ÖZET Deve, özellikle Araplar arasında büyük bir önem taşımaktadır ve sefinetü's-sahra (çöl gemisi... more ÖZET Deve, özellikle Araplar arasında büyük bir önem taşımaktadır ve sefinetü's-sahra (çöl gemisi) olarak anılmaktadır. Arapların deveye verdikleri bu önem, dillerindeki deve ile ilgili kelimelerden de anlaşılmaktadır. Bu anlamda Arapça, deve ile ilgili kelimelerin sayısı bakımından oldukça zengin bir dildir. Hatta cahiliye devri şiirlerinin konularından biri de devedir. Hemen her muallaka şairi, şiirinde deveden bahsetmiştir. Deve, kutsal kitaplarda da anılmıştır. Hz. Peygamber'in hayatının büyük bir kısmı deve sırtında geçmiştir. Araplar kadar olmasa da Türkler de deve yetiştirmiş ve taşımacılıkta develerden yararlanma yoluna gitmişlerdir. Ortaçağ'da, ipek yolu üzerinde bulunan Türk ülkeleri deve kervanlarının geçtiği yerlere dönüşmüştür. Araplarda görülen kadın güzelliğini deveye benzetme âdeti Türklerde de vardır. Yörükler, şişmanca güzel kadınları "maya (dişi deve)" benzetmesi ile övmektedirler. Yine Araplar tarafından önem verilen kızıl develerin Türklerde de kıymetli olduğu görülmektedir. Dede Korkut Hikâyeleri'nde "katar katar kızıl develer", "şahbaz atlar su içtiği, kızıl develer gelip geçtiği su" gibi anlatımlar, kızıl develerin Türklerdeki önemini göstermektedir. Dîvânu Lügati't-Türk'ten bu yana yazılan Türkçe eserlerde deve ile ilgili pek çok kelime ve tabirle karşılaşmaktayız. Bunların bir kısmı sözlüklerde yer alsa da bir kısmı sözlü kültürde yaşamaktadır, bir kısmı ise kullanımdan düşmüştür. Özellikle deve yetiştirilen bölgelerde deve ile ilgili birçok söyleyişle karşılaşmaktayız. Erkek deveye buğra veya buğur denilmektedir. Dede Korkut Hikâyeleri'nde "bin maya görmemiş buğra" ifadesi ile erkek ve dişi deve için kullanılan kelimelerin ikisi bir arada verilmiştir. Devenin, Türk atasözleri ve deyimlerinde de önemli bir yer teşkil ettiği görülmektedir. İnsanımız, sosyal yaşamdaki birçok konuyu ve sorunu deve üzerine kurulan bu kalıplaşmış sözlerle ifade etme yolunu tercih etmiştir. Gerekli niteliklerden yoksun olan kişinin durumu için "Deve Kâbe'ye gitmekle hacı olmaz.", herkesin gözü önünde gerçekleşen büyük bir olayı gizlemeye çalışmanın yararsız oluşu da "Deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmez." şeklindeki ifadesi bunların sadece birkaçıdır. Bu çalışma ile kültürümüzde deveye dair atasözleri ve deyimler tespit edildikten sonra bunların konularına göre tasnifi yapılacak ve anlamları üzerinde durulacaktır. Anahtar sözcükler: Deve, atasözü, deyim, Arap edebiyatı, Türk kültürü. ISLET 2017'de sunulmuş bildirinin gözden geçirilip düzenlenmiş hâlidir.
Poetry magazines or 'mejmuas' have increasingly become an important primary resource for research... more Poetry magazines or 'mejmuas' have increasingly become an important primary resource for researchers of classical Turkish literature. Such texts reflect the cultural and literary milieu of the period within which their compilers lived. They are a treasure trove in terms of containing both the divan as well as the lesser known, non-divan poetry of master court poets. Mejmuas were also known to serve as a platform for non-divanic, aspiring poets who wished to make their way into literary history. New research reveals to us that next to no trace of a great many of these poets exist in any other texts beyond mejmuas. What is more is that as scholars further pan their way through this literary gold mine, they at times come across bits and pieces of biographical information laced amid the stanzas of these ghost poets-one of whom being the 16th poet Gıyâsî. The only source containing any trace of information about Gıyâsî is to be found in Ahdî's collection of biographies titled Gülşen-i Şu'arâ. He is considered to be a poet who was well groomed within the literary tradition of his time, and who thus had penned his works accordingly. This paper will attempt to introduce and illustrate Gıyâsî and his works.
