfi’deki Apollon kutsal alanı şimdiye kadar pek çok detaylı çalışmanın konusu olmuştur (). Bu çalışmaların çoğunda Delfi’nin bir antik dönem müzesi gibi düşünüleceği fikri öne sürülmüş, ancak bu fikir detaylı olarak açılmamıştır. Ben bu metinde, klasik dönemden kalma bir müze olarak düşünebileceğimiz Apollon kutsal alanının mekansal deneyiminde, mitoloji ve tarihin iç içe geçtiği, lineer kronolojik yapıdan bağımsız bir zaman algısının, nasıl kurulduğunu tartışacağım.
Akdeniz’i anlamak iki ayrı uygarlık tanımına hâkim olmakla mümkündür: Uzananlar ve yoğuranlar. Ak... more Akdeniz’i anlamak iki ayrı uygarlık tanımına hâkim olmakla mümkündür: Uzananlar ve yoğuranlar. Akdeniz’in etrafındaki çok çeşitli topraklardaki kültürlerin bazıları yabancı topraklara uzanmış ve beraberlerinde kendi kültürlerini götürmüş; bazıları ise oldukları yerde kalmış ama gelen etkileri kendi yerel kültürleriyle yoğurmuşlardır. Bu ünitede konu edeceğimiz M.Ö. 9 yüzyıldan M.S. 4. yüzyıla kadarki dönemde Fenike, Yunan ve Roma uygarlıklarını uzananlar olarak nitelendirebiliriz. Yoğuranlar ise Etrüsk ve Anadolu uygarlıkları olabilir. Fenike ve Yunan uygarlıkları kendi topraklarında bulunmayan hammaddelere ulaşmak arzusuyla Akdeniz’e yayılmışlar, Romalılar ise daha çok militarist ve emperyalist bir yaklaşımla Akdeniz’i bir iç deniz haline getirmişlerdir. Bu klasifikasyondan uzananların yalnızca verdiği, yoğuranların ise aldığı düşünülmemelidir. Akdeniz çevresindeki kültür alışverişi bu iki grup arasında sürekli bir karşılıklı öğrenme sürecidir. Bu ünite onüç yüzyıllık bir süreci kapsadığı ve farklı birçok kültürden bahsettiği için ilk okumada biraz karışık gelebilir. Ancak Akdeniz kültürünün nasıl karmaşık ve o karmaşıklıktan gelen bir zenginliğe sahip olduğunu özellikle Yunan ve Fenike ticaret kolonileri devrinde çok iyi izleyebiliyoruz. Perslerin tarih sahnesine girmesiyle Yunan kültürü içine kapanıyor ve yabancı etkilerden olabildiğince arınmış Klasik Yunan uygarlığı ortaya çıkıyor. Helenistik Krallıklar dönemi aslında bu kültürün Doğu Akdeniz’e yayıldığı bir dönem. Roma İmparatorluğunun kurulmasıyla Akdeniz imparatorluğun bir iç denizi haline geliyor ve Yunan kültüründen türemiş bir Roma kültürü Akdeniz’in bütününe hakim oluyor. Ünitenin ilk bölümünde, Akdeniz, bir “Kaynaklar Denizi” olarak addediliyor. M.Ö. 9. yüzyıldan 6. yüzyıla kadar uzanan bu dönem Akdeniz’in etrafında yerleşmiş farklı kültürlerin birbirini etkileyerek geliştikleri eklektik bir dönem. “Savaşan Deniz” başlıklı ikinci bölümde, 6. yüzyılda Perslerin tarih sahnesine girmesiyle Akdeniz’deki ticaret ilişkilerine dayalı düzenin yıkılması ve emperyalist hırsların ön plana çıkması konu ediliyor. “Mare Nostrum (Bizim Deniz)” başlıklı üçüncü bölümde ise M.Ö. 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu’nun kurulmasıyla Akdeniz’e homojen ve sistematik bir düzenin getirilmesi anlatılıyor. Bu metin Akdeniz kültür tarihini anlatmaya yönelik Fernand Braudel’i takip eden yazının bir devamı olarak düşünülülebilirse de, bir mimar ve sanat tarihçisi tarafından yazıldığı için şimdiye kadar bu çizgide giden hiçbir metinde olmayan şekilde sanat ve mimarlık ürünlerine referanslar veriyor. Akdeniz’deki dinamiklerin daha iyi anlaşılabilmesi için metin boyunca ticari ve politik ilişkiler ve kültürel alışveriş birbirini sürekli etkileyen sarmal bir ilişki içinde anlatılıyor. Özellikle sanat ve mimarlık ürünlerinin gelişimi bu sarmalın bir parçası olarak görülüyor. Bu anlatım kimi zaman karmaşıklık yaratsa da çoğu sanat tarihi yazınından eksik olan sebep sonuç ilişkilerinin kurulmasında yardımcı oluyor.
Marmara Araştırmaları Sempozyum Bildirileri / Marmara Studies Symposium Proceedings, 2007
Başkentliliğin Mimari Dili: Konstantinopolis'in Başkentliliğinin Yeniden Değerlendirilmesi
Roma ... more Başkentliliğin Mimari Dili: Konstantinopolis'in Başkentliliğinin Yeniden Değerlendirilmesi
Roma imparatorluğunun değişik şartlarda gelişen başkentleri, değişik kentsel formlara sahiplerdi. Roma kuruluşundan itibaren bir yönetim merkezi olduğundan doğal olarak gelişmiş bir başkent olarak nitelendirebilir. Bunun sonucu olarak başkentliliği yansıtan ana yapılar kentin merkezinde yer bulabilmişler ve kent bu işlevin çevresinde gelişebilmiştir. Tetrarkik başkentler var olan önemli şehirlere başkentlilik işlevinin dayatılmasıyla oluşturulmuşlardır. Dolayısıyla bu işlevi barındıran yapılar kentin bir parçası olamadan bir köşesine iliştirilmiştir. Konstantinopolis de başkentlilik işlevinin eski bir kent olan Bizantion’a dayatılmasıyla kurulduğundan Tetrarkik başkentlere benzer, ancak Constantinus bu kenti Roma gibi imparatorluğun tek başkenti olması amacıyla kurmuştur. Bunun sonucu olarak Bizantion genişletilmiş ve yeni şehir Konstantinopolis’in bütününe başkentlilik kavramı yayılmıştır.
Architectural Language of Capitalness: A Re-Evaluation of the Capitalness of Constantinople
The capital cities of the Roman Empire formed under different conditions had different urban layouts. Rome was naturally developed as a capital city since it functioned as the seat of administration from its foundation. As a result, the focal structures reflecting its capitalness could have found place at the center of the city, and the city developed around this function. The so-called “Tetrarchic Capitals” was formed by the imposition of the capitalness to the already existing important cities. As a result, structures housing the capital function were attached to the edge of the city without really being a part of it. Constantinople can be considered as being similar to the Tetrarchic Capitals since it was formed by the imposition of capital function on the ancient city of Byzantion. Yet, Constantine aimed his city to be the next sole capital of the empire after Rome. As a result Byzantion was enlarged, and the idea of capitalness was spread throughout the entire city of Constantinople.
