Τα μικρά παιδιά έρχονται συχνά σε επαφή με παραμύθια περιβαλλοντικής θεματολογίας μέσα από την αν... more Τα μικρά παιδιά έρχονται συχνά σε επαφή με παραμύθια περιβαλλοντικής θεματολογίας μέσα από την ανάγνωση τους από γονείς και δασκάλους. Στα πλαίσια της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Εκπαίδευση, η συμβολή της παιδικής λογοτεχνίας στην ανάπτυξη της έννοιας της αειφορίας και των αειφορικών αξιών είναι αδιαμφισβήτητη. Πώς προσδιορίζεται, όμως, το περιεχόμενο της αειφορίας και των αειφορικών αξιών στα παραμύθια Ελλήνων συγγραφέων, που παρήχθησαν την περίοδο 2008-2010 και με ποιο τρόπο προωθούνται οι αξίες αυτές; Αυτό το ερώτημα καλείται να απαντήσει η παρούσα εργασία μελετώντας τα παραπάνω παραμύθια με την βοήθεια της ανάλυσης περιεχομένου και χρησιμοποιώντας την ποιοτική της προσέγγιση. Το σύστημα κατηγοριοποίησης αποτελείται από δυο άξονες. Ο πρώτος διαχωρίζει την έννοια της αειφορίας σε εφτά διαστάσεις, που λαμβάνουν διαφορετικό νόημα ανάλογο της τεχνοκρατικής ή οικοκεντρικής περιβαλλοντικής ιδεολογίας. Ο δεύτερος άξονας αφορά στο ποιες αειφορικές αξίες προωθούνται, μέσα από ποια ζητήματ...
Policymakers have pinpointed the importance of living in a more sustainable society. Education fo... more Policymakers have pinpointed the importance of living in a more sustainable society. Education for Sustainable Development aims at developing future citizens competent to take actions in order to cope with Sustainable Development issues. The instructional design that teachers apply in class play a crucial role in students’ learning. This study is a conceptual analysis based on a narrative review of the literature in the field of Environmental Education/Education for Sustainable Development. It makes use of the CLIA-model (Competence, Learning, Intervention, Assessment), developed by De Corte, Verschaffel and Masui in 2004 to prescribe how a powerful learning environment in Education for Sustainable Development (ESD) could be developed. In particular, the study focusses on the Intervention component. Holistic, pluralistic as well as action-oriented teaching in Education for Sustainable Development are thought to be effective in cultivating students’ action competence. This paper pres...
The research is about what strategies of developing humor are used in children’s literature. Ιt i... more The research is about what strategies of developing humor are used in children’s literature. Ιt is presented what tools of developing humor Zacharias Papantoniou makes use of his poetic collection entitled: Τα Χeλιδόνια, Ποιήματα για παιδιά (The Swallows, Poems for children) , 1920. The content analysis revealed that Papantoniou makes use mainly of personification and satire as strategies of developing humor. Papantoniou develops acoustic and optical pictures to convey his messages to young readers. These pictures help children to understand his sense of humor better.
Holistic and pluralistic instructional beliefs and instructional practices in Education for Susta... more Holistic and pluralistic instructional beliefs and instructional practices in Education for Sustainable Development are often considered of high importance to foster students’ competences. This mixed-method study describes the development and the validation of the Holism-Pluralism in Education for Sustainable Development questionnaire (HPESD-Q) to measure teachers’ instructional beliefs and their instructional practices in ESD. The development process includes a survey to choose participants for interviews, review from an expert team, cognitive testing, pilot-testing and the main-run study. Confirmatory factor analysis, reliability and intercorrelations analysis were applied in the validation process. The final version of the HPESD- Q consists of the Instructional Beliefs scales and the Instructional Practices scales. Both have good fit-of-goodness indicators (CLI = .992, TLI = .9891, RMSEA = .030 and CLI = .984, TLI = .980, RMSEA = .043, respectively). The Cronbach’s α for the scal...
Holistic and pluralistic instructional beliefs and instructional practices in Education for Susta... more Holistic and pluralistic instructional beliefs and instructional practices in Education for Sustainable Development are often considered of high importance to foster students’ competences. This mixed-method study describes the development and the validation of the Holism-Pluralism in Education for Sustainable Development questionnaire (HPESD-Q) to measure teachers’ instructional beliefs and their instructional practices in ESD. The development process includes a survey to choose participants for interviews, review from an expert team, cognitive testing, pilot-testing and the main-run study. Confirmatory factor analysis, reliability and intercorrelations analysis were applied in the validation process. The final version of the HPESD- Q consists of the Instructional Beliefs scales and the Instructional Practices scales. Both have good fit-of-goodness indicators (CLI = .992, TLI = .9891, RMSEA = .030 and CLI = .984, TLI = .980, RMSEA = .043, respectively). The Cronbach’s α for the scales range from .90 to .97, indicating good internal consistency, while the intercorrelations indicate good discriminant validity. The results indicate the potential of the questionnaire for research and practice in ESD.
Recent policy and academic voices in the field of Education for Sustainable Development put forwa... more Recent policy and academic voices in the field of Education for Sustainable Development put forward the importance of a holistic approach to the concept of Sustainable Development. We investigated the personal understanding of ‘Sustainable Development’ of scholars involved in teacher training programs and in the academic field of Education for Sustainable Development. To this purpose, an on-line survey was conducted based on the principle of comparative judgement. After careful selection, 249 academics were found to fit the specific profile for inclusion into the study. All of them were invited and56 of them participated. The instrument consisted of 16 statements built specifically to reflect different interpretations of sustainable development: fragmented, separated, holistic and integrated perspectives. Each participant compared 12 pairs of statements and were asked to decide which one better represented their interpretation of the concept of Sustainable Development in the context of Education for Sustainable Development. Using the D-PAC methodology for comparative judgement, our results show that the statements that were most often chosen prioritized an understanding of Sustainable Development according to which two or three of the dimensions of the concept (environment, society, economy) are seen as separated to each other and less often in an integrated way. The scale reliability was equal to 0.79, indicating good quality of the measurement. The results show that academics in the field of Education for Sustainable Development do not conceive of the concept of Sustainable Development holistically. There is also a tendency towards social and economic aspects of Sustainable Development. Implications for Education for Sustainable Development research and teacher training are discussed.
This paper explores how three major factors in Education for Sustainable Development (ESD) practi... more This paper explores how three major factors in Education for Sustainable Development (ESD) practice view the concept of Sustainable Development (SD). These are (a) international policy documents which shaped ESD, (b) the academic discourse in the field of ESD as well as (c) students and teachers. SD is a complex concept and it can be interpreted in several ways. This paper adopts a holistic approach to SD, according to which, SD is considered an integrated concept of three dimensions, namely the environment, the economy and the society. The significance of the holistic approach to the SD concept is emphasized in the recent international policy documents and by the academic discourse, as well. However, teachers and students do not hold yet a holistic understanding of the concept. The purpose of this paper is to discuss this ESD policy-practice gap and to propose implications in ESD practice and research.