ÖZ Klasik Türk edebiyatı döneminde şiir çok önemli bir yere sahiptir. Başta padişahlar olmak üzer... more ÖZ Klasik Türk edebiyatı döneminde şiir çok önemli bir yere sahiptir. Başta padişahlar olmak üzere şehzade, şeyhülislâm, sadrazam, kazasker, kadı, müderris, kâtip, mahkeme kâtibi, hattat, subay, memur, imam-vaiz-hatip, şeyh, defterdar, tüccar, esnaf, arzuhalci, mektupçu gibi pek çok meslek grubuna mensup şairler İstanbul'dan başlayarak Üsküp, Vardar Yenicesi, Konya, Diyarbakır, Urfa (eski adı Ruha), Halep, Bağdat, Kerkük, Kırım gibi merkezlerde boy göstermişlerdir. Padişah, şehzade, şeyhülislam ve sadrazam gibi üst kademelerde görev yapan şair-devlet adamları tezkirelerde ve diğer kaynaklarda hak ettikleri yerleri alırlarken alt kademedekiler hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Bu şairlerden biri de bazı kaynaklarda Kilisli, bazılarında da Urfalı (Ruha) olduğu belirtilen Mehmet Hâkî Efendi'dir. Hakkında bilgi bulunan kaynaklarda eserlerinden bahsedilmezken tarih kıtalarındaki ustalığına dikkat çekilmiştir. Bu çalışmayla Kilisli/Urfalı Hâkî'nin iki şiir mecmuası ile hakkında bilgi veren kaynaklardaki şiirleri tanıtılacaktır. ABSTRACT Poetry holds a tremendously place within the realm of Classical Turkish literature.
Özet Bir gelenek edebiyatı değeri taşıyan klasik Türk edebiyatında birçok eser kaleme alınmıştır.... more Özet Bir gelenek edebiyatı değeri taşıyan klasik Türk edebiyatında birçok eser kaleme alınmıştır. Bu edebiyatta manzum eserler ön planda olsa da mensur eserlerin sayısı hiç de az değildir. Ayrıca bazı eserlerin manzum-mensur karışık bir halde oluşturulduğu da görülmektedir. Eskilerin eşkâl-i nazm diye adlandırdıkları ve-birkaçı hariç-Arap edebiyatı kökenli nazım şekilleri ile kaleme alınan eserler, bu edebiyatın önemli bir kısmını teşkil etmektedir. Bu nazım şekillerinden biri de örneğine diğerlerine oranla daha az rastlanan bahr-i tavîldir. Son zamanlarda yapılan bazı çalışmalarla 28 şaire ait 42 bahr-i tavîl tespit edilmiştir. Bu çalışma ile Muhibbî mahlası ile şiirler kaleme almış olan Kanunî Sultan Süleyman'ın bahr-i tavîli tanıtılacaktır. Abstract A lot of works were written out in Classical Turkish Literature which carries a traditional literature value. In this literature, though works in verse are favourite ones, number of works in prose isn't few. Besides, some works are seen to be formed both in verse and prose. Works, written out in verse forms rooted Arabian Literature, which the old calls eşkal-i nazm and-except a few-constitute an important part of this literature. One of these verse forms is bahr-i tavîl, whose sample is coincided fewer than the others. In recent times, 42 bahr-i tavîls belonging to 28 poets have been determined with some studies. With this study, Suleiman the Magnificent's bahr-i tavîl will be introduced, who wrote out poems with Muhibbî pseudonym.
Özet Edirneli Güftî tarafından yazılan Teşrîfâtü'ş-Şu'arâ, Türk edebiyatının bilinen tek manzum t... more Özet Edirneli Güftî tarafından yazılan Teşrîfâtü'ş-Şu'arâ, Türk edebiyatının bilinen tek manzum tezkiresidir. Güftî, eserinde şairlerin yalnızca edebî kişilikleri, şiir özellikleri üzerinde değil, burnun büyüklüğü, boyun kısalığı, sesin çirkinliği, cömertlik, itikat, mezhep, meslek gibi her türlü özel hâlleri üzerinde de durmuş ve bu özel hâlleri yer yer zeki, şakacı ve nükteli bir üslupla ifade etmiştir. Bu şaka ve nükte çoğu zaman-Osmanlı sahasında oluşan Türk edebiyatında temel ilke olarak insan onurunu aşağılayıcı mizah şeklinin reddedilmesi; mizahın zarif, hoş, ölçülü ve yerinde olanının makbul sayılması ilkesine aykırı bir şekilde-mizah sınırlarını aşarak alay ve hiciv durumuna dönüşmüştür. Güftî, çoğu zaman ağır ve nahoş isnatlarda bulunduktan sonra, amacının şaka olduğunu söylemiş; hatta aynı çirkin ve kaba isnatları kendisi için de kullanmıştır. Bu çalışmayla Edirneli Güftî'nin Teşrîfâtü'ş-Şu'arâ adlı tezkiresinde yer alan ve mizah sınırlarını aşmayan unsurlar tespit edilip değerlendirilmeye çalışılacaktır. Abstract Teşrîfâtü'ş-Şu'arâ, written by Güftî from Edirne is the only tezkire in verse known in Turkish Literature. Güftî, not only poets' literary personality, poetry features but also emphasized for any special cases like the size of nose, shortness of height, ugliness of voice, generosity, belief, sect, profession and expressed these special cases partly intelligent, humoristic and witty style. This humor and wit mostly – Formed in Ottoman area in the Turkish Literature, as guiding principle refusal of humor style humiliating human dignity; in a contrary way to the principle of acception of elegant, lovely, restrained and appropriate humor-turned into mockery and irony situation exceeding the limits of humor. Güftî, said that his purpose was a joke after attributing mostly severe and unpleasant imputations; moreover used the same nasty and rude imputations for himself. With this study, elements not exceeding the limits of humor in Güftî from Edirne's tezkire called Teşrîfâtü'ş-Şu'arâ will be attempted to be evaluated with determining them.
