III Korpus Polski (PSZ)
III Korpus Polski (III KP) – wyższy związek taktyczny Polskich Sił Zbrojnych w czasie II wojny światowej.
Historia III Korpusu Polskiego
[edytuj | edytuj kod]We wrześniu 1942 roku przystępując do organizacji Armii Polskiej na Wschodzie zakładano, że w jej skład wejdą dwa korpusy – II i III (I Korpus pozostawał w Szkocji). Z planów tych zrezygnowano dopiero w 1945 roku.
25 listopada 1943 roku Naczelny Wódz, generał broni Kazimierz Sosnkowski wydał „Wytyczne organizacyjne dla Armii Polskiej na Wschodzie”. Zgodnie z wytycznymi Armia Polska na Wschodzie została podzielona na trzy rzuty. Rzut pierwszy tworzył II Korpus Polski wraz z Bazą Armii Polskiej na Wschodzie. Rzut drugi tworzył sztab armii i jednostki, które nie weszły w skład II KP. Trzeci rzut stanowiły jednostki armii pozostające na terenie Palestyny, Syrii i Iranu.
7 maja 1944 roku Dowództwo Armii Polskiej na Wschodzie zostało przekształcone w Dowództwo Jednostek Wojskowych na Środkowym Wschodzie z zachowaniem dotychczasowej nazwy.
W okresie od 18 sierpnia do 5 grudnia 1944 roku Dowództwo JWŚW zostało przemianowane na III Korpus. 5 grudnia 1944 roku szef Sztabu Naczelnego Wodza, generał dywizji Stanisław Kopański przemianował Dowództwo III Korpusu na Dowództwo Jednostek Wojska na Środkowym Wschodzie (ang. H.Q. Polish Forces – Middle East), a Prezydent RP zwolnił generała dywizji Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego ze stanowiska dowódcy korpusu i pozostawił do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej oraz mianował generała brygady Józefa Wiatra pełniącym obowiązki dowódcy Jednostek Wojska na Środkowym Wschodzie.
Struktura organizacyjna JWŚW i III Korpusu Polskiego
[edytuj | edytuj kod]- Kwatera Główna Armii Polskiej na Wschodzie
- Dowództwo APW (JWŚW – III KP)
- Sztab APW (JWŚW – III KP)
- Kwatermistrzostwo APW (JWŚW – III KP)
- 13 Sąd Polowy
- Jednostki broni i służb armii:
- Ośrodek Zapasowy Armii (od 26 VIII 1944 – Ośrodek Wyszkoleniowo–Zapasowy)
- 11 Batalion Saperów Kolejowych
- Szpital Wojenny nr 4 (do VI 1944)
- Szpital Wojenny nr 5 (od VI 1944)
- Oddział Zaopatrzenia i Transportu
- Komenda Uzupełnień nr 3 (w VIII 1944 przeniesiona do Włoch)
- Komenda Uzupełnień nr 4 (zorganizowana w VIII 1944 z części KU nr 3)
- Więzienie Wojskowe
- Składnica Bagażu
- Biuro Rozrachunkowe
- Dowództwo Jednostek Terytorialnych Palestyna, Syria i Irak
- 15 Sąd Polowy
- Oddział Administracyjny
- Stacja Zborna
- Szkoły Junaków
- Szkoły Kadetów
- Kursy Administracji Cywilnej
- Biuro Dokumentacji
- Sekcja Wydawnicza (w VIII 1944 przeniesiona do Bazy II KP)
- Biuro Oszczędności Żołnierza (w VIII 1944 przeniesione do Bazy II KP)
- Komendy rejonów etapów i placów
Obsada personalna JWŚW i III Korpusu Polskiego
[edytuj | edytuj kod]- Zastępca dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie – dowódca JWŚW
- gen. dyw. Michał Tokarzewski-Karaszewicz (16 III 1943 – VIII 1944)
- Zastępca dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie – dowódca III Korpusu Polskiego
- gen. dyw. Michał Tokarzewski-Karaszewicz (VIII 1944 – 5 XII 1944)
- Dowódca Jednostek Wojskowych na Środkowym Wschodzie
- gen. bryg. Józef Wiatr (III 1945 – 1947)
- Zastępca dowódcy Jednostek Wojskowych na Środkowym Wschodzie
- gen. bryg. Józef Wiatr (od V 1944)
- płk dypl. Adam Brzechwa-Ajdukiewicz
- Szef sztabu Jednostek Wojskowych na Środkowym Wschodzie – III Korpusu Polskiego
- płk dypl. Stanisław Künstler (III 1944 – IV 1945 )
- Szef Oddziału Operacyjno-Wyszkoleniowego - ?
- Szef Oddziału Służby Sztabu - ppłk dypl. Władysław Rogulski
- Dowódcy Jednostek Terytorialnych
- płk dypl. Bolesław Ostrowski (II 1944 – IV 1945)
- płk dypl. Stanisław Künstler (IV 1945 – VII 1947)
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Witold Biegański, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie, Warszawa 1967.
- Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991.
- Krzysztof Spruch, 3 Korpus PSZ (sierpień – grudzień 1944 r.) – zarys prac organizacyjnych, Zeszyty Historyczne „Si vis pacem, para bellum. Bezpieczeństwo i polityka Polski”, tom XII, Wydawnictwo Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa-Włocławek 2013, ISBN 978-83-7455-329-2, ISSN 1898-4630, s. 347-362.
- Piotr Żaroń: Armia Polska w ZSRR, na Bliskim Wschodzie i Środkowym Wschodzie. Warszawa: KAW RSW „Prasa- Książka - Ruch, 1981.