METU Journal of theFaculty of Architecture 34/1, 2017
Family has always been an important aspect of the Italian way of life from antiquity to the prese... more Family has always been an important aspect of the Italian way of life from antiquity to the present. Since the Roman Republic was an oligarchic state, the governing class had always been identified with families. The family pride in state affairs were advertised in the most public part of the Roman house, the atrium, by way of busts, wax masks and shield portraits of the notable ancestors; trophies and wall-paintings illustrating the notable achievements of the family; and family trees and shrines to the Lares, Penates and Genius. These paraphernalia reminded the inhabitants of the household of the family pride, to which they must be loyal and whose expectations they must fulfill.
Augustus, within the process of his institution as the sole ruler of the empire, extensively employed familial concepts as a propaganda tool. He praised the Roman family as a traditional Roman institution within the context of the restoration of order and unity of the Republic. His definition as an autocrat above the senate was made through a familial concept, Pater Patriae. Augustus, as Pater Patriae, controlled and ordered his empire as Roman fathers managed their families. His dynasty was linked to Aeneas and Romulus by way of contemporary legends. Through these legends, he was defined as divinely ordained to reinstitute peace and order, in a way refound the honored tradition of Roman nation as his ancestors had in the past. His monuments in Rome, therefore, featured the imperial dynasty not only as a symbol of order and unity of the empire, but also as a token of the continuity of the reinstituted peace implied by these legendary familial connections.
During the time of the successors of Augustus, monuments representing the imperial family became widespread both in Rome and in the provinces with the aim of heralding and ensuring the continuity of the imperial rule. Within this framework, two examples from Asia Minor, the propylon of the Sebasteion at Aphrodisias and the reconstructed Hellenistic gate of Perge, will be the focus of this paper, to argue how these monuments in their local contexts created a framework through which Greek cities defined themselves as part of the Roman Empire through familial associations.
Both of these examples are gates in the form of aedicular facades, which featured statues belonging to the contemporary emperor and his dynasty in their aedicular units. Within this context, the imperial family was a symbol of the order and unity of the Roman Empire and its continuity like in Rome. In addition to the imperial family, these facades also featured tutelary deities of Aphrodisias and Perge. By inclusion of tutelary deities of cities to the otherwise dynastic sculpture repertoire, it was implied that these cities were tied to the empire with similar ties that links an individual to his/her family. In Aphrodisias, Aphrodite was identified as the ancestral mother of the divine rulers hinting at Greek roots of the imperial dynasty through Aeneas. In Perge, statues of the Greek heroes of the Trojan War implied Trojan roots of the Roman Empire through Aeneas. So, through these associations, a Greek framework was formulated for the alien authority of the Roman emperor.
Ultimately, it can be stated that the aedicular facades in these cities can be thought of as large-scale versions of the familial paraphernalia in the atria of Roman houses. Sebasteion Gate at Aphrodisias and the reconstructed Hellenistic Gate at Perge set up stages on the colonnaded avenues of their cities, representing their city as an extension of the empire. Through this representation not only subjugation to the unity of the empire was legitimized through the family metaphor, but also willful loyalty and devotion to the alien authority of the Roman emperor was sealed through the evocation of a common ancestry.
Roma Dönemi Tören Alaylarının Kent Dokusuna Etkileri: Roma ve İstanbul’daki Zafer Alayları
Tören... more Roma Dönemi Tören Alaylarının Kent Dokusuna Etkileri: Roma ve İstanbul’daki Zafer Alayları
Tören alayı kavramı kamusal kutlamalarda, kent mekanında iki ya da daha fazla nokta arasında, kutlamayla ilişkili bir grup tarafından gerçekleştirilen yürüyüşlere işaret eder. Günümüz kentinde belki de bu değişim hayatın durması anlamına geldiği için bu tür yürüyüşlere çok sık rastlamıyoruz ancak bir Roma kentini çalışırken tören alaylarını dikkate almamaya imkân yoktur. Roma kentleri dini bayramlar, imparatorlukla ilgili kutlamalar, cenaze ve zafer törenleri gibi pek çok değişik sebeble yılın büyük bir kısmında tören alaylarına sahne oluyordu. Çok sıklıkla tekrarlanan bu yürüyüşler kentte geçici değişikliklere sebep oldukları gibi kent dokusunun biçimlenmesinde de önemli bir unsur olarak karşımıza çıkıyorlardı. Roma döneminde zafer alayları genelde yanlızca başkentlerde gerçekleştirilebiliyordu. Bu yüzden Roma ve İstanbul’un kent dokusunun biçimlenmesinde özellikle zafer alayları çok etkili olmuşlardır.
Roma’daki zafer alayları Campus Martius’da başlar, Palatinus tepesinin eteklerini izleyerek Forum Boarium ve Circus Maximus’tan geçer ve İuppiter tapınağında son bulurdu. Bu yol boyu zamanla zaferle ilgili anıtlarla bezenmiş, zafer alayının rahat izlenmesine olanak veren revaklar, tiyatro ve hippodrom gibi yapılar da bu yol üzerinde inşa edilmişlerdir. Hristiyanlığın devletin resmi dini olarak kabülünden sonra zafer alayları, törenin odak noktası olan İuppiter tapınağına uğramaya son verirler ve Forum Romanum törenin yeni son durağı olarak belirlenir.
Odağın dini bir yapıdan kamusal bir alana kaydırılması olgusu, İstanbul’da Mese’nin güney kolundaki imparatorluk forumlarının zafer törenlerinin ana mekanları olarak kullanılmasıyla daha da pekişir. Aslında İstanbul’un kent dokusunun beşinci yüzyılın ikinci yarısına kadar ki biçimlenme süreci, güney kolunun zafer alayının ana güzergahı olarak tanımlanmasıyla yakından ilişkilidir. Beşinci yüzyılın ikinci yarısından sonra zafer alayları artık imparatorların sefere çıkmaması nedeniyle eski önemlerini yitirirler. Buna bağli olarak Mese’nin güney kolu da önemini kaybeder ve kentin doğu ucu, hippodromdaki kutlamalar yoluyla zafer törenlerinin yeni odağı olur. İmparator İustianus’un Augustaion’u zafere gönderme yapan anıtlarla kendi forumu olarak yeniden kurgulaması bu yeni odağı daha da sağlamlaştırır.
Influence of Roman Ceremonial Processions on the Urban Layout: Triumphal Processions in Rome and Constantinople
Procession is a form of public ceremony that uses the urban landscape as the site of its performance, and transforms it temporarily as well as permanently. Perhaps, because of this aspect, processions are not the most popular form of public ceremony in today’s cities. Yet, processions were frequently performed in the Roman cities for various reasons such as for religious festivals, coronations, funerals and triumphs. Roman triumphal processions could have only be performed in capital cities. They, therefore, had a significant influence on the development of the urban layouts of both Rome and Constantinople.
The triumphal procession in Rome started at the Campus Martius, made a loop around the Circus Maximus and ended at the Temple of Jupiter. This route not only attracted the construction of triumphal mouments like triumphal arches, but also buildings that would facilitate comfortable viewing conditions like porticoes, theaters and hippodromes. Temple of Jupiter ceased to be the focus of triumphal processions in Rome after Constantine the Great. As Christianity became the religion of the state, Forum Romanum became the new focus of the ceremony.
