datastructures.po

# Python Documentation Turkish Translation
# Copyright (C) 2001-2023, Python Software Foundation
# This file is distributed under the same license as the Python package.
#
msgid ""
msgstr ""
"Project-Id-Version: Python 3.11\n"
"Report-Msgid-Bugs-To: \n"
"POT-Creation-Date: 2023-09-18 19:05+0000\n"
"PO-Revision-Date: 2022-12-28 21:39+0300\n"
"Last-Translator: \n"
"Language-Team: TURKISH <python.docs.tr@gmail.com>\n"
"Language: tr\n"
"MIME-Version: 1.0\n"
"Content-Type: text/plain; charset=UTF-8\n"
"Content-Transfer-Encoding: 8bit\n"
"Plural-Forms: nplurals=2; plural=(n != 1);\n"
"X-Generator: Poedit 3.2.2\n"

#: tutorial/datastructures.rst:5
msgid "Data Structures"
msgstr "Veri Yapıları"

#: tutorial/datastructures.rst:7
msgid ""
"This chapter describes some things you've learned about already in more "
"detail, and adds some new things as well."
msgstr ""
"Bu bölüm, daha önce öğrendiğiniz bazı şeyleri daha ayrıntılı olarak "
"açıklamakta ve bazı yeni şeyler de eklemektedir."

#: tutorial/datastructures.rst:13
msgid "More on Lists"
msgstr "Listeler Üzerine"

#: tutorial/datastructures.rst:15
msgid ""
"The list data type has some more methods.  Here are all of the methods of "
"list objects:"
msgstr ""
"Liste veri türünün bazı yöntemleri daha vardır.  Liste nesnelerinin tüm "
"metotları şunlardır:"

#: tutorial/datastructures.rst:22
msgid ""
"Add an item to the end of the list.  Equivalent to ``a[len(a):] = [x]``."
msgstr "Listenin sonuna bir öğe ekleyin. ``a[len(a):] = [x]`` ile eş değerdir."

#: tutorial/datastructures.rst:28
msgid ""
"Extend the list by appending all the items from the iterable.  Equivalent to "
"``a[len(a):] = iterable``."
msgstr ""
"Listeyi iterable'daki tüm öğeleri ekleyerek genişletin.  ``a[len(a):] = "
"iterable`` ile eş değerdir."

#: tutorial/datastructures.rst:35
msgid ""
"Insert an item at a given position.  The first argument is the index of the "
"element before which to insert, so ``a.insert(0, x)`` inserts at the front "
"of the list, and ``a.insert(len(a), x)`` is equivalent to ``a.append(x)``."
msgstr ""
"Verilen pozisyona bir öğe ekleyin.  İlk argüman, daha önce ekleyeceğiniz "
"öğenin indeksidir, bu nedenle ``a.insert(0, x)`` listenin önüne ekler ve ``a."
"insert(len(a), x)`` komutu ``a.append(x)`` komutu ile eş değerdir."

#: tutorial/datastructures.rst:43
msgid ""
"Remove the first item from the list whose value is equal to *x*.  It raises "
"a :exc:`ValueError` if there is no such item."
msgstr ""
"Değeri *x*'e eşit olan ilk öğeyi listeden kaldırır.  Böyle bir öğe yoksa :"
"exc:`ValueError` hatası ortaya çıkar."

#: tutorial/datastructures.rst:50
msgid ""
"Remove the item at the given position in the list, and return it.  If no "
"index is specified, ``a.pop()`` removes and returns the last item in the "
"list.  (The square brackets around the *i* in the method signature denote "
"that the parameter is optional, not that you should type square brackets at "
"that position.  You will see this notation frequently in the Python Library "
"Reference.)"
msgstr ""
"Listede verilen konumdaki öğeyi kaldırır ve geri döndürür.  Herhangi bir "
"indis belirtilmezse, ``a.pop()`` listedeki son öğeyi kaldırır ve döndürür.  "
"(Yöntem imzasındaki *i* parametresinin etrafındaki köşeli parantezler, "
"parametrenin isteğe bağlı olduğunu belirtir, o konumda köşeli parantez "
"yazmanız gerektiğini değil.  Bu gösterimi Python Kütüphane Referansında "
"sıkça göreceksiniz)"

#: tutorial/datastructures.rst:60
msgid "Remove all items from the list.  Equivalent to ``del a[:]``."
msgstr "Listeden tüm öğeleri kaldırır.  ``del a[:]`` ile eş değerdir."

#: tutorial/datastructures.rst:66
msgid ""
"Return zero-based index in the list of the first item whose value is equal "
"to *x*. Raises a :exc:`ValueError` if there is no such item."
msgstr ""
"Değeri *x*'e eşit olan ilk öğenin listedeki sıfır tabanlı indeksini "
"döndürür. Böyle bir öğe yoksa :exc:`ValueError` hatası ortaya çıkar."

#: tutorial/datastructures.rst:69
msgid ""
"The optional arguments *start* and *end* are interpreted as in the slice "
"notation and are used to limit the search to a particular subsequence of the "
"list.  The returned index is computed relative to the beginning of the full "
"sequence rather than the *start* argument."
msgstr ""
"İsteğe bağlı *start* ve *end* argümanları dilim gösteriminde olduğu gibi "
"yorumlanır ve aramayı listenin belirli bir alt dizisiyle sınırlamak için "
"kullanılır.  Döndürülen dizin, *start* bağımsız değişkeni yerine tam dizinin "
"başlangıcına göre hesaplanır."