There has been an increase in the number of studies on poetry magazines recently. With these stud... more There has been an increase in the number of studies on poetry magazines recently. With these studies, a lot of unwritten poems in poets' divans have been published. This shows that there are lots of poems of poets with divan, which were not written in their own divan ordivan publications. Shedding light upon literary taste of its term or compiler in a way, poetry magazines also carry a speciality of being an important source for poems waited for daylight. There may be a lot of reasons why the poems exist only on poetry magazines not in divans or divan publications. Poet might have only wanted his/her favourite poems to be in his divanwhile designing it or some of his poems might have been rough copy or magazine compiler might have taken them to his/her work. These poems might have been written after poet's designation of his/her divan and he might have died before taking those poems to his/herdivan. The copy, seen by transcribers who organized magazine, might have been lost. Researches publishing divans might not have seen all the copies. Probably transcribers might have added those poems on his own or confused poets with same appellation. It's possible to augment these reasons. One of poets with which we coincide some of his/her poems only in poetry magazines is also Muhibbî (Suleiman the Magnificient) who has one of the most voluminous divans in classical Turkish poetry. With these study, the poems which aren't in Muhibbî's divan and the latter studies are identified and texts of poems are given. Özet Son zamanlarda şiir mecmuaları üzerine yapılan çalışmaların sayısında bir artış olmuştur. Yapılan bu çalışmalarla şairlerin divanlarına girmeyen birçok şiir(ler)i yayımlanmıştır. Bu da divan sahibi birçok şairin divanına girmeyen ve(ya) divan neşirlerinde bulunmayan şiir(ler)inin bulunmakta olduğunu göstermektedir. Bir bakıma derleyicisinin ve de döneminin edebî zevkine ışık tutan şiir mecmuaları aynı zamanda gün yüzüne çıkmayı bekleyen şiirler için önemli bir kaynak olma özelliği de taşımaktadır. Divanlarda ve(ya) divan neşirlerinde yer almayan şiirlerin sadece mecmualarda bulunmasının birçok nedeni olabilir. Şair, divanını tertip ederken sadece beğendiği şiirlerin divanında yer almasını istemiş olabilir veya bazı şiirleri karalama hâlinde kalmıştır ve mecmua derleyicisi bunları görüp eserine almıştır. Bu şiirler şairin divanını tertibinden sonra kaleme alınmıştır ve bunları divanına alması için ömrü vefa etmemiştir. Belki mecmuayı teşkil eden müstensihin gördüğü nüsha kaybolmuştur. Divanları neşreden araştırmacılar bütün nüshaları görmemiştir. Belki de müstensih bu şiirleri kendisi ilave etmiştir veya aynı mahlaslı şairleri karıştırmıştır. Bu nedenleri çoğaltmak mümkündür. Bazı şiirlerine sadece şiir mecmualarında rastladığımız şairlerden biri de klasik Türk edebiyatının en hacimli divanlarından birine sahip olan Muhibbî (Kanûnî Sultan Süleyman)'dir. Bu çalışma ile Muhibbî'nin divanında ve sonra yapılan çalışmalarda yer almayan şiirleri tespit edildi ve şiirlerinin metinleri verildi.
ÖZET Çok sayıda örneği bulunan şiir mecmuaları, çeşitli nazım şekilleriyle yazılmış şiirleri ihti... more ÖZET Çok sayıda örneği bulunan şiir mecmuaları, çeşitli nazım şekilleriyle yazılmış şiirleri ihtiva etmekle birlikte, yazıldığı dönemin kültürel ve edebî birikimini de aksettirirler. Mecmualarda, tanınmış şairlerin yanında daha az tanınmış, hatta bir beyti veya şiiri sadece o mecmuada kayıtlı şairler de bulunmaktadır. Bu anlamda mecmualar, özellikle divanı ele geçmeyen veya divan sahibi olmayan ve tezkirelerde adı geçmeyen birçok şair için tarihî kaynak durumundadır. Bununla birlikte mecmualar, şairlerin divanlarında yer almayan şiirlerini içermesi bakımından da önemlidir.
