در مقاله پس از معرّفی مختصر همایندها و اشاره به اهمیت این نوع ترکیبهای ثابت در آموزش زبانهای خا... more در مقاله پس از معرّفی مختصر همایندها و اشاره به اهمیت این نوع ترکیبهای ثابت در آموزش زبانهای خارجی، به پیشینۀ بررسی آنها در زبانهای روسی و فارسی پرداخته میشود. سپس دستهبندیهای مطرح همایندها بررسی شده و دستهبندی که در آن برپایۀ واژۀ اصلی از دیدگاه نحوی همایندها به دو گروه الف) همایندهای فعلی و ب) همایندهای نامی (وصفی و اضافی) تقسیم میشوند، مناسب برای آموزش زبانهای خارجی دانسته شده است. پرسش اصلی پژوهش آن است که میزان همگونی همایندهای روسی و فارسیِ هممعنا تا چه اندازه بوده و ضرورت گنجاندن مبحث همایندها در آموزش زبان روسی برای دانشجویان ایرانی تا چه میزان است. بررسی برپایۀ پیکرهای شامل حدود 400 همایند روسی انجام شده که ساخت آنها وصفی (صفت + اسم) یا اضافی (اسم + اسم) است. ویژگیهای ساختی (نحوی) و واژگانی- معنایی این همایندها به بحث گذارده شده و نشان داده میشود که از نظر ساختی و نیز از نظر واژگانی – معنایی همایندهای برابر در زبانهای روسی و فارسی چه نسبتی با یکدیگر دارند. نتیجۀ کاربردی مقاله بیان ضرورت ایجاد 3 توانش زیر است: 1) توانش تشخیص همایندها (ترکیبهای ثابت)، 2) توانش درک همگون یا ناهمگون بودنِ همایند یافتشده با همایند معادل آن در فارسی، 3) توانش تغییر ساخت همایند (اضافی به وصفی در ترجمه از فارسی به روسی و وصفی به اضافی در ترجمه از روسی به فارسی)، آنجا که این تغییر لازم است.
سنّت یکجا نشاندنِ شخصیت¬های دانشگاهی که به¬گونه¬ای کاملاً تخصصی به گذشته و فرهنگ ایران می-پرداختن... more سنّت یکجا نشاندنِ شخصیت¬های دانشگاهی که به¬گونه¬ای کاملاً تخصصی به گذشته و فرهنگ ایران می-پرداختند، با افرادی که وظیفه¬ی اصلیِ آنها پژوهش در ایران معاصر در چهارچوب مرزهای رسمی، آن هم با اهداف صرفِ سیاسی و اقتصادی و ژئوپلیتیک بود، در دوران شوروی بسیار نیرومندتر بود و امروز نیز همچنان ادامه دارد. در مقاله بدون ارزش¬گذاری به این نکته پرداخته می¬شود که به رغم آن که در روسیه هر دو گروه «ایران¬شناس» نامیده می¬شوند، نهادها، دانشگاه¬ها و سازمان¬های ایرانی می¬بایست آنها را از هم تفکیک نموده و روابط و همکاری با افراد هر گروه را متناسب با اهداف هر یک از آنها جداگانه تنظیم نمایند.
توصیفی است از بحث و کشمکشهای سیاسی دربارهی کاربرد حرف اضافهای که برای بیان «در اوکراین» و «به ... more توصیفی است از بحث و کشمکشهای سیاسی دربارهی کاربرد حرف اضافهای که برای بیان «در اوکراین» و «به اوکراین» در زبان روسی به کار میرود. نشان داده میشود که گرایشهای سیاسی افراد و رسانهها در کاربرد یکی از دو حرف اضافهی مورد بحث در مقاله نقش بسیار پررنگی دارد.
اشاره ای است به نامشخص بودن آنچه ویراستاران باید به ویرایش آن بپردازند و سطح ناکافی مهارت ویراستا... more اشاره ای است به نامشخص بودن آنچه ویراستاران باید به ویرایش آن بپردازند و سطح ناکافی مهارت ویراستاران شاغل در انتشاراتی ها و مجلات با ذکر نمونه هایی از تجربیات نویسنده.
آغاز ترجمه¬ی قرآن به زبان روسی سده¬ی 18 است که در آن زمان مترجمان از ترجمه¬های قرآن به زبان¬های ... more آغاز ترجمه¬ی قرآن به زبان روسی سده¬ی 18 است که در آن زمان مترجمان از ترجمه¬های قرآن به زبان¬های اروپایی استفاده می¬کردند. اما در سده¬ی 19 ترجمه¬ی قرآن به روسی از متن اصل عربی آغاز شد. همه¬ی این ترجمه¬ها با وجود کاستی¬هایی که در مقاله با آوردن نمونه برشمرده می¬شوند، در روشن نمودن تصویر قرآن در ذهن مردم روسیه نقش مثبتی داشته¬اند. در سال¬های حکومت شوروی تنها یک ترجمه و از کراچکوفسکی منتشر شد که هنوز اعتبار علمی خود را از دست نداده است. در دوران پساشوروی ترجمه¬های روسی قرآن عمدتاً توسّط مترجمان مسلمان انجام گرفته است. تاریخچه¬ی این ترجمه¬ها و ذکر برخی نقاط ضعف و قوّتشان در این مقاله ارائه شده است. در پایان مقایسه¬ای کلی از ترجمه¬های روسیِ انجام¬گرفته در دوره¬ی پساشوروی به دست داده شده و ملاحظاتی درباره¬ی برخی مقالات فارسی مربوط به این حوزه بیان می¬شود.
در این مختصر نظریه ی وجود کلان خانواده هایی کهن تر و فراگیرتر از خانواده های زبانیِ شناخته شده، ب... more در این مختصر نظریه ی وجود کلان خانواده هایی کهن تر و فراگیرتر از خانواده های زبانیِ شناخته شده، به ویژه کلان خانواده ی نوستراتیک، با نگاهی به تاریخچه ی شکل گیری نظریه ی مذکور معرّفی شده است. برخی دلائل طرفداران این نظریه و فهرست های قدیم و جدید از خانواده های تشکیل دهنده ی نوستراتیک نیز ارائه شده است.