#: tutorial/datastructures.rst:78
msgid "Return the number of times *x* appears in the list."
msgstr "Listede *x* öğesinin kaç kez göründüğünü döndürür."

#: tutorial/datastructures.rst:84
msgid ""
"Sort the items of the list in place (the arguments can be used for sort "
"customization, see :func:`sorted` for their explanation)."
msgstr ""
"Listenin öğelerini yerinde sıralayın (argümanlar sıralama özelleştirmesi "
"için kullanılabilir, açıklamaları için bkz: :func:`sorted`)."

#: tutorial/datastructures.rst:91
msgid "Reverse the elements of the list in place."
msgstr "Listenin öğelerini yerinde ters çevirir."

#: tutorial/datastructures.rst:97
msgid "Return a shallow copy of the list.  Equivalent to ``a[:]``."
msgstr "Listenin yüzeysel bir kopyasını döndürür. ``a[:]`` ile eş değerdir."

#: tutorial/datastructures.rst:100
msgid "An example that uses most of the list methods::"
msgstr "Liste yöntemlerinin çoğunu kullanan bir örnek::"

#: tutorial/datastructures.rst:123
msgid ""
"You might have noticed that methods like ``insert``, ``remove`` or ``sort`` "
"that only modify the list have no return value printed -- they return the "
"default ``None``. [#]_  This is a design principle for all mutable data "
"structures in Python."
msgstr ""
"Listeyi yalnızca değiştiren ``insert``, ``remove`` veya ``sort`` gibi "
"yöntemlerin hiçbir dönüş değeri yazdırmadığını fark etmiş olabilirsiniz -- "
"onlar varsayılan ``None`` değerini döndürürler. [#]_  Bu, Python'daki tüm "
"değiştirilebilir veri yapıları için bir tasarım ilkesidir."

#: tutorial/datastructures.rst:128
msgid ""
"Another thing you might notice is that not all data can be sorted or "
"compared.  For instance, ``[None, 'hello', 10]`` doesn't sort because "
"integers can't be compared to strings and *None* can't be compared to other "
"types.  Also, there are some types that don't have a defined ordering "
"relation.  For example, ``3+4j < 5+7j`` isn't a valid comparison."
msgstr ""
"Fark edebileceğiniz bir başka şey de tüm verilerin sıralanamayacağı veya "
"karşılaştırılamayacağıdır.  Örneğin, ``[None, 'hello', 10]`` sıralanamaz "
"çünkü tamsayılar dizelerle karşılaştırılamaz ve *None* diğer türlerle "
"karşılaştırılamaz.  Ayrıca, tanımlanmış bir sıralama ilişkisine sahip "
"olmayan bazı türler de vardır.  Örneğin, ``3+4j < 5+7j`` geçerli bir "
"karşılaştırma değildir."

#: tutorial/datastructures.rst:139
msgid "Using Lists as Stacks"
msgstr "Listeleri Yığın Olarak Kullanma"

#: tutorial/datastructures.rst:144
#, fuzzy
msgid ""
"The list methods make it very easy to use a list as a stack, where the last "
"element added is the first element retrieved (\"last-in, first-out\").  To "
"add an item to the top of the stack, use :meth:`~list.append`.  To retrieve "
"an item from the top of the stack, use :meth:`~list.pop` without an explicit "
"index.  For example::"
msgstr ""
"Liste yöntemleri, bir listeyi, eklenen son öğenin alınan ilk öğe olduğu bir "
"yığın olarak kullanmayı çok kolaylaştırır (\"son giren ilk çıkar\").  "
"Yığının en üstüne bir öğe eklemek için :meth:`append` kullanın.  Yığının en "
"üstünden bir öğe almak için, açık bir indeks olmadan :meth:`pop` kullanın.  "
"Örneğin::"

#: tutorial/datastructures.rst:169
msgid "Using Lists as Queues"
msgstr "Listeleri Kuyruk Olarak Kullanma"

#: tutorial/datastructures.rst:173
msgid ""
"It is also possible to use a list as a queue, where the first element added "
"is the first element retrieved (\"first-in, first-out\"); however, lists are "
"not efficient for this purpose.  While appends and pops from the end of list "
"are fast, doing inserts or pops from the beginning of a list is slow "
"(because all of the other elements have to be shifted by one)."
msgstr ""
"Bir listeyi, eklenen ilk elemanın alınan ilk eleman olduğu bir kuyruk olarak "
"kullanmak da mümkündür (\"ilk giren ilk çıkar\"); ancak listeler bu amaç "
"için verimli değildir.  Listenin sonundan ekleme ve çıkarma işlemleri "
"hızlıyken, listenin başından ekleme veya çıkarma yapmak yavaştır (çünkü "
"diğer tüm öğelerin bir adım kaydırılması gerekir)."

#: tutorial/datastructures.rst:179
msgid ""
"To implement a queue, use :class:`collections.deque` which was designed to "
"have fast appends and pops from both ends.  For example::"
msgstr ""
"Bir kuyruk uygulamak için, her iki uçtan da hızlı ekleme ve çıkarma yapmak "
"üzere tasarlanmış :class:`collections.deque` kullanın.  Örneğin::"

#: tutorial/datastructures.rst:197
msgid "List Comprehensions"
msgstr "Liste Kavramaları"

#: tutorial/datastructures.rst:199
msgid ""
"List comprehensions provide a concise way to create lists. Common "
"applications are to make new lists where each element is the result of some "
"operations applied to each member of another sequence or iterable, or to "
"create a subsequence of those elements that satisfy a certain condition."
msgstr ""
"Liste kavramaları, listeler oluşturmak için kısa bir yol sağlar. Yaygın "
"uygulamalar, her bir öğenin başka bir dizinin veya yinelenebilir öğenin her "
"bir üyesine uygulanan bazı işlemlerin sonucu olduğu yeni listeler oluşturmak "
"veya belirli bir koşulu karşılayan öğelerin bir alt dizisini oluşturmaktır."

