Boloña
Boloña (n'italianu Bologna, Bulåggna nel dialeutu boloñés) y en dalgunes ocasiones Boloña n'asturianu, ye una ciudá d'Italia, capital d'Emilia-Romaña (nel norte del país), allugada ente'l ríu Reno y el ríu Sàvena, cerca de los Apeninos. Ye una de les ciudaes históriques meyor conservaes y tien el segundu cascu antiguu medieval más grande d'Europa (dempués del de Venecia).
![]() | |||||
---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||
| |||||
Alministración | |||||
País | ![]() | ||||
Rexón | ![]() | ||||
Ciudá metropolitana | Ciudá metropolitana de Bolonia | ||||
Tipu d'entidá | comuña d'Italia | ||||
Mayor of Bologna (en) ![]() | Matteo Lepore | ||||
Nome oficial | Bologna (it) | ||||
Nome llocal | Bologna (it) | ||||
Códigu postal |
40121 , 40122 , 40123 , 40124 , 40125 , 40126 , 40127 , 40128 , 40129 , 40131 , 40132 , 40133 , 40134 , 40135 , 40136 , 40137 , 40138 , 40139 y 40141
| ||||
Xeografía | |||||
Coordenaes | 44°29′38″N 11°20′34″E / 44.4939°N 11.3428°E | ||||
![]() | |||||
Superficie | 140.86 km² | ||||
Altitú | 54 m | ||||
Llenda con |
Calderara di Reno (es) ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | ||||
Demografía | |||||
Población | 387 971 hab. (1r xineru 2023) | ||||
Porcentaxe |
? % de Ciudá metropolitana de Bolonia 8.7% de Emilia-Romaña 0.66% de Italia | ||||
Densidá | 2754,3 hab/km² | ||||
Más información | |||||
Prefixu telefónicu |
051 | ||||
Estaya horaria |
UTC+01:00 (horariu estándar) UTC+02:00 (horariu de branu) | ||||
Llocalidaes hermaniaes | |||||
comune.bologna.it | |||||
![]() |
Ye nomada la Ciudá Berbeya pol color de los sos texaos y fachaes, y por ser ún de los exes centrales del Partíu Comunista Italianu y de la resistencia de los partisanos escontra los fascistes na Segunda Guerra Mundial. Tamién ye nomada Boloña la Docta pola so universidá, fundada nel 1088 (la más antigua de tou Occidente), y Boloña la Gorda pola so escelente cocina.
Historia
editarFoi fundada polos Etruscos, col nome de Felsina. Dempués, la ciudá convirtióse na colonia romana conocida como Bononia. Boloña la docta: la ciudá caltién la so fama de ciudá cultural dende'l tiempu de los romanos (Marcial nomóla la culta Bononia), cuando yera ún de los centros principales de la vía Emilia. Nel Renacimientu Boloña convirtióse nun centru de cultura y una de las mayores ciudaes de los Estaos Papales.
Boloña convirtióse nún de los centros de comerciu más importantes d'Italia. Parte de los impuestos cobraos a los mercaderes yeren usaos pa pagar los profesores de la so famosa universidá. Calcúlase que de los 800.000 habitantes de Boloña y del so área metropolitana, 100.000 yeren estudiantes d'esta importante ya histórica universidá.
Monumentos y llugares d'interés
editarEnte les visites más importantes en Boloña habemos destacar la Pinacoteca Nazionale, con una prestosa coleición d'obres maestres artístiques de l'Escola de Boloña, dende'l Renacimientu hasta la Contrarreforma; la Ilesia de San Estébanu (Les Siete Ilesies), San Domenico, San Giacomo Maggiore, el Teatru Comunale, San Petroniu, la Piazza Maggiore, el Real Colexu d'España, les tumbes de los glosadores, l'espeutacular Archiginnasio y una infinidá d'ilesies repartíes per tola ciudá. Y, sobre too, les sos 37 km de pórticos nel cascu antiguu (unos 50 km en tola ciudá), col Pórticu de San Luca, el más llargu del mundu (3.500 m de llonxitú y 666 arcaes, dende la Puerta de Zaragoza hasta la Ilesia de San Luca sobre'l Colle della Guardia, a 289 m/s.n.m., d'onde pue vese la llanura padana, el valle del Reno, la ciudá y los Apeninos.
La ciudá de Florencia ta a tan sólo 90 km y Parma ta sólo a dalgo más d'una hora en tren. Amás, Venecia ta a 150 km al nordeste.