در بخش نخستِ این مقاله به¬اختصار به پیشینه¬ی ایران¬شناسی در روسیه و ویژگی¬های کلّی آن، دگرگونی¬ه... more در بخش نخستِ این مقاله به¬اختصار به پیشینه¬ی ایران¬شناسی در روسیه و ویژگی¬های کلّی آن، دگرگونی¬های رخ¬داده در این حوزه پس از انقلاب اکتبر 1917 و چگونگی تغییر جهت در پژوهش¬های ایران¬شناسی بازنمایانده می-شود. در بخش دوّم سرنوشت و برخی از مهم¬ترین تحقیقات شماری از ایران¬شناسانی که در حکومت شوروی تحت پیگرد و سرکوب قرار گرفتند، ارائه شده است.
وقف، ميراث جاويدان [نشريهي سازمان اوقاف و امور خيريه], 2000
توصیفی است از یک مجموعه اسناد و نسخه های دست نویس که در سال 1950 فرهنگستان علوم ازبکستان در بخارا... more توصیفی است از یک مجموعه اسناد و نسخه های دست نویس که در سال 1950 فرهنگستان علوم ازبکستان در بخارا خریداری کرده است. ارتباط این اسناد با تاریخ برخی موقوفات در شهرهای کهن این جمهوری و توصیف روزگار و احوال واقفان نیز آمده است.
В статье излагается краткая история формирования первой группы русистов в начале 70-х годов прошл... more В статье излагается краткая история формирования первой группы русистов в начале 70-х годов прошлого века и нынешнее состояние обученя русскому языку в Иране.
چکیده
ایرانشناسی روسیه همواره از سوی ایرانیان به عنوان منبعی برای طرح و بحث مسائل جدی و
پرسش بران... more چکیده ایرانشناسی روسیه همواره از سوی ایرانیان به عنوان منبعی برای طرح و بحث مسائل جدی و پرسش برانگیز دربارة تمام جنبه های تاریخ و فرهنگ ایران مطرح بوده است. با وجود این پس از فروپاشی شوروی و پیشرفت های به دست آمده در این حوزه انتظار می رفت که ایرا نشناسان روسیه به بازاندیشی نظرات و داوری های پیشین خود بپردازند. از سوی دیگر با توجه به دسترسی این گروه از ایران شناسان به آرشیوها، اسناد و مدارک کمیاب که پیشتر دسترسی به آنها هیچ مقدور نبود، انجام پژوهش های بنیادین با تکیه بر این دست مدارک و اسناد خواستة دیگرِ جامعة علاقه مند ایران از آنان است. در این مقاله با ذکر نمونه های مشخص از هر یک از موارد پیش گفته، نویسنده انتظارات یاد شده را مطرح کرده و مورد بحث قرار داده است.
یادنامه ای است به مناسبت درگذشت یوری روبینچیک، ایران شناس نامی روس و نیز نقد کوتاهی بر فرهنگ دوجل... more یادنامه ای است به مناسبت درگذشت یوری روبینچیک، ایران شناس نامی روس و نیز نقد کوتاهی بر فرهنگ دوجلدی فارسی به روسی که زیر نظر او تألیف شده بود.
نویسنده به ریشه شناسی واژه ی «گیروانکه/ گروانکه» در فارسی پرداخته و نشان داده که این واژه از روسی... more نویسنده به ریشه شناسی واژه ی «گیروانکه/ گروانکه» در فارسی پرداخته و نشان داده که این واژه از روسی وارد زبان فارسی شده است. با نشان دادن مسیر تاریخی ورود این واژه زمان تقریبی ورود آن به زبان فارسی نیز مشخص شده است.
در ترجمه¬ی واژه¬های غیرساده¬ی روسی دقّت در اجزاء سازنده البتّه ضروری است. امّا دیده می¬شود که در ... more در ترجمه¬ی واژه¬های غیرساده¬ی روسی دقّت در اجزاء سازنده البتّه ضروری است. امّا دیده می¬شود که در کلاس¬های ترجمه، در برخی ترجمه¬های منتشرشده از زبان روسی، در فرهنگ¬های دوزبانه¬ی روسی¬به¬فارسی و فارسی¬به¬روسی و یا در ترجمه¬ی اصطلاحات تخصّصی غالباً به همین مرحله بسنده شده و صِرفِ تقطیع تکواژیِ واژه¬¬ی غیرساده، سپس یافتن برابر برای هر جزء آن در زبان مقصد و ترکیب آنها تنها روشِ درست در ترجمه¬ی این گونه واژه¬ها معرّفی می-شود. روش یادشده در اینجا «رویکرد تکواژشناختی محض» نامیده شده است. در در مقاله نخست واژه¬های غیرساده¬ در زبان روسی معرّفی شده و برپایه¬¬ی نظرات دستورنویسانِ مطرح این زبان این واژه¬ها به سه گروه مشتق، مرکّب و مرکّبِ ترکیبی تقسیم می¬شوند. سپس با آوردن مثال¬ برای واژه¬های هر دسته (که برپایه¬ی منابع معتبر روسی تقطیع تکواژی شده¬اند) و معادل ارتباطیِ آنها در زبان فارسی تلاش شده تا ناکاراییِ رویکرد تکواژشناختیِ محض در ترجمه¬ی این-گونه واژه¬ها نشان داده شود. فهرست کوتاهی از واژه¬های غیرساده¬ی روسی همراه با ترجمه¬های تکواژشناختی و ارتباطیِ آنها پایان¬بخش مقاله است.
В статье раскрывается понятие «коммуникативное обучение (КО) иностранным языкам». В первом парагр... more В статье раскрывается понятие «коммуникативное обучение (КО) иностранным языкам». В первом параграфе показывается, что в науке о языке первоначальная и главная функция языка – коммуникативная. Во втором параграфе обсуждена основная составляющая КО, т.е. коммуникативная компетенция и её различные компоненты. Наряду с пояснением в третьем параграфе методической триады «подход, метод, приём», в ней также устанавливается место КО. Четвёртый параграф посвящен путям применения КО в обучении иностранным языкам.
