België
Koninkrijk België Royaume de Belgique Königreich Belgien | |
---|---|
![]() |
![]() |
![]() Liggienge van België in Europa ![]() | |
Officiële toale | Nederlands Frans Duuts |
Hoofdstad | Brussel (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |
Stoatsvorm | Constitutionele parlementaire monarchie |
Stoatshoofd | Keunienk Filip |
Êerste minister | Alexander De Croo |
Ippervlak | 30.689,17 [1] km² |
Inweuners | 11.763.650 (1 januoari 2024) [2] 383 inw./km² |
Munte | Euro (vo 2002: Belgische frang) |
Tydzone | UTC+1 (zomertyd: UTC+2) |
Landcode | BE, BEL |
Telefongcode | (+32) |
Internet-TLD | .be |
Nationale fêestdag | 21 juli (1831) (Eedofleggienge 1e keunienk) |
België (Nederlands: België, Frans: Belgique, Duuts: Belgien, officieel: Keunienkryk België, Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) is e parlementaire, constitutionele monarchie an de Nôordzêe. 't Grênst ten zuudn an Vrankryk, ten ôostn an Duutsland en Luxemburg en ten noordn an Holland. In 't westn is er nie echt e gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt Iengeland. 'n Hoofdstad è Brussel. Andere grôte steedn zyn Antwerpn, Luuk, Gent, Leuven, Brugge, Charleroi en Noamn.
Bevolkienge
bewerknD'r weunn e klêne 11,8 miljoen inweuners in België. Ruum 6,8 miljoen doavan zyn Vloamiengn, der zyn 1,25 miljoen Brusseloars en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn Woaln en Duutsers in de Ôostkantongs.
Bevolkiengsontwikkelienge | |||
---|---|---|---|
België [3] | Holland [4] | ||
Joar | Inweuners | Inweuners | Joar |
1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 |
1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 |
1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 |
2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 |
2024 | 11.764.000 | 17.948.000 | 2024 |
Toaln
bewerknD'r zyn drie officiële toaln: Nederlands, Frans en Duuts. Nederlands wordt geklapt in Vloandern, Frans in Wallonië en Duuts ok in Wallonië an de grenze me Duutsland. In 't Brussels Gewest wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België e klêne 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn.
Geografie
bewerknBelgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de Signal de Botrange (694 meters) in de Hoge Veenn. D'n hogstn top in Vloandern is Remersdoal (287,5 meters) in de Voerstreke. Ip de twidde plekke komt de Kemmelberg (156 meters) in 't Heuvelland.
België et e ippervlak et van 30.689,17 km², woarvan 30.494,22 km² land (99,365%) en 194,95 km² woater (0,635%).[1] Vergelykt me Holland, dat e ippervlak et van 41.543 km², woarvan 33.647 km² land (81,59%) en 7.896 km² woater (18,41%).
Geschiedenisse
bewerknDe geschreven geschiedenisse begunt round 52 v.Chr. op 't moment da Julius Caesar (in z'n De Bello Gallico) over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe.
Bestuur
bewerknBelgië is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn:
- Vlams Gewest (Vloandern), Woals Gewest (Wallonië) en Brussels Hoofdstedelik Gewest (Brussels gewest).
- de Vlamsche Gemêenschap, de Fransche Gemêenschap en de Duutstoalige Gemêenschap.
Ierby e je ton ook nog eki de federoale regerienge die ol de reiste doet.
Zie ook et artikel over de stoatservormienge.
Verder is België ounderverdêeld in provinsjes, arroundissementn en gemêentn.
Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie:
Belgische provinsjes | ||
---|---|---|
Provinsje | Hoofdstad | Gewest |
Antwerpn | Antwerpn | Vloandern |
Enegouwn | Bergn | Wallonië |
(Belgisch) Limburg | Hasselt | Vloandern |
Luuk | Luuk | Wallonië |
(Belgisch) Luxemburg | Oarlen | Wallonië |
Noamn | Noamn | Wallonië |
Ôost-Vloandern | Gent | Vloandern |
Vlams-Broabant | Leuven | Vloandern |
West-Vloandern | Brugge | Vloandern |
Woals-Broabant | Woaver | Wallonië |
Zie ook et artikel over Belgische provinsjes.