Créese que la Universidá de Boloña ye la universidá más antigua del mundu occidental. Foi fundada nel 1088 y ente los sos alumnos atópense Dante Alighieri, Petrarca, Thomas Becket, Erasmu de Rotterdam y Nicolás Copérnico, asina como una riestra interminable de colexales españoles que, dende 1369 —cuando abrió les sos puertes el Real Colexu d'España— lleven faciendo les sos estudios ellí. Podemos destacar ente los más sobresalientes a Juan Ginés de Sepúlveda, Antonio de Nebrija, Antonio Agustín o San Pedro d'Arbués. u En Boloña'l 6 d'agostu de (1221), falleció Santu Domingu de Guzmán, ún de los más grandes defensores y propagadores de la Ilesia Católica. Foi canonizáu por Gregoriu IX en 1234. Los sos restos descansen na guapa basílica del conventu de Predicadores de Boloña, nuna guapísima y artística capiella.
Villes y palacios históricos
editarPalazzo d'Accursio (o Comunale)
Palazzo dell'Archiginnasio
Palazzo Baciocchi o di Giustizia
Palazzo dei Banchi
Palazzo Bevilacqua
Palazzo Bocchi
Corte Isolani
Collegio di Spagna
Palazzo Davia Bargellini
Palazzo Fava
Palazzo Felicini - Fibbia (Calzolari)
Palazzo Ghisilardi - Fava
Casa di Giosuè Carducci
Palazzo Grassi
Palazzo Hercolani
Palazzo Magnani Salem
Palazzo Malvezzi de'Medici
Loggia dei Mercanti
Palazzo dei Notai
Palazzo Pepoli Campogrande
Palazzo del Podestà
Palazzo Poggi
Palazzo Re Enzo
Palazzo di Residenza della Cassa di Risparmio di Bologna
Palazzina della Viola
Villa Aldini
Villa Aldrovandi Mazzacorati
Villa Cassarini
Villa Gandolfi (o Pallavicini)
Villa Impero
Villa delle Rose
Villa Spada
Allugamientu
editarBoloña ta allugada nel centru d'Italia, siendo la capital de la rexón de Reyu-Emilia.
Deporte
editarLa ciudá ye sede de dos de los meyores clubes italianos de baloncestu, el Virtus Bologna y el Fortitudo Bologna, que caltienen una fuerte rivalidá.
Nel fútbol ta'l Bologna FC, equipu de fútbol creáu nel 1909 y que tien de siete scudettos. Nel 2008 algamó la serie A.
Cultura
editarMuseos
editarCasa Carducci
Collezioni dell'Accademia Clementina e Belle Arti
Donazione "Putti" e Raccolta "Rizzoli Codivilla"
Muséu Apistico
Muséu "Aldovrandi"
Muséu "C. Taruffi"
Muséu Cívicu Arqueolóxicu
Muséu Cívicu Medieval
Muséu Cívicu del Risorgimento
Muséu degli Studenti e della Goliardia
Muséu dell'Istituto di Anatomia Umana Normale
Muséu delle Navi e delle Antiche Carte Geografiche
Muséu di Anatomia Comparata
Muséu di antropologia
Muséu di Fisica
Muséu di Mineralogia e Petrogradia "L. Bombicci"
Muséu di S. Domenico
Muséu di S. Giuseppe
Muséu di S. Petronio
Muséu di S. Stefano
Muséu di Zoologia
Muséu Marsilianot
Muséu Mille Voci e Mille Suoni
Muséu Missionario d'Arte Cinese
Muséu Paleontoloxicu y Xeologicu "G. Cappellini"
Muséu Storico del Soldatino "M. Massacesi"
Muséu Storico Didattico della Tappezzeria
Specola e Muséu di Astronomia
Teatros
editarPrincipales teatros de Boloña
editarArena del Sole, dotáu de dos sales, con un repertoriu xeneralista popular y internacional.
Teatru Alemanni, el templu de la comedia dialeutal boloñesa.
Teatru delle Celebrazioni, con un cartel dedicáu a la comedia y la danza contemporáneo.
Teatru Comunale di Bologna.
Teatru Dehon.
Teatru Duse, teatru de prosa.
Teatru Testoni, dedicáu a los espectáculos pa neños y mozos.
Otros teatros y llugares d'espectáculu
editarAccademia Filarmonica.
Europauditorium.
Humusteater.
Teatru Manzoni, con un programa de ballet organizáu pol Teatru Comunale.
Teatru Medica Palace.
Teatru del Navile.
Teatru delle Moline.
Teatru San Leonardo, xestionáu pola Scuola di Teatro di Bologna "Alessandra Galante Garrone".
Teatru Ridotto.
