Bu çalışma,Türk İşaret Dilinde (TİD) kullanılan üç sözcük yapımı yöntemini
betimlemeyi amaçlamakt... more Bu çalışma,Türk İşaret Dilinde (TİD) kullanılan üç sözcük yapımı yöntemini betimlemeyi amaçlamaktadır. Tezde, ikonik sözcük yapımı başta olmak üzere, ödünçleme ve birleşik sözcük yapım yöntemleri TİD verileriyle örneklendirilmiştir.
Dillerin karşılıklı etkileşiminin nedenleri, sonuçları ve bütün süreçleri uzunca bir süredir araş... more Dillerin karşılıklı etkileşiminin nedenleri, sonuçları ve bütün süreçleri uzunca bir süredir araştırılmaktadır. İlişki içerisindeki diller sosyal açıdan baskın ve zayıf olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İlişkinin yönü ise çoğu zaman baskın olan dilden, zayıf olan dile bir takım dilbilgisel yapıların kodlanması şeklinde gelişmektedir.Konuşma dillerinden farklı olarak, işaret dillerindeki dil ilişkileri sadece aynı işaretleşme sistemine sahip olan diller arasında gerçekleşmemektedir.İşaret dilleri hem farklı işaret dilleri hemde konuşma dilleriyle dil ilişkisinde bulunmuşlardır. İşaret dillerinin yazıya geçirilmesi söz konusu olmadığından alfabe sistemleri kendiliğinden doğal bir biçimde gelişmemiş ve çoğunlukla aynı coğrafyayı paylaştıkları ülkenin konuşma dilinin alfabe sistemlerini ödünçlemiştir. Sadece el alfabesi değil TİD işaretleyenlerin okuma yazma öğrenmesi ve ağız okuma becerilerinin gelişmesiyle ortaya çıkan Türkçeden TİD’e geçmiş yapılar keşfedilmiştir. TİD’de görülen ödünçleme yapıların önemli bir kısmını, Latin kaynaklı Türk alfabe sisteminin ikonik gösterilme biçimi oluşturmaktadır. Alfabe sisteminin TİD’de bazı özel görevleri de vardır: Özel isimlerin gösterimi, işaret dilini yeni öğrenmiş birinin herhangi bir sözcük aklına gelmediğinde kodlaması, yabancı dillerden alınan sözcüklerde kısaltmalarda el alfabesi kullanılır. Bu sayılan özel görevler el alfabesinin alfabeyi olduğu şekliyle, harf değeriyle kullanılan örneklerdir. Bunun yanı sıra el alfabesinin biçimbilgisini ilgilendiren başka işlevsel özellikleri de vardır. Örneğin bir harfin bir sözcüğü gösterimine dayalı olanıdır. LAZIM ve CEVAP işaretleri Türk alfabesinden ödünçlenen işaretler odağında baş harflileştirilerek oluşturulmuştur. Burada belirtilmesi gereken önemli nokta, bahsedilen sözcüklerin Türkçe ilk seslerinin doğrudan işaret dilinde seçilen harfe kaynaklık etmesidir. Türkçe ve TİD dil ilişkilerinin bir başka boyutu ise Türkçede sıkça kullanılan iki ekin TİD’de ödünçlenmiş olmasıdır.Türkçede kullanım sıklığı yüksek olan +CX ve +lX yapım ekleri, TİD’de aynı anlamları verecek biçimde bazı köklere eklenmektedir. Bir başka boyut ise konuşma dilinde eşsesli olan veya arasında ses benzerliği olan iki sözcüğü aynı sözcük gibi tek işaretle işaret diline alınmıştır. Ödünçlemenin bu türünde işaretler, konuşma dilinde bir sözcüğün sesletimi sırasında veya okuma yazma bilen işitme engelliler tarafından sözcüğün yazımına benzetilerek oluşturulur. Bu yönde tespit ettiğimiz örnekler, genellikle şehir, ülke isimlerinden oluşmaktadır; BİLECİK^BİLEZİK, MUZ-MUŞ, gibi işaretler TİD’de konuşma dilinin sözcüklerinden çağrışım oluşturacak bir biçimde aynı işaretlerle verilir.