Policymakers have pinpointed the importance of living in a more sustainable society. Education fo... more Policymakers have pinpointed the importance of living in a more sustainable society. Education for Sustainable Development aims at developing future citizens competent to take actions in order to cope with Sustainable Development issues. The instructional design that teachers apply in class play a crucial role in students' learning. This study is a conceptual analysis based on a narrative review of the literature in the field of Environmental Education/Education for Sustainable Development. It makes use of the CLIA-model (Competence, Learning, Intervention, Assessment), developed by De Corte, Verscha↵el and Masui in 2004 to prescribe how a powerful learning environment in Education for Sustainable Development (ESD) could be developed. In particular, the study focusses on the Intervention component. Holistic, pluralistic as well as action-oriented teaching in Education for Sustainable Development are thought to be e↵ective in cultivating students' action competence. This paper presents first the Action-oriented ESD framework. This framework consists of five components: (a) action-taking, b) students' leadership in their learning and teaching, c) peer interaction, (d) community involvement and e) interdisciplinarity. We then integrate the Action-oriented ESD framework with Holism and Pluralism into the Holism-Pluralism-Action-orientation in the ESD framework. Integrating holistic, pluralistic as well as action-oriented teaching in ESD is highly important in theoretical discussion as well as in instructional design. The Holism-Pluralism-Action-orientation ESD framework addresses the lack of an integrated conceptual framework in the field of ESD. This framework is motivated by a growing consensus on the importance of these three approaches in ESD teaching. The Holism-Pluralism-Action-orientation in ESD Framework is based on more than three decades of e↵orts to define knowledge on Environmental Education/Education for Sustainable Development teaching and on the rich and growing body of research on e↵ective ESD teaching.
Η σημασία της μελέτης της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία και της Κοινωνικά Κριτικ... more Η σημασία της μελέτης της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία και της Κοινωνικά Κριτικής Προσέγγισης στην εκπαίδευση προκύπτει από τον προβληματισμό για το κατά πόσο ένα σχολείο που δεν υιοθετεί τις αρχές της κριτικής παιδαγωγικής μπορεί να θεωρηθεί ως αειφόρο. Το αειφόρο σχολείο βασίζεται στις αρχές της αειφορικής ανάπτυξης, της φροντίδας, της ενεργής εμπλοκής των μαθητών και της συνεργασίας, της αειφόρου μάθησης και της ολιστικής προσέγγισης. Σύμφωνα με την τελευταία, ο χώρος του σχολείου, η κοινότητα, το αναλυτικό πρόγραμμα και η τεχνολογία παίζουν καθοριστικό ρόλο στο «ευ ζειν» των μαθητών και της φροντίδας του περιβάλλοντος (Goodfellow & Andrew-Power, 2007; Wilkinson, 2008). Από την άλλη μεριά, οι αρχές του κοινωνικά κριτικού σχολείου είναι η κριτική σκέψη, ακολουθούμενη από τις δεξιότητες της ερμηνείας, της ανάλυσης καταστάσεων, της αξιολόγησης αλλά και της εξαγωγής συμπερασμάτων στην ανάπτυξη της κριτικής συνειδητότητας των μαθητών. Το σχολείο συνιστά κοινότητα μάθησης συνεργατικού χαρακτήρα, διαπραγμάτευσης και κριτικού αναστοχασμού. Η κοινωνικά κριτική εκπαίδευση υποστηρίζει ότι οι αλλαγές έρχονται μέσα από συλλογικές δράσεις (Kemmis,Cole & Suggett, 1983). Συγκεκριμένα, την κριτική παιδαγωγική χαρακτηρίζει η διδακτική μέθοδος της έρευνας-δράσης, η οποία χρησιμοποιεί τη δράση των μαθητών ως μέθοδο έρευνας και αποσκοπεί στην ανάπτυξη ικανότητας δράσης (Τσεβρένη, 2008; Jensen & Schnack, 2006). Παράλληλα, στο πλαίσιο της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία, η στοχαστικό-κριτική σκέψη ερευνά σφαιρικά ένα κοινωνικό και περιβαλλοντικό ζήτημα και η ανάπτυξή της κρίνεται απαραίτητη για τους ενεργούς πολίτες με στόχο την συλλογική δράση. ∆ιαπιστώνουμε ότι οι δυο προσεγγίσεις, μοιράζονται κοινές αρχές. Αυτές είναι η συνεργασία όλων των εμπλεκομένων στην εκπαιδευτική πράξη, ο κριτικός στοχασμός, η συνεχής διαπραγμάτευση και η δέσμευση για δράση. Βασική κοινή αρχή αποτελεί το άνοιγμα του σχολείου προς την κοινότητα με σκοπό την αντιμετώπιση των κοινωνικών- περιβαλλοντικών προβλημάτων με ολιστικό τρόπο. ∆εν περιορίζονται στην διαχείριση των παρόντων προβλημάτων αλλά αποσκοπούν στην ανάπτυξη ικανότητας για δια βίου μάθηση. Οι δυο προσεγγίσεις δίνουν έμφαση σε όμοια χαρακτηριστικά, διαμορφώνοντας έναν ξεχωριστό χαρακτήρα. Το κοινωνικά κριτικό σχολείο αποβλέπει στην καλλιέργεια ικανότητας για δράση και στην ανάπτυξη του κριτικού στοχασμού των μαθητών με απώτερο στόχο τη συμβολή τους στη βελτίωση των κοινωνικών δρωμένων. Το αειφόρο σχολείο δίνει περισσότερη έμφαση στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων, στα οποία όμως ύψιστη σημασία κατέχουν τα σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα. Για τη θεμελίωση, λοιπόν, ενός αειφόρου σχολείου απαιτείται η υιοθέτηση κοινωνικά κριτικής σκέψης στην εκπαιδευτική πράξη, εφόσον οι θεωρητικές αρχές της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία υιοθετούν τις αρχές της κοινωνικά κριτικής προσέγγισης.
Περίληψη
Η εργασία διαπραγματεύεται τις στρατηγικές που χρησιμοποιούνται στην παιδική λογοτεχνία ... more Περίληψη Η εργασία διαπραγματεύεται τις στρατηγικές που χρησιμοποιούνται στην παιδική λογοτεχνία για την ανάπτυξη του χιούμορ. Συγκεκριμένα περιγράφονται τα εργαλεία που εφαρμόζονται από τον Ζαχαρία Παπαντωνίου στην παιδική ποιητική συλλογή του Τα Χελιδόνια, Ποιήματα για παιδιά (1920). Η ανάλυση περιεχομένου αποκάλυψε, ότι χρησιμοποιούνται κυρίως η προσωποποίηση και η σάτιρα ως στρατηγικές ανάπτυξης του χιούμορ. Παράλληλα αναπτύσσονται οπτικές και ακουστικές εικόνες για την περαιτέρω κατανόηση του χιούμορ από τα παιδιά.
Abstract  The research is about what strategies of developing humor are used in children’s literature. Ιt is presented what tools of developing humor Zacharias Papantoniou makes use of his poetic collection entitled: Τα Χελιδόνια, Ποιήματα για παιδιά (The Swallows, Poems for children), 1920. The content analysis revealed that Papantoniou makes use mainly of personification and satire as strategies of developing humor. Papantoniou develops acoustic and optical pictures to convey his messages to young readers. These pictures help children to understand his sense of humor better.
