Emilian
Wymowa | |
---|---|
Płeć | |
Język (i) | |
Imieniny |
28 kwietnia, 18 lipca, 31 lipca, 8 sierpnia, 21 sierpnia, 11 września, 11 października, 12 listopada, 6 grudnia, 8 grudnia |
Znaczenie | |
Języki | |
Słowo |
aemulus, emulus |
Znaczenie |
rywal, zazdrosny |
Region pochodzenia | |
Alternatywne nazwy | |
Warianty w języku polskim |
Emiljan (hist.) |
Warianty obcojęzyczne |
Aemilian, Эміліян, Емилиян, Emilián / Milan, Emiliano, Émilien, Emiliano / Millán, Emilià, Aemilianus, Emilian, Emilian, Emiliano, Эмилиа́н, Emilian, Омелян, Emilián, Emiliano |
Odpowiednik dla płci przeciwnej | |
Formy pochodne | |
Pokrewne imiona |
Emilian – imię męskie pochodzenia łacińskiego a. etruskiego.
Wywodzi się od nazwiska pochodzącego z Etrurii, rzymskiego rodu patrycjuszy Emiliuszów (łac. Aemilianus). Według tradycji oznacza tyle co żarliwy, rywal (łac. aemulus) a. zazdrosny (łac. emulus), lub po prostu: pochodzący z rzymskiego rodu Emiliuszów[1].
Utarło się kilka zdrobnień tego imienia: Emko, Mila, Milan, Milo itp., oraz najpopularniejsze Emil. Ostatnie, dzięki twórczości Jeana-Jacquesa Rousseau (Emil, czyli O wychowaniu), zostało upowszechnione w XIX w. jako odrębne imię i często stosowane wymiennie[2]. Znane spieszczenia imienia to m.in.: Jemek, Milek, Miluś, Miłek itp., oraz pochodzące od zdrobnienia Emil: Emilek, Emisz, Emiś itp.
Posiada żeńskie odpowiedniki: Emiliana a. Emilia[1].
Od imienia wzięło swój źródłosłów kilka polskich nazwisk: Emela, Emielita, Emil, Emilewicz, Emilita, Emilka, Emisz, Emka, Emko, Emilianowicz, Jemielita, Jemilka, Omilianowicz, Omiljanowicz, Milewicz, Milowicz[1]. Przypuszczalnie także od imienia Emilian bądź jego form obocznych wzięły swoją nazwę niektóre miejscowości, m.in. Emilianów, Jemiłówka, Milanówek, Milejowice, Milowice. Błędnie prowadzona jest od Emiliana etymologia lombardzkiej nazwy zwyczajowej Mediolanu (lomb. Milà), właściwie będącą formą imienia w tym języku i przypisaną miastu wtórnie.
Emilian imieniny obchodzi: 28 kwietnia, 27 czerwca (wspomnienie bł. Emiliana Kowcza), 18 lipca (św. Emiliana z Durostorum), 31 lipca, 8 sierpnia, 21 sierpnia, 11 września, 11 października, 12 listopada (św. Emiliana z Cogolli) i 6 grudnia (św. Emiliana Męczennika).
Dzięki kultowi świętych imienników, imię to jest szczególnie popularne w Hiszpanii, Portugalii, krajach latynoamerykańskich, Rumunii i we Włoszech oraz wśród chrześcijan północnoafrykańskich. Za sprawą kultu śś. Emiliana i Majoryka, tradycyjnie łączone z zawodami aptekarza oraz specjalnościami chemika i wcześniej inżyniera wojskowego[3]. Stąd w rodzinach inteligenckich Polski i Rosji XVIII i XIX w. było chętnie wybierane dla dzieci, podkreślających tym związek z kulturą francuską i włoską[4]. Obecnie należy do imion rzadkich, w 2010 zajęło 218. pozycję pod względem najczęściej nadawanych nowo urodzonym obywatelom Polski[5].