این مقاله به نشانگرهای سخن در زبان فارسی اختصاص دارد. نشانگرهای سخن واژه ها یا عبارت های خاصی هست... more این مقاله به نشانگرهای سخن در زبان فارسی اختصاص دارد. نشانگرهای سخن واژه ها یا عبارت های خاصی هستند که با نشان دادن رابطه ی بخشی از سخن که خود در آغاز آن آمده اند، با بافت سخن اطراف خود، پیوستگی سخن را تأمین می کنند. آنها با آگاهی دادن از وجود پیوند درون سخن و چگونگی آن، با اشاره به مرزهای درونی این پیوند و با نشان دادن سطح پیوستگی میان اجزاء آن نفش بسیار مهمی را در سازماندهی سخن ایفا می کنند.
درروزهای 14-15 فوریه ی 2006 / 25-26 بهمن 1384، همایشی بین المللی با عنوان «ایران: سنت، تاریخ و رو... more درروزهای 14-15 فوریه ی 2006 / 25-26 بهمن 1384، همایشی بین المللی با عنوان «ایران: سنت، تاریخ و روند توسعه» در دانشگاه علوم انسانی روسیه (مسکو) برگزار شد. همایش شامل بخش های سیاست و منطقه شناسی سیاسی، تاریخ، باستان شناسی وهنر، فلسفه و دین، ادبیات و زبان شناسی بود. چکیده ی سخنرانی های بخش زبان شناسی و برخی از پرسش و پاسخ های پس از هر سخنرانی در اینجا گزارش شده است
نقد زبان و ادبیات خارجی. [دانشگاه شهید بهشتی], 2016
برپایه¬ی تحلیل خطاهای موجود در گفتار روسیِ دانشجویان ایرانی که نویسنده گردآوری کرده است، نشان داد... more برپایه¬ی تحلیل خطاهای موجود در گفتار روسیِ دانشجویان ایرانی که نویسنده گردآوری کرده است، نشان داده می¬شود که ناهمگونی¬های میان¬فرهنگی علّت بروز این خطاها بوده¬اند. بر این نکته تأکید می¬شود که با وجود صحّت دستوریِ آن دسته از گفته¬های تولیدیِ دانشجویان که دارای خطاهای یادشده بوده¬اند، این گفته¬ها یا «ناهنجارمند»¬اند، یا «نابه¬جا». ملاک¬های مشخّصی برای هنجارمند بودن/نبودن و نیز به¬جا بودن/ نبودن یک گفته ارائه شده است. در کنار اشاره به «ناهنجارمندی» و «نابه¬جاییِ» گفته¬های دارای خطا، معیار «توزیع» (بسامد) نیز برای تحلیل این خطاها به کار گرفته شده است. این مفاهیم یک به یک توضیح داده می¬شوند و سپس در دسته¬بندیِ خطاها مورد استفاده قرار می¬گیرند. در پایان نتیجه¬گیری شده است که در آموزش زبان روسی به دانشجویان ایرانی نادیده¬گرفتنِ جنبه¬های زبانی- فرهنگی به ماندگاریِ خطاهای نشان¬داده¬شده خواهد انجامید.
Известия Южного федерального университета. Филологические науки, 2020
Мохсен Шоджаи 167 УДК 81 ББК 74.261.3 М. Шоджаи ХАРАКТЕРИСТИКА ТИПИЧНЫХ ОШИБОК В РЕЧИ ИРАНСКИХ СТ... more Мохсен Шоджаи 167 УДК 81 ББК 74.261.3 М. Шоджаи ХАРАКТЕРИСТИКА ТИПИЧНЫХ ОШИБОК В РЕЧИ ИРАНСКИХ СТУДЕНТОВ, ИЗУЧАЮЩИХ РУССКИЙ ЯЗЫК, С ТОЧКИ ЗРЕНИЯ МЕЖКУЛЬТУРНОГО НЕСООТВЕТСТВИЯ (К ПОСТАНОВКЕ ВОПРОСА) На основе собранных автором ошибок в речи иранских студентов, изучающих русский язык, показыва-ются межкультурные несоответствия, вызывающие подобные ошибки. При этом упор делается на то, что вопреки правильности с точки зрения грамма-тики выражений, содержащих ошибки, они являются либо «ненормативны-ми», либо «неуместными». Указывая на «ненормативность» и «неумест-ность» ошибочных выражений, автор применяет также критерий «дистри-буции» (частотности). В заключении делается вывод, что игнорирование лингвокультурологических аспектов при обучении иранских студентов рус-скому языку может привести к устой-чивости ошибок подобного рода. Ключевые слова: лингвокульту-рологические ошибки, культура в об-учении русскому языку, русский язык как иностранный, обучение русскому языку в Иране, персидский язык.
در مقاله پس از معرّفی مختصر همایندها و اشاره به اهمیت این نوع ترکیبهای ثابت در آموزش زبانهای خا... more در مقاله پس از معرّفی مختصر همایندها و اشاره به اهمیت این نوع ترکیبهای ثابت در آموزش زبانهای خارجی، به پیشینۀ بررسی آنها در زبانهای روسی و فارسی پرداخته میشود. سپس دستهبندیهای مطرح همایندها بررسی شده و دستهبندی که در آن برپایۀ واژۀ اصلی از دیدگاه نحوی همایندها به دو گروه الف) همایندهای فعلی و ب) همایندهای نامی (وصفی و اضافی) تقسیم میشوند، مناسب برای آموزش زبانهای خارجی دانسته شده است. پرسش اصلی پژوهش آن است که میزان همگونی همایندهای روسی و فارسیِ هممعنا تا چه اندازه بوده و ضرورت گنجاندن مبحث همایندها در آموزش زبان روسی برای دانشجویان ایرانی تا چه میزان است. بررسی برپایۀ پیکرهای شامل حدود 400 همایند روسی انجام شده که ساخت آنها وصفی (صفت + اسم) یا اضافی (اسم + اسم) است. ویژگیهای ساختی (نحوی) و واژگانی- معنایی این همایندها به بحث گذارده شده و نشان داده میشود که از نظر ساختی و نیز از نظر واژگانی – معنایی همایندهای برابر در زبانهای روسی و فارسی چه نسبتی با یکدیگر دارند. نتیجۀ کاربردی مقاله بیان ضرورت ایجاد 3 توانش زیر است: 1) توانش تشخیص همایندها (ترکیبهای ثابت)، 2) توانش درک همگون یا ناهمگون بودنِ همایند یافتشده با همایند معادل آن در فارسی، 3) توانش تغییر ساخت همایند (اضافی به وصفی در ترجمه از فارسی به روسی و وصفی به اضافی در ترجمه از روسی به فارسی)، آنجا که این تغییر لازم است.