Teatri di vita, teatru-danza contemporáneo
Personaxes famosos
editarFrancesco Albani (1578 - 1660), pintor
Ulisse Aldrovandi (1522 - 1605), científicu y naturalista
Alessandro Algardi (1595 – 1654), escultor
Amico Aspertini (1475 - 1552), pintor
Riccardo Bacchelli (1891 - 1985), escritor, periodista y críticu
Giovanni Francesco Barbieri, El Guercino (1591 - 1666), pintor
Adriano Banchieri (1568 - 1634), organista, compositor, teóricu y poeta
Stefano Benni (1947), escritor
Giordano Berti (1959), escritor
Laura Betti (1934 - 2004), actriz
Enzo Biagi (1920 - 2007), escritor y periodista
Ugo Buoncompagni, Gregoriu XIII (1502 - 1585), papa
Giosuè Carducci (1835 - 1907), poeta, premiu Nobel de Lliteratura nel 1906
Agostino Carracci (1557 - 1602), pintor
Annibale Carracci (1560 - 1609), pintor
Ludovico Carracci (1555 - 1619), pintor
Pietro Antonio Cataldi (1548 - 1626), matemáticu
Gino Cervi (1901 - 1974), actor
Lucio Dalla (1943 - 2012), cantautor
Gian Antonio Facchinetti, Inocenciu IX, (1519 - 1591), papa
Pietro Faccini (h. 1562 - 1602 ó 1614), pintor
Gianfranco Fini (1952), políticu
Aristotele Fioravanti (1415 - 1486), arquiteutu
Francesco Francia (1450 - 1518), pintor, orfebre y medayista
Domenico Gabrielli (1659 - 1690), compositor y violonchelista
Luigi Galvani (1737 - 1798), médicu, fisiólogu y físicu
Vincenzo Ludovico Gotti (1664 - – 1742), teólogu
Guido Guinizelli (1230 - 1276), poeta
Irnerio (h. 1050 – h. 1130), xurista
Prospero Lorenzo Lambertini, Benitu XIV (1675 - 1758), papa
Alessandro Ludovisi, Gregoriu XV (1554 – 1623), papa
Marcello Malpighi (1628 - 1694), anatomista y biólogu
Guglielmo Marconi (1874 - 1937), científicu, premiu Nobel de Física nel 1909
Giovanni Battista Martini (1706 - 1784), músicu y teóricu
Gianni Morandi (1944), cantautor
Giorgio Morandi (1890 - 1964), pintor
Giovanni Battista Morgagni (1682 - 1771), científicu
Gianluca Pagliuca (1966), futbolista
Pier Paolo Pasolini (1922 - 1975), escritor y direutor de cine
Bartolomeo Passerotti (1529 - 1592), pintor
Pelayu Pelagi (1775 - 1860), pintor y coleicionista d'antigüedaes exipcies
Roberto Regazzi (1956), luthier
Guido Reni (1575 - 1642), pintor
Ottorino Respighi (1879 - 1936), compositor, direutor d'orquestra y musicólogu
Augusto Righi (1850 - 1920), científicu
Angelo Schiavio (1905 – 1990), futbolista
Alfredo Testoni (1856 - 1931), escritor
Alberto Tomba (1966), esquiador
Referencies
editarEnllaces esternos
editarInformación y turismu
editar- Conceyu de Boloña
- Genius Loci Bologna Archiváu 2007-03-11 en Wayback Machine
- Mapa turísticu de Boloña Archiváu 2007-09-25 en Wayback Machine
- Mapa d'hoteles, restaurantes y llocales
- Itinerari Bologna
- Bologna-in.com Archiváu 2017-07-09 en Wayback Machine
- Guía Turística de Boloña
- Bolognaracconta.com
- El portal del Sistema de Parques Naturales de la Provincia de Boloña Archiváu 2006-08-28 en Wayback Machine
- Googlemap: Mapa por satélite del centru de Boloña
- Ascoltarte, la guía de baldre n'audio pa conocer la ciudá, en Mp3
- La historia de la "Fiera di Bologna" Archiváu 2007-09-17 en Wayback Machine
- Bologna 2000
- Cronoloxía de Bologna dende 1900 Archiváu 2009-10-28 en Wayback Machine
Tresportes
editar- ATC Tresporte Públicu de Boloña Archiváu 2022-03-07 en Wayback Machine
- Serviciu Ferroviariu Metropolitanu
Cultura y universidaes
editar- Universidá de Boloña
- Facienda Rexonal pol Drechu'l Estudiu Universitariu de Boloña Archiváu 2008-02-17 en Wayback Machine
- Biblioteca Sala Borsa
- Cineteca de Bologna
- Muséu internacional y biblioteca de la música de Boloña
- Bologna la città del cibo Archiváu 2009-01-05 en Wayback Machine
- Bologna ciudá de la música UNESCO
- Bologna jazz festival