Özet Bâkî, Divan edebiyatının en büyük şairlerinden biridir. Devrinde " sultanü'ş-şu'ara " olarak... more Özet Bâkî, Divan edebiyatının en büyük şairlerinden biridir. Devrinde " sultanü'ş-şu'ara " olarak anılan şairin manzum ve mensur eserleri bulunmakta olup en önemli eseri Divan'ıdır. Bâkî, divanını, ilk defa Kanunî Sultan Süleyman'ın isteğiyle onun sağlığında tertip etmiştir. Daha sonra yazdığı yeni şiirleri de ilave edilerek değişik tarihlerde divanın yeni ve farklı tertipleri ortaya konmuştur. Yazma nüshaları 100'ü bulan Bâkî Divanı'nın bugüne kadar üç baskısı yapılmıştır. Divanın tenkitli baskısı ise Sabahattin Küçük tarafından yapılmıştır. Şairlerin divanlarında yer almayıp da şiir mecmualarında kayıt altına alınan şiirlerin varlığı herkesin bildiği bir husustur. Şiir mecmuaları-içerdiği şiirlerin sahipleri açısından her ne kadar ihtiyatlı yaklaşmayı gerektirse de-özellikle şairlerin divanlarına girmemiş şiirlerini içermesi bakımından önemlidir. Bu çalışmada çeşitli mecmualardan tespit ettiğimiz, Bâkî'nin basılı divanlarında bulunmayan Bâkî mahlaslı şiirler tanıtılacaktır. Anahtar Kelimeler: Bâkî, divan, şiir mecmuası, basılı divan, tanıtım. Abstract Baki is one of the biggest and most famous poet of Divan Literature Being termed as poet laureate at his contemporary, poet's most rotable work is his Divan while his works in verse and prose are also available. Baki contrived his Divan with Süleyman the Magnificient's request during his lifetime. Being added the new poems, written later, new and different contrivances of the divan was put forth at different dates.The Baki Divan, whose manuscript copies reached over 100 at Turkish and European libraries, has been made third press, so far. Scientific press of the divan in comparison to various copies was made by Sabahattin Küçük. Existence of poems, registered in poem magazines rather than not present in poets'divans is a well-known matter. Poem magazines-notwithstanding needs to be approached cauticus(cautiously) from point of including poems' masters-are particularly important from the point of including poems that are not available in poets' divans. In this study we will introduce poems with appellative detected in various magazines which dont exist in printed divans of Baki. Giriş Şairlerin şiirleri için birinci elden kaynak " divan " lardır. Divanların yanı sıra birçok şaire ait gazel, kaside, kıt'a, murabba, muhammes vb. nazım şekilleriyle yazılmış şiirleri ihtiva eden şiir mecmuaları da önemli kaynaklardandır. Hatta divanı ele geçmeyen veya divan sahibi olmayan şairlerin şiirleri için mecmualar çok önemli bir kaynaktır. Klâsik şiirin gelişmesinde edebî bir mektep hüviyeti arz eden nazireleri içeren nazire mecmuaları da önemli kaynaklar arasındadır. Mecmualardaki şiirler, çoğunlukla şairlerin divanlarında yer alır ve mecmuayı tertip eden kişinin şiir beğenisini yansıtır. Bununla birlikte şairlerin divanlarında bulunmayan şiirler de bu mecmualarda yer alabilmektedir. Bu şiirler, herhangi bir divanın tertibini takiben kaleme alınmış * 10-12 Mayıs 2012 tarihlerinde Ordu'da Mehmed Çavuşoğlu anısına düzenlenen Uluslararası Klâsik Türk Edebiyatı Sempozyumu'nda sunulan bildirinin genişletilmiş ve gözden geçirilmiş şeklidir.
ÖZET Divan edebiyatının en büyük ve şöhreti en yaygın şairlerinden biri olan Bâkî'nin en önemli e... more ÖZET Divan edebiyatının en büyük ve şöhreti en yaygın şairlerinden biri olan Bâkî'nin en önemli eseri Divan'ıdır. Divan'ın Türkiye ve Avrupa kütüphanelerinde yüzden fazla yazma nüshası bulunmaktadır. Şair hayatta iken yazılmış yazma nüsha sayısı ise on beştir. Bu on beş nüsha içinde yer alıp almadığını tespit edemediğimiz bir yazma da Kastamonu İl Halk Kütüphanesi'nde 37 Hk 2735 arşiv numarası ile kayıtlıdır. Eksik ve dağınık olan bu nüshada Bâkî'nin mevcut basılı divanlarında yer almayan 8 gazel ve 39 beyit bulunmaktadır. Ayrıca yazmanın sonuna ekli mecmua-i eş'ar içinde şairin basılı divanlarında yer almayan bir gazel daha bulunmaktadır. Bu çalışmayla Bâkî'nin basılı divanlarında yer almayan 9 gazel (1'i eksik) ve 39 beyit gün yüzüne çıkarılacaktır.