This shift from a religious building to a public space was furthered in Cosntantinople where the ritual emphasis was put on the imperial fora located on the south arm of the Mese. In fact, development of the urban structure of Constantinople till the mid-Vth century is closely bound with the definition of this arm as the triumphal route. In the mid-Vth century triumphal procession lost its significance, since the emperors no longer lead the armies to the campaigns. As a result, the southern arm of the Mese lost its significance, and the eastern tip of the city with the ceremonies in the hippodrome became the focus of the ritual. Justinian further developed this aspect when he rebuilt the Augusteion as his forum, and embellished it with triumphal connotations.
Even though nature is accepted to be an integral part of classical architecture, there is limited... more Even though nature is accepted to be an integral part of classical architecture, there is limited academic literature on this aspect. This paper aims to contribute to this literature with a focus on the transformation of attitudes towards nature in classical culture and the influence of this transformation on sanctuary planning. The first part, titled "Nature as Extension," examines the integration of nature with the humanmade in the seemingly haphazard planning of the Sanctuary of Apollo at Delphi. In this sanctuary, myth, nature, and the human-made merge through a phenomenological logic that employs movement and gaze as its major constituents. The second part, titled "Nature as Container," compares Delphi to the sanctuaries of Athena at Lindos and Fortuna at Praeneste. Perspectival concepts developed in the Hellenistic period could be thought of as instrumental in these sanctuaries, in the creation of an axial and symmetrical space focused on the ascend to the temple. Ultimately, this paper argues that the rupture from nature in the Hellenistic and Roman sanctuaries was a result of the demise of the Archaic mythological tradition and the institution of the philosophical tradition in the democratic polis, humans questioned the dependence of their fate on the almighty gods and defined themselves as the constructor of their own order. Uncontrolled nature became the container of the chaos of the mythical, separate from the controlled human-made realm. The use of perspectival concepts to create introverted spaces preoccupied with their own grandeur rather than the natural context around them could have occurred only in such a cultural context.
Bu metin, temel olarak, antik Roma döneminde ev ve aile kavramlarının kamusal alanla ilişkisini i... more Bu metin, temel olarak, antik Roma döneminde ev ve aile kavramlarının kamusal alanla ilişkisini irdeleyecek. Kamusal-mahrem ve global-yerel ikilemlerinin kaygan sınırlarında, bu kavramların hangi yollarla materyal kültür boyutuna taşındığının ve birer propaganda aracı haline getirildiğinin izlerini sürecek. Metnin ilk bölümünde, Cumhuriyet (Res Publica) döneminde tanımlanıp imparatorluk Roması boyunca bu tanıma referans vererek devam eden ev ve aile kavramları incelenecek. Kamusal ve mahrem ikilemi bağlamında şekillenen bu tanımın, antik kaynaklarda bahsedilen ve Pompei’deki yüksek mevkii sahibi ailelerin evlerinde ele geçen materyal kültür objeleri aracılığıyla, eve dışardan gelenlere ve evde ikamet edenlere nasıl duyurulduğu konu edilecek. İkinci bölümde, ev ve aile ile ilgili kavramların, Cumhuriyet’ten imparatorluğa geçiş döneminde, imparatorluk başkenti Roma’da kamusal alanda nasıl bir propaganda aracı olarak kullanıldığı tartışılacak. Özellikle ilk imparator Augustus’un, kendisini ailesi bağlamında temsil eden anıtlarda, ailevi kavramlar aracılığıyla hem tek adamlığını nasıl meşrulaştırdığı hem de hanedanının devamlılığını nasıl güvence altına aldığı irdelenecek. Üçüncü bölümde ise imparatorluğa bağlı Asya eyaletinin başkenti Efes’te, tabii olma ideolojisi bağlamında, ev ve aile ile ilgili kavramların kamusal ve domestik alanlarda nasıl propaganda aracı haline dönüştürüldüğü ve yerel olanın global olanla ilişkisinin bu kavramlar sayesinde nasıl kurulduğu incelenecek.
İnci Aslanoğlu için Bir Mimarlık Tarihi Dizimi , 2019
Delfi’deki Apollon kutsal alanı şimdiye kadar pek çok detaylı çalışmanın konusu olmuştur (). Bu ç... more Delfi’deki Apollon kutsal alanı şimdiye kadar pek çok detaylı çalışmanın konusu olmuştur (). Bu çalışmaların çoğunda Delfi’nin bir antik dönem müzesi gibi düşünüleceği fikri öne sürülmüş, ancak bu fikir detaylı olarak açılmamıştır. Ben bu metinde, klasik dönemden kalma bir müze olarak düşünebileceğimiz Apollon kutsal alanının mekansal deneyiminde, mitoloji ve tarihin iç içe geçtiği, lineer kronolojik yapıdan bağımsız bir zaman algısının, nasıl kurulduğunu tartışacağım.
Akdeniz’i anlamak iki ayrı uygarlık tanımına hâkim olmakla mümkündür: Uzananlar ve yoğuranlar. Ak... more Akdeniz’i anlamak iki ayrı uygarlık tanımına hâkim olmakla mümkündür: Uzananlar ve yoğuranlar. Akdeniz’in etrafındaki çok çeşitli topraklardaki kültürlerin bazıları yabancı topraklara uzanmış ve beraberlerinde kendi kültürlerini götürmüş; bazıları ise oldukları yerde kalmış ama gelen etkileri kendi yerel kültürleriyle yoğurmuşlardır. Bu ünitede konu edeceğimiz M.Ö. 9 yüzyıldan M.S. 4. yüzyıla kadarki dönemde Fenike, Yunan ve Roma uygarlıklarını uzananlar olarak nitelendirebiliriz. Yoğuranlar ise Etrüsk ve Anadolu uygarlıkları olabilir. Fenike ve Yunan uygarlıkları kendi topraklarında bulunmayan hammaddelere ulaşmak arzusuyla Akdeniz’e yayılmışlar, Romalılar ise daha çok militarist ve emperyalist bir yaklaşımla Akdeniz’i bir iç deniz haline getirmişlerdir. Bu klasifikasyondan uzananların yalnızca verdiği, yoğuranların ise aldığı düşünülmemelidir. Akdeniz çevresindeki kültür alışverişi bu iki grup arasında sürekli bir karşılıklı öğrenme sürecidir. Bu ünite onüç yüzyıllık bir süreci kapsadığı ve farklı birçok kültürden bahsettiği için ilk okumada biraz karışık gelebilir. Ancak Akdeniz kültürünün nasıl karmaşık ve o karmaşıklıktan gelen bir zenginliğe sahip olduğunu özellikle Yunan ve Fenike ticaret kolonileri devrinde çok iyi izleyebiliyoruz. Perslerin tarih sahnesine girmesiyle Yunan kültürü içine kapanıyor ve yabancı etkilerden olabildiğince arınmış Klasik Yunan uygarlığı ortaya çıkıyor. Helenistik Krallıklar dönemi aslında bu kültürün Doğu Akdeniz’e yayıldığı bir dönem. Roma İmparatorluğunun kurulmasıyla Akdeniz imparatorluğun bir iç denizi haline geliyor ve Yunan kültüründen türemiş bir Roma kültürü Akdeniz’in bütününe hakim oluyor. Ünitenin ilk bölümünde, Akdeniz, bir “Kaynaklar Denizi” olarak addediliyor. M.Ö. 9. yüzyıldan 6. yüzyıla kadar uzanan bu dönem Akdeniz’in etrafında yerleşmiş farklı kültürlerin birbirini etkileyerek geliştikleri eklektik bir dönem. “Savaşan Deniz” başlıklı ikinci bölümde, 6. yüzyılda Perslerin tarih sahnesine girmesiyle Akdeniz’deki ticaret ilişkilerine dayalı düzenin yıkılması ve emperyalist hırsların ön plana çıkması konu ediliyor. “Mare Nostrum (Bizim Deniz)” başlıklı üçüncü bölümde ise M.Ö. 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu’nun kurulmasıyla Akdeniz’e homojen ve sistematik bir düzenin getirilmesi anlatılıyor. Bu metin Akdeniz kültür tarihini anlatmaya yönelik Fernand Braudel’i takip eden yazının bir devamı olarak düşünülülebilirse de, bir mimar ve sanat tarihçisi tarafından yazıldığı için şimdiye kadar bu çizgide giden hiçbir metinde olmayan şekilde sanat ve mimarlık ürünlerine referanslar veriyor. Akdeniz’deki dinamiklerin daha iyi anlaşılabilmesi için metin boyunca ticari ve politik ilişkiler ve kültürel alışveriş birbirini sürekli etkileyen sarmal bir ilişki içinde anlatılıyor. Özellikle sanat ve mimarlık ürünlerinin gelişimi bu sarmalın bir parçası olarak görülüyor. Bu anlatım kimi zaman karmaşıklık yaratsa da çoğu sanat tarihi yazınından eksik olan sebep sonuç ilişkilerinin kurulmasında yardımcı oluyor.