سنّت یکجا نشاندنِ شخصیت¬های دانشگاهی که به¬گونه¬ای کاملاً تخصصی به گذشته و فرهنگ ایران می-پرداختن... more سنّت یکجا نشاندنِ شخصیت¬های دانشگاهی که به¬گونه¬ای کاملاً تخصصی به گذشته و فرهنگ ایران می-پرداختند، با افرادی که وظیفه¬ی اصلیِ آنها پژوهش در ایران معاصر در چهارچوب مرزهای رسمی، آن هم با اهداف صرفِ سیاسی و اقتصادی و ژئوپلیتیک بود، در دوران شوروی بسیار نیرومندتر بود و امروز نیز همچنان ادامه دارد. در مقاله بدون ارزش¬گذاری به این نکته پرداخته می¬شود که به رغم آن که در روسیه هر دو گروه «ایران¬شناس» نامیده می¬شوند، نهادها، دانشگاه¬ها و سازمان¬های ایرانی می¬بایست آنها را از هم تفکیک نموده و روابط و همکاری با افراد هر گروه را متناسب با اهداف هر یک از آنها جداگانه تنظیم نمایند.
توصیفی است از بحث و کشمکشهای سیاسی دربارهی کاربرد حرف اضافهای که برای بیان «در اوکراین» و «به ... more توصیفی است از بحث و کشمکشهای سیاسی دربارهی کاربرد حرف اضافهای که برای بیان «در اوکراین» و «به اوکراین» در زبان روسی به کار میرود. نشان داده میشود که گرایشهای سیاسی افراد و رسانهها در کاربرد یکی از دو حرف اضافهی مورد بحث در مقاله نقش بسیار پررنگی دارد.
اشاره ای است به نامشخص بودن آنچه ویراستاران باید به ویرایش آن بپردازند و سطح ناکافی مهارت ویراستا... more اشاره ای است به نامشخص بودن آنچه ویراستاران باید به ویرایش آن بپردازند و سطح ناکافی مهارت ویراستاران شاغل در انتشاراتی ها و مجلات با ذکر نمونه هایی از تجربیات نویسنده.
آغاز ترجمه¬ی قرآن به زبان روسی سده¬ی 18 است که در آن زمان مترجمان از ترجمه¬های قرآن به زبان¬های ... more آغاز ترجمه¬ی قرآن به زبان روسی سده¬ی 18 است که در آن زمان مترجمان از ترجمه¬های قرآن به زبان¬های اروپایی استفاده می¬کردند. اما در سده¬ی 19 ترجمه¬ی قرآن به روسی از متن اصل عربی آغاز شد. همه¬ی این ترجمه¬ها با وجود کاستی¬هایی که در مقاله با آوردن نمونه برشمرده می¬شوند، در روشن نمودن تصویر قرآن در ذهن مردم روسیه نقش مثبتی داشته¬اند. در سال¬های حکومت شوروی تنها یک ترجمه و از کراچکوفسکی منتشر شد که هنوز اعتبار علمی خود را از دست نداده است. در دوران پساشوروی ترجمه¬های روسی قرآن عمدتاً توسّط مترجمان مسلمان انجام گرفته است. تاریخچه¬ی این ترجمه¬ها و ذکر برخی نقاط ضعف و قوّتشان در این مقاله ارائه شده است. در پایان مقایسه¬ای کلی از ترجمه¬های روسیِ انجام¬گرفته در دوره¬ی پساشوروی به دست داده شده و ملاحظاتی درباره¬ی برخی مقالات فارسی مربوط به این حوزه بیان می¬شود.
در این مختصر نظریه ی وجود کلان خانواده هایی کهن تر و فراگیرتر از خانواده های زبانیِ شناخته شده، ب... more در این مختصر نظریه ی وجود کلان خانواده هایی کهن تر و فراگیرتر از خانواده های زبانیِ شناخته شده، به ویژه کلان خانواده ی نوستراتیک، با نگاهی به تاریخچه ی شکل گیری نظریه ی مذکور معرّفی شده است. برخی دلائل طرفداران این نظریه و فهرست های قدیم و جدید از خانواده های تشکیل دهنده ی نوستراتیک نیز ارائه شده است.
در بخش نخستِ این مقاله به¬اختصار به پیشینه¬ی ایران¬شناسی در روسیه و ویژگی¬های کلّی آن، دگرگونی¬ه... more در بخش نخستِ این مقاله به¬اختصار به پیشینه¬ی ایران¬شناسی در روسیه و ویژگی¬های کلّی آن، دگرگونی¬های رخ¬داده در این حوزه پس از انقلاب اکتبر 1917 و چگونگی تغییر جهت در پژوهش¬های ایران¬شناسی بازنمایانده می-شود. در بخش دوّم سرنوشت و برخی از مهم¬ترین تحقیقات شماری از ایران¬شناسانی که در حکومت شوروی تحت پیگرد و سرکوب قرار گرفتند، ارائه شده است.
وقف، ميراث جاويدان [نشريهي سازمان اوقاف و امور خيريه], 2000
توصیفی است از یک مجموعه اسناد و نسخه های دست نویس که در سال 1950 فرهنگستان علوم ازبکستان در بخارا... more توصیفی است از یک مجموعه اسناد و نسخه های دست نویس که در سال 1950 فرهنگستان علوم ازبکستان در بخارا خریداری کرده است. ارتباط این اسناد با تاریخ برخی موقوفات در شهرهای کهن این جمهوری و توصیف روزگار و احوال واقفان نیز آمده است.
В статье излагается краткая история формирования первой группы русистов в начале 70-х годов прошл... more В статье излагается краткая история формирования первой группы русистов в начале 70-х годов прошлого века и нынешнее состояние обученя русскому языку в Иране.