#: tutorial/datastructures.rst:204
msgid "For example, assume we want to create a list of squares, like::"
msgstr ""
"Örneğin, aşağıdaki gibi bir kareler listesi oluşturmak istediğimizi "
"varsayalım:"

#: tutorial/datastructures.rst:213
msgid ""
"Note that this creates (or overwrites) a variable named ``x`` that still "
"exists after the loop completes.  We can calculate the list of squares "
"without any side effects using::"
msgstr ""
"Bunun, ``x`` adında bir değişken yarattığına (veya üzerine yazdığına) ve bu "
"değişkenin döngü tamamlandıktan sonra da var olduğuna dikkat edin.  Kareler "
"listesini, şunu kullanarak herhangi bir yan etki olmadan hesaplayabiliriz:"

#: tutorial/datastructures.rst:219
msgid "or, equivalently::"
msgstr "veya aynı şekilde::"

#: tutorial/datastructures.rst:223
msgid "which is more concise and readable."
msgstr "ki bu daha kısa ve okunaklıdır."

#: tutorial/datastructures.rst:225
msgid ""
"A list comprehension consists of brackets containing an expression followed "
"by a :keyword:`!for` clause, then zero or more :keyword:`!for` or :keyword:`!"
"if` clauses.  The result will be a new list resulting from evaluating the "
"expression in the context of the :keyword:`!for` and :keyword:`!if` clauses "
"which follow it. For example, this listcomp combines the elements of two "
"lists if they are not equal::"
msgstr ""
"Bir liste kavrayışı, bir ifade içeren parantezlerden ve ardından bir :"
"keyword:`!for` cümlesinden, ardından sıfır veya daha fazla :keyword:`!for` "
"veya :keyword:`!if` cümlesinden oluşur.  Sonuç, ifadenin kendisini takip "
"eden :keyword:`!for` ve :keyword:`!if` cümleleri bağlamında "
"değerlendirilmesiyle elde edilen yeni bir liste olacaktır. Örneğin, "
"listcomp, eşit değillerse iki listenin öğelerini birleştirir::"

#: tutorial/datastructures.rst:235
msgid "and it's equivalent to::"
msgstr "ve şuna eş değerdir::"

#: tutorial/datastructures.rst:246
msgid ""
"Note how the order of the :keyword:`for` and :keyword:`if` statements is the "
"same in both these snippets."
msgstr ""
"Her iki kod parçacığında da :keyword:`for` ve :keyword:`if` ifadelerinin "
"sıralamasının aynı olduğuna dikkat edin."

#: tutorial/datastructures.rst:249
msgid ""
"If the expression is a tuple (e.g. the ``(x, y)`` in the previous example), "
"it must be parenthesized. ::"
msgstr ""
"Eğer ifade bir veri grubu ise (örneğin önceki örnekteki ``(x, y)``), "
"parantez içine alınmalıdır. ::"

#: tutorial/datastructures.rst:280
msgid ""
"List comprehensions can contain complex expressions and nested functions::"
msgstr ""
"Liste kavramaları karmaşık ifadeler ve iç içe geçmiş fonksiyonlar "
"içerebilir::"

#: tutorial/datastructures.rst:287
msgid "Nested List Comprehensions"
msgstr "İç İçe Liste Kavramaları"

#: tutorial/datastructures.rst:289
msgid ""
"The initial expression in a list comprehension can be any arbitrary "
"expression, including another list comprehension."
msgstr ""
"Bir liste kavrayışındaki ilk ifade, başka bir liste kavrayışı da dahil olmak "
"üzere rastgele herhangi bir ifade olabilir."

#: tutorial/datastructures.rst:292
msgid ""
"Consider the following example of a 3x4 matrix implemented as a list of 3 "
"lists of length 4::"
msgstr ""
"Uzunluğu 4 olan 3 listeden oluşan bir liste olarak uygulanan 3x4'lük bir "
"matrisin aşağıdaki örneğini düşünün::"

#: tutorial/datastructures.rst:301
msgid "The following list comprehension will transpose rows and columns::"
msgstr "Aşağıdaki liste kavraması satır ve sütunların yerlerini değiştirir::"

#: tutorial/datastructures.rst:306
msgid ""
"As we saw in the previous section, the inner list comprehension is evaluated "
"in the context of the :keyword:`for` that follows it, so this example is "
"equivalent to::"
msgstr ""
"Önceki bölümde gördüğümüz gibi, iç liste kavrayışı, onu takip eden :keyword:"
"`for` bağlamında değerlendirilir, bu nedenle bu örnek şuna eş değerdir::"

#: tutorial/datastructures.rst:317
msgid "which, in turn, is the same as::"
msgstr "ki bu da şununla aynıdır::"

#: tutorial/datastructures.rst:330
msgid ""
"In the real world, you should prefer built-in functions to complex flow "
"statements. The :func:`zip` function would do a great job for this use case::"
msgstr ""
"Gerçek dünyada, karmaşık akışlı ifadeler yerine yerleşik işlevleri tercih "
"etmelisiniz. Bu kullanım durumu için :func:`zip` fonksiyonu harika bir iş "
"çıkaracaktır::"

#: tutorial/datastructures.rst:336
msgid ""
"See :ref:`tut-unpacking-arguments` for details on the asterisk in this line."
msgstr ""
"Bu satırdaki yıldız işaretiyle ilgili ayrıntılar için :ref:`tut-unpacking-"
"arguments` bölümüne bakın."

