Under pressure - Facts of socialist architecture in Albania, 2018
“Under Pressure – Facts of socialist architecture in Albania” is an exhibition presenting for the... more “Under Pressure – Facts of socialist architecture in Albania” is an exhibition presenting for the first time to the international audience facts from socialist Albania that try to illustrate the complex relationship between ideology and politics on one side and architecture and design on the other. This exhibition is the product of a still ongoing research project conducted at the Polytechnic University of Tirana. It comes as an intermediate pause where architects and scholars are invited to discuss and to reflect about the particular character of Albanian socialist architecture. “Under Pressure” has been supported by Iuav University of Venice, which hosted it in the Gino Valle exhibition space, from 27 June to 21 July 2017. The exhibition presented more than 230 drawings, photographs, models, videos, texts and previous relevant publications, a great part of which were shown for the first time to the public. The project has been curated by Gjergji Islami, Denada Veizaj, Gjergj Thomai, and Enrico Fontanari, whith the graphic concept and design by Ana Pekmezi. As a finality of the exhibition, the curatorial team has prepared this publication which tries to summarize and highlight the most important issues presented in the event, as part of an ongoing debate on the past and the future of socialist architecture.
Ky botim, është një tentativë për të kthyer vëmendjen në një kapitull të pashkruar të historisë s... more Ky botim, është një tentativë për të kthyer vëmendjen në një kapitull të pashkruar të historisë së arkitekturës shqiptare; në trashëgiminë e realizmit socialist. Duke hedhur vështrimin në një periudhë në të cilën është ndërtuar shumë dhe për të cilën është folur pak, si dhe duke vlerësuar të thyer tabunë e përballjes me historikun e zhvillimit të vendit gjatë komunizmit, synohet të evidentohen vlerat arkitektonike e ndërtimore të periudhës 1945 – 1990.
Nisma është pjesë e një projekti kërkimor që po zhvillon Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës (UPT) në bashkëpunim me Arkivin Qendror Teknik të Ndërtimit. Njohja, dokumentimi, evidentimi, dhe studimi i veprave arkitektonike, urbane dhe ndërtimore të realizuara gjatë regjimit totalitar, janë objektivat kryesorë të projektit që ka filluar në vitin 2014. Në këtë libër, vështrimi ndalet tek arkitektura e ndërtesave spitalore. Gjatë procesit të hulumtimit, janë shfletuar mbi 10 000 fletë projektesh, nga të cilat janë përzgjedhur materialet që paraqiten, në trajtën e një panorame analitike të ndërtesave më përfaqësuese dhe me veçori arkitektonike.
Ndërtesat e evidentuara përfaqësojnë rastet më të suksesshme të projektimit të spitaleve. Propozimet e hasura janë përgjithësisht interesante dhe, megjithëse mjaft të kufizuara në përbërësit ndërtimorë, zgjidhjet arkitektonike rezultojnë kreative dhe reaguese. Kemi zgjedhur të trajtojmë procesin e projektimit, si treguesi më i mirë për të pasqyruar qasjen ndaj problemit, krijimtarinë, metodologjinë si dhe mendimin apo frymën e kohës. Pikërisht, nëpërmjet projekteve, ne mund të kuptojmë reagimin e projektuesit brenda kontekstit, duke vlerësuar idetë dhe propozimet në përmbajtjen e tyre. Në këtë botim paraqiten projektet më të spikatura në krijimtari dhe kërkim arkitektonik, të cilat përfaqësojnë më së miri përpjekjet për një arkitekturë të lirë dhe komunikuese.
Ndër projektuesit kryesorë të ndërtimeve spitalore në periudhën 1945 – 1990, veçohen Skënder Luarasi, Mërgim Çano, Fredi Sallavaci, Faik Alimehmeti, Agim Myftiu, Adem Stërmasi etj. Janë pikërisht këta arkitektë që projektuan spitalet kryesore të cilat vazhdojnë ende sot të jenë infrastruktura bazë e sistemit shëndetësor në Shqipëri.