Bu çalışma,Türk İşaret Dilinde (TİD) kullanılan üç sözcük yapımı yöntemini
betimlemeyi amaçlamakt... more Bu çalışma,Türk İşaret Dilinde (TİD) kullanılan üç sözcük yapımı yöntemini betimlemeyi amaçlamaktadır. Tezde, ikonik sözcük yapımı başta olmak üzere, ödünçleme ve birleşik sözcük yapım yöntemleri TİD verileriyle örneklendirilmiştir.
Dillerin karşılıklı etkileşiminin nedenleri, sonuçları ve bütün süreçleri uzunca bir süredir araş... more Dillerin karşılıklı etkileşiminin nedenleri, sonuçları ve bütün süreçleri uzunca bir süredir araştırılmaktadır. İlişki içerisindeki diller sosyal açıdan baskın ve zayıf olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İlişkinin yönü ise çoğu zaman baskın olan dilden, zayıf olan dile bir takım dilbilgisel yapıların kodlanması şeklinde gelişmektedir.Konuşma dillerinden farklı olarak, işaret dillerindeki dil ilişkileri sadece aynı işaretleşme sistemine sahip olan diller arasında gerçekleşmemektedir.İşaret dilleri hem farklı işaret dilleri hemde konuşma dilleriyle dil ilişkisinde bulunmuşlardır. İşaret dillerinin yazıya geçirilmesi söz konusu olmadığından alfabe sistemleri kendiliğinden doğal bir biçimde gelişmemiş ve çoğunlukla aynı coğrafyayı paylaştıkları ülkenin konuşma dilinin alfabe sistemlerini ödünçlemiştir. Sadece el alfabesi değil TİD işaretleyenlerin okuma yazma öğrenmesi ve ağız okuma becerilerinin gelişmesiyle ortaya çıkan Türkçeden TİD’e geçmiş yapılar keşfedilmiştir. TİD’de görülen ödünçleme yapıların önemli bir kısmını, Latin kaynaklı Türk alfabe sisteminin ikonik gösterilme biçimi oluşturmaktadır. Alfabe sisteminin TİD’de bazı özel görevleri de vardır: Özel isimlerin gösterimi, işaret dilini yeni öğrenmiş birinin herhangi bir sözcük aklına gelmediğinde kodlaması, yabancı dillerden alınan sözcüklerde kısaltmalarda el alfabesi kullanılır. Bu sayılan özel görevler el alfabesinin alfabeyi olduğu şekliyle, harf değeriyle kullanılan örneklerdir. Bunun yanı sıra el alfabesinin biçimbilgisini ilgilendiren başka işlevsel özellikleri de vardır. Örneğin bir harfin bir sözcüğü gösterimine dayalı olanıdır. LAZIM ve CEVAP işaretleri Türk alfabesinden ödünçlenen işaretler odağında baş harflileştirilerek oluşturulmuştur. Burada belirtilmesi gereken önemli nokta, bahsedilen sözcüklerin Türkçe ilk seslerinin doğrudan işaret dilinde seçilen harfe kaynaklık etmesidir. Türkçe ve TİD dil ilişkilerinin bir başka boyutu ise Türkçede sıkça kullanılan iki ekin TİD’de ödünçlenmiş olmasıdır.Türkçede kullanım sıklığı yüksek olan +CX ve +lX yapım ekleri, TİD’de aynı anlamları verecek biçimde bazı köklere eklenmektedir. Bir başka boyut ise konuşma dilinde eşsesli olan veya arasında ses benzerliği olan iki sözcüğü aynı sözcük gibi tek işaretle işaret diline alınmıştır. Ödünçlemenin bu türünde işaretler, konuşma dilinde bir sözcüğün sesletimi sırasında veya okuma yazma bilen işitme engelliler tarafından sözcüğün yazımına benzetilerek oluşturulur. Bu yönde tespit ettiğimiz örnekler, genellikle şehir, ülke isimlerinden oluşmaktadır; BİLECİK^BİLEZİK, MUZ-MUŞ, gibi işaretler TİD’de konuşma dilinin sözcüklerinden çağrışım oluşturacak bir biçimde aynı işaretlerle verilir.
Uploads
betimlemeyi amaçlamaktadır. Tezde, ikonik sözcük yapımı başta olmak üzere, ödünçleme ve birleşik sözcük yapım yöntemleri TİD verileriyle
örneklendirilmiştir.
betimlemeyi amaçlamaktadır. Tezde, ikonik sözcük yapımı başta olmak üzere, ödünçleme ve birleşik sözcük yapım yöntemleri TİD verileriyle
örneklendirilmiştir.