#: tutorial/datastructures.rst:341
msgid "The :keyword:`!del` statement"
msgstr ":keyword:`!del` ifadesi"

#: tutorial/datastructures.rst:343
#, fuzzy
msgid ""
"There is a way to remove an item from a list given its index instead of its "
"value: the :keyword:`del` statement.  This differs from the :meth:`~list."
"pop` method which returns a value.  The :keyword:`!del` statement can also "
"be used to remove slices from a list or clear the entire list (which we did "
"earlier by assignment of an empty list to the slice).  For example::"
msgstr ""
"Değer yerine indeksi verilen bir öğeyi listeden kaldırmanın bir yolu "
"vardır: :keyword:`del` ifadesi.  Bu, bir değer döndüren :meth:`pop` "
"yönteminden farklıdır. :keyword:`!del` ifadesi ayrıca bir listeden dilimleri "
"kaldırmak veya tüm listeyi temizlemek için de kullanılabilir (bunu daha önce "
"dilime boş bir liste atayarak yapmıştık).  Örneğin::"

#: tutorial/datastructures.rst:360
msgid ":keyword:`del` can also be used to delete entire variables::"
msgstr ":keyword:`del` değişkenlerin tamamını silmek için de kullanılabilir::"

#: tutorial/datastructures.rst:364
msgid ""
"Referencing the name ``a`` hereafter is an error (at least until another "
"value is assigned to it).  We'll find other uses for :keyword:`del` later."
msgstr ""
"Bundan sonra ``a`` ismine referans vermek bir hatadır (en azından ona başka "
"bir değer atanana kadar).  Daha sonra :keyword:`del` için başka kullanımlar "
"bulacağız."

#: tutorial/datastructures.rst:371
msgid "Tuples and Sequences"
msgstr "Veri Grupları ve Diziler"

#: tutorial/datastructures.rst:373
msgid ""
"We saw that lists and strings have many common properties, such as indexing "
"and slicing operations.  They are two examples of *sequence* data types "
"(see :ref:`typesseq`).  Since Python is an evolving language, other sequence "
"data types may be added.  There is also another standard sequence data type: "
"the *tuple*."
msgstr ""
"Listelerin ve dizelerin indeksleme ve dilimleme işlemleri gibi birçok ortak "
"özelliğe sahip olduğunu gördük.  Bunlar *dizi* veri tiplerinin iki örneğidir "
"(bkz. :ref:`typesseq`).  Python gelişen bir dil olduğu için başka dizi veri "
"tipleri de eklenebilir.  Ayrıca başka bir standart dizi veri tipi daha "
"vardır: *tuple*."

#: tutorial/datastructures.rst:379
msgid ""
"A tuple consists of a number of values separated by commas, for instance::"
msgstr "Bir veri grubu, virgülle ayrılmış bir dizi değerden oluşur, örneğin::"

#: tutorial/datastructures.rst:401
msgid ""
"As you see, on output tuples are always enclosed in parentheses, so that "
"nested tuples are interpreted correctly; they may be input with or without "
"surrounding parentheses, although often parentheses are necessary anyway (if "
"the tuple is part of a larger expression).  It is not possible to assign to "
"the individual items of a tuple, however it is possible to create tuples "
"which contain mutable objects, such as lists."
msgstr ""
"Gördüğünüz gibi, çıktıda veri grupları her zaman parantez içine alınır, "
"böylece iç içe geçmiş veri grupları doğru şekilde yorumlanır; parantezli "
"veya parantezsiz olarak girilebilirler, ancak genellikle parantezler "
"gereklidir (eğer grup daha büyük bir ifadenin parçasıysa).  Bir veri "
"grubunun öğelerine tek tek atama yapmak mümkün değildir, ancak listeler gibi "
"değiştirilebilir nesneler içeren veri grupları oluşturmak mümkündür."

#: tutorial/datastructures.rst:408
msgid ""
"Though tuples may seem similar to lists, they are often used in different "
"situations and for different purposes. Tuples are :term:`immutable`, and "
"usually contain a heterogeneous sequence of elements that are accessed via "
"unpacking (see later in this section) or indexing (or even by attribute in "
"the case of :func:`namedtuples <collections.namedtuple>`). Lists are :term:"
"`mutable`, and their elements are usually homogeneous and are accessed by "
"iterating over the list."
msgstr ""
"Veri grupları listelere benzer görünse de, genellikle farklı durumlarda ve "
"farklı amaçlar için kullanılırlar. Veri grupları :term:`immutable` 'dır ve "
"genellikle paket açma (bu bölümün ilerleyen kısımlarına bakınız) veya "
"indeksleme (hatta :func:`namedtuples <collections.namedtuple>` durumunda "
"öznitelik ile) yoluyla erişilen heterojen bir dizi eleman içerir. Listeler :"
"term:`mutable` 'dır ve elemanları genellikle homojendir ve listenin üzerinde "
"yinelenerek erişilir."