ÖZET Deve, özellikle Araplar arasında büyük bir önem taşımaktadır ve sefinetü's-sahra (çöl gemisi... more ÖZET Deve, özellikle Araplar arasında büyük bir önem taşımaktadır ve sefinetü's-sahra (çöl gemisi) olarak anılmaktadır. Arapların deveye verdikleri bu önem, dillerindeki deve ile ilgili kelimelerden de anlaşılmaktadır. Bu anlamda Arapça, deve ile ilgili kelimelerin sayısı bakımından oldukça zengin bir dildir. Hatta cahiliye devri şiirlerinin konularından biri de devedir. Hemen her muallaka şairi, şiirinde deveden bahsetmiştir. Deve, kutsal kitaplarda da anılmıştır. Hz. Peygamber'in hayatının büyük bir kısmı deve sırtında geçmiştir. Araplar kadar olmasa da Türkler de deve yetiştirmiş ve taşımacılıkta develerden yararlanma yoluna gitmişlerdir. Ortaçağ'da, ipek yolu üzerinde bulunan Türk ülkeleri deve kervanlarının geçtiği yerlere dönüşmüştür. Araplarda görülen kadın güzelliğini deveye benzetme âdeti Türklerde de vardır. Yörükler, şişmanca güzel kadınları "maya (dişi deve)" benzetmesi ile övmektedirler. Yine Araplar tarafından önem verilen kızıl develerin Türklerde de kıymetli olduğu görülmektedir. Dede Korkut Hikâyeleri'nde "katar katar kızıl develer", "şahbaz atlar su içtiği, kızıl develer gelip geçtiği su" gibi anlatımlar, kızıl develerin Türklerdeki önemini göstermektedir. Dîvânu Lügati't-Türk'ten bu yana yazılan Türkçe eserlerde deve ile ilgili pek çok kelime ve tabirle karşılaşmaktayız. Bunların bir kısmı sözlüklerde yer alsa da bir kısmı sözlü kültürde yaşamaktadır, bir kısmı ise kullanımdan düşmüştür. Özellikle deve yetiştirilen bölgelerde deve ile ilgili birçok söyleyişle karşılaşmaktayız. Erkek deveye buğra veya buğur denilmektedir. Dede Korkut Hikâyeleri'nde "bin maya görmemiş buğra" ifadesi ile erkek ve dişi deve için kullanılan kelimelerin ikisi bir arada verilmiştir. Devenin, Türk atasözleri ve deyimlerinde de önemli bir yer teşkil ettiği görülmektedir. İnsanımız, sosyal yaşamdaki birçok konuyu ve sorunu deve üzerine kurulan bu kalıplaşmış sözlerle ifade etme yolunu tercih etmiştir. Gerekli niteliklerden yoksun olan kişinin durumu için "Deve Kâbe'ye gitmekle hacı olmaz.", herkesin gözü önünde gerçekleşen büyük bir olayı gizlemeye çalışmanın yararsız oluşu da "Deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmez." şeklindeki ifadesi bunların sadece birkaçıdır. Bu çalışma ile kültürümüzde deveye dair atasözleri ve deyimler tespit edildikten sonra bunların konularına göre tasnifi yapılacak ve anlamları üzerinde durulacaktır. Anahtar sözcükler: Deve, atasözü, deyim, Arap edebiyatı, Türk kültürü. ISLET 2017'de sunulmuş bildirinin gözden geçirilip düzenlenmiş hâlidir.
Poetry magazines or 'mejmuas' have increasingly become an important primary resource for research... more Poetry magazines or 'mejmuas' have increasingly become an important primary resource for researchers of classical Turkish literature. Such texts reflect the cultural and literary milieu of the period within which their compilers lived. They are a treasure trove in terms of containing both the divan as well as the lesser known, non-divan poetry of master court poets. Mejmuas were also known to serve as a platform for non-divanic, aspiring poets who wished to make their way into literary history. New research reveals to us that next to no trace of a great many of these poets exist in any other texts beyond mejmuas. What is more is that as scholars further pan their way through this literary gold mine, they at times come across bits and pieces of biographical information laced amid the stanzas of these ghost poets-one of whom being the 16th poet Gıyâsî. The only source containing any trace of information about Gıyâsî is to be found in Ahdî's collection of biographies titled Gülşen-i Şu'arâ. He is considered to be a poet who was well groomed within the literary tradition of his time, and who thus had penned his works accordingly. This paper will attempt to introduce and illustrate Gıyâsî and his works.