چکیده
ایرانشناسی روسیه همواره از سوی ایرانیان به عنوان منبعی برای طرح و بحث مسائل جدی و
پرسش بران... more چکیده ایرانشناسی روسیه همواره از سوی ایرانیان به عنوان منبعی برای طرح و بحث مسائل جدی و پرسش برانگیز دربارة تمام جنبه های تاریخ و فرهنگ ایران مطرح بوده است. با وجود این پس از فروپاشی شوروی و پیشرفت های به دست آمده در این حوزه انتظار می رفت که ایرا نشناسان روسیه به بازاندیشی نظرات و داوری های پیشین خود بپردازند. از سوی دیگر با توجه به دسترسی این گروه از ایران شناسان به آرشیوها، اسناد و مدارک کمیاب که پیشتر دسترسی به آنها هیچ مقدور نبود، انجام پژوهش های بنیادین با تکیه بر این دست مدارک و اسناد خواستة دیگرِ جامعة علاقه مند ایران از آنان است. در این مقاله با ذکر نمونه های مشخص از هر یک از موارد پیش گفته، نویسنده انتظارات یاد شده را مطرح کرده و مورد بحث قرار داده است.
یادنامه ای است به مناسبت درگذشت یوری روبینچیک، ایران شناس نامی روس و نیز نقد کوتاهی بر فرهنگ دوجل... more یادنامه ای است به مناسبت درگذشت یوری روبینچیک، ایران شناس نامی روس و نیز نقد کوتاهی بر فرهنگ دوجلدی فارسی به روسی که زیر نظر او تألیف شده بود.
نویسنده به ریشه شناسی واژه ی «گیروانکه/ گروانکه» در فارسی پرداخته و نشان داده که این واژه از روسی... more نویسنده به ریشه شناسی واژه ی «گیروانکه/ گروانکه» در فارسی پرداخته و نشان داده که این واژه از روسی وارد زبان فارسی شده است. با نشان دادن مسیر تاریخی ورود این واژه زمان تقریبی ورود آن به زبان فارسی نیز مشخص شده است.
در ترجمه¬ی واژه¬های غیرساده¬ی روسی دقّت در اجزاء سازنده البتّه ضروری است. امّا دیده می¬شود که در ... more در ترجمه¬ی واژه¬های غیرساده¬ی روسی دقّت در اجزاء سازنده البتّه ضروری است. امّا دیده می¬شود که در کلاس¬های ترجمه، در برخی ترجمه¬های منتشرشده از زبان روسی، در فرهنگ¬های دوزبانه¬ی روسی¬به¬فارسی و فارسی¬به¬روسی و یا در ترجمه¬ی اصطلاحات تخصّصی غالباً به همین مرحله بسنده شده و صِرفِ تقطیع تکواژیِ واژه¬¬ی غیرساده، سپس یافتن برابر برای هر جزء آن در زبان مقصد و ترکیب آنها تنها روشِ درست در ترجمه¬ی این گونه واژه¬ها معرّفی می-شود. روش یادشده در اینجا «رویکرد تکواژشناختی محض» نامیده شده است. در در مقاله نخست واژه¬های غیرساده¬ در زبان روسی معرّفی شده و برپایه¬¬ی نظرات دستورنویسانِ مطرح این زبان این واژه¬ها به سه گروه مشتق، مرکّب و مرکّبِ ترکیبی تقسیم می¬شوند. سپس با آوردن مثال¬ برای واژه¬های هر دسته (که برپایه¬ی منابع معتبر روسی تقطیع تکواژی شده¬اند) و معادل ارتباطیِ آنها در زبان فارسی تلاش شده تا ناکاراییِ رویکرد تکواژشناختیِ محض در ترجمه¬ی این-گونه واژه¬ها نشان داده شود. فهرست کوتاهی از واژه¬های غیرساده¬ی روسی همراه با ترجمه¬های تکواژشناختی و ارتباطیِ آنها پایان¬بخش مقاله است.
В статье раскрывается понятие «коммуникативное обучение (КО) иностранным языкам». В первом парагр... more В статье раскрывается понятие «коммуникативное обучение (КО) иностранным языкам». В первом параграфе показывается, что в науке о языке первоначальная и главная функция языка – коммуникативная. Во втором параграфе обсуждена основная составляющая КО, т.е. коммуникативная компетенция и её различные компоненты. Наряду с пояснением в третьем параграфе методической триады «подход, метод, приём», в ней также устанавливается место КО. Четвёртый параграф посвящен путям применения КО в обучении иностранным языкам.
این مقاله به نشانگرهای سخن در زبان فارسی اختصاص دارد. نشانگرهای سخن واژه ها یا عبارت های خاصی هست... more این مقاله به نشانگرهای سخن در زبان فارسی اختصاص دارد. نشانگرهای سخن واژه ها یا عبارت های خاصی هستند که با نشان دادن رابطه ی بخشی از سخن که خود در آغاز آن آمده اند، با بافت سخن اطراف خود، پیوستگی سخن را تأمین می کنند. آنها با آگاهی دادن از وجود پیوند درون سخن و چگونگی آن، با اشاره به مرزهای درونی این پیوند و با نشان دادن سطح پیوستگی میان اجزاء آن نفش بسیار مهمی را در سازماندهی سخن ایفا می کنند.