#: tutorial/datastructures.rst:416
msgid ""
"A special problem is the construction of tuples containing 0 or 1 items: the "
"syntax has some extra quirks to accommodate these.  Empty tuples are "
"constructed by an empty pair of parentheses; a tuple with one item is "
"constructed by following a value with a comma (it is not sufficient to "
"enclose a single value in parentheses). Ugly, but effective.  For example::"
msgstr ""
"Özel bir sorun, 0 veya 1 öğe içeren veri gruplarının oluşturulmasıdır: söz "
"diziminin bunlar ile başa çıkan bazı ekstra tuhaflıkları vardır.  Boş veri "
"grupları boş bir parantez çifti ile oluşturulur; bir öğeli bir veri grubu, "
"bir değeri virgülle takip ederek oluşturulur (tek bir değeri parantez içine "
"almak yeterli değildir). Çirkin olsa da etkilidir.  Örneğin::"

#: tutorial/datastructures.rst:431
msgid ""
"The statement ``t = 12345, 54321, 'hello!'`` is an example of *tuple "
"packing*: the values ``12345``, ``54321`` and ``'hello!'`` are packed "
"together in a tuple. The reverse operation is also possible::"
msgstr ""
"``t = 12345, 54321, ‘hello!’`` ifadesi bir *veri grubu paketleme* örneğidir: "
"``12345``, ``54321`` ve ``'hello!'`` değerleri bir veri grubu içinde bir "
"araya getirilmiştir. Bu işlemin tersi de mümkündür::"

#: tutorial/datastructures.rst:437
msgid ""
"This is called, appropriately enough, *sequence unpacking* and works for any "
"sequence on the right-hand side.  Sequence unpacking requires that there are "
"as many variables on the left side of the equals sign as there are elements "
"in the sequence.  Note that multiple assignment is really just a combination "
"of tuple packing and sequence unpacking."
msgstr ""
"Buna uygun bir şekilde *dizi açma (sequence unpacking)* denir ve sağ "
"taraftaki herhangi bir dizi için çalışır.  Dizi açma, eşittir işaretinin sol "
"tarafında dizideki eleman sayısı kadar değişken olmasını gerektirir.  Çoklu "
"atamanın aslında tuple paketleme ve dizi açmanın bir kombinasyonu olduğunu "
"unutmayın."

#: tutorial/datastructures.rst:447
msgid "Sets"
msgstr "Kümeler"

#: tutorial/datastructures.rst:449
msgid ""
"Python also includes a data type for *sets*.  A set is an unordered "
"collection with no duplicate elements.  Basic uses include membership "
"testing and eliminating duplicate entries.  Set objects also support "
"mathematical operations like union, intersection, difference, and symmetric "
"difference."
msgstr ""
"Python ayrıca *kümeler* için bir veri türü içerir.  Bir küme, yinelenen "
"öğeleri olmayan sırasız bir koleksiyondur.  Temel kullanımları içerisinde "
"üyelik testi ve yinelenen girdilerin elenmesi yer alır.  Küme nesneleri "
"ayrıca birleşim, kesişim, fark ve simetrik fark gibi matematiksel işlemleri "
"de destekler."

#: tutorial/datastructures.rst:454
msgid ""
"Curly braces or the :func:`set` function can be used to create sets.  Note: "
"to create an empty set you have to use ``set()``, not ``{}``; the latter "
"creates an empty dictionary, a data structure that we discuss in the next "
"section."
msgstr ""
"Küme oluşturmak için küme parantezleri veya :func:`set` fonksiyonu "
"kullanılabilir.  Not: boş bir küme oluşturmak için ``{}`` değil ``set()`` "
"kullanmanız gerekir, çünkü birincisi boş bir sözlük oluşturur, ki bu da bir "
"sonraki bölümde tartışacağımız bir veri yapısıdır."

#: tutorial/datastructures.rst:458
msgid "Here is a brief demonstration::"
msgstr "İşte kısa bir gösterim::"

#: tutorial/datastructures.rst:483
msgid ""
"Similarly to :ref:`list comprehensions <tut-listcomps>`, set comprehensions "
"are also supported::"
msgstr ""
":ref:`liste kavramaları <tut-listcomps>` gibi küme kavramaları da "
"desteklenmektedir::"

#: tutorial/datastructures.rst:494
msgid "Dictionaries"
msgstr "Sözlükler"

#: tutorial/datastructures.rst:496
#, fuzzy
msgid ""
"Another useful data type built into Python is the *dictionary* (see :ref:"
"`typesmapping`). Dictionaries are sometimes found in other languages as "
"\"associative memories\" or \"associative arrays\".  Unlike sequences, which "
"are indexed by a range of numbers, dictionaries are indexed by *keys*, which "
"can be any immutable type; strings and numbers can always be keys.  Tuples "
"can be used as keys if they contain only strings, numbers, or tuples; if a "
"tuple contains any mutable object either directly or indirectly, it cannot "
"be used as a key. You can't use lists as keys, since lists can be modified "
"in place using index assignments, slice assignments, or methods like :meth:"
"`~list.append` and :meth:`~list.extend`."
msgstr ""
"Python'da yerleşik olarak bulunan bir başka kullanışlı veri türü de "
"*sözlüktür* (bkz :ref:`typesmapping`). Sözlükler bazen diğer dillerde "
"\"ilişkisel bellekler\" veya \"ilişkisel diziler\" olarak bulunur.  Bir sayı "
"aralığı ile indekslenen dizilerin aksine, sözlükler herhangi bir değişmez "
"tip olabilen *anahtarlar* ile indekslenir, ki dizgiler ve sayılar her zaman "
"birer anahtar olabilir.  Veri grupları yalnızca dizgi, sayı ya da veri grubu "
"içeriyorsa anahtar olarak kullanılabilir. Ancak bir veri grubu doğrudan ya "
"da dolaylı olarak değişebilir herhangi bir nesne içeriyorsa anahtar olarak "
"kullanılamaz. Listeler; dizin atamaları, dilim atamaları veya :meth:`append` "
"ve :meth:`extend` gibi yöntemler kullanılarak yerinde değiştirilebildiğinden "
"listeleri anahtar olarak kullanamazsınız."