Στην σύγχρονη παιδαγωγική ο αλληλεπιδραστικός, επικοινωνιακός και βιωματικός χαρακτήρας της εκπαί... more Στην σύγχρονη παιδαγωγική ο αλληλεπιδραστικός, επικοινωνιακός και βιωματικός χαρακτήρας της εκπαίδευσης κυριαρχέι στις ερευνητικές προσπάθειες διεθνώς. Η Βιωματική Παιδαγωγική αποτελεί τον επιστημονικό κλάδο, όπου τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά μελετώνται, αναπτύσσονται και εφαρμόζονται ενώ η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (Π.Ε.) και τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) αποτελούν ίσως έναν από τους κατεξοχήν χώρους για την εφαρμογή των αρχών της Βιωματικής Επαίδευσης. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να διερευνήσει σε ποιο βαθμό εφαρμόζονται οι αρχές και οι μέθοδοι της Βιωματικής Παιδαγωγικής στα εκπαιδευτικά προγράμματα των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για μαθητές δημοτικού. Για την επίτευξη του, μελετήθηκαν τρία εκπαιδευτικά προγράμματα από τρία διαφορετικά Κέντρα Περιβαλλοντικής ΕΚπαίδευσης (Κ.Π.Ε. Βερτίσκου, Γιαννιτσών και Κιλκίς).
Περίληψη
Τα μικρά παιδιά έρχονται συχνά σε επαφή με παραμύθια περιβαλλοντικής θεματολογίας μέσα α... more Περίληψη Τα μικρά παιδιά έρχονται συχνά σε επαφή με παραμύθια περιβαλλοντικής θεματολογίας μέσα από την ανάγνωση τους από γονείς και δασκάλους. Στα πλαίσια της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Εκπαίδευση, η συμβολή της παιδικής λογοτεχνίας στην ανάπτυξη της έννοιας της αειφορίας και των αειφορικών αξιών είναι αδιαμφισβήτητη. Πώς προσδιορίζεται, όμως, το περιεχόμενο της αειφορίας και των αειφορικών αξιών στα παραμύθια Ελλήνων συγγραφέων, που παρήχθησαν την περίοδο 2008-2010 και με ποιο τρόπο προωθούνται οι αξίες αυτές; Αυτό το ερώτημα καλείται να απαντήσει η παρούσα εργασία μελετώντας τα παραπάνω παραμύθια με την βοήθεια της ανάλυσης περιεχομένου και χρησιμοποιώντας την ποιοτική της προσέγγιση. Το σύστημα κατηγοριοποίησης αποτελείται από δυο άξονες. Ο πρώτος διαχωρίζει την έννοια της αειφορίας σε εφτά διαστάσεις, που λαμβάνουν διαφορετικό νόημα ανάλογο της τεχνοκρατικής ή οικοκεντρικής περιβαλλοντικής ιδεολογίας. Ο δεύτερος άξονας αφορά στο ποιες αειφορικές αξίες προωθούνται, μέσα από ποια ζητήματα αυτές αναδεικνύονται και με ποια διδακτικά εργαλεία. Διαπιστώνεται τελικά, ότι η έννοια της αειφορίας λαμβάνει περισσότερο το νόημα που της δίνει η ήπια όψη της, η οποία προέρχεται από την ιδεολογία του τεχνοκρατισμού, χωρίς, όμως να λείπουν τα στοιχεία ισχυρής αειφορίας, που προέρχεται από τον οικοκεντρισμό. Από τις αειφορικές αξίες, αυτές που προβάλλονται περισσότερο από τα παραμύθια είναι οι περιβαλλοντικές, χωρίς ωστόσο να παραλείπονται εντελώς και οι κοινωνικές αειφορικές αξίες. Αυτές οι αξίες επιχειρείται να καλλιεργηθούν με την συμβολή συγκεκριμένων στρατηγικών, που είναι η διασαφήνιση και η ενστάλαξη αξιών, η μίμηση προτύπου, η στρατηγική laissez-faire, η μέθοδος της συμβάλλουσας εκπαίδευσης, καθώς και η στρατηγική της τροποποιημένης συμπεριφοράς.
Abstract Young children come often in contact with literature of environmental content through the readings of their parents or teachers. In the frame of Education for Sustainable Development the contribution of children’s literature in the growth of sustainability and sustainable values is unquestionable. How is the content of sustainability and sustainable values defined in the fiction literature for children produced by Greek writers between 2008- 2010? Moreover, how are the sustainable values being promoted? This essay is going to provide an answer to these questions, studying the children’s literature mentioned above, using content analysis and a qualitative approach. The system of categorization uses two main axes. The first one splits the concept of sustainability in seven dimensions that acquire a different meaning in proportion with the technocentric or ecocentric environmental ideology. The second axis is concerned with which sustainable values are promoted, through which issues are brought into surface and which teaching tools are used. What is finally obvious is that the concept of sustainability acquires most of the meaning that the ideology of technocentrism has to offer (weak sustainability), without being sort of the elements of strong sustainability that ecocentrism offers. The sustainable values that are most promoted through children’s literature are the environmental values, without the social sustainable values being totally left aside. The cultivation of these values is being done by using certain strategies such as values clarification, values inculcation, role modeling, the laissez-faire strategy, confluent education and behaviour modification.
Τα μικρά παιδιά έρχονται συχνά σε επαφή με παραμύθια περιβαλλοντικής θεματολογίας μέσα από την αν... more Τα μικρά παιδιά έρχονται συχνά σε επαφή με παραμύθια περιβαλλοντικής θεματολογίας μέσα από την ανάγνωση τους από γονείς και δασκάλους. Στα πλαίσια της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Εκπαίδευση, η συμβολή της παιδικής λογοτεχνίας στην ανάπτυξη της έννοιας της αειφορίας και των αειφορικών αξιών είναι αδιαμφισβήτητη. Πώς προσδιορίζεται, όμως, το περιεχόμενο της αειφορίας και των αειφορικών αξιών στα παραμύθια Ελλήνων συγγραφέων, που παρήχθησαν την περίοδο 2008-2010 και με ποιο τρόπο προωθούνται οι αξίες αυτές; Αυτό το ερώτημα καλείται να απαντήσει η παρούσα εργασία μελετώντας τα παραπάνω παραμύθια με την βοήθεια της ανάλυσης περιεχομένου και χρησιμοποιώντας την ποιοτική της προσέγγιση. Το σύστημα κατηγοριοποίησης αποτελείται από δυο άξονες. Ο πρώτος διαχωρίζει την έννοια της αειφορίας σε εφτά διαστάσεις, που λαμβάνουν διαφορετικό νόημα ανάλογο της τεχνοκρατικής ή οικοκεντρικής περιβαλλοντικής ιδεολογίας. Ο δεύτερος άξονας αφορά στο ποιες αειφορικές αξίες προωθούνται, μέσα από ποια ζητήματ...