درروزهای 14-15 فوریه ی 2006 / 25-26 بهمن 1384، همایشی بین المللی با عنوان «ایران: سنت، تاریخ و رو... more درروزهای 14-15 فوریه ی 2006 / 25-26 بهمن 1384، همایشی بین المللی با عنوان «ایران: سنت، تاریخ و روند توسعه» در دانشگاه علوم انسانی روسیه (مسکو) برگزار شد. همایش شامل بخش های سیاست و منطقه شناسی سیاسی، تاریخ، باستان شناسی وهنر، فلسفه و دین، ادبیات و زبان شناسی بود. چکیده ی سخنرانی های بخش زبان شناسی و برخی از پرسش و پاسخ های پس از هر سخنرانی در اینجا گزارش شده است
نقد زبان و ادبیات خارجی. [دانشگاه شهید بهشتی], 2016
برپایه¬ی تحلیل خطاهای موجود در گفتار روسیِ دانشجویان ایرانی که نویسنده گردآوری کرده است، نشان داد... more برپایه¬ی تحلیل خطاهای موجود در گفتار روسیِ دانشجویان ایرانی که نویسنده گردآوری کرده است، نشان داده می¬شود که ناهمگونی¬های میان¬فرهنگی علّت بروز این خطاها بوده¬اند. بر این نکته تأکید می¬شود که با وجود صحّت دستوریِ آن دسته از گفته¬های تولیدیِ دانشجویان که دارای خطاهای یادشده بوده¬اند، این گفته¬ها یا «ناهنجارمند»¬اند، یا «نابه¬جا». ملاک¬های مشخّصی برای هنجارمند بودن/نبودن و نیز به¬جا بودن/ نبودن یک گفته ارائه شده است. در کنار اشاره به «ناهنجارمندی» و «نابه¬جاییِ» گفته¬های دارای خطا، معیار «توزیع» (بسامد) نیز برای تحلیل این خطاها به کار گرفته شده است. این مفاهیم یک به یک توضیح داده می¬شوند و سپس در دسته¬بندیِ خطاها مورد استفاده قرار می¬گیرند. در پایان نتیجه¬گیری شده است که در آموزش زبان روسی به دانشجویان ایرانی نادیده¬گرفتنِ جنبه¬های زبانی- فرهنگی به ماندگاریِ خطاهای نشان¬داده¬شده خواهد انجامید.
Известия Южного федерального университета. Филологические науки, 2020
Мохсен Шоджаи 167 УДК 81 ББК 74.261.3 М. Шоджаи ХАРАКТЕРИСТИКА ТИПИЧНЫХ ОШИБОК В РЕЧИ ИРАНСКИХ СТ... more Мохсен Шоджаи 167 УДК 81 ББК 74.261.3 М. Шоджаи ХАРАКТЕРИСТИКА ТИПИЧНЫХ ОШИБОК В РЕЧИ ИРАНСКИХ СТУДЕНТОВ, ИЗУЧАЮЩИХ РУССКИЙ ЯЗЫК, С ТОЧКИ ЗРЕНИЯ МЕЖКУЛЬТУРНОГО НЕСООТВЕТСТВИЯ (К ПОСТАНОВКЕ ВОПРОСА) На основе собранных автором ошибок в речи иранских студентов, изучающих русский язык, показыва-ются межкультурные несоответствия, вызывающие подобные ошибки. При этом упор делается на то, что вопреки правильности с точки зрения грамма-тики выражений, содержащих ошибки, они являются либо «ненормативны-ми», либо «неуместными». Указывая на «ненормативность» и «неумест-ность» ошибочных выражений, автор применяет также критерий «дистри-буции» (частотности). В заключении делается вывод, что игнорирование лингвокультурологических аспектов при обучении иранских студентов рус-скому языку может привести к устой-чивости ошибок подобного рода. Ключевые слова: лингвокульту-рологические ошибки, культура в об-учении русскому языку, русский язык как иностранный, обучение русскому языку в Иране, персидский язык.
مقالات اولین همایش بین المللی موقعیت زبان روسی در ایران و نگاه به اوراسیا, 2022
در مقاله به معرّفی یکی از قدیمیترین ترجمههای موجود از روسی به فارسی پرداخته میشود. نخست متن اص... more در مقاله به معرّفی یکی از قدیمیترین ترجمههای موجود از روسی به فارسی پرداخته میشود. نخست متن اصلیِ این ترجمه معرّفی میشود که یک کتاب درسی در زمینهی تاریخ روسیه چاپ سال 1859 است. سپس شرح حال و زندگی مترجم اثر، مارتیروس داوودخانیان/ داوودخانوف، بهگونهی خلاصه ارائه شده است. در بخش اصلی مقاله به ویژگیهای ترجمه، شگردهای مترجم در برگردان واژهها و اصطلاحات روسی که در آن زمان تجربهای برای آن وجود نداشته، پرداخته میشود. کتاب نسخهی خطی در 800 برگ است و در سال 1282 قمری (1245 خورشیدی، 1866 میلادی) نسخهبرداری شده است. در آغازهی نسخه به ویرایش آن توسّط عبدالرّحیم افسر نیز اشاره شده که شاید یکی از نخستین نمونههای ویرایش در تاریخ 200 سال گذشتهی ایران باشد. مقایسهی متن روسی با ترجمهی فارسی نشان میدهد که مترجم بر خلاف برخی مترجمان امروزی به انتقال معنای درست بسیار بیشتر از انتقال تکتک واژهها و عبارات معتقد بوده است. البتّه از آنجا که متن ترجمهی اولیه، یعنی ترجمهی پیش از ویرایش، را در دست نداریم، سهم ویراستار در اصلاح ترجمه بر ما پوشیده است. با این حال اشارات خود مترجم در مقدّمهاش روش او را تا اندازهی بسیاری روشن ساخته است.
Миры литературного перевода. Сборник докладов участников III Международного конгресса переводчиков художественной литературы. Москва, 4-7 сентября 2014 г., 2015
В учебной программе кафедр русского языка иранских вузов большое количество часов отводится занят... more В учебной программе кафедр русского языка иранских вузов большое количество часов отводится занятиям по переводу. Однако, как известно, отведение лишь огромного количества времени не дает ожидаемого результата. Обучение переводу, как обучение любому другому предмету, требует объективную систематизацию процесса обучения. Этого мы постарались добиться разработкой восьми так называемых правил, которые опираются на анализ типичных среди иранских учащихся ошибок.
اکثریت نزدیک به همه ی فرهنگ های روسی به فارسی و فارسی به روسی را روس ها تألیف کرده اند و طبیعتاً... more اکثریت نزدیک به همه ی فرهنگ های روسی به فارسی و فارسی به روسی را روس ها تألیف کرده اند و طبیعتاً در تألیف این فرهنگ ها نیازهای کاربران روس زبان را در نظر داشته اند. در این مقاله تلاش شده تا آن ویژگی هایی را که یک فرهنگ عمومی روسی به فارسی می بایست در راستای پاسخ به نیازهای کاربر ایرانی داشته باشد، بیابیم و پس از گروه بندی این ویژگی ها، نمونه های هر یک از گروه های آن را نشان دهیم.