#: tutorial/datastructures.rst:507
msgid ""
"It is best to think of a dictionary as a set of *key: value* pairs, with the "
"requirement that the keys are unique (within one dictionary). A pair of "
"braces creates an empty dictionary: ``{}``. Placing a comma-separated list "
"of key:value pairs within the braces adds initial key:value pairs to the "
"dictionary; this is also the way dictionaries are written on output."
msgstr ""
"Bir sözlüğü *anahtar: değer* çiftleri olarak düşünmek en iyisidir. Bir "
"sözlük içerisindeki her anahtarın benzersiz olması gerektiğini ise "
"unutmayın. Bir çift parantez boş bir sözlük oluşturur: ``{}``. Anahtar:değer "
"çiftlerinin virgülle ayrılmış bir listesini parantezler içine yerleştirmek "
"sözlüğe ilk anahtar:değer çiftlerini ekler; sözlükler çıktıda da aynı bu "
"şekilde görünürler."

#: tutorial/datastructures.rst:513
msgid ""
"The main operations on a dictionary are storing a value with some key and "
"extracting the value given the key.  It is also possible to delete a key:"
"value pair with ``del``. If you store using a key that is already in use, "
"the old value associated with that key is forgotten.  It is an error to "
"extract a value using a non-existent key."
msgstr ""
"Bir sözlük üzerindeki ana işlemler, bir değeri bir anahtarla depolamak ve "
"anahtarı verilen değeri geri çıkarmaktır.  Ayrıca ``del`` ile bir anahtar:"
"değer çiftini silmek de mümkündür. Zaten bir değeri kullanımda olan bir "
"anahtar kullanarak saklarsanız, bu anahtarla ilişkili eski değer unutulur.  "
"Var olmayan bir anahtar kullanarak değer çıkarmak bir hatadır."

#: tutorial/datastructures.rst:519
msgid ""
"Performing ``list(d)`` on a dictionary returns a list of all the keys used "
"in the dictionary, in insertion order (if you want it sorted, just use "
"``sorted(d)`` instead). To check whether a single key is in the dictionary, "
"use the :keyword:`in` keyword."
msgstr ""
"Bir sözlük üzerinde ``list(d)`` işlemini gerçekleştirmek, sözlükte "
"kullanılan tüm anahtarların bir listesini eklenme sırasına göre döndürür "
"(başka bir düzenle sıralanmasını istiyorsanız, bunun yerine ``sorted(d)`` "
"kullanın). Tek bir anahtarın sözlükte olup olmadığını kontrol etmek için :"
"keyword:`in` anahtar sözcüğünü kullanın."

#: tutorial/datastructures.rst:524
msgid "Here is a small example using a dictionary::"
msgstr "İşte sözlük kullanılan bir örnek::"

#: tutorial/datastructures.rst:545
msgid ""
"The :func:`dict` constructor builds dictionaries directly from sequences of "
"key-value pairs::"
msgstr ""
":func:`dict` yapıcısı, doğrudan anahtar-değer dizilerinden sözlükler "
"oluşturur::"

#: tutorial/datastructures.rst:551
msgid ""
"In addition, dict comprehensions can be used to create dictionaries from "
"arbitrary key and value expressions::"
msgstr ""
"Buna ek olarak, sözlük kavramaları rastgele anahtar ve değer ifadelerinden "
"sözlükler oluşturmak için de kullanılabilir::"

#: tutorial/datastructures.rst:557
msgid ""
"When the keys are simple strings, it is sometimes easier to specify pairs "
"using keyword arguments::"
msgstr ""
"Anahtarlar basit dizgiler olduğunda, anahtar sözcük argümanlarını kullanarak "
"çiftleri belirtmek bazen daha kolaydır::"

#: tutorial/datastructures.rst:567
msgid "Looping Techniques"
msgstr "Döngü Teknikleri"

#: tutorial/datastructures.rst:569
#, fuzzy
msgid ""
"When looping through dictionaries, the key and corresponding value can be "
"retrieved at the same time using the :meth:`~dict.items` method. ::"
msgstr ""
"Sözlükler arasında döngü yaparken, :meth:`items` yöntemi kullanılarak "
"anahtar ve karşılık gelen değer aynı anda alınabilir. ::"

#: tutorial/datastructures.rst:579
msgid ""
"When looping through a sequence, the position index and corresponding value "
"can be retrieved at the same time using the :func:`enumerate` function. ::"
msgstr ""
"Bir dizi boyunca döngü yaparken, :func:`enumerate` fonksiyonu kullanılarak "
"konum indeksi ve karşılık gelen değer aynı anda alınabilir. ::"