Policymakers have pinpointed the importance of living in a more sustainable society. Education fo... more Policymakers have pinpointed the importance of living in a more sustainable society. Education for Sustainable Development aims at developing future citizens competent to take actions in order to cope with Sustainable Development issues. The instructional design that teachers apply in class play a crucial role in students’ learning. This study is a conceptual analysis based on a narrative review of the literature in the field of Environmental Education/Education for Sustainable Development. It makes use of the CLIA-model (Competence, Learning, Intervention, Assessment), developed by De Corte, Verschaffel and Masui in 2004 to prescribe how a powerful learning environment in Education for Sustainable Development (ESD) could be developed. In particular, the study focusses on the Intervention component. Holistic, pluralistic as well as action-oriented teaching in Education for Sustainable Development are thought to be effective in cultivating students’ action competence. This paper pres...
The research is about what strategies of developing humor are used in children’s literature. Ιt i... more The research is about what strategies of developing humor are used in children’s literature. Ιt is presented what tools of developing humor Zacharias Papantoniou makes use of his poetic collection entitled: Τα Χeλιδόνια, Ποιήματα για παιδιά (The Swallows, Poems for children) , 1920. The content analysis revealed that Papantoniou makes use mainly of personification and satire as strategies of developing humor. Papantoniou develops acoustic and optical pictures to convey his messages to young readers. These pictures help children to understand his sense of humor better.
Holistic and pluralistic instructional beliefs and instructional practices in Education for Susta... more Holistic and pluralistic instructional beliefs and instructional practices in Education for Sustainable Development are often considered of high importance to foster students’ competences. This mixed-method study describes the development and the validation of the Holism-Pluralism in Education for Sustainable Development questionnaire (HPESD-Q) to measure teachers’ instructional beliefs and their instructional practices in ESD. The development process includes a survey to choose participants for interviews, review from an expert team, cognitive testing, pilot-testing and the main-run study. Confirmatory factor analysis, reliability and intercorrelations analysis were applied in the validation process. The final version of the HPESD- Q consists of the Instructional Beliefs scales and the Instructional Practices scales. Both have good fit-of-goodness indicators (CLI = .992, TLI = .9891, RMSEA = .030 and CLI = .984, TLI = .980, RMSEA = .043, respectively). The Cronbach’s α for the scal...
Holistic and pluralistic instructional beliefs and instructional practices in Education for Susta... more Holistic and pluralistic instructional beliefs and instructional practices in Education for Sustainable Development are often considered of high importance to foster students’ competences. This mixed-method study describes the development and the validation of the Holism-Pluralism in Education for Sustainable Development questionnaire (HPESD-Q) to measure teachers’ instructional beliefs and their instructional practices in ESD. The development process includes a survey to choose participants for interviews, review from an expert team, cognitive testing, pilot-testing and the main-run study. Confirmatory factor analysis, reliability and intercorrelations analysis were applied in the validation process. The final version of the HPESD- Q consists of the Instructional Beliefs scales and the Instructional Practices scales. Both have good fit-of-goodness indicators (CLI = .992, TLI = .9891, RMSEA = .030 and CLI = .984, TLI = .980, RMSEA = .043, respectively). The Cronbach’s α for the scales range from .90 to .97, indicating good internal consistency, while the intercorrelations indicate good discriminant validity. The results indicate the potential of the questionnaire for research and practice in ESD.
Recent policy and academic voices in the field of Education for Sustainable Development put forwa... more Recent policy and academic voices in the field of Education for Sustainable Development put forward the importance of a holistic approach to the concept of Sustainable Development. We investigated the personal understanding of ‘Sustainable Development’ of scholars involved in teacher training programs and in the academic field of Education for Sustainable Development. To this purpose, an on-line survey was conducted based on the principle of comparative judgement. After careful selection, 249 academics were found to fit the specific profile for inclusion into the study. All of them were invited and56 of them participated. The instrument consisted of 16 statements built specifically to reflect different interpretations of sustainable development: fragmented, separated, holistic and integrated perspectives. Each participant compared 12 pairs of statements and were asked to decide which one better represented their interpretation of the concept of Sustainable Development in the context of Education for Sustainable Development. Using the D-PAC methodology for comparative judgement, our results show that the statements that were most often chosen prioritized an understanding of Sustainable Development according to which two or three of the dimensions of the concept (environment, society, economy) are seen as separated to each other and less often in an integrated way. The scale reliability was equal to 0.79, indicating good quality of the measurement. The results show that academics in the field of Education for Sustainable Development do not conceive of the concept of Sustainable Development holistically. There is also a tendency towards social and economic aspects of Sustainable Development. Implications for Education for Sustainable Development research and teacher training are discussed.
This paper explores how three major factors in Education for Sustainable Development (ESD) practi... more This paper explores how three major factors in Education for Sustainable Development (ESD) practice view the concept of Sustainable Development (SD). These are (a) international policy documents which shaped ESD, (b) the academic discourse in the field of ESD as well as (c) students and teachers. SD is a complex concept and it can be interpreted in several ways. This paper adopts a holistic approach to SD, according to which, SD is considered an integrated concept of three dimensions, namely the environment, the economy and the society. The significance of the holistic approach to the SD concept is emphasized in the recent international policy documents and by the academic discourse, as well. However, teachers and students do not hold yet a holistic understanding of the concept. The purpose of this paper is to discuss this ESD policy-practice gap and to propose implications in ESD practice and research.
Policymakers have pinpointed the importance of living in a more sustainable society. Education fo... more Policymakers have pinpointed the importance of living in a more sustainable society. Education for Sustainable Development aims at developing future citizens competent to take actions in order to cope with Sustainable Development issues. The instructional design that teachers apply in class play a crucial role in students' learning. This study is a conceptual analysis based on a narrative review of the literature in the field of Environmental Education/Education for Sustainable Development. It makes use of the CLIA-model (Competence, Learning, Intervention, Assessment), developed by De Corte, Verscha↵el and Masui in 2004 to prescribe how a powerful learning environment in Education for Sustainable Development (ESD) could be developed. In particular, the study focusses on the Intervention component. Holistic, pluralistic as well as action-oriented teaching in Education for Sustainable Development are thought to be e↵ective in cultivating students' action competence. This paper presents first the Action-oriented ESD framework. This framework consists of five components: (a) action-taking, b) students' leadership in their learning and teaching, c) peer interaction, (d) community involvement and e) interdisciplinarity. We then integrate the Action-oriented ESD framework with Holism and Pluralism into the Holism-Pluralism-Action-orientation in the ESD framework. Integrating holistic, pluralistic as well as action-oriented teaching in ESD is highly important in theoretical discussion as well as in instructional design. The Holism-Pluralism-Action-orientation ESD framework addresses the lack of an integrated conceptual framework in the field of ESD. This framework is motivated by a growing consensus on the importance of these three approaches in ESD teaching. The Holism-Pluralism-Action-orientation in ESD Framework is based on more than three decades of e↵orts to define knowledge on Environmental Education/Education for Sustainable Development teaching and on the rich and growing body of research on e↵ective ESD teaching.