Миры литературного перевода. Том первый. Сборник докладов участников V Международного конгресса переводчиков художественной литературы (Москва, 6–9 сентября 2018 г). , 2020
Перевод коллокаций, в силу их меньшей образности, приобретает особое значение при переводе худож... more Перевод коллокаций, в силу их меньшей образности, приобретает особое значение при переводе художественных текстов. Эта их особенность часто создаёт у переводчика впечатление, что он имеет дело со свободными словосочетаниями, и соответственно, может перевести их дословно. При этом художественный текст теряет в экспрессивности, а иногда и в достоверности. Приведённые примеры из пьесы «Чайка» А.П. Чехова, перевод которой сделан знаменитым иранским переводчиком С. Степаняном, на наш взгляд может помочь переводчикам выбрать правильный путь.
II Международный конгресс литературных переводчиков. Москва. 6 - 9 сентября 2012 года., 2012
В статье указана краткая история перевода произведений русской литературы в Иране на персидский я... more В статье указана краткая история перевода произведений русской литературы в Иране на персидский язык. Подтверждается, что до последних десятилетий данные переводы выполнялись не с русского, а с западноевропейских языков. Аднако в результате распространения обучения русскому языку в иранских вузах новое поколение переводчиков стали переводить русскую литературу прямо с оигинальных текстов на русском языке.
Теоретический и прикладной аспекты преподавания русского языка в техническом вузе, сборник материалов межвузовской научно-практической конференции: (Москва, Московский государственный строительный университет, 26-27 апреля 2006 г.), 2006
Анализируя состояние обучения русскому языку в иранских вузах и указывая его недостатки, автор пр... more Анализируя состояние обучения русскому языку в иранских вузах и указывая его недостатки, автор предлагает ряд решений для повышения эффективности обучения русскому языку в иранской аудитории.
معرفی کتابی است از علی ایوانوویچ کالِسنیکوف، ایران شناس بزرگ روس، درباره پایان روزگار ساسانیان وت... more معرفی کتابی است از علی ایوانوویچ کالِسنیکوف، ایران شناس بزرگ روس، درباره پایان روزگار ساسانیان وتازش تازیان.
نقد و معرّفی آخرین کتاب تحلیلیِ زنده یاد جهانگیر درّی است که از ایران شناسان ایرانی تبار و ساکن ر... more نقد و معرّفی آخرین کتاب تحلیلیِ زنده یاد جهانگیر درّی است که از ایران شناسان ایرانی تبار و ساکن روسیه بود. کتاب به تحلیل داستان نویسی معاصر ایران پرداخته است.
نقدی است بر کتاب
From Oxus to Euphrates: The World of Late Antique Iran
نوشته ی تورج دریایی و خ... more نقدی است بر کتاب From Oxus to Euphrates: The World of Late Antique Iran نوشته ی تورج دریایی و خداداد رضاخانی.
نقدی است بر ترجمه ی کتاب «از جیحون تا فرات»، نوشته ی تورج دریایی و خداداد رضاخانی و ترجمه ی مریم ... more نقدی است بر ترجمه ی کتاب «از جیحون تا فرات»، نوشته ی تورج دریایی و خداداد رضاخانی و ترجمه ی مریم بیجوندی.
«یزیدی¬ها»، یا آن¬گونه که برخی ترجیح می¬دهند این¬گونه بنامندشان، «ایزدی¬ها»، مردمی هستند که از آغ... more «یزیدی¬ها»، یا آن¬گونه که برخی ترجیح می¬دهند این¬گونه بنامندشان، «ایزدی¬ها»، مردمی هستند که از آغاز در میان کردها و در سرزمین¬های کردنشین ساکن بوده¬اند. زبانشان کردیِ کُرمانجی است و در پوشاک نیز شباهت کامل با کردها دارند. اما ریشه¬ی قومی¬شان همچنان محلّ بحث است. آنچه امّا آنها را قومی رازآمیز نموده، جدا از انزوای دیرینه¬شان، دین آنان است که از پرستش شیطان و احترام به طاووس تا گرامی داشتنِ یزید ابن معاویه به آن نسبت داده می¬شود. ویکتوریا آراکلووا (آراکلیان)، از پیگیرترین ایران¬شناسان حوزه¬ی کردپژوهی، در این نوشته کوشیده است با تکیه بر سال¬ها پژوهش و نوشتن درباره¬ی این مردم جمع¬بندی دقیقی از تاریخ پیدایش آنها و باورهایشان به دست دهد.
گزیدهای است از مقالات نوشته و ترجمهی نگارنده در طول چند دههی گذشته. تنها یکی ا ز این نوشتهها ... more گزیدهای است از مقالات نوشته و ترجمهی نگارنده در طول چند دههی گذشته. تنها یکی ا ز این نوشتهها پیشتر چاپ نشده بوده که در اینجا منتشر شده است.
گئورگی آقابکوف، یک ارمنی ساکن در ترکستان روس، به عنوان یک مأمور ساده به خدمت دستگاه اطلاعاتیِ جمه... more گئورگی آقابکوف، یک ارمنی ساکن در ترکستان روس، به عنوان یک مأمور ساده به خدمت دستگاه اطلاعاتیِ جمهوری جوانِ روسیه¬ی شوروی درمی¬آید، پله پله در این دستگاه مخوف ارتقا می¬یابد و دست آخر تبدیل به نخستین مأمور عالی¬رتبه¬ی اطلاعاتیِ شوروی می¬شود که به غرب می¬گریزد. ترجمه¬ی خاطرات او که با توصیف شبکه¬ی مأموران اجیرشده¬ی شوروی در ایران و چند کشور دیگرِ منطقه همراه بود، نخست در مطبوعات پاریس به چاپ رسید. این ترجمه¬ها را سفارت ایران در پاریس به تهران فرستاد که در پیِ آن در دستگاه حکومت نوپای پهلوی آشوب به¬پا شد. نتیجه زندانی و تیرباران شدن افرادی از درون دستگاه¬های اداری و حکومتی ایران بود.