Marmara Araştırmaları Sempozyum Bildirileri / Marmara Studies Symposium Proceedings, 2007
Başkentliliğin Mimari Dili: Konstantinopolis'in Başkentliliğinin Yeniden Değerlendirilmesi
Roma ... more Başkentliliğin Mimari Dili: Konstantinopolis'in Başkentliliğinin Yeniden Değerlendirilmesi
Roma imparatorluğunun değişik şartlarda gelişen başkentleri, değişik kentsel formlara sahiplerdi. Roma kuruluşundan itibaren bir yönetim merkezi olduğundan doğal olarak gelişmiş bir başkent olarak nitelendirebilir. Bunun sonucu olarak başkentliliği yansıtan ana yapılar kentin merkezinde yer bulabilmişler ve kent bu işlevin çevresinde gelişebilmiştir. Tetrarkik başkentler var olan önemli şehirlere başkentlilik işlevinin dayatılmasıyla oluşturulmuşlardır. Dolayısıyla bu işlevi barındıran yapılar kentin bir parçası olamadan bir köşesine iliştirilmiştir. Konstantinopolis de başkentlilik işlevinin eski bir kent olan Bizantion’a dayatılmasıyla kurulduğundan Tetrarkik başkentlere benzer, ancak Constantinus bu kenti Roma gibi imparatorluğun tek başkenti olması amacıyla kurmuştur. Bunun sonucu olarak Bizantion genişletilmiş ve yeni şehir Konstantinopolis’in bütününe başkentlilik kavramı yayılmıştır.
Architectural Language of Capitalness: A Re-Evaluation of the Capitalness of Constantinople
The capital cities of the Roman Empire formed under different conditions had different urban layouts. Rome was naturally developed as a capital city since it functioned as the seat of administration from its foundation. As a result, the focal structures reflecting its capitalness could have found place at the center of the city, and the city developed around this function. The so-called “Tetrarchic Capitals” was formed by the imposition of the capitalness to the already existing important cities. As a result, structures housing the capital function were attached to the edge of the city without really being a part of it. Constantinople can be considered as being similar to the Tetrarchic Capitals since it was formed by the imposition of capital function on the ancient city of Byzantion. Yet, Constantine aimed his city to be the next sole capital of the empire after Rome. As a result Byzantion was enlarged, and the idea of capitalness was spread throughout the entire city of Constantinople.
METU Journal of theFaculty of Architecture 34/1, 2017
Family has always been an important aspect of the Italian way of life from antiquity to the prese... more Family has always been an important aspect of the Italian way of life from antiquity to the present. Since the Roman Republic was an oligarchic state, the governing class had always been identified with families. The family pride in state affairs were advertised in the most public part of the Roman house, the atrium, by way of busts, wax masks and shield portraits of the notable ancestors; trophies and wall-paintings illustrating the notable achievements of the family; and family trees and shrines to the Lares, Penates and Genius. These paraphernalia reminded the inhabitants of the household of the family pride, to which they must be loyal and whose expectations they must fulfill.
Augustus, within the process of his institution as the sole ruler of the empire, extensively employed familial concepts as a propaganda tool. He praised the Roman family as a traditional Roman institution within the context of the restoration of order and unity of the Republic. His definition as an autocrat above the senate was made through a familial concept, Pater Patriae. Augustus, as Pater Patriae, controlled and ordered his empire as Roman fathers managed their families. His dynasty was linked to Aeneas and Romulus by way of contemporary legends. Through these legends, he was defined as divinely ordained to reinstitute peace and order, in a way refound the honored tradition of Roman nation as his ancestors had in the past. His monuments in Rome, therefore, featured the imperial dynasty not only as a symbol of order and unity of the empire, but also as a token of the continuity of the reinstituted peace implied by these legendary familial connections.
During the time of the successors of Augustus, monuments representing the imperial family became widespread both in Rome and in the provinces with the aim of heralding and ensuring the continuity of the imperial rule. Within this framework, two examples from Asia Minor, the propylon of the Sebasteion at Aphrodisias and the reconstructed Hellenistic gate of Perge, will be the focus of this paper, to argue how these monuments in their local contexts created a framework through which Greek cities defined themselves as part of the Roman Empire through familial associations.
Both of these examples are gates in the form of aedicular facades, which featured statues belonging to the contemporary emperor and his dynasty in their aedicular units. Within this context, the imperial family was a symbol of the order and unity of the Roman Empire and its continuity like in Rome. In addition to the imperial family, these facades also featured tutelary deities of Aphrodisias and Perge. By inclusion of tutelary deities of cities to the otherwise dynastic sculpture repertoire, it was implied that these cities were tied to the empire with similar ties that links an individual to his/her family. In Aphrodisias, Aphrodite was identified as the ancestral mother of the divine rulers hinting at Greek roots of the imperial dynasty through Aeneas. In Perge, statues of the Greek heroes of the Trojan War implied Trojan roots of the Roman Empire through Aeneas. So, through these associations, a Greek framework was formulated for the alien authority of the Roman emperor.