Odpowiedniki w innych językach
[edytuj | edytuj kod]- ang. Aemilian [iːmˈɪli͡ən]
- biał. Эміліян [ɛmʲilʲijan]
- bret. Millán
- bułg. Емилиян
- cz. Emilián / Milan
- esperanto Emiliano[6] [ˌemiliˈano]
- fr. Émilien [emiljˈɛ̃]
- galic. Millán
- gr. Αἰμιλίανος
- hiszp. Emiliano / Millán [ˌemiljˈano / miʎˈan]
- kat. Emilià
- lomb. Milà
- łac. Aemilianus
- niderl. Emilian
- niem. Aemilian / Emilian [ˌeːmiːliːˈɑːn]
- norw. Emilian
- port. Emiliano [ˌemiliˈɐ̃nʊ]
- ros. Эмилиа́н [ɛmʲˈiɭʲiáˈɛn]
- rum. Emilian [ˌemiljˈan]
- śl. Ymilión / Yjmilión
- ukr. Омелян
- węg. Emilián
- wł. Emiliano [emiliˈano]
Patroni
[edytuj | edytuj kod]- św. Emilian z Durostorum (zm. 362), biskup Durostorum, męczennik (wspomnienie: 18 lipca)
- św. Emilian Męczennik (fl. 477–484), aptekarz, wyznawca, męczennik (wspomnienie: 6 grudnia)
- św. Emilian z Cogolli (473–574), mnich wędrowny (wspomnienie: 12 listopada)
- bł. Emilian Kowcz (1884–1944), ukraiński duchowny, nowomęczennik (wspomnienie: 27 czerwca)
Imiennicy
[edytuj | edytuj kod]Lista według daty urodzenia:
- Scypion Afrykański Młodszy, właśc. Scypion Emilian (185 p.n.e. – 129 p.n.e.), wódz rzymski
- Emilian z Nicei (fl. I w.), grecki epigramista
- Emilian (206–253), cesarz rzymski w 253
- Emilian Aleksander, właśc. Musjusz Emilian (zm. 262), uzurpator rzymski w 261–262
- Emilian Węgierski (1778–1841), żołnierz, generał
- Emilian Nowicki (1781–1876), lekarz, chirurg
- Emilian Deryng (1819–1895), aktor
- Emilian Czyrniański (1824–1888), chemik
- Emilian Ogonowski (1833–1894), rutenista, folklorysta
- Emilian Adamiuk (1839–1906), lekarz, okulista
- Emilian Konopczyński (1839–1911), filolog klasyczny, działacz oświatowy
- Emilian Voiutschi (1850–1920), rumuński duchowny i teolog
- Emilian Radomiński (1850–1927), działacz niepodległościowy i unicki
- Emilian Kaufmann (1852–1912), niemiecki lekarz, otorynolaryngolog
- Emilian Jasiński (1865–1905), malarz
- Emilian Lăzărescu (1878–1934), rumuński malarz
- Emilian Czechowski (1884–1932), policjant
- Emilian Loth (1888–1973), chemik, działacz humanitarny
- Emilian Stanew (1907–1979), bułgarski pisarz
- Emilian Bucov (1909–1984), mołdawski poeta i pisarz
- Emilian Mrázek (1920–1943), czeski żołnierz
- Emilian Weroński (1923–2013), filozof, etyk
- Emilian Wiszka (1940–2014), historyk
- Emilian Kamiński (1952–2022), aktor
- Emilian Stańczyszyn (ur. 1963), polityk (UW)
- Emilian Galaicu-Păun (ur. 1964), rumuński pisarz
- Emilian (ur. 1972), rumuński duchowny, eparcha
- Emilian Madey (ur. 1975), kompozytor, pianista
- Emilian Dolha (ur. 1979), rumuński piłkarz
- Emilian Kaszczyk (ur. 1980), lekkoatleta, skoczek wzwyż
- Emilian Prałat (ur. 1984), historyk sztuki
- Emilian Bera (ur. 1985), polityk (KO)
Aemilian (niem.)
[edytuj | edytuj kod]- Aemilian Scholl (1853–1912), amerykański fotograf
- Aemilian Schöpfer (1858–1936), austriacki duchowny, publicysta
Emiliano (hiszp., wł.)
[edytuj | edytuj kod]- Emiliano González Navero (1861–1934), paragwajski polityk
- Emiliano Figueroa (1866–1931), chilijski polityk
- Emiliano Zapata (1879–1919), meksykański działacz chłopski, rewolucjonista
- Emiliano Mercado del Toro (1891–2007), najstarszy człowiek świata w 2006–2007
- Emiliano Bonazzoli (ur. 1979), włoski piłkarz
- Emiliano Viviano (ur. 1985), włoski piłkarz
Émilien (fr.)