فعل مرکّب از پیچیده¬ترین پدیده¬های دستوری- واژگانی در زبان فارسی است. همچنین سرشت پیچیده و روند ن... more فعل مرکّب از پیچیده¬ترین پدیده¬های دستوری- واژگانی در زبان فارسی است. همچنین سرشت پیچیده و روند ناتمام شکل¬گیریِ بسیاری از فعل¬های مرکّب که به دشوارتر شدنِ توصیف آنها انجامیده است، باعث شده تا شمار فراوانی از ایران¬شناسان درباره¬ی این دسته از فعل¬های فارسی به پژوهش بپردازند. در میان ایران¬شناسان روسیه نیز فعل مرکّب توجّه بسیاری را به خود جلب نموده است. یوری روبینچیک، نویسنده¬ی کتاب و از پرکارترین ایران¬شناسان روسیه که در اکثریت نزدیک به همه¬ی آثارش به توصیف و تحلیل زبان فارسی معاصر پرداخته، نیز معتقد است: «در حال حاضر در مواردی که ضرورت بیان عمل، روند یا حالتی در زبان [فارسی] پیش می¬آید، که پیش از آن دلالت واژگانی نداشته است، معمولاً فعل ساده یا پیشوندیِ تازه¬ای ساخته نمی¬شود، بلکه فعل مرکّب ساخته می¬شود». وی در این نوشته که بخشی از کتاب مبانی ترکیب¬های ثابت در زبان فارسی است، از نگاه همزمانی و به گستردگی به توصیف و تحلیل فعل مرکّب در زبان فارسی پرداخته و کوشیده تا انواع فعل مرکّب، ملاک دسته¬بندی آنها، ویژگی¬های معنایی و دستوری این فعل¬ها را یافته و نشان دهد.
این کتاب از دورانی در تاریخ روسیه حکایت می¬کند که پایان دوران کمونیسم و [آغاز] دگرگونیِ جامعه¬ی ر... more این کتاب از دورانی در تاریخ روسیه حکایت می¬کند که پایان دوران کمونیسم و [آغاز] دگرگونیِ جامعه¬ی روسیه است، اما این دوران از نگاه مردم عادی نشان داده می¬شود. در اینجا برخلاف مطالب سنّتیِ نوشته¬شده درباره¬ی این موضوع که عمدتاً توجّه خود را بر نخبگان جامعه و رویدادهای پایتخت متمرکز می¬سازند، ما مصاحبه¬ها، خاطرات، نظرسنجیِ افکار عمومی و آن دسته ازمقالات مطبوعات و اسناد را می¬یابیم که یک جامعه¬ی چندمذهبی و چندقومی را به تصویر می¬کشند: مناطق پرشمار و گروه¬های اجتماعی هر یک به¬گونه¬ی متفاوتی به دگرگونی¬های اجتماعیِ ژرف واکنش نشان داده¬اند. این کتاب خواننده را با تحوّلاتِ اقتصادی و اجتماعی در زندگیِ جامعه¬ی روسیه و نیز با این موضوع آشنا می¬سازد که چگونه این تحوّلات بر زندگیِ مردم عادی در مناطق گوناگون و بر شکل¬گیریِ افکار عمومی تأثیر گذاردند. در کل این کتاب پویاییِ پنهانِ تحوّل جامعه¬ی روسیه، ساز و کارهای رسمی و غیررسمی و قواعد [حاکم بر] رابطه¬ی دوسویه میان حکومت و تک¬تک شهروندان را نشان می-دهد؛ این نکته را توضیح می¬دهد که چرا و برای چه میلیون¬ها روسیه¬ای، با وجود دشواری¬ها، از عهده¬ی [پیامدهای] این تحوّلات برآمدند و توانستند یکپارچگی و ثبات کشور را حفظ کنند.
Uploads
ایرانشناسی روسیه همواره از سوی ایرانیان به عنوان منبعی برای طرح و بحث مسائل جدی و
پرسش برانگیز دربارة تمام جنبه های تاریخ و فرهنگ ایران مطرح بوده است. با وجود این پس
از فروپاشی شوروی و پیشرفت های به دست آمده در این حوزه انتظار می رفت که ایرا نشناسان
روسیه به بازاندیشی نظرات و داوری های پیشین خود بپردازند. از سوی دیگر با توجه به دسترسی
این گروه از ایران شناسان به آرشیوها، اسناد و مدارک کمیاب که پیشتر دسترسی به آنها هیچ مقدور
نبود، انجام پژوهش های بنیادین با تکیه بر این دست مدارک و اسناد خواستة دیگرِ جامعة علاقه مند
ایران از آنان است. در این مقاله با ذکر نمونه های مشخص از هر یک از موارد پیش گفته، نویسنده
انتظارات یاد شده را مطرح کرده و مورد بحث قرار داده است.
ایرانشناسی روسیه همواره از سوی ایرانیان به عنوان منبعی برای طرح و بحث مسائل جدی و
پرسش برانگیز دربارة تمام جنبه های تاریخ و فرهنگ ایران مطرح بوده است. با وجود این پس
از فروپاشی شوروی و پیشرفت های به دست آمده در این حوزه انتظار می رفت که ایرا نشناسان
روسیه به بازاندیشی نظرات و داوری های پیشین خود بپردازند. از سوی دیگر با توجه به دسترسی
این گروه از ایران شناسان به آرشیوها، اسناد و مدارک کمیاب که پیشتر دسترسی به آنها هیچ مقدور
نبود، انجام پژوهش های بنیادین با تکیه بر این دست مدارک و اسناد خواستة دیگرِ جامعة علاقه مند
ایران از آنان است. در این مقاله با ذکر نمونه های مشخص از هر یک از موارد پیش گفته، نویسنده
انتظارات یاد شده را مطرح کرده و مورد بحث قرار داده است.
From Oxus to Euphrates: The World of Late Antique Iran
نوشته ی تورج دریایی و خداداد رضاخانی.
ترجمه¬ی خاطرات او که با توصیف شبکه¬ی مأموران اجیرشده¬ی شوروی در ایران و چند کشور دیگرِ منطقه همراه بود، نخست در مطبوعات پاریس به چاپ رسید. این ترجمه¬ها را سفارت ایران در پاریس به تهران فرستاد که در پیِ آن در دستگاه حکومت نوپای پهلوی آشوب به¬پا شد. نتیجه زندانی و تیرباران شدن افرادی از درون دستگاه¬های اداری و حکومتی ایران بود.