Η σημασία της μελέτης της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία και της Κοινωνικά Κριτικ... more Η σημασία της μελέτης της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία και της Κοινωνικά Κριτικής Προσέγγισης στην εκπαίδευση προκύπτει από τον προβληματισμό για το κατά πόσο ένα σχολείο που δεν υιοθετεί τις αρχές της κριτικής παιδαγωγικής μπορεί να θεωρηθεί ως αειφόρο. Το αειφόρο σχολείο βασίζεται στις αρχές της αειφορικής ανάπτυξης, της φροντίδας, της ενεργής εμπλοκής των μαθητών και της συνεργασίας, της αειφόρου μάθησης και της ολιστικής προσέγγισης. Σύμφωνα με την τελευταία, ο χώρος του σχολείου, η κοινότητα, το αναλυτικό πρόγραμμα και η τεχνολογία παίζουν καθοριστικό ρόλο στο «ευ ζειν» των μαθητών και της φροντίδας του περιβάλλοντος (Goodfellow & Andrew-Power, 2007; Wilkinson, 2008). Από την άλλη μεριά, οι αρχές του κοινωνικά κριτικού σχολείου είναι η κριτική σκέψη, ακολουθούμενη από τις δεξιότητες της ερμηνείας, της ανάλυσης καταστάσεων, της αξιολόγησης αλλά και της εξαγωγής συμπερασμάτων στην ανάπτυξη της κριτικής συνειδητότητας των μαθητών. Το σχολείο συνιστά κοινότητα μάθησης συνεργατικού χαρακτήρα, διαπραγμάτευσης και κριτικού αναστοχασμού. Η κοινωνικά κριτική εκπαίδευση υποστηρίζει ότι οι αλλαγές έρχονται μέσα από συλλογικές δράσεις (Kemmis,Cole & Suggett, 1983). Συγκεκριμένα, την κριτική παιδαγωγική χαρακτηρίζει η διδακτική μέθοδος της έρευνας-δράσης, η οποία χρησιμοποιεί τη δράση των μαθητών ως μέθοδο έρευνας και αποσκοπεί στην ανάπτυξη ικανότητας δράσης (Τσεβρένη, 2008; Jensen & Schnack, 2006). Παράλληλα, στο πλαίσιο της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία, η στοχαστικό-κριτική σκέψη ερευνά σφαιρικά ένα κοινωνικό και περιβαλλοντικό ζήτημα και η ανάπτυξή της κρίνεται απαραίτητη για τους ενεργούς πολίτες με στόχο την συλλογική δράση. ∆ιαπιστώνουμε ότι οι δυο προσεγγίσεις, μοιράζονται κοινές αρχές. Αυτές είναι η συνεργασία όλων των εμπλεκομένων στην εκπαιδευτική πράξη, ο κριτικός στοχασμός, η συνεχής διαπραγμάτευση και η δέσμευση για δράση. Βασική κοινή αρχή αποτελεί το άνοιγμα του σχολείου προς την κοινότητα με σκοπό την αντιμετώπιση των κοινωνικών- περιβαλλοντικών προβλημάτων με ολιστικό τρόπο. ∆εν περιορίζονται στην διαχείριση των παρόντων προβλημάτων αλλά αποσκοπούν στην ανάπτυξη ικανότητας για δια βίου μάθηση. Οι δυο προσεγγίσεις δίνουν έμφαση σε όμοια χαρακτηριστικά, διαμορφώνοντας έναν ξεχωριστό χαρακτήρα. Το κοινωνικά κριτικό σχολείο αποβλέπει στην καλλιέργεια ικανότητας για δράση και στην ανάπτυξη του κριτικού στοχασμού των μαθητών με απώτερο στόχο τη συμβολή τους στη βελτίωση των κοινωνικών δρωμένων. Το αειφόρο σχολείο δίνει περισσότερη έμφαση στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων, στα οποία όμως ύψιστη σημασία κατέχουν τα σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα. Για τη θεμελίωση, λοιπόν, ενός αειφόρου σχολείου απαιτείται η υιοθέτηση κοινωνικά κριτικής σκέψης στην εκπαιδευτική πράξη, εφόσον οι θεωρητικές αρχές της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία υιοθετούν τις αρχές της κοινωνικά κριτικής προσέγγισης.
Περίληψη
Η εργασία διαπραγματεύεται τις στρατηγικές που χρησιμοποιούνται στην παιδική λογοτεχνία ... more Περίληψη Η εργασία διαπραγματεύεται τις στρατηγικές που χρησιμοποιούνται στην παιδική λογοτεχνία για την ανάπτυξη του χιούμορ. Συγκεκριμένα περιγράφονται τα εργαλεία που εφαρμόζονται από τον Ζαχαρία Παπαντωνίου στην παιδική ποιητική συλλογή του Τα Χελιδόνια, Ποιήματα για παιδιά (1920). Η ανάλυση περιεχομένου αποκάλυψε, ότι χρησιμοποιούνται κυρίως η προσωποποίηση και η σάτιρα ως στρατηγικές ανάπτυξης του χιούμορ. Παράλληλα αναπτύσσονται οπτικές και ακουστικές εικόνες για την περαιτέρω κατανόηση του χιούμορ από τα παιδιά.
Abstract  The research is about what strategies of developing humor are used in children’s literature. Ιt is presented what tools of developing humor Zacharias Papantoniou makes use of his poetic collection entitled: Τα Χελιδόνια, Ποιήματα για παιδιά (The Swallows, Poems for children), 1920. The content analysis revealed that Papantoniou makes use mainly of personification and satire as strategies of developing humor. Papantoniou develops acoustic and optical pictures to convey his messages to young readers. These pictures help children to understand his sense of humor better.
Στην σύγχρονη παιδαγωγική ο αλληλεπιδραστικός, επικοινωνιακός και βιωματικός χαρακτήρας της εκπαί... more Στην σύγχρονη παιδαγωγική ο αλληλεπιδραστικός, επικοινωνιακός και βιωματικός χαρακτήρας της εκπαίδευσης κυριαρχέι στις ερευνητικές προσπάθειες διεθνώς. Η Βιωματική Παιδαγωγική αποτελεί τον επιστημονικό κλάδο, όπου τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά μελετώνται, αναπτύσσονται και εφαρμόζονται ενώ η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (Π.Ε.) και τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) αποτελούν ίσως έναν από τους κατεξοχήν χώρους για την εφαρμογή των αρχών της Βιωματικής Επαίδευσης. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να διερευνήσει σε ποιο βαθμό εφαρμόζονται οι αρχές και οι μέθοδοι της Βιωματικής Παιδαγωγικής στα εκπαιδευτικά προγράμματα των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για μαθητές δημοτικού. Για την επίτευξη του, μελετήθηκαν τρία εκπαιδευτικά προγράμματα από τρία διαφορετικά Κέντρα Περιβαλλοντικής ΕΚπαίδευσης (Κ.Π.Ε. Βερτίσκου, Γιαννιτσών και Κιλκίς).