[edytuj | edytuj kod]- Émilien Frossard (1802–1881), francuski malarz
- Émilien Dumas (1804–1873), francuski geolog i paleontolog
- Émilien de Nieuwerkerke (1811–1892), francuski rzeźbiarz
- Émilien Renou (1815–1902), francuski geolog i meteorolog
- Émilien Cabuchet (1819–1902), francuski rzeźbiarz
- Émilien Devic (1888–1944), francuski piłkarz
- Émilien Clère (ur. 1982), francuski kolarz
- Émilien Viennet (ur. 1992), francuski kolarz
- Émilien Jacquelin (ur. 1995), francuski biathlonista
- Émilien Gailleton (ur. 2003), francuski rugbysta
Jemielian (ros. Эмилиа́н)
[edytuj | edytuj kod]- Jemielian Ukraincew (1641–1708), rosyjski dyplomata
- Jemielian Pugaczow (1742–1775), ataman powstania kozackiego
- Jemielian Fiedosiejew (fl. 1773), rosyjski rytownik
- Jemielian Koroniejew (1782–1839), rosyjski rysownik i grawer
- Jemielian Mielenczuk (1871–1917), rosyjski polityk (ZLR)
- Jemieljan Jarosławski (1878–1943), rosyjski historyk i dziennikarz
- Jemieljan Barykin (1902–1951), radziecki działacz komunistyczny
Omelan (ukr. Омелян)
[edytuj | edytuj kod]- Omelan Konstantynowycz (1864–1943), duchowny greckokatolicki
- Omelan Sztefan (1868–1930), rusiński działacz oświatowy i gospodarczy
- Omelan Newycki (1878–1939), duchowny greckokatolicki
- Omelan Hordynski (1891–1940), polityk, senator RP (URP)
- Omelan Senyk (1891–1941), działacz niepodległościowy i nacjonalistyczny
- Omelan Hrabeć (1909–1944), oficer UPA
- Omelan Łohusz (1912–1982), działacz niepodległościowy i nacjonalistyczny
- Omelan Polowy (1913–1999), działacz niepodległościowy i nacjonalistyczny, żołnierz UPA
- Omelan Antonowycz (1914–2008), prawnik, mecenas sztuki
- Omelan Mazuryk (1937–2002), łemkowski malarz
Drugie i kolejne imię
[edytuj | edytuj kod]- Stanisław Libicki (1856–1933), działacz niepodległościowy i gospodarczy
- Anatol Baconsky (1925–1977), rumuński pisarz i poeta
- Ilias Chair (ur. 1997), marokański piłkarz
- Max Verstappen (ur. 1997), holenderski kierowca wyścigowy
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, wyd. 6, Warszawa: „Świat Książki”, 2000, tabl. 43, s. 636, ISBN 83-7227-582-3 .
- ↑ Jan Stanisław Bystroń, Dzieje obyczajów w dawnej Polsce: Wiek XVI–XVIII, Maria Bokszczanin (red.), Janusz Tazbir (oprac.), wyd. 4, t. 2, Warszawa: PIW, 1994, s. 78, ISBN 83-06-02297-1 .
- ↑ Stanisław Wasylewski, Życie polskie w XIX wieku, Janusz Tazbir (oprac.), wyd. 2, Warszawa: „Iskry”, 2008, s. 331–332, ISBN 978-83-244-0061-4 .
- ↑ Eliza Małek , Jan Wawrzyńczyk, Kultura rosyjska: Postacie, wydarzenia, symbole, daty, Warszawa: UW, 2001, s. 82, ISBN 83-235-0185-8 .
- ↑ Najpopularniejsze imiona męskie (7): Teofil, Tristan, Walter, Włodzimierz, Zachariasz i inne | Viggo.pl [online], viggo.pl [dostęp 2017-11-23] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-06] (pol.).
- ↑ Kazimierz Tymiński, Mały słownik polsko–esperancki, Warszawa: WP, 1986, s. 429, ISBN 83-214-0326-3 .