ÖZ Klasik Türk edebiyatı döneminde şiir çok önemli bir yere sahiptir. Başta padişahlar olmak üzer... more ÖZ Klasik Türk edebiyatı döneminde şiir çok önemli bir yere sahiptir. Başta padişahlar olmak üzere şehzade, şeyhülislâm, sadrazam, kazasker, kadı, müderris, kâtip, mahkeme kâtibi, hattat, subay, memur, imam-vaiz-hatip, şeyh, defterdar, tüccar, esnaf, arzuhalci, mektupçu gibi pek çok meslek grubuna mensup şairler İstanbul'dan başlayarak Üsküp, Vardar Yenicesi, Konya, Diyarbakır, Urfa (eski adı Ruha), Halep, Bağdat, Kerkük, Kırım gibi merkezlerde boy göstermişlerdir. Padişah, şehzade, şeyhülislam ve sadrazam gibi üst kademelerde görev yapan şair-devlet adamları tezkirelerde ve diğer kaynaklarda hak ettikleri yerleri alırlarken alt kademedekiler hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Bu şairlerden biri de bazı kaynaklarda Kilisli, bazılarında da Urfalı (Ruha) olduğu belirtilen Mehmet Hâkî Efendi'dir. Hakkında bilgi bulunan kaynaklarda eserlerinden bahsedilmezken tarih kıtalarındaki ustalığına dikkat çekilmiştir. Bu çalışmayla Kilisli/Urfalı Hâkî'nin iki şiir mecmuası ile hakkında bilgi veren kaynaklardaki şiirleri tanıtılacaktır. ABSTRACT Poetry holds a tremendously place within the realm of Classical Turkish literature.
Özet Bir gelenek edebiyatı değeri taşıyan klasik Türk edebiyatında birçok eser kaleme alınmıştır.... more Özet Bir gelenek edebiyatı değeri taşıyan klasik Türk edebiyatında birçok eser kaleme alınmıştır. Bu edebiyatta manzum eserler ön planda olsa da mensur eserlerin sayısı hiç de az değildir. Ayrıca bazı eserlerin manzum-mensur karışık bir halde oluşturulduğu da görülmektedir. Eskilerin eşkâl-i nazm diye adlandırdıkları ve-birkaçı hariç-Arap edebiyatı kökenli nazım şekilleri ile kaleme alınan eserler, bu edebiyatın önemli bir kısmını teşkil etmektedir. Bu nazım şekillerinden biri de örneğine diğerlerine oranla daha az rastlanan bahr-i tavîldir. Son zamanlarda yapılan bazı çalışmalarla 28 şaire ait 42 bahr-i tavîl tespit edilmiştir. Bu çalışma ile Muhibbî mahlası ile şiirler kaleme almış olan Kanunî Sultan Süleyman'ın bahr-i tavîli tanıtılacaktır. Abstract A lot of works were written out in Classical Turkish Literature which carries a traditional literature value. In this literature, though works in verse are favourite ones, number of works in prose isn't few. Besides, some works are seen to be formed both in verse and prose. Works, written out in verse forms rooted Arabian Literature, which the old calls eşkal-i nazm and-except a few-constitute an important part of this literature. One of these verse forms is bahr-i tavîl, whose sample is coincided fewer than the others. In recent times, 42 bahr-i tavîls belonging to 28 poets have been determined with some studies. With this study, Suleiman the Magnificent's bahr-i tavîl will be introduced, who wrote out poems with Muhibbî pseudonym.
Özet Edirneli Güftî tarafından yazılan Teşrîfâtü'ş-Şu'arâ, Türk edebiyatının bilinen tek manzum t... more Özet Edirneli Güftî tarafından yazılan Teşrîfâtü'ş-Şu'arâ, Türk edebiyatının bilinen tek manzum tezkiresidir. Güftî, eserinde şairlerin yalnızca edebî kişilikleri, şiir özellikleri üzerinde değil, burnun büyüklüğü, boyun kısalığı, sesin çirkinliği, cömertlik, itikat, mezhep, meslek gibi her türlü özel hâlleri üzerinde de durmuş ve bu özel hâlleri yer yer zeki, şakacı ve nükteli bir üslupla ifade etmiştir. Bu şaka ve nükte çoğu zaman-Osmanlı sahasında oluşan Türk edebiyatında temel ilke olarak insan onurunu aşağılayıcı mizah şeklinin reddedilmesi; mizahın zarif, hoş, ölçülü ve yerinde olanının makbul sayılması ilkesine aykırı bir şekilde-mizah sınırlarını aşarak alay ve hiciv durumuna dönüşmüştür. Güftî, çoğu zaman ağır ve nahoş isnatlarda bulunduktan sonra, amacının şaka olduğunu söylemiş; hatta aynı çirkin ve kaba isnatları kendisi için de kullanmıştır. Bu çalışmayla Edirneli Güftî'nin Teşrîfâtü'ş-Şu'arâ adlı tezkiresinde yer alan ve mizah sınırlarını aşmayan unsurlar tespit edilip değerlendirilmeye çalışılacaktır. Abstract Teşrîfâtü'ş-Şu'arâ, written by Güftî from Edirne is the only tezkire in verse known in Turkish Literature. Güftî, not only poets' literary personality, poetry features but also emphasized for any special cases like the size of nose, shortness of height, ugliness of voice, generosity, belief, sect, profession and expressed these special cases partly intelligent, humoristic and witty style. This humor and wit mostly – Formed in Ottoman area in the Turkish Literature, as guiding principle refusal of humor style humiliating human dignity; in a contrary way to the principle of acception of elegant, lovely, restrained and appropriate humor-turned into mockery and irony situation exceeding the limits of humor. Güftî, said that his purpose was a joke after attributing mostly severe and unpleasant imputations; moreover used the same nasty and rude imputations for himself. With this study, elements not exceeding the limits of humor in Güftî from Edirne's tezkire called Teşrîfâtü'ş-Şu'arâ will be attempted to be evaluated with determining them.