Ultimately, it can be stated that the aedicular facades in these cities can be thought of as large-scale versions of the familial paraphernalia in the atria of Roman houses. Sebasteion Gate at Aphrodisias and the reconstructed Hellenistic Gate at Perge set up stages on the colonnaded avenues of their cities, representing their city as an extension of the empire. Through this representation not only subjugation to the unity of the empire was legitimized through the family metaphor, but also willful loyalty and devotion to the alien authority of the Roman emperor was sealed through the evocation of a common ancestry.
Roma Dönemi Tören Alaylarının Kent Dokusuna Etkileri: Roma ve İstanbul’daki Zafer Alayları
Tören... more Roma Dönemi Tören Alaylarının Kent Dokusuna Etkileri: Roma ve İstanbul’daki Zafer Alayları
Tören alayı kavramı kamusal kutlamalarda, kent mekanında iki ya da daha fazla nokta arasında, kutlamayla ilişkili bir grup tarafından gerçekleştirilen yürüyüşlere işaret eder. Günümüz kentinde belki de bu değişim hayatın durması anlamına geldiği için bu tür yürüyüşlere çok sık rastlamıyoruz ancak bir Roma kentini çalışırken tören alaylarını dikkate almamaya imkân yoktur. Roma kentleri dini bayramlar, imparatorlukla ilgili kutlamalar, cenaze ve zafer törenleri gibi pek çok değişik sebeble yılın büyük bir kısmında tören alaylarına sahne oluyordu. Çok sıklıkla tekrarlanan bu yürüyüşler kentte geçici değişikliklere sebep oldukları gibi kent dokusunun biçimlenmesinde de önemli bir unsur olarak karşımıza çıkıyorlardı. Roma döneminde zafer alayları genelde yanlızca başkentlerde gerçekleştirilebiliyordu. Bu yüzden Roma ve İstanbul’un kent dokusunun biçimlenmesinde özellikle zafer alayları çok etkili olmuşlardır.
Roma’daki zafer alayları Campus Martius’da başlar, Palatinus tepesinin eteklerini izleyerek Forum Boarium ve Circus Maximus’tan geçer ve İuppiter tapınağında son bulurdu. Bu yol boyu zamanla zaferle ilgili anıtlarla bezenmiş, zafer alayının rahat izlenmesine olanak veren revaklar, tiyatro ve hippodrom gibi yapılar da bu yol üzerinde inşa edilmişlerdir. Hristiyanlığın devletin resmi dini olarak kabülünden sonra zafer alayları, törenin odak noktası olan İuppiter tapınağına uğramaya son verirler ve Forum Romanum törenin yeni son durağı olarak belirlenir.
Odağın dini bir yapıdan kamusal bir alana kaydırılması olgusu, İstanbul’da Mese’nin güney kolundaki imparatorluk forumlarının zafer törenlerinin ana mekanları olarak kullanılmasıyla daha da pekişir. Aslında İstanbul’un kent dokusunun beşinci yüzyılın ikinci yarısına kadar ki biçimlenme süreci, güney kolunun zafer alayının ana güzergahı olarak tanımlanmasıyla yakından ilişkilidir. Beşinci yüzyılın ikinci yarısından sonra zafer alayları artık imparatorların sefere çıkmaması nedeniyle eski önemlerini yitirirler. Buna bağli olarak Mese’nin güney kolu da önemini kaybeder ve kentin doğu ucu, hippodromdaki kutlamalar yoluyla zafer törenlerinin yeni odağı olur. İmparator İustianus’un Augustaion’u zafere gönderme yapan anıtlarla kendi forumu olarak yeniden kurgulaması bu yeni odağı daha da sağlamlaştırır.
Influence of Roman Ceremonial Processions on the Urban Layout: Triumphal Processions in Rome and Constantinople
Procession is a form of public ceremony that uses the urban landscape as the site of its performance, and transforms it temporarily as well as permanently. Perhaps, because of this aspect, processions are not the most popular form of public ceremony in today’s cities. Yet, processions were frequently performed in the Roman cities for various reasons such as for religious festivals, coronations, funerals and triumphs. Roman triumphal processions could have only be performed in capital cities. They, therefore, had a significant influence on the development of the urban layouts of both Rome and Constantinople.
The triumphal procession in Rome started at the Campus Martius, made a loop around the Circus Maximus and ended at the Temple of Jupiter. This route not only attracted the construction of triumphal mouments like triumphal arches, but also buildings that would facilitate comfortable viewing conditions like porticoes, theaters and hippodromes. Temple of Jupiter ceased to be the focus of triumphal processions in Rome after Constantine the Great. As Christianity became the religion of the state, Forum Romanum became the new focus of the ceremony.
This shift from a religious building to a public space was furthered in Cosntantinople where the ritual emphasis was put on the imperial fora located on the south arm of the Mese. In fact, development of the urban structure of Constantinople till the mid-Vth century is closely bound with the definition of this arm as the triumphal route. In the mid-Vth century triumphal procession lost its significance, since the emperors no longer lead the armies to the campaigns. As a result, the southern arm of the Mese lost its significance, and the eastern tip of the city with the ceremonies in the hippodrome became the focus of the ritual. Justinian further developed this aspect when he rebuilt the Augusteion as his forum, and embellished it with triumphal connotations.
Uploads
Bu ünite onüç yüzyıllık bir süreci kapsadığı ve farklı birçok kültürden bahsettiği için ilk okumada biraz karışık gelebilir. Ancak Akdeniz kültürünün nasıl karmaşık ve o karmaşıklıktan gelen bir zenginliğe sahip olduğunu özellikle Yunan ve Fenike ticaret kolonileri devrinde çok iyi izleyebiliyoruz. Perslerin tarih sahnesine girmesiyle Yunan kültürü içine kapanıyor ve yabancı etkilerden olabildiğince arınmış Klasik Yunan uygarlığı ortaya çıkıyor. Helenistik Krallıklar dönemi aslında bu kültürün Doğu Akdeniz’e yayıldığı bir dönem. Roma İmparatorluğunun kurulmasıyla Akdeniz imparatorluğun bir iç denizi haline geliyor ve Yunan kültüründen türemiş bir Roma kültürü Akdeniz’in bütününe hakim oluyor.
Ünitenin ilk bölümünde, Akdeniz, bir “Kaynaklar Denizi” olarak addediliyor. M.Ö. 9. yüzyıldan 6. yüzyıla kadar uzanan bu dönem Akdeniz’in etrafında yerleşmiş farklı kültürlerin birbirini etkileyerek geliştikleri eklektik bir dönem. “Savaşan Deniz” başlıklı ikinci bölümde, 6. yüzyılda Perslerin tarih sahnesine girmesiyle Akdeniz’deki ticaret ilişkilerine dayalı düzenin yıkılması ve emperyalist hırsların ön plana çıkması konu ediliyor. “Mare Nostrum (Bizim Deniz)” başlıklı üçüncü bölümde ise M.Ö. 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu’nun kurulmasıyla Akdeniz’e homojen ve sistematik bir düzenin getirilmesi anlatılıyor.