Fragmentet nga arkitektura e spitaleve të paraqitura në këtë botim, janë pjesë e një mozaiku më të gjerë arkitektonik, social, kulturor dhe politik. Nëpërmjet dokumentimit dhe njohjes së copëzave të këtij mozaiku, synohet të plotësohet gradualisht tabloja e një realiteti të mjegulluar, herë nga harresa dhe herë nga refuzimi i një të kaluare mbi të cilën mbështeten dhe zhvillohen strukturat e sotme urbane. Vështrimi tipologjik i arkitekturës shqiptare, në periudhën 1945 – 1990, vjen si nismë për të njohur vetveten përmes arkitekturës dhe për të hedhur dritë mbi trashëgiminë e një periudhe me shumë hije.
Ky projekt u përgatit dhe u kurua nga:
Gjergj Islami, Gjergj Thomai, Marsida Tuxhari
dhe
Albano Guma, Ana Pekmezi, Bruno Rama, Dardan Vukaj, Eris Lila, Rahel Belegu, Suada Muraku
Parathënia nga Prof. Dr. Andrea Maliqari
Me mbështetjen e:
Universiteti Politeknik i Tiranës, Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës, Ministria e Zhvillimit Urban, Arkivi Qëndror Teknik i Ndërtimit
Ky botim, është një tentativë për të kthyer vëmendjen në një kapitull të pashkruar të historisë s... more Ky botim, është një tentativë për të kthyer vëmendjen në një kapitull të pashkruar të historisë së arkitekturës shqiptare; në trashëgiminë e realizmit socialist. Duke hedhur vështrimin në një periudhë me aktivitet ndërtimor intensiv dhe duke vlerësuar të thyer tabunë e përballjes me historikun e zhvillimit të vendit gjatë komunizmit, synohet të evidentohen vlerat arkitektonike e ndërtimore të periudhës 1945 – 1990.
Botimi fokusohet në studimin e ndërtesave në shërbim të transportit në Shqipëri, si një tipologji arkitektonike, evoluimi i së cilës nuk është trajtuar më parë. Në këtë kategori përfshihen të gjitha llojet e transportit, duke filluar nga ai automobilistik, hekurudhor, detar e deri tek ai ajror. Këtyre ndërtesave u jemi referuar me termin ‘stacione’, ku, në aspektin arkitektonik, më të hasurat dhe më domethënëset janë stacionet hekurudhore që shpeshherë shërbenin edhe si stacione për autobusët ndërqytetës.
Nisma është vijim i një projekti kërkimor që po zhvillon Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës (UPT) në bashkëpunim me Arkivin Qendror Teknik të Ndërtimit (MZHU). Njohja, dokumentimi, evidentimi, dhe studimi i veprave arkitektonike, urbane dhe ndërtimore të realizuara gjatë regjimit totalitar, janë objektivat kryesorë të projektit që ka filluar në vitin 2014. Ky kërkim, është një studim tipologjik i arkitekturës dhe mbështetet mbi traditën e shkollës shqiptare, e cila, ende sot, formimin e bazon në eksplorimin e tipologjive ndërtimore dhe funksionale. Pas librit Spitalet - Vështrim tipologjik mbi arkitekturën shqiptare 1945-1990, këtë radhë, vështrimi ndalet tek arkitektura e stacioneve.
Megjithëse të projektuara në kushtet e shtrëngesave ideologjike, programatike e financiare, projektet e evidentuara paraqiten shpesh herë surprizuese. Kemi zgjedhur të trajtojmë procesin e projektimit, si çelësi kryesor që dekodifikon periudhën e kontekstin ku menduan, projektuan e ndërtuan arkitektët e urbanistët shqiptarë. Botimi paraqet projekte të spikatura në krijimtari dhe kërkim arkitektonik, të cilat përfaqësojnë përpjekjet për një arkitekturë të lirë dhe komunikuese. Ndër projektuesit kryesorë të stacioneve, veçohen Agim Shehu, Anton Lufi, Arben Meksi, Koço Çomi, Koço Miho, Mimoza Kroi etj.