There has been an increase in the number of studies on poetry magazines recently. With these stud... more There has been an increase in the number of studies on poetry magazines recently. With these studies, a lot of unwritten poems in poets' divans have been published. This shows that there are lots of poems of poets with divan, which were not written in their own divan ordivan publications. Shedding light upon literary taste of its term or compiler in a way, poetry magazines also carry a speciality of being an important source for poems waited for daylight. There may be a lot of reasons why the poems exist only on poetry magazines not in divans or divan publications. Poet might have only wanted his/her favourite poems to be in his divanwhile designing it or some of his poems might have been rough copy or magazine compiler might have taken them to his/her work. These poems might have been written after poet's designation of his/her divan and he might have died before taking those poems to his/herdivan. The copy, seen by transcribers who organized magazine, might have been lost. Researches publishing divans might not have seen all the copies. Probably transcribers might have added those poems on his own or confused poets with same appellation. It's possible to augment these reasons. One of poets with which we coincide some of his/her poems only in poetry magazines is also Muhibbî (Suleiman the Magnificient) who has one of the most voluminous divans in classical Turkish poetry. With these study, the poems which aren't in Muhibbî's divan and the latter studies are identified and texts of poems are given. Özet Son zamanlarda şiir mecmuaları üzerine yapılan çalışmaların sayısında bir artış olmuştur. Yapılan bu çalışmalarla şairlerin divanlarına girmeyen birçok şiir(ler)i yayımlanmıştır. Bu da divan sahibi birçok şairin divanına girmeyen ve(ya) divan neşirlerinde bulunmayan şiir(ler)inin bulunmakta olduğunu göstermektedir. Bir bakıma derleyicisinin ve de döneminin edebî zevkine ışık tutan şiir mecmuaları aynı zamanda gün yüzüne çıkmayı bekleyen şiirler için önemli bir kaynak olma özelliği de taşımaktadır. Divanlarda ve(ya) divan neşirlerinde yer almayan şiirlerin sadece mecmualarda bulunmasının birçok nedeni olabilir. Şair, divanını tertip ederken sadece beğendiği şiirlerin divanında yer almasını istemiş olabilir veya bazı şiirleri karalama hâlinde kalmıştır ve mecmua derleyicisi bunları görüp eserine almıştır. Bu şiirler şairin divanını tertibinden sonra kaleme alınmıştır ve bunları divanına alması için ömrü vefa etmemiştir. Belki mecmuayı teşkil eden müstensihin gördüğü nüsha kaybolmuştur. Divanları neşreden araştırmacılar bütün nüshaları görmemiştir. Belki de müstensih bu şiirleri kendisi ilave etmiştir veya aynı mahlaslı şairleri karıştırmıştır. Bu nedenleri çoğaltmak mümkündür. Bazı şiirlerine sadece şiir mecmualarında rastladığımız şairlerden biri de klasik Türk edebiyatının en hacimli divanlarından birine sahip olan Muhibbî (Kanûnî Sultan Süleyman)'dir. Bu çalışma ile Muhibbî'nin divanında ve sonra yapılan çalışmalarda yer almayan şiirleri tespit edildi ve şiirlerinin metinleri verildi.
ÖZET Çok sayıda örneği bulunan şiir mecmuaları, çeşitli nazım şekilleriyle yazılmış şiirleri ihti... more ÖZET Çok sayıda örneği bulunan şiir mecmuaları, çeşitli nazım şekilleriyle yazılmış şiirleri ihtiva etmekle birlikte, yazıldığı dönemin kültürel ve edebî birikimini de aksettirirler. Mecmualarda, tanınmış şairlerin yanında daha az tanınmış, hatta bir beyti veya şiiri sadece o mecmuada kayıtlı şairler de bulunmaktadır. Bu anlamda mecmualar, özellikle divanı ele geçmeyen veya divan sahibi olmayan ve tezkirelerde adı geçmeyen birçok şair için tarihî kaynak durumundadır. Bununla birlikte mecmualar, şairlerin divanlarında yer almayan şiirlerini içermesi bakımından da önemlidir.