Bu metin Akdeniz kültür tarihini anlatmaya yönelik Fernand Braudel’i takip eden yazının bir devamı olarak düşünülülebilirse de, bir mimar ve sanat tarihçisi tarafından yazıldığı için şimdiye kadar bu çizgide giden hiçbir metinde olmayan şekilde sanat ve mimarlık ürünlerine referanslar veriyor. Akdeniz’deki dinamiklerin daha iyi anlaşılabilmesi için metin boyunca ticari ve politik ilişkiler ve kültürel alışveriş birbirini sürekli etkileyen sarmal bir ilişki içinde anlatılıyor. Özellikle sanat ve mimarlık ürünlerinin gelişimi bu sarmalın bir parçası olarak görülüyor. Bu anlatım kimi zaman karmaşıklık yaratsa da çoğu sanat tarihi yazınından eksik olan sebep sonuç ilişkilerinin kurulmasında yardımcı oluyor.
Roma imparatorluğunun değişik şartlarda gelişen başkentleri, değişik kentsel formlara sahiplerdi. Roma kuruluşundan itibaren bir yönetim merkezi olduğundan doğal olarak gelişmiş bir başkent olarak nitelendirebilir. Bunun sonucu olarak başkentliliği yansıtan ana yapılar kentin merkezinde yer bulabilmişler ve kent bu işlevin çevresinde gelişebilmiştir. Tetrarkik başkentler var olan önemli şehirlere başkentlilik işlevinin dayatılmasıyla oluşturulmuşlardır. Dolayısıyla bu işlevi barındıran yapılar kentin bir parçası olamadan bir köşesine iliştirilmiştir. Konstantinopolis de başkentlilik işlevinin eski bir kent olan Bizantion’a dayatılmasıyla kurulduğundan Tetrarkik başkentlere benzer, ancak Constantinus bu kenti Roma gibi imparatorluğun tek başkenti olması amacıyla kurmuştur. Bunun sonucu olarak Bizantion genişletilmiş ve yeni şehir Konstantinopolis’in bütününe başkentlilik kavramı yayılmıştır.
Architectural Language of Capitalness: A Re-Evaluation of the Capitalness of Constantinople
The capital cities of the Roman Empire formed under different conditions had different urban layouts. Rome was naturally developed as a capital city since it functioned as the seat of administration from its foundation. As a result, the focal structures reflecting its capitalness could have found place at the center of the city, and the city developed around this function. The so-called “Tetrarchic Capitals” was formed by the imposition of the capitalness to the already existing important cities. As a result, structures housing the capital function were attached to the edge of the city without really being a part of it. Constantinople can be considered as being similar to the Tetrarchic Capitals since it was formed by the imposition of capital function on the ancient city of Byzantion. Yet, Constantine aimed his city to be the next sole capital of the empire after Rome. As a result Byzantion was enlarged, and the idea of capitalness was spread throughout the entire city of Constantinople.
Augustus, within the process of his institution as the sole ruler of the empire, extensively employed familial concepts as a propaganda tool. He praised the Roman family as a traditional Roman institution within the context of the restoration of order and unity of the Republic. His definition as an autocrat above the senate was made through a familial concept, Pater Patriae. Augustus, as Pater Patriae, controlled and ordered his empire as Roman fathers managed their families. His dynasty was linked to Aeneas and Romulus by way of contemporary legends. Through these legends, he was defined as divinely ordained to reinstitute peace and order, in a way refound the honored tradition of Roman nation as his ancestors had in the past. His monuments in Rome, therefore, featured the imperial dynasty not only as a symbol of order and unity of the empire, but also as a token of the continuity of the reinstituted peace implied by these legendary familial connections.
During the time of the successors of Augustus, monuments representing the imperial family became widespread both in Rome and in the provinces with the aim of heralding and ensuring the continuity of the imperial rule. Within this framework, two examples from Asia Minor, the propylon of the Sebasteion at Aphrodisias and the reconstructed Hellenistic gate of Perge, will be the focus of this paper, to argue how these monuments in their local contexts created a framework through which Greek cities defined themselves as part of the Roman Empire through familial associations.
Both of these examples are gates in the form of aedicular facades, which featured statues belonging to the contemporary emperor and his dynasty in their aedicular units. Within this context, the imperial family was a symbol of the order and unity of the Roman Empire and its continuity like in Rome. In addition to the imperial family, these facades also featured tutelary deities of Aphrodisias and Perge. By inclusion of tutelary deities of cities to the otherwise dynastic sculpture repertoire, it was implied that these cities were tied to the empire with similar ties that links an individual to his/her family. In Aphrodisias, Aphrodite was identified as the ancestral mother of the divine rulers hinting at Greek roots of the imperial dynasty through Aeneas. In Perge, statues of the Greek heroes of the Trojan War implied Trojan roots of the Roman Empire through Aeneas. So, through these associations, a Greek framework was formulated for the alien authority of the Roman emperor.
Ultimately, it can be stated that the aedicular facades in these cities can be thought of as large-scale versions of the familial paraphernalia in the atria of Roman houses. Sebasteion Gate at Aphrodisias and the reconstructed Hellenistic Gate at Perge set up stages on the colonnaded avenues of their cities, representing their city as an extension of the empire. Through this representation not only subjugation to the unity of the empire was legitimized through the family metaphor, but also willful loyalty and devotion to the alien authority of the Roman emperor was sealed through the evocation of a common ancestry.
Tören alayı kavramı kamusal kutlamalarda, kent mekanında iki ya da daha fazla nokta arasında, kutlamayla ilişkili bir grup tarafından gerçekleştirilen yürüyüşlere işaret eder. Günümüz kentinde belki de bu değişim hayatın durması anlamına geldiği için bu tür yürüyüşlere çok sık rastlamıyoruz ancak bir Roma kentini çalışırken tören alaylarını dikkate almamaya imkân yoktur. Roma kentleri dini bayramlar, imparatorlukla ilgili kutlamalar, cenaze ve zafer törenleri gibi pek çok değişik sebeble yılın büyük bir kısmında tören alaylarına sahne oluyordu. Çok sıklıkla tekrarlanan bu yürüyüşler kentte geçici değişikliklere sebep oldukları gibi kent dokusunun biçimlenmesinde de önemli bir unsur olarak karşımıza çıkıyorlardı. Roma döneminde zafer alayları genelde yanlızca başkentlerde gerçekleştirilebiliyordu. Bu yüzden Roma ve İstanbul’un kent dokusunun biçimlenmesinde özellikle zafer alayları çok etkili olmuşlardır.
Roma’daki zafer alayları Campus Martius’da başlar, Palatinus tepesinin eteklerini izleyerek Forum Boarium ve Circus Maximus’tan geçer ve İuppiter tapınağında son bulurdu. Bu yol boyu zamanla zaferle ilgili anıtlarla bezenmiş, zafer alayının rahat izlenmesine olanak veren revaklar, tiyatro ve hippodrom gibi yapılar da bu yol üzerinde inşa edilmişlerdir. Hristiyanlığın devletin resmi dini olarak kabülünden sonra zafer alayları, törenin odak noktası olan İuppiter tapınağına uğramaya son verirler ve Forum Romanum törenin yeni son durağı olarak belirlenir.