Qëllimi i zbardhjes së rasteve më të spikatur të projekteve arkitektonike mbetet vënia në dorë të studiuesve të një mjeti domethënës, për të lexuar kohën e kontekstin e për të ravijëzuar linjat e zhvillimit të mendimit e arkitekturës. Përveç të kuptuarit të së shkuarës, ky botim mbi stacionet kontribuon në debatin aktual mbi rolin e transportit publik. Zhvillimi i qëndrueshëm i territorit të vendit dhe integrimi ekonomik në nivel rajonal e evropian, mbeten të lidhur ngushtë me rijetësimin e transportit në përgjithësi dhe atij hekurudhor në veçanti. Ndërkohë, stacionet janë një aset i harruar i trashëgimisë materiale dhe historike të strukturave ndërtimore në qytetet tona. Përmes njohjes, studimit dhe vlerësimit të këtyre ndërtesave, synohet të nxitet vëmendja për ruajtjen e vlerave historike dhe arkitektonike që ato mbartin. Në këtë kontekst, qëndrimi ndaj ndërtesave të stacioneve përkthehet në ridimensionim të dialogut të tyre me qytetin bashkëkohor.
Fragmentet nga arkitektura e stacioneve të paraqitura në këtë botim, janë pjesë e një mozaiku më të gjerë arkitektonik, social, kulturor dhe politik. Nëpërmjet dokumentimit dhe njohjes së copëzave të këtij mozaiku, synohet të plotësohet gradualisht tabloja e një realiteti të mjegulluar, herë nga harresa dhe herë nga refuzimi i një të kaluare mbi të cilën mbështeten dhe zhvillohen strukturat e sotme urbane. Vështrimi tipologjik i arkitekturës shqiptare, në periudhën 1945 – 1990, vjen si nismë për të njohur vetveten përmes arkitekturës dhe për të hedhur dritë mbi trashëgiminë e një periudhe me shumë hije.
Ky projekt u përgatit dhe u kurua nga:
Denada Veizaj, Gjergj Islami, Gjergj Thomai dhe
Alban Hidri, Ana Pekmezi, Besard Basha, Idlir Sema, Rabina Ajdini
Me mbështetjen e:
Universiteti Politeknik i Tiranës, Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës, Ministria e Zhvillimit Urban, Arkivi Qëndror Teknik i Ndërtimit
We are pleased to inform you that the Polytechnic University of Tirana will host FORTMED 2024, th... more We are pleased to inform you that the Polytechnic University of Tirana will host FORTMED 2024, the seventh edition of the International Conference on Fortifications of the Mediterranean Coast. The conference will take place on 18, 19 and 20 April 2024. The first six editions of the Conference FORTMED were held in: • 2015 at the Instituto Universitario de Restauración del Patrimonio of the Universitat Politècnica de València; • 2016 at the Dipartimento di Architettura of Università degli Studi di Firenze; • 2017 at the Escuela Técnica Superior de Arquitectura de la Universitat de Alacant; • 2018 at the Dipartimento di Architettura e Design of Politecnico di Torino, at the Valentino Castle; • 2021 at the Escuela de Estudios Árabes in Granada; • 2023 at the DESTeC Department of the University of Pisa. The main objective of the Conference is to share knowledge for a better understanding, assessment, management and exploitation of the Culture and Heritage of fortified architecture that developed on the Mediterranean coast, also considering the phenomena that took place overseas. FORTMED 2024_Tirana has an interdisciplinary character, where architects, engineers, archaeologists, historians, geographers, cartographers, cultural heritage managers, professionals of the tourist sector, experts in restoration-conservation and promotion of cultural heritage will participate. The idea is to provide more inclusive, real, and up-to-date views, leading us to the highest level of the investigations on this topic in the 21st century. The official language of the Conference is English, however Spanish and Italian can also be used, both for the papers and the oral presentations. The call for papers can be found at the conference website https://www.fortmed.eu/ As you will see, information on the website is available in English, Spanish and Italian. For any other information or doubt, do not hesitate to send an e-mail to tirana@fortmed.eu We are waiting for you in Tirana on 18, 19 and 20 April 2024 for the International Conference FORTMED 2024_Tirana, sure that the Conference will be the occasion for an interesting exchange of knowledge, research, and experience on the heritage of fortifications.
Guest Lecturer in: IUAV - Dipartimento di Culture del progetto - History of Contemporary Architec... more Guest Lecturer in: IUAV - Dipartimento di Culture del progetto - History of Contemporary Architecture
This is an effort to envisage the reality of communist Albania by using architecture as a decodin... more This is an effort to envisage the reality of communist Albania by using architecture as a decoding tool.
