Amazona
Amazona[1] | |||
Lesson, 1830[2] | |||
![]() Przedstawiciel rodzaju – amazonka żółtoszyja (A. auropalliata) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Plemię | |||
Rodzaj |
Amazona | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Psittacus farinosus Boddaert, 1783 | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
|
Amazona – rodzaj ptaków z podrodziny papug neotropikalnych (Arinae) w obrębie rodziny papugowatych (Psittacidae). Należące do niego gatunki określa się polską nazwą amazonka, także pod zbiorczą nazwą rodzaju papugi zielone[7] (w ich ubarwieniu dominuje kolor zielony z czerwonymi plamami na ogonie i skrzydłach).
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj obejmuje gatunki występujące od środkowej Ameryki Południowej do Meksyku i Karaibów[8].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała 25–45 cm; masa ciała 176–766 g[8].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Amazona: fr. nazwa „Amazona” nadana różnym tropikalnym, amerykańskim papugom przez de Buffona w latach 1770–1783, jako że pochodziły z amazońskich lasów[9].
- Androglossa (Androglossus): gr. ανηρ anēr, ανδρος andros „mężczyzna, człowiek”; γλωσσα glōssa „język”[10]. Gatunek typowy: Psittacus amazonicus Linnaeus, 1766.
- Chrysotis: gr. χρυσος khrusos „złoto”; -ωτις -ōtis „-uchy”, od ους ous, ωτος ōtos „ucho”[11]. Gatunek typowy: Psittacus amazonicus Linnaeus, 1758.
- Oenochrus: gr. οινοχρως oinokhrōs, οινοχρωτος oinokhrōtos „koloru wina”, od οινος oinos „wino”; χροα khroa, χροας khroas „kolor, wygląd”, od χρως khrōs, χρωτος khrōtos „cera, karnacja”[12]. Gatunek typowy: Psittacus vinaceus Kuhl, 1820.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodzaju należą następujące gatunki[13]:
- Amazona albifrons (Sparrman, 1788) – amazonka białoczelna
- Amazona xantholora (G.R. Gray, 1859) – amazonka żółtokantarowa
- Amazona agilis (Linnaeus, 1758) – amazonka mała
- Amazona collaria (Linnaeus, 1758) – amazonka jamajska
- Amazona leucocephala (Linnaeus, 1758) – amazonka kubańska
- Amazona ventralis (Statius Müller, 1776) – amazonka czarnoucha
- Amazona vittata (Boddaert, 1783) – amazonka niebieskoskrzydła
- Amazona autumnalis (Linnaeus, 1758) – amazonka zmienna
- Amazona finschi (P.L. Sclater, 1864) – amazonka liliowogłowa
- Amazona viridigenalis (Cassin, 1853) – amazonka krasnogłowa
- Amazona imperialis Richmond, 1899 – amazonka cesarska
- Amazona violacea (J.F. Gmelin, 1789) – amazonka fioletowa – takson wymarły najprawdopodobniej pod koniec XVIII wieku[14]
- Amazona brasiliensis (Linnaeus, 1758) – amazonka płomiennosterna
- Amazona amazonica (Linnaeus, 1766) – amazonka modrobrewa
- Amazona guildingii (Vigors, 1837) – amazonka królewska
- Amazona festiva (Linnaeus, 1758) – amazonka czerwonoczelna
- Amazona vinacea (Kuhl, 1820) – amazonka pąsowa
- Amazona tucumana (Cabanis, 1885) – amazonka żółtouda
- Amazona pretrei (Temminck, 1830) – amazonka czerwonouda
- Amazona dufresniana (Shaw, 1812) – amazonka niebieskolica
- Amazona rhodocorytha (Salvadori, 1890) – amazonka tęczowa
- Amazona kawalli Grantsau & de Camargo, 1989 – amazonka białolica
- Amazona mercenarius (von Tschudi, 1844) – amazonka zielona
- Amazona farinosa (Boddaert, 1783) – amazonka skromna
- Amazona aestiva (Linnaeus, 1758) – amazonka niebieskoczelna
- Amazona ochrocephala (J.F. Gmelin, 1788) – amazonka żółtogłowa
- Amazona oratrix Ridgway, 1887 – amazonka żółtogardła
- Amazona auropalliata (Lesson, 1842) – amazonka żółtoszyja
- Amazona barbadensis (J.F. Gmelin, 1788) – amazonka wenezuelska
- Amazona arausiaca (Statius Müller, 1776) – amazonka dominikańska
- Amazona versicolor (Statius Müller, 1776) – amazonka modrogłowa
Istnienie gatunku Amazona martinicana A.H. Clark, 1905 z Martyniki, znanego tylko z XVIII-wiecznych relacji Labata i de Buffona, nie zostało jak dotąd potwierdzone[15]; IUCN klasyfikuje go jako gatunek wymarły[16].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Amazona, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ R.P. Lesson: Traité d’ornithologie, ou, Tableau méthodique des ordres, sous-ordres, familles, tribus, genres, sous-genres et races d'oiseaux: ouvrage entièrement neuf, formant le catalogue le plus complet des espèces réunies dans les collections publiques de la France. Bruxelles: Chez F.G. Levraul, 1830, s. 189. (fr.).
- ↑ N.A. Vigors. Sketches in Ornithology; or, Observations on the leading Affinities of some of the more extensive groups of Birds. „The Zoological Journal”. 2, s. 400, 1825. (ang.).
- ↑ W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 300, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).
- ↑ G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma an indication of the typical species of each genus. London: R. and J.E. Taylor, 1840, s. 52. (ang.).
- ↑ Ch.-L. Bonaparte. Tableou des Perroquets. „Revue et Magasin de Zoologie pure et appliquée”. 2e Série. 6, s. 151, 1854. (fr.).
- ↑ Encyklopedia Powszechna. T. 1: A–F. PWN, 1973, s. 71.
- ↑ a b D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: New World and African Parrots (Psittacidae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.psitta3.01. [dostęp 2020-10-18]. (ang.).
- ↑ Amazona, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-10-22] (ang.).
- ↑ Androglossa, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-10-22] (ang.).
- ↑ Chrysotis, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-10-22] (ang.).
- ↑ Oenochrus, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-10-22] (ang.).
- ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Androglossini Sundevall, 1872 (wersja: 2023-09-28). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2023-10-17].
- ↑ BirdLife International, Amazona violacea, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2020-2 [dostęp 2020-10-18] (ang.).
- ↑ Amazona martinicana. [w:] The Recently Extinct Plants and Animals Database [on-line]. [dostęp 2022-10-22]. (ang.).
- ↑ BirdLife International, Amazona martinicana, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2022-1 [dostęp 2022-10-22] (ang.).