Belgische gewestn | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Gewest | Liggienge | Inweuners 2024 [2] | Ippervlak [5] | Dichtheid inw/km² |
Hoofdstad | Prov. | Arr. | Gem. | ||
Oantal | % | Km² | % | |||||||
Vlams Gewest (Vloandern) |
6.821.770 | 58% | 13.625,54 | 44% | 501 | Brussel | 5 | 22 | 300 | |
Woals Gewest (Wallonië) |
3.692.283 | 31% | 16.901,22 | 55% | 218 | Noamn | 5 | 20 | 262 | |
Brussels Gewest | 1.249.597 | 11% | 162,42 | 0,5% | 7.694 | Brussel | / | 1 | 19 | |
Totoal | 11.763.650 | 30.689,17 | 383 | 10 | 43 | 581 |
Belgische gemêenschappn | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Gemêenschap | Liggienge | Inweuners 2024 | Ippervlak | Dichtheid inw/km² |
Hoofdstad | Prov. | Arr. | Gem. | ||
Oantal | % | Km² | % | |||||||
Vlamsche Gemêenschap ¹ | 7.060.457 | 60% | 13.787,96 | 45% | 512 | Brussel | 5 | 23 | 319 | |
Fransche Gemêenschap ¹ | 4.623.714 | 39% | 16.210,00 | 53% | 285 | Brussel | 5 | 21 | 272 | |
Duutstoalige Gemêenschap | 79.479 | 0,7% | 853,64 | 2,8% | 93 | Eupn | / | / | 9 | |
Totoal | 11.763.650 | 30.689,17 | 383 | 10 | 43 | 581 |
¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn).
Polletiek
bewerknKoamer van Volksvertegenwoordigers
bewerknDe zetelverdêlienge van de Koamer van Volksvertegenwoordigers ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):[6][7]
Party | F/N | 2024 | 2019 | 2014 | 2010 | 2007 | 2003 | 1999 | 1995 |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Volksunie ¹ / N-VA | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |
Vlaams Blok / Vlaams Belang | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |
PRL / MR | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |
PS | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |
PVDA-PTB | F/N | 15 | 12 | 2 | |||||
PVDA | N | (7) | (3) | ||||||
PTB | F | (8) | (9) | (2) | |||||
PSC / cdH / LE | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |
SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |
CVP / CD&V | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |
VLD / Open Vld | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |
Agalev / Groen! / Groen | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | 9 | 5 | |
Ecolo | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |
FDF / DéFI | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |
PP | F | 1 | 1 | ||||||
LDD ³ | N | (1) | (1) | 1 | 5 | ||||
FN / DN | F | 1 | 1 | 1 | 2 | ||||
Totoal | 150 | 150 | 150 | 150 | 150 | 150 | 150 | 150 | |
Nederlandstoaligen | 88 | 87 | 87 | 88 | 88 | 88 | 91 | 91 | |
Franstoaligen | 62 | 63 | 63 | 62 | 62 | 62 | 59 | 59 |
¹ VU-ID in 1999
² sp.a-Spirit in 2003 en 2007
³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA
Êerste ministers
bewerknÊeste ministers sins 1896:
Ēerste minister | Termyn | Joarn | Party |
---|---|---|---|
Paul de Smet de Naeyer | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |
Jules Vandenpeereboom | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |
Paul de Smet de Naeyer | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |
Jules de Trooz | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |
Frans Schollaert | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |
Charles de Broqueville | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |
Gerard Cooreman | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |
Léon Delacroix | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |
Henri Carton de Wiart | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |
Georges Theunis | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |
Aloys Van de Vyvere | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |
Prosper Poullet | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |
Henri Jaspar | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |
Jules Renkin | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |
Charles de Broqueville | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |
Georges Theunis | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |
Paul van Zeeland | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |
Paul-Emile Janson | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |
Paul-Henri Spaak | 1938 - 1939 | 1 | POB-BWP |
Hubert Pierlot | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |
Achille Van Acker | 1945 - 1945 | 0 | PSB-BSP |
Paul-Henri Spaak | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |
Achille Van Acker | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |
Camille Huysmans | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |
Paul-Henri Spaak | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |
Gaston Eyskens | 1949 - 1950 | 1 | PSC-CVP |
Jean Duvieusart | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |
Joseph Pholien | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |
Jean Van Houtte | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |
Achille Van Acker | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |
Gaston Eyskens | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |
Théo Lefèvre | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |
Pierre Harmel | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |
Paul Vanden Boeynants | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |
Gaston Eyskens | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |
Edmond Leburton | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |
Leo Tindemans | 1974 - 1978 | 4 | CVP |
Paul Vanden Boeynants | 1978 - 1979 | 1 | PSC |
Wilfried Martens | 1979 - 1981 | 2 | CVP |
Mark Eyskens | 1981 - 1981 | 0 | CVP |
Wilfried Martens | 1981 - 1992 | 11 | CVP |
Jean-Luc Dehaene | 1992 - 1999 | 7 | CVP |
Guy Verhofstadt | 1999 - 2008 | 9 | Open Vld |
Yves Leterme | 2008 - 2008 | 0 | CD&V |
Herman Van Rompuy | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |
Yves Leterme | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |
Elio Di Rupo | 2011 - 2014 | 3 | PS |
Charles Michel | 2014 - 2019 | 5 | MR |
Sophie Wilmès | 2019 - 2020 | 1 | MR |
Alexander De Croo | 2020 - nu | 4 | Open Vld |
Weirelderfgoed
bewerkn- Kyk noa UNESCO-weirelderfgoed in België
-
Historisch center van Brugge -
Grôte Markt van Brussel -
Plantin-Moretusmuseum in Antwerpn -
Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in Doornik
Beroemde Belgn
bewerkn- Ambiorix, en Oudn Belg die teegn de Romeinn vocht
- Leo Baekeland, uutvinder van bakeliet
- Peter Benoit, componist
- Raymond Ceulemans, biljarter
- Jacques Brel, zanger
- Pieter Breugel, schilderoare
- Hendrik Conscience, schryver van De Leeuw van Vlaanderen
- Poater Damioan, e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is
- James Ensor, kunstschilder
- Zénobe Gramme, uutviender van den dynamo
- Hergé, de voader van Kuifje
- Jacky Ickx, ottocoureur
- Paul Janssen, uutviender va medicamentn
- René Magritte, surrealistische schilderoare
- Mercator, têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas
- Eddy Merckx, volgens vele den beste coureur oller tydn
- Georges Nagelmackers, bankier en bouwer van den Orient Express en de slapwagongs Wagons-Lits
- Peter Paul Rubens, barokschilderoare
- Adolphe Sax, uutviender van de saxofong
- Georges Simenon, schryver van Maigret
- Simon Stevin, wiskundign
- Toots Thielemans, jazz-muzikant
- Godfried van Bouillon, e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn kruustocht
- Jean-Claude Vandamme, acteur
- Karel Van Depoele, uutviender van den elektriekn tram (trolley)
- Andreas Vesalius, weetnschapper in den anatomie
- Wout Van Aert, volgens vele den beste coureur van zyn tyd
- Yves Lampaert, ne coureur, farmer son from Belgium
Andere betêkenissn
bewerknBehalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln.
- Vier steedn in de Verênigde Stoatn (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota)
- Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup"
- Een andere noame vôr een Brabants trekpeird
- Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique)
- De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn (Belgica)
- Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" ("zô grof da 't in de hêle melkweg verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt")
- Een onconventionele êenheid van uppervlakte (A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd))
Referensjes
bewerknExterne koppeliengn
bewerknOfbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie België van Wikimedia Commons. |
{{{ofb_links}}} | Europese Unie (EU) | {{{ofb_groot}}} | |
---|---|---|---|
{{{ofb_links}}} | Landn in Europa | {{{ofb_rechts}}} | {{{ofb_groot}}} |
---|---|---|---|
Albanië • Andorra • Armenië • Azerbeidzjan • België • Bosnië-Herzegovina • Bulgareye • Cyprus • Denemarkn • Duutsland • Estland • Finland • Georgië • Grieknland • Holland • Hongareye • Ierland • Itoalië • Kazachstan • Kosovo • Kroatië • Letland • Liechtnstein • Litouwn • Luxemburg • Malta • Moldoavië • Monaco • Montenegro • Noord-Macedonië • Nôorweegn • Oekraïne • Ôostnryk • Pooln • Portugal • Roemenië • Rusland • San Marino • Servië • Slovakeye • Slovenië • Spanje • Tsjechië • Turkeye • Vaticoanstad • Verênigd Keunienkryk • Vrankryk • Wit-Rusland • Ysland • Zweedn • Zwitserland |