The exhibition invites the visitor to read a storyline, which is neither chronological nor built on sequential facts. Constructing a path would constitute in a way a biased approach or a perspective by the authors. The exhibited material aims to neutralize any possible level of pre-interpretation, which drives the visitor towards his personal exploring and experiential paths into an unknown context.
The generic theme of the exhibition consists in illustrating the many forms of dialogue established between architecture and political power, portraying at the same time a dichotomy that is mirrored throughout the creative process of the architect.
Given the Albanian context, how was architecture impacted by the pressure modeled from ideology and communist propaganda? The answer is revealed through an episodic collage that exposes pieces of distorted, bended or overlapped realities. Eight episodes are served to illustrate the puzzle; Ideology and design, Approach and image, Standardized design, Prefabrication, Dissidence (?), Atheism, The National Form, and Architecture as communication tool.
Through these thematic etudes it is legible how, in many cases, architecture is transformed into a medium, enabling communication between the political power and citizens. Architectural or urban entities become the ground upon which the propaganda is materialized into form or space, and where ideology continuously models the artistic worldview.
With the special attention of: Andrea Maliqari, Rector of the Polytechnic University of Tirana
Supported by: IUAV, University of Venice, Polytechnic University of Tirana, Faculty of Architecture and Urbanism, Central Technical Construction Archive
Defensive Architecture of the Mediterranean (vol. XVI & XVII), 2024
“Defensive Architecture of the Mediterranean” (volumes XVI and XVII) is the continuation of a ser... more “Defensive Architecture of the Mediterranean” (volumes XVI and XVII) is the continuation of a series of publications that highlight the latest research on the fortifications of the Mediterranean region. These contributions were gathered in the seventh edition of the international conference Fortifications of the Mediterranean Coast, FORTMED 2024, hosted by Universiteti Politeknik i Tiranës in Tirana, Albania on April 18, 19, and 20, 2024.
The prefabricated buildings were a momentary solution to the emergent housing problem in Albania ... more The prefabricated buildings were a momentary solution to the emergent housing problem in Albania during the 1980s. The modular structures were built in minimal costs by using Chinese technology and expertise. A considerable number of buildings were completed all over the country till the beginning of the ‘90s. These constructions represent today an important part of the housing stock which is seeking retrofit interventions. Due to their design, technology and also due to the lack of maintenance, the prefabricated housing blocks represent today one of the most problematical typologies in terms of thermal comfort and energy efficiency. The objective of the paper is to evaluate the energetic performance of the prefabricated buildings in Tirana, to understand the comfort conditions provided in them and the factors affecting the components of comfort. The research is based on data acquired on a survey conducted in May 2013 and measurements made on case studies. The results deduce prelimi...
Contemporary theories on urbanism admit the complex nature of the urban fabric. This means that r... more Contemporary theories on urbanism admit the complex nature of the urban fabric. This means that reading and understanding urban facts requires a much more complex theoretical model than the Euclidian Geometry can offer. As Nikos Salingaros admits, we need to rethink the discipline of urbanism by involving algorithms as advanced developing tools. Urban patterns are produced by complex algorithms which describe their morphology and not just their geometry in Vitruvian terms. Especially in vernacular (self-grown) patterns is noted the presence of fractal algorithms as urban fabric generators. This research intends to identify and evaluate the fractal nature of Korça’s vernacular pattern by using the fractal dimension as measurement tool. By observing Korça’s pattern is easy to note the phenomena of the self-similarity and of a morphological hierarchy transmitted across the scales. Through a multi-scale analysis this research aims to verify the hypothesis of the fractal nature of this p...