Περίληψη
Τα μικρά παιδιά έρχονται συχνά σε επαφή με παραμύθια περιβαλλοντικής θεματολογίας μέσα α... more Περίληψη Τα μικρά παιδιά έρχονται συχνά σε επαφή με παραμύθια περιβαλλοντικής θεματολογίας μέσα από την ανάγνωση τους από γονείς και δασκάλους. Στα πλαίσια της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Εκπαίδευση, η συμβολή της παιδικής λογοτεχνίας στην ανάπτυξη της έννοιας της αειφορίας και των αειφορικών αξιών είναι αδιαμφισβήτητη. Πώς προσδιορίζεται, όμως, το περιεχόμενο της αειφορίας και των αειφορικών αξιών στα παραμύθια Ελλήνων συγγραφέων, που παρήχθησαν την περίοδο 2008-2010 και με ποιο τρόπο προωθούνται οι αξίες αυτές; Αυτό το ερώτημα καλείται να απαντήσει η παρούσα εργασία μελετώντας τα παραπάνω παραμύθια με την βοήθεια της ανάλυσης περιεχομένου και χρησιμοποιώντας την ποιοτική της προσέγγιση. Το σύστημα κατηγοριοποίησης αποτελείται από δυο άξονες. Ο πρώτος διαχωρίζει την έννοια της αειφορίας σε εφτά διαστάσεις, που λαμβάνουν διαφορετικό νόημα ανάλογο της τεχνοκρατικής ή οικοκεντρικής περιβαλλοντικής ιδεολογίας. Ο δεύτερος άξονας αφορά στο ποιες αειφορικές αξίες προωθούνται, μέσα από ποια ζητήματα αυτές αναδεικνύονται και με ποια διδακτικά εργαλεία. Διαπιστώνεται τελικά, ότι η έννοια της αειφορίας λαμβάνει περισσότερο το νόημα που της δίνει η ήπια όψη της, η οποία προέρχεται από την ιδεολογία του τεχνοκρατισμού, χωρίς, όμως να λείπουν τα στοιχεία ισχυρής αειφορίας, που προέρχεται από τον οικοκεντρισμό. Από τις αειφορικές αξίες, αυτές που προβάλλονται περισσότερο από τα παραμύθια είναι οι περιβαλλοντικές, χωρίς ωστόσο να παραλείπονται εντελώς και οι κοινωνικές αειφορικές αξίες. Αυτές οι αξίες επιχειρείται να καλλιεργηθούν με την συμβολή συγκεκριμένων στρατηγικών, που είναι η διασαφήνιση και η ενστάλαξη αξιών, η μίμηση προτύπου, η στρατηγική laissez-faire, η μέθοδος της συμβάλλουσας εκπαίδευσης, καθώς και η στρατηγική της τροποποιημένης συμπεριφοράς.
Abstract Young children come often in contact with literature of environmental content through the readings of their parents or teachers. In the frame of Education for Sustainable Development the contribution of children’s literature in the growth of sustainability and sustainable values is unquestionable. How is the content of sustainability and sustainable values defined in the fiction literature for children produced by Greek writers between 2008- 2010? Moreover, how are the sustainable values being promoted? This essay is going to provide an answer to these questions, studying the children’s literature mentioned above, using content analysis and a qualitative approach. The system of categorization uses two main axes. The first one splits the concept of sustainability in seven dimensions that acquire a different meaning in proportion with the technocentric or ecocentric environmental ideology. The second axis is concerned with which sustainable values are promoted, through which issues are brought into surface and which teaching tools are used. What is finally obvious is that the concept of sustainability acquires most of the meaning that the ideology of technocentrism has to offer (weak sustainability), without being sort of the elements of strong sustainability that ecocentrism offers. The sustainable values that are most promoted through children’s literature are the environmental values, without the social sustainable values being totally left aside. The cultivation of these values is being done by using certain strategies such as values clarification, values inculcation, role modeling, the laissez-faire strategy, confluent education and behaviour modification.
Uploads
Το αειφόρο σχολείο βασίζεται στις αρχές της αειφορικής ανάπτυξης, της φροντίδας, της ενεργής εμπλοκής των μαθητών και της συνεργασίας, της αειφόρου μάθησης και της ολιστικής προσέγγισης. Σύμφωνα με την τελευταία, ο χώρος του σχολείου, η κοινότητα, το αναλυτικό πρόγραμμα και η τεχνολογία παίζουν καθοριστικό ρόλο στο «ευ ζειν» των μαθητών και της φροντίδας του περιβάλλοντος (Goodfellow & Andrew-Power, 2007; Wilkinson, 2008). Από την άλλη μεριά, οι αρχές του κοινωνικά κριτικού σχολείου είναι η κριτική σκέψη, ακολουθούμενη από τις δεξιότητες της ερμηνείας, της ανάλυσης καταστάσεων, της αξιολόγησης αλλά και της εξαγωγής συμπερασμάτων στην ανάπτυξη της κριτικής συνειδητότητας των μαθητών. Το σχολείο συνιστά κοινότητα μάθησης συνεργατικού χαρακτήρα, διαπραγμάτευσης και κριτικού αναστοχασμού. Η κοινωνικά κριτική εκπαίδευση υποστηρίζει ότι οι αλλαγές έρχονται μέσα από συλλογικές δράσεις (Kemmis,Cole & Suggett, 1983). Συγκεκριμένα, την κριτική παιδαγωγική χαρακτηρίζει η διδακτική μέθοδος της έρευνας-δράσης, η οποία χρησιμοποιεί τη δράση των μαθητών ως μέθοδο έρευνας και αποσκοπεί στην ανάπτυξη ικανότητας δράσης (Τσεβρένη, 2008; Jensen & Schnack, 2006). Παράλληλα, στο πλαίσιο της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία, η στοχαστικό-κριτική σκέψη ερευνά σφαιρικά ένα κοινωνικό και περιβαλλοντικό ζήτημα και η ανάπτυξή της κρίνεται απαραίτητη για τους ενεργούς πολίτες με στόχο την συλλογική δράση.
∆ιαπιστώνουμε ότι οι δυο προσεγγίσεις, μοιράζονται κοινές αρχές. Αυτές είναι η συνεργασία όλων των εμπλεκομένων στην εκπαιδευτική πράξη, ο κριτικός στοχασμός, η συνεχής διαπραγμάτευση και η δέσμευση για δράση. Βασική κοινή αρχή αποτελεί το άνοιγμα του σχολείου προς την κοινότητα με σκοπό την αντιμετώπιση των κοινωνικών- περιβαλλοντικών προβλημάτων με ολιστικό τρόπο. ∆εν περιορίζονται στην διαχείριση των παρόντων προβλημάτων αλλά αποσκοπούν στην ανάπτυξη ικανότητας για δια βίου μάθηση. Οι δυο προσεγγίσεις δίνουν έμφαση σε όμοια χαρακτηριστικά, διαμορφώνοντας έναν ξεχωριστό χαρακτήρα. Το κοινωνικά κριτικό σχολείο αποβλέπει στην καλλιέργεια ικανότητας για δράση και στην ανάπτυξη του κριτικού στοχασμού των μαθητών με απώτερο στόχο τη συμβολή τους στη βελτίωση των κοινωνικών δρωμένων. Το αειφόρο σχολείο δίνει περισσότερη έμφαση στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων, στα οποία όμως ύψιστη σημασία κατέχουν τα σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα. Για τη θεμελίωση, λοιπόν, ενός αειφόρου σχολείου απαιτείται η υιοθέτηση κοινωνικά κριτικής σκέψης στην εκπαιδευτική πράξη, εφόσον οι θεωρητικές αρχές της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία υιοθετούν τις αρχές της κοινωνικά κριτικής προσέγγισης.