Odağın dini bir yapıdan kamusal bir alana kaydırılması olgusu, İstanbul’da Mese’nin güney kolundaki imparatorluk forumlarının zafer törenlerinin ana mekanları olarak kullanılmasıyla daha da pekişir. Aslında İstanbul’un kent dokusunun beşinci yüzyılın ikinci yarısına kadar ki biçimlenme süreci, güney kolunun zafer alayının ana güzergahı olarak tanımlanmasıyla yakından ilişkilidir. Beşinci yüzyılın ikinci yarısından sonra zafer alayları artık imparatorların sefere çıkmaması nedeniyle eski önemlerini yitirirler. Buna bağli olarak Mese’nin güney kolu da önemini kaybeder ve kentin doğu ucu, hippodromdaki kutlamalar yoluyla zafer törenlerinin yeni odağı olur. İmparator İustianus’un Augustaion’u zafere gönderme yapan anıtlarla kendi forumu olarak yeniden kurgulaması bu yeni odağı daha da sağlamlaştırır.
Influence of Roman Ceremonial Processions on the Urban Layout: Triumphal Processions in Rome and Constantinople
Procession is a form of public ceremony that uses the urban landscape as the site of its performance, and transforms it temporarily as well as permanently. Perhaps, because of this aspect, processions are not the most popular form of public ceremony in today’s cities. Yet, processions were frequently performed in the Roman cities for various reasons such as for religious festivals, coronations, funerals and triumphs. Roman triumphal processions could have only be performed in capital cities. They, therefore, had a significant influence on the development of the urban layouts of both Rome and Constantinople.
The triumphal procession in Rome started at the Campus Martius, made a loop around the Circus Maximus and ended at the Temple of Jupiter. This route not only attracted the construction of triumphal mouments like triumphal arches, but also buildings that would facilitate comfortable viewing conditions like porticoes, theaters and hippodromes. Temple of Jupiter ceased to be the focus of triumphal processions in Rome after Constantine the Great. As Christianity became the religion of the state, Forum Romanum became the new focus of the ceremony.
This shift from a religious building to a public space was furthered in Cosntantinople where the ritual emphasis was put on the imperial fora located on the south arm of the Mese. In fact, development of the urban structure of Constantinople till the mid-Vth century is closely bound with the definition of this arm as the triumphal route. In the mid-Vth century triumphal procession lost its significance, since the emperors no longer lead the armies to the campaigns. As a result, the southern arm of the Mese lost its significance, and the eastern tip of the city with the ceremonies in the hippodrome became the focus of the ritual. Justinian further developed this aspect when he rebuilt the Augusteion as his forum, and embellished it with triumphal connotations.
Bu ünite onüç yüzyıllık bir süreci kapsadığı ve farklı birçok kültürden bahsettiği için ilk okumada biraz karışık gelebilir. Ancak Akdeniz kültürünün nasıl karmaşık ve o karmaşıklıktan gelen bir zenginliğe sahip olduğunu özellikle Yunan ve Fenike ticaret kolonileri devrinde çok iyi izleyebiliyoruz. Perslerin tarih sahnesine girmesiyle Yunan kültürü içine kapanıyor ve yabancı etkilerden olabildiğince arınmış Klasik Yunan uygarlığı ortaya çıkıyor. Helenistik Krallıklar dönemi aslında bu kültürün Doğu Akdeniz’e yayıldığı bir dönem. Roma İmparatorluğunun kurulmasıyla Akdeniz imparatorluğun bir iç denizi haline geliyor ve Yunan kültüründen türemiş bir Roma kültürü Akdeniz’in bütününe hakim oluyor.
Ünitenin ilk bölümünde, Akdeniz, bir “Kaynaklar Denizi” olarak addediliyor. M.Ö. 9. yüzyıldan 6. yüzyıla kadar uzanan bu dönem Akdeniz’in etrafında yerleşmiş farklı kültürlerin birbirini etkileyerek geliştikleri eklektik bir dönem. “Savaşan Deniz” başlıklı ikinci bölümde, 6. yüzyılda Perslerin tarih sahnesine girmesiyle Akdeniz’deki ticaret ilişkilerine dayalı düzenin yıkılması ve emperyalist hırsların ön plana çıkması konu ediliyor. “Mare Nostrum (Bizim Deniz)” başlıklı üçüncü bölümde ise M.Ö. 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu’nun kurulmasıyla Akdeniz’e homojen ve sistematik bir düzenin getirilmesi anlatılıyor.
Bu metin Akdeniz kültür tarihini anlatmaya yönelik Fernand Braudel’i takip eden yazının bir devamı olarak düşünülülebilirse de, bir mimar ve sanat tarihçisi tarafından yazıldığı için şimdiye kadar bu çizgide giden hiçbir metinde olmayan şekilde sanat ve mimarlık ürünlerine referanslar veriyor. Akdeniz’deki dinamiklerin daha iyi anlaşılabilmesi için metin boyunca ticari ve politik ilişkiler ve kültürel alışveriş birbirini sürekli etkileyen sarmal bir ilişki içinde anlatılıyor. Özellikle sanat ve mimarlık ürünlerinin gelişimi bu sarmalın bir parçası olarak görülüyor. Bu anlatım kimi zaman karmaşıklık yaratsa da çoğu sanat tarihi yazınından eksik olan sebep sonuç ilişkilerinin kurulmasında yardımcı oluyor.
Roma imparatorluğunun değişik şartlarda gelişen başkentleri, değişik kentsel formlara sahiplerdi. Roma kuruluşundan itibaren bir yönetim merkezi olduğundan doğal olarak gelişmiş bir başkent olarak nitelendirebilir. Bunun sonucu olarak başkentliliği yansıtan ana yapılar kentin merkezinde yer bulabilmişler ve kent bu işlevin çevresinde gelişebilmiştir. Tetrarkik başkentler var olan önemli şehirlere başkentlilik işlevinin dayatılmasıyla oluşturulmuşlardır. Dolayısıyla bu işlevi barındıran yapılar kentin bir parçası olamadan bir köşesine iliştirilmiştir. Konstantinopolis de başkentlilik işlevinin eski bir kent olan Bizantion’a dayatılmasıyla kurulduğundan Tetrarkik başkentlere benzer, ancak Constantinus bu kenti Roma gibi imparatorluğun tek başkenti olması amacıyla kurmuştur. Bunun sonucu olarak Bizantion genişletilmiş ve yeni şehir Konstantinopolis’in bütününe başkentlilik kavramı yayılmıştır.
Architectural Language of Capitalness: A Re-Evaluation of the Capitalness of Constantinople
The capital cities of the Roman Empire formed under different conditions had different urban layouts. Rome was naturally developed as a capital city since it functioned as the seat of administration from its foundation. As a result, the focal structures reflecting its capitalness could have found place at the center of the city, and the city developed around this function. The so-called “Tetrarchic Capitals” was formed by the imposition of the capitalness to the already existing important cities. As a result, structures housing the capital function were attached to the edge of the city without really being a part of it. Constantinople can be considered as being similar to the Tetrarchic Capitals since it was formed by the imposition of capital function on the ancient city of Byzantion. Yet, Constantine aimed his city to be the next sole capital of the empire after Rome. As a result Byzantion was enlarged, and the idea of capitalness was spread throughout the entire city of Constantinople.