Özet Bâkî, Divan edebiyatının en büyük şairlerinden biridir. Devrinde " sultanü'ş-şu'ara " olarak... more Özet Bâkî, Divan edebiyatının en büyük şairlerinden biridir. Devrinde " sultanü'ş-şu'ara " olarak anılan şairin manzum ve mensur eserleri bulunmakta olup en önemli eseri Divan'ıdır. Bâkî, divanını, ilk defa Kanunî Sultan Süleyman'ın isteğiyle onun sağlığında tertip etmiştir. Daha sonra yazdığı yeni şiirleri de ilave edilerek değişik tarihlerde divanın yeni ve farklı tertipleri ortaya konmuştur. Yazma nüshaları 100'ü bulan Bâkî Divanı'nın bugüne kadar üç baskısı yapılmıştır. Divanın tenkitli baskısı ise Sabahattin Küçük tarafından yapılmıştır. Şairlerin divanlarında yer almayıp da şiir mecmualarında kayıt altına alınan şiirlerin varlığı herkesin bildiği bir husustur. Şiir mecmuaları-içerdiği şiirlerin sahipleri açısından her ne kadar ihtiyatlı yaklaşmayı gerektirse de-özellikle şairlerin divanlarına girmemiş şiirlerini içermesi bakımından önemlidir. Bu çalışmada çeşitli mecmualardan tespit ettiğimiz, Bâkî'nin basılı divanlarında bulunmayan Bâkî mahlaslı şiirler tanıtılacaktır. Anahtar Kelimeler: Bâkî, divan, şiir mecmuası, basılı divan, tanıtım. Abstract Baki is one of the biggest and most famous poet of Divan Literature Being termed as poet laureate at his contemporary, poet's most rotable work is his Divan while his works in verse and prose are also available. Baki contrived his Divan with Süleyman the Magnificient's request during his lifetime. Being added the new poems, written later, new and different contrivances of the divan was put forth at different dates.The Baki Divan, whose manuscript copies reached over 100 at Turkish and European libraries, has been made third press, so far. Scientific press of the divan in comparison to various copies was made by Sabahattin Küçük. Existence of poems, registered in poem magazines rather than not present in poets'divans is a well-known matter. Poem magazines-notwithstanding needs to be approached cauticus(cautiously) from point of including poems' masters-are particularly important from the point of including poems that are not available in poets' divans. In this study we will introduce poems with appellative detected in various magazines which dont exist in printed divans of Baki. Giriş Şairlerin şiirleri için birinci elden kaynak " divan " lardır. Divanların yanı sıra birçok şaire ait gazel, kaside, kıt'a, murabba, muhammes vb. nazım şekilleriyle yazılmış şiirleri ihtiva eden şiir mecmuaları da önemli kaynaklardandır. Hatta divanı ele geçmeyen veya divan sahibi olmayan şairlerin şiirleri için mecmualar çok önemli bir kaynaktır. Klâsik şiirin gelişmesinde edebî bir mektep hüviyeti arz eden nazireleri içeren nazire mecmuaları da önemli kaynaklar arasındadır. Mecmualardaki şiirler, çoğunlukla şairlerin divanlarında yer alır ve mecmuayı tertip eden kişinin şiir beğenisini yansıtır. Bununla birlikte şairlerin divanlarında bulunmayan şiirler de bu mecmualarda yer alabilmektedir. Bu şiirler, herhangi bir divanın tertibini takiben kaleme alınmış * 10-12 Mayıs 2012 tarihlerinde Ordu'da Mehmed Çavuşoğlu anısına düzenlenen Uluslararası Klâsik Türk Edebiyatı Sempozyumu'nda sunulan bildirinin genişletilmiş ve gözden geçirilmiş şeklidir.
ÖZET Divan edebiyatının en büyük ve şöhreti en yaygın şairlerinden biri olan Bâkî'nin en önemli e... more ÖZET Divan edebiyatının en büyük ve şöhreti en yaygın şairlerinden biri olan Bâkî'nin en önemli eseri Divan'ıdır. Divan'ın Türkiye ve Avrupa kütüphanelerinde yüzden fazla yazma nüshası bulunmaktadır. Şair hayatta iken yazılmış yazma nüsha sayısı ise on beştir. Bu on beş nüsha içinde yer alıp almadığını tespit edemediğimiz bir yazma da Kastamonu İl Halk Kütüphanesi'nde 37 Hk 2735 arşiv numarası ile kayıtlıdır. Eksik ve dağınık olan bu nüshada Bâkî'nin mevcut basılı divanlarında yer almayan 8 gazel ve 39 beyit bulunmaktadır. Ayrıca yazmanın sonuna ekli mecmua-i eş'ar içinde şairin basılı divanlarında yer almayan bir gazel daha bulunmaktadır. Bu çalışmayla Bâkî'nin basılı divanlarında yer almayan 9 gazel (1'i eksik) ve 39 beyit gün yüzüne çıkarılacaktır.
Uploads