Η εργασία διαπραγματεύεται τις στρατηγικές που χρησιμοποιούνται στην παιδική λογοτεχνία για την ανάπτυξη του χιούμορ. Συγκεκριμένα περιγράφονται τα εργαλεία που εφαρμόζονται από τον Ζαχαρία Παπαντωνίου στην παιδική ποιητική συλλογή του Τα Χελιδόνια, Ποιήματα για παιδιά (1920). Η ανάλυση περιεχομένου αποκάλυψε, ότι χρησιμοποιούνται κυρίως η προσωποποίηση και η σάτιρα ως στρατηγικές ανάπτυξης του χιούμορ. Παράλληλα αναπτύσσονται οπτικές και ακουστικές εικόνες για την περαιτέρω κατανόηση του χιούμορ από τα παιδιά.
Abstract

The research is about what strategies of developing humor are used in children’s literature. Ιt is presented what tools of developing humor Zacharias Papantoniou makes use of his poetic collection entitled: Τα Χελιδόνια, Ποιήματα για παιδιά (The Swallows, Poems for children), 1920. The content analysis revealed that Papantoniou makes use mainly of personification and satire as strategies of developing humor. Papantoniou develops acoustic and optical pictures to convey his messages to young readers. These pictures help children to understand his sense of humor better.
Τα μικρά παιδιά έρχονται συχνά σε επαφή με παραμύθια περιβαλλοντικής θεματολογίας μέσα από την ανάγνωση τους από γονείς και δασκάλους. Στα πλαίσια της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Εκπαίδευση, η συμβολή της παιδικής λογοτεχνίας στην ανάπτυξη της έννοιας της αειφορίας και των αειφορικών αξιών είναι αδιαμφισβήτητη. Πώς προσδιορίζεται, όμως, το περιεχόμενο της αειφορίας και των αειφορικών αξιών στα παραμύθια Ελλήνων συγγραφέων, που παρήχθησαν την περίοδο 2008-2010 και με ποιο τρόπο προωθούνται οι αξίες αυτές; Αυτό το ερώτημα καλείται να απαντήσει η παρούσα εργασία μελετώντας τα παραπάνω παραμύθια με την βοήθεια της ανάλυσης περιεχομένου και χρησιμοποιώντας την ποιοτική της προσέγγιση. Το σύστημα κατηγοριοποίησης αποτελείται από δυο άξονες. Ο πρώτος διαχωρίζει την έννοια της αειφορίας σε εφτά διαστάσεις, που λαμβάνουν διαφορετικό νόημα ανάλογο της τεχνοκρατικής ή οικοκεντρικής περιβαλλοντικής ιδεολογίας. Ο δεύτερος άξονας αφορά στο ποιες αειφορικές αξίες προωθούνται, μέσα από ποια ζητήματα αυτές αναδεικνύονται και με ποια διδακτικά εργαλεία. Διαπιστώνεται τελικά, ότι η έννοια της αειφορίας λαμβάνει περισσότερο το νόημα που της δίνει η ήπια όψη της, η οποία προέρχεται από την ιδεολογία του τεχνοκρατισμού, χωρίς, όμως να λείπουν τα στοιχεία ισχυρής αειφορίας, που προέρχεται από τον οικοκεντρισμό. Από τις αειφορικές αξίες, αυτές που προβάλλονται περισσότερο από τα παραμύθια είναι οι περιβαλλοντικές, χωρίς ωστόσο να παραλείπονται εντελώς και οι κοινωνικές αειφορικές αξίες. Αυτές οι αξίες επιχειρείται να καλλιεργηθούν με την συμβολή συγκεκριμένων στρατηγικών, που είναι η διασαφήνιση και η ενστάλαξη αξιών, η μίμηση προτύπου, η στρατηγική laissez-faire, η μέθοδος της συμβάλλουσας εκπαίδευσης, καθώς και η στρατηγική της τροποποιημένης συμπεριφοράς.
Abstract
Young children come often in contact with literature of environmental content through the readings of their parents or teachers. In the frame of Education for Sustainable Development the contribution of children’s literature in the growth of sustainability and sustainable values is unquestionable. How is the content of sustainability and sustainable values defined in the fiction literature for children produced by Greek writers between 2008- 2010? Moreover, how are the sustainable values being promoted? This essay is going to provide an answer to these questions, studying the children’s literature mentioned above, using content analysis and a qualitative approach. The system of categorization uses two main axes. The first one splits the concept of sustainability in seven dimensions that acquire a different meaning in proportion with the technocentric or ecocentric environmental ideology. The second axis is concerned with which sustainable values are promoted, through which issues are brought into surface and which teaching tools are used. What is finally obvious is that the concept of sustainability acquires most of the meaning that the ideology of technocentrism has to offer (weak sustainability), without being sort of the elements of strong sustainability that ecocentrism offers. The sustainable values that are most promoted through children’s literature are the environmental values, without the social sustainable values being totally left aside. The cultivation of these values is being done by using certain strategies such as values clarification, values inculcation, role modeling, the laissez-faire strategy, confluent education and behaviour modification.
Το αειφόρο σχολείο βασίζεται στις αρχές της αειφορικής ανάπτυξης, της φροντίδας, της ενεργής εμπλοκής των μαθητών και της συνεργασίας, της αειφόρου μάθησης και της ολιστικής προσέγγισης. Σύμφωνα με την τελευταία, ο χώρος του σχολείου, η κοινότητα, το αναλυτικό πρόγραμμα και η τεχνολογία παίζουν καθοριστικό ρόλο στο «ευ ζειν» των μαθητών και της φροντίδας του περιβάλλοντος (Goodfellow & Andrew-Power, 2007; Wilkinson, 2008). Από την άλλη μεριά, οι αρχές του κοινωνικά κριτικού σχολείου είναι η κριτική σκέψη, ακολουθούμενη από τις δεξιότητες της ερμηνείας, της ανάλυσης καταστάσεων, της αξιολόγησης αλλά και της εξαγωγής συμπερασμάτων στην ανάπτυξη της κριτικής συνειδητότητας των μαθητών. Το σχολείο συνιστά κοινότητα μάθησης συνεργατικού χαρακτήρα, διαπραγμάτευσης και κριτικού αναστοχασμού. Η κοινωνικά κριτική εκπαίδευση υποστηρίζει ότι οι αλλαγές έρχονται μέσα από συλλογικές δράσεις (Kemmis,Cole & Suggett, 1983). Συγκεκριμένα, την κριτική παιδαγωγική χαρακτηρίζει η διδακτική μέθοδος της έρευνας-δράσης, η οποία χρησιμοποιεί τη δράση των μαθητών ως μέθοδο έρευνας και αποσκοπεί στην ανάπτυξη ικανότητας δράσης (Τσεβρένη, 2008; Jensen & Schnack, 2006). Παράλληλα, στο πλαίσιο της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία, η στοχαστικό-κριτική σκέψη ερευνά σφαιρικά ένα κοινωνικό και περιβαλλοντικό ζήτημα και η ανάπτυξή της κρίνεται απαραίτητη για τους ενεργούς πολίτες με στόχο την συλλογική δράση.