#: tutorial/datastructures.rst:589
msgid ""
"To loop over two or more sequences at the same time, the entries can be "
"paired with the :func:`zip` function. ::"
msgstr ""
"Aynı anda iki veya daha fazla dizi üzerinde döngü yapmak için, girdiler :"
"func:`zip` fonksiyonu ile eşleştirilebilir. ::"

#: tutorial/datastructures.rst:601
msgid ""
"To loop over a sequence in reverse, first specify the sequence in a forward "
"direction and then call the :func:`reversed` function. ::"
msgstr ""
"Bir dizi üzerinde ters yönde döngü yapmak için, önce diziyi ileri yönde "
"belirtin ve ardından :func:`reversed` fonksiyonunu çağırın. ::"

#: tutorial/datastructures.rst:613
msgid ""
"To loop over a sequence in sorted order, use the :func:`sorted` function "
"which returns a new sorted list while leaving the source unaltered. ::"
msgstr ""
"Bir dizi üzerinde sıralı olarak döngü yapmak için, listenin kaynağını "
"değiştirmeksizin yeni bir sıralı liste döndüren :func:`sorted` fonksiyonunu "
"kullanın. ::"

#: tutorial/datastructures.rst:627
msgid ""
"Using :func:`set` on a sequence eliminates duplicate elements. The use of :"
"func:`sorted` in combination with :func:`set` over a sequence is an "
"idiomatic way to loop over unique elements of the sequence in sorted "
"order. ::"
msgstr ""
"Bir dizi üzerinde :func:`set` kullanmak yinelenen öğeleri ortadan kaldırır. "
"Bir dizi üzerinde :func:`set` ile birlikte :func:`sorted` kullanımı, dizinin "
"benzersiz öğeleri üzerinde sıralı olarak döngü oluşturmanın deyimsel bir "
"yoludur. ::"

#: tutorial/datastructures.rst:640
msgid ""
"It is sometimes tempting to change a list while you are looping over it; "
"however, it is often simpler and safer to create a new list instead. ::"
msgstr ""
"Bazen bir liste üzerinde döngü yaparken değiştirmek cazip gelebilir; ancak "
"bunun yerine yeni bir liste oluşturmak genellikle daha basit ve daha "
"güvenlidir. ::"

#: tutorial/datastructures.rst:657
msgid "More on Conditions"
msgstr "Koşullar Üzerine"

#: tutorial/datastructures.rst:659
msgid ""
"The conditions used in ``while`` and ``if`` statements can contain any "
"operators, not just comparisons."
msgstr ""
"``while`` ve ``if`` deyimlerinde kullanılan koşullar sadece karşılaştırma "
"değil, herhangi bir operatör içerebilir."

#: tutorial/datastructures.rst:663
msgid ""
"The comparison operators ``in`` and ``not in`` are membership tests that "
"determine whether a value is in (or not in) a container.  The operators "
"``is`` and ``is not`` compare whether two objects are really the same "
"object.  All comparison operators have the same priority, which is lower "
"than that of all numerical operators."
msgstr ""
"Karşılaştırma operatörleri ``in`` ve ``not in`` bir değerin bir dizide olup "
"olmadığını kontrol eder.  ``is`` ve ``is not`` operatörleri iki nesnenin "
"gerçekten aynı nesne olup olmadığını karşılaştırır.  Tüm karşılaştırma "
"operatörleri aynı önceliğe sahiptir, bu öncelik ise tüm sayısal "
"operatörlerden daha düşüktür."

#: tutorial/datastructures.rst:669
msgid ""
"Comparisons can be chained.  For example, ``a < b == c`` tests whether ``a`` "
"is less than ``b`` and moreover ``b`` equals ``c``."
msgstr ""
"Karşılaştırmalar art arda zincirlenebilir.  Örneğin, ``a < b == c`` ifadesi "
"``a`` değerinin ``b`` değerinden küçük olup olmadığını test ederken aynı "
"zamanda ``b`` değerinin ``c`` değerine eşit olup olmadığını test eder."

#: tutorial/datastructures.rst:672
msgid ""
"Comparisons may be combined using the Boolean operators ``and`` and ``or``, "
"and the outcome of a comparison (or of any other Boolean expression) may be "
"negated with ``not``.  These have lower priorities than comparison "
"operators; between them, ``not`` has the highest priority and ``or`` the "
"lowest, so that ``A and not B or C`` is equivalent to ``(A and (not B)) or "
"C``. As always, parentheses can be used to express the desired composition."
msgstr ""
"Karşılaştırmalar ``and`` ve ``or`` Boolean operatörleri kullanılarak "
"birleştirilebilir ve bir karşılaştırmanın (veya başka bir Boolean "
"ifadesinin) sonucu ``not`` ile olumsuzlanabilir.  Bunlar karşılaştırma "
"operatörlerinden daha düşük önceliklere sahiptir; aralarında, ``not`` en "
"yüksek önceliğe ve ``or`` en düşük önceliğe sahiptir, böylece ``A ve B değil "
"veya C``, ``(A ve (B değil)) veya C`` ile eş değerdir. Her zaman olduğu "
"gibi, istenen bileşimi ifade etmek için parantezler kullanılabilir."