Augustus, within the process of his institution as the sole ruler of the empire, extensively employed familial concepts as a propaganda tool. He praised the Roman family as a traditional Roman institution within the context of the restoration of order and unity of the Republic. His definition as an autocrat above the senate was made through a familial concept, Pater Patriae. Augustus, as Pater Patriae, controlled and ordered his empire as Roman fathers managed their families. His dynasty was linked to Aeneas and Romulus by way of contemporary legends. Through these legends, he was defined as divinely ordained to reinstitute peace and order, in a way refound the honored tradition of Roman nation as his ancestors had in the past. His monuments in Rome, therefore, featured the imperial dynasty not only as a symbol of order and unity of the empire, but also as a token of the continuity of the reinstituted peace implied by these legendary familial connections.
During the time of the successors of Augustus, monuments representing the imperial family became widespread both in Rome and in the provinces with the aim of heralding and ensuring the continuity of the imperial rule. Within this framework, two examples from Asia Minor, the propylon of the Sebasteion at Aphrodisias and the reconstructed Hellenistic gate of Perge, will be the focus of this paper, to argue how these monuments in their local contexts created a framework through which Greek cities defined themselves as part of the Roman Empire through familial associations.
Both of these examples are gates in the form of aedicular facades, which featured statues belonging to the contemporary emperor and his dynasty in their aedicular units. Within this context, the imperial family was a symbol of the order and unity of the Roman Empire and its continuity like in Rome. In addition to the imperial family, these facades also featured tutelary deities of Aphrodisias and Perge. By inclusion of tutelary deities of cities to the otherwise dynastic sculpture repertoire, it was implied that these cities were tied to the empire with similar ties that links an individual to his/her family. In Aphrodisias, Aphrodite was identified as the ancestral mother of the divine rulers hinting at Greek roots of the imperial dynasty through Aeneas. In Perge, statues of the Greek heroes of the Trojan War implied Trojan roots of the Roman Empire through Aeneas. So, through these associations, a Greek framework was formulated for the alien authority of the Roman emperor.
Ultimately, it can be stated that the aedicular facades in these cities can be thought of as large-scale versions of the familial paraphernalia in the atria of Roman houses. Sebasteion Gate at Aphrodisias and the reconstructed Hellenistic Gate at Perge set up stages on the colonnaded avenues of their cities, representing their city as an extension of the empire. Through this representation not only subjugation to the unity of the empire was legitimized through the family metaphor, but also willful loyalty and devotion to the alien authority of the Roman emperor was sealed through the evocation of a common ancestry.
Tören alayı kavramı kamusal kutlamalarda, kent mekanında iki ya da daha fazla nokta arasında, kutlamayla ilişkili bir grup tarafından gerçekleştirilen yürüyüşlere işaret eder. Günümüz kentinde belki de bu değişim hayatın durması anlamına geldiği için bu tür yürüyüşlere çok sık rastlamıyoruz ancak bir Roma kentini çalışırken tören alaylarını dikkate almamaya imkân yoktur. Roma kentleri dini bayramlar, imparatorlukla ilgili kutlamalar, cenaze ve zafer törenleri gibi pek çok değişik sebeble yılın büyük bir kısmında tören alaylarına sahne oluyordu. Çok sıklıkla tekrarlanan bu yürüyüşler kentte geçici değişikliklere sebep oldukları gibi kent dokusunun biçimlenmesinde de önemli bir unsur olarak karşımıza çıkıyorlardı. Roma döneminde zafer alayları genelde yanlızca başkentlerde gerçekleştirilebiliyordu. Bu yüzden Roma ve İstanbul’un kent dokusunun biçimlenmesinde özellikle zafer alayları çok etkili olmuşlardır.
Roma’daki zafer alayları Campus Martius’da başlar, Palatinus tepesinin eteklerini izleyerek Forum Boarium ve Circus Maximus’tan geçer ve İuppiter tapınağında son bulurdu. Bu yol boyu zamanla zaferle ilgili anıtlarla bezenmiş, zafer alayının rahat izlenmesine olanak veren revaklar, tiyatro ve hippodrom gibi yapılar da bu yol üzerinde inşa edilmişlerdir. Hristiyanlığın devletin resmi dini olarak kabülünden sonra zafer alayları, törenin odak noktası olan İuppiter tapınağına uğramaya son verirler ve Forum Romanum törenin yeni son durağı olarak belirlenir.
Odağın dini bir yapıdan kamusal bir alana kaydırılması olgusu, İstanbul’da Mese’nin güney kolundaki imparatorluk forumlarının zafer törenlerinin ana mekanları olarak kullanılmasıyla daha da pekişir. Aslında İstanbul’un kent dokusunun beşinci yüzyılın ikinci yarısına kadar ki biçimlenme süreci, güney kolunun zafer alayının ana güzergahı olarak tanımlanmasıyla yakından ilişkilidir. Beşinci yüzyılın ikinci yarısından sonra zafer alayları artık imparatorların sefere çıkmaması nedeniyle eski önemlerini yitirirler. Buna bağli olarak Mese’nin güney kolu da önemini kaybeder ve kentin doğu ucu, hippodromdaki kutlamalar yoluyla zafer törenlerinin yeni odağı olur. İmparator İustianus’un Augustaion’u zafere gönderme yapan anıtlarla kendi forumu olarak yeniden kurgulaması bu yeni odağı daha da sağlamlaştırır.
Influence of Roman Ceremonial Processions on the Urban Layout: Triumphal Processions in Rome and Constantinople
Procession is a form of public ceremony that uses the urban landscape as the site of its performance, and transforms it temporarily as well as permanently. Perhaps, because of this aspect, processions are not the most popular form of public ceremony in today’s cities. Yet, processions were frequently performed in the Roman cities for various reasons such as for religious festivals, coronations, funerals and triumphs. Roman triumphal processions could have only be performed in capital cities. They, therefore, had a significant influence on the development of the urban layouts of both Rome and Constantinople.
The triumphal procession in Rome started at the Campus Martius, made a loop around the Circus Maximus and ended at the Temple of Jupiter. This route not only attracted the construction of triumphal mouments like triumphal arches, but also buildings that would facilitate comfortable viewing conditions like porticoes, theaters and hippodromes. Temple of Jupiter ceased to be the focus of triumphal processions in Rome after Constantine the Great. As Christianity became the religion of the state, Forum Romanum became the new focus of the ceremony.
This shift from a religious building to a public space was furthered in Cosntantinople where the ritual emphasis was put on the imperial fora located on the south arm of the Mese. In fact, development of the urban structure of Constantinople till the mid-Vth century is closely bound with the definition of this arm as the triumphal route. In the mid-Vth century triumphal procession lost its significance, since the emperors no longer lead the armies to the campaigns. As a result, the southern arm of the Mese lost its significance, and the eastern tip of the city with the ceremonies in the hippodrome became the focus of the ritual. Justinian further developed this aspect when he rebuilt the Augusteion as his forum, and embellished it with triumphal connotations.