∆ιαπιστώνουμε ότι οι δυο προσεγγίσεις, μοιράζονται κοινές αρχές. Αυτές είναι η συνεργασία όλων των εμπλεκομένων στην εκπαιδευτική πράξη, ο κριτικός στοχασμός, η συνεχής διαπραγμάτευση και η δέσμευση για δράση. Βασική κοινή αρχή αποτελεί το άνοιγμα του σχολείου προς την κοινότητα με σκοπό την αντιμετώπιση των κοινωνικών- περιβαλλοντικών προβλημάτων με ολιστικό τρόπο. ∆εν περιορίζονται στην διαχείριση των παρόντων προβλημάτων αλλά αποσκοπούν στην ανάπτυξη ικανότητας για δια βίου μάθηση. Οι δυο προσεγγίσεις δίνουν έμφαση σε όμοια χαρακτηριστικά, διαμορφώνοντας έναν ξεχωριστό χαρακτήρα. Το κοινωνικά κριτικό σχολείο αποβλέπει στην καλλιέργεια ικανότητας για δράση και στην ανάπτυξη του κριτικού στοχασμού των μαθητών με απώτερο στόχο τη συμβολή τους στη βελτίωση των κοινωνικών δρωμένων. Το αειφόρο σχολείο δίνει περισσότερη έμφαση στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων, στα οποία όμως ύψιστη σημασία κατέχουν τα σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα. Για τη θεμελίωση, λοιπόν, ενός αειφόρου σχολείου απαιτείται η υιοθέτηση κοινωνικά κριτικής σκέψης στην εκπαιδευτική πράξη, εφόσον οι θεωρητικές αρχές της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία υιοθετούν τις αρχές της κοινωνικά κριτικής προσέγγισης.
Η εργασία διαπραγματεύεται τις στρατηγικές που χρησιμοποιούνται στην παιδική λογοτεχνία για την ανάπτυξη του χιούμορ. Συγκεκριμένα περιγράφονται τα εργαλεία που εφαρμόζονται από τον Ζαχαρία Παπαντωνίου στην παιδική ποιητική συλλογή του Τα Χελιδόνια, Ποιήματα για παιδιά (1920). Η ανάλυση περιεχομένου αποκάλυψε, ότι χρησιμοποιούνται κυρίως η προσωποποίηση και η σάτιρα ως στρατηγικές ανάπτυξης του χιούμορ. Παράλληλα αναπτύσσονται οπτικές και ακουστικές εικόνες για την περαιτέρω κατανόηση του χιούμορ από τα παιδιά.
Abstract

The research is about what strategies of developing humor are used in children’s literature. Ιt is presented what tools of developing humor Zacharias Papantoniou makes use of his poetic collection entitled: Τα Χελιδόνια, Ποιήματα για παιδιά (The Swallows, Poems for children), 1920. The content analysis revealed that Papantoniou makes use mainly of personification and satire as strategies of developing humor. Papantoniou develops acoustic and optical pictures to convey his messages to young readers. These pictures help children to understand his sense of humor better.
Τα μικρά παιδιά έρχονται συχνά σε επαφή με παραμύθια περιβαλλοντικής θεματολογίας μέσα από την ανάγνωση τους από γονείς και δασκάλους. Στα πλαίσια της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Εκπαίδευση, η συμβολή της παιδικής λογοτεχνίας στην ανάπτυξη της έννοιας της αειφορίας και των αειφορικών αξιών είναι αδιαμφισβήτητη. Πώς προσδιορίζεται, όμως, το περιεχόμενο της αειφορίας και των αειφορικών αξιών στα παραμύθια Ελλήνων συγγραφέων, που παρήχθησαν την περίοδο 2008-2010 και με ποιο τρόπο προωθούνται οι αξίες αυτές; Αυτό το ερώτημα καλείται να απαντήσει η παρούσα εργασία μελετώντας τα παραπάνω παραμύθια με την βοήθεια της ανάλυσης περιεχομένου και χρησιμοποιώντας την ποιοτική της προσέγγιση. Το σύστημα κατηγοριοποίησης αποτελείται από δυο άξονες. Ο πρώτος διαχωρίζει την έννοια της αειφορίας σε εφτά διαστάσεις, που λαμβάνουν διαφορετικό νόημα ανάλογο της τεχνοκρατικής ή οικοκεντρικής περιβαλλοντικής ιδεολογίας. Ο δεύτερος άξονας αφορά στο ποιες αειφορικές αξίες προωθούνται, μέσα από ποια ζητήματα αυτές αναδεικνύονται και με ποια διδακτικά εργαλεία. Διαπιστώνεται τελικά, ότι η έννοια της αειφορίας λαμβάνει περισσότερο το νόημα που της δίνει η ήπια όψη της, η οποία προέρχεται από την ιδεολογία του τεχνοκρατισμού, χωρίς, όμως να λείπουν τα στοιχεία ισχυρής αειφορίας, που προέρχεται από τον οικοκεντρισμό. Από τις αειφορικές αξίες, αυτές που προβάλλονται περισσότερο από τα παραμύθια είναι οι περιβαλλοντικές, χωρίς ωστόσο να παραλείπονται εντελώς και οι κοινωνικές αειφορικές αξίες. Αυτές οι αξίες επιχειρείται να καλλιεργηθούν με την συμβολή συγκεκριμένων στρατηγικών, που είναι η διασαφήνιση και η ενστάλαξη αξιών, η μίμηση προτύπου, η στρατηγική laissez-faire, η μέθοδος της συμβάλλουσας εκπαίδευσης, καθώς και η στρατηγική της τροποποιημένης συμπεριφοράς.
Abstract
Young children come often in contact with literature of environmental content through the readings of their parents or teachers. In the frame of Education for Sustainable Development the contribution of children’s literature in the growth of sustainability and sustainable values is unquestionable. How is the content of sustainability and sustainable values defined in the fiction literature for children produced by Greek writers between 2008- 2010? Moreover, how are the sustainable values being promoted? This essay is going to provide an answer to these questions, studying the children’s literature mentioned above, using content analysis and a qualitative approach. The system of categorization uses two main axes. The first one splits the concept of sustainability in seven dimensions that acquire a different meaning in proportion with the technocentric or ecocentric environmental ideology. The second axis is concerned with which sustainable values are promoted, through which issues are brought into surface and which teaching tools are used. What is finally obvious is that the concept of sustainability acquires most of the meaning that the ideology of technocentrism has to offer (weak sustainability), without being sort of the elements of strong sustainability that ecocentrism offers. The sustainable values that are most promoted through children’s literature are the environmental values, without the social sustainable values being totally left aside. The cultivation of these values is being done by using certain strategies such as values clarification, values inculcation, role modeling, the laissez-faire strategy, confluent education and behaviour modification.