#: tutorial/datastructures.rst:679
msgid ""
"The Boolean operators ``and`` and ``or`` are so-called *short-circuit* "
"operators: their arguments are evaluated from left to right, and evaluation "
"stops as soon as the outcome is determined.  For example, if ``A`` and ``C`` "
"are true but ``B`` is false, ``A and B and C`` does not evaluate the "
"expression ``C``.  When used as a general value and not as a Boolean, the "
"return value of a short-circuit operator is the last evaluated argument."
msgstr ""
"Boolean operatörleri ``and`` ve ``or`` *kısa devre* operatörleri olarak "
"adlandırılır: argümanları soldan sağa doğru değerlendirilir ve sonuç "
"belirlenir belirlenmez değerlendirme durur.  Örneğin, ``A`` ve ``C`` doğru "
"ancak ``B`` yanlış ise, ``A ve B ve C`` ``C`` ifadesini değerlendirmez.  "
"Boolean olarak değil de genel bir değer olarak kullanıldığında, kısa devre "
"işlecinin dönüş değeri son değerlendirilen bağımsız değişkendir."

#: tutorial/datastructures.rst:686
msgid ""
"It is possible to assign the result of a comparison or other Boolean "
"expression to a variable.  For example, ::"
msgstr ""
"Bir değişkene, bir karşılaştırmanın sonucunu veya başka bir Boolean "
"ifadesini atamak mümkündür. Örneğin::"

#: tutorial/datastructures.rst:694
msgid ""
"Note that in Python, unlike C, assignment inside expressions must be done "
"explicitly with the :ref:`walrus operator <why-can-t-i-use-an-assignment-in-"
"an-expression>` ``:=``. This avoids a common class of problems encountered "
"in C programs: typing ``=`` in an expression when ``==`` was intended."
msgstr ""
"Python'da, C'den farklı olarak, ifadelerin içindeki atamanın :ref:`walrus "
"operatörü <why-can-t-i-use-an-assignment-in-an-expression>` ``=`` ile açıkça "
"yapılması gerektiğini unutmayın. Bu, C programlarında karşılaşılan yaygın "
"bir sorunu önler: ``==`` yazmak isterken ``=`` yazmak."

#: tutorial/datastructures.rst:704
msgid "Comparing Sequences and Other Types"
msgstr "Diziler ile Diğer Veri Tiplerinin Karşılaştırılması"

#: tutorial/datastructures.rst:705
msgid ""
"Sequence objects typically may be compared to other objects with the same "
"sequence type. The comparison uses *lexicographical* ordering: first the "
"first two items are compared, and if they differ this determines the outcome "
"of the comparison; if they are equal, the next two items are compared, and "
"so on, until either sequence is exhausted. If two items to be compared are "
"themselves sequences of the same type, the lexicographical comparison is "
"carried out recursively.  If all items of two sequences compare equal, the "
"sequences are considered equal. If one sequence is an initial sub-sequence "
"of the other, the shorter sequence is the smaller (lesser) one.  "
"Lexicographical ordering for strings uses the Unicode code point number to "
"order individual characters. Some examples of comparisons between sequences "
"of the same type::"
msgstr ""
"Dizi nesneleri tipik olarak aynı dizi türüne sahip diğer nesnelerle "
"karşılaştırılabilir. Karşılaştırmada *sözlüksel* sıralama kullanılır: önce "
"ilk iki öğe karşılaştırılır ve farklılarsa bu karşılaştırmanın sonucunu "
"belirler; eşitlerse, sonraki iki öğe karşılaştırılır ve her iki dizi de "
"tükenene kadar böyle devam eder. Karşılaştırılacak iki öğenin kendileri de "
"aynı türden diziler ise, sözlükbilimsel karşılaştırma özyinelemeli olarak "
"gerçekleştirilir.  İki dizinin tüm öğeleri eşit çıkarsa, diziler eşit kabul "
"edilir. Eğer dizilerden biri diğerinin alt dizisi ise, daha kısa olan dizi "
"daha küçük (küçük) olandır.  Dizgiler için sözlükbilimsel sıralama, tek tek "
"karakterleri sıralamak için Unicode kod noktası numarasını kullanır. Aynı "
"türdeki diziler arasındaki karşılaştırmalara bazı örnekler::"

#: tutorial/datastructures.rst:725
msgid ""
"Note that comparing objects of different types with ``<`` or ``>`` is legal "
"provided that the objects have appropriate comparison methods.  For example, "
"mixed numeric types are compared according to their numeric value, so 0 "
"equals 0.0, etc.  Otherwise, rather than providing an arbitrary ordering, "
"the interpreter will raise a :exc:`TypeError` exception."
msgstr ""
"Nesnelerin uygun karşılaştırma yöntemlerine sahip olması koşuluyla, farklı "
"türlerdeki nesnelerin ``<`` veya ``>`` ile karşılaştırılabileceğini "
"unutmayın.  Örneğin, karışık sayısal türler sayısal değerlerine göre "
"karşılaştırılır, bu nedenle 0 eşittir 0.0, vb.  Bu türler uygun yöntemlere "
"sahip değillerse, yorumlayıcı rastgele bir sıralama döndürmek yerine :exc:"
"`TypeError` hatası verir."

#: tutorial/datastructures.rst:733
msgid "Footnotes"
msgstr "Dipnotlar"

#: tutorial/datastructures.rst:734
msgid ""
"Other languages may return the mutated object, which allows method chaining, "
"such as ``d->insert(\"a\")->remove(\"b\")->sort();``."
msgstr ""
"Diğer diller, ``d->insert(\"a\")->remove(\"b\")->sort();`` gibi yöntem "
"zincirlemesine izin veren değiştirilmiş nesneyi döndürebilir."