Under pressure - Facts of socialist architecture in Albania, 2018
“Under Pressure – Facts of socialist architecture in Albania” is an exhibition presenting for the... more “Under Pressure – Facts of socialist architecture in Albania” is an exhibition presenting for the first time to the international audience facts from socialist Albania that try to illustrate the complex relationship between ideology and politics on one side and architecture and design on the other. This exhibition is the product of a still ongoing research project conducted at the Polytechnic University of Tirana. It comes as an intermediate pause where architects and scholars are invited to discuss and to reflect about the particular character of Albanian socialist architecture. “Under Pressure” has been supported by Iuav University of Venice, which hosted it in the Gino Valle exhibition space, from 27 June to 21 July 2017. The exhibition presented more than 230 drawings, photographs, models, videos, texts and previous relevant publications, a great part of which were shown for the first time to the public. The project has been curated by Gjergji Islami, Denada Veizaj, Gjergj Thomai, and Enrico Fontanari, whith the graphic concept and design by Ana Pekmezi. As a finality of the exhibition, the curatorial team has prepared this publication which tries to summarize and highlight the most important issues presented in the event, as part of an ongoing debate on the past and the future of socialist architecture.
Ky botim, është një tentativë për të kthyer vëmendjen në një kapitull të pashkruar të historisë s... more Ky botim, është një tentativë për të kthyer vëmendjen në një kapitull të pashkruar të historisë së arkitekturës shqiptare; në trashëgiminë e realizmit socialist. Duke hedhur vështrimin në një periudhë në të cilën është ndërtuar shumë dhe për të cilën është folur pak, si dhe duke vlerësuar të thyer tabunë e përballjes me historikun e zhvillimit të vendit gjatë komunizmit, synohet të evidentohen vlerat arkitektonike e ndërtimore të periudhës 1945 – 1990.
Nisma është pjesë e një projekti kërkimor që po zhvillon Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës (UPT) në bashkëpunim me Arkivin Qendror Teknik të Ndërtimit. Njohja, dokumentimi, evidentimi, dhe studimi i veprave arkitektonike, urbane dhe ndërtimore të realizuara gjatë regjimit totalitar, janë objektivat kryesorë të projektit që ka filluar në vitin 2014. Në këtë libër, vështrimi ndalet tek arkitektura e ndërtesave spitalore. Gjatë procesit të hulumtimit, janë shfletuar mbi 10 000 fletë projektesh, nga të cilat janë përzgjedhur materialet që paraqiten, në trajtën e një panorame analitike të ndërtesave më përfaqësuese dhe me veçori arkitektonike.
Ndërtesat e evidentuara përfaqësojnë rastet më të suksesshme të projektimit të spitaleve. Propozimet e hasura janë përgjithësisht interesante dhe, megjithëse mjaft të kufizuara në përbërësit ndërtimorë, zgjidhjet arkitektonike rezultojnë kreative dhe reaguese. Kemi zgjedhur të trajtojmë procesin e projektimit, si treguesi më i mirë për të pasqyruar qasjen ndaj problemit, krijimtarinë, metodologjinë si dhe mendimin apo frymën e kohës. Pikërisht, nëpërmjet projekteve, ne mund të kuptojmë reagimin e projektuesit brenda kontekstit, duke vlerësuar idetë dhe propozimet në përmbajtjen e tyre. Në këtë botim paraqiten projektet më të spikatura në krijimtari dhe kërkim arkitektonik, të cilat përfaqësojnë më së miri përpjekjet për një arkitekturë të lirë dhe komunikuese.
Ndër projektuesit kryesorë të ndërtimeve spitalore në periudhën 1945 – 1990, veçohen Skënder Luarasi, Mërgim Çano, Fredi Sallavaci, Faik Alimehmeti, Agim Myftiu, Adem Stërmasi etj. Janë pikërisht këta arkitektë që projektuan spitalet kryesore të cilat vazhdojnë ende sot të jenë infrastruktura bazë e sistemit shëndetësor në Shqipëri.
Fragmentet nga arkitektura e spitaleve të paraqitura në këtë botim, janë pjesë e një mozaiku më të gjerë arkitektonik, social, kulturor dhe politik. Nëpërmjet dokumentimit dhe njohjes së copëzave të këtij mozaiku, synohet të plotësohet gradualisht tabloja e një realiteti të mjegulluar, herë nga harresa dhe herë nga refuzimi i një të kaluare mbi të cilën mbështeten dhe zhvillohen strukturat e sotme urbane. Vështrimi tipologjik i arkitekturës shqiptare, në periudhën 1945 – 1990, vjen si nismë për të njohur vetveten përmes arkitekturës dhe për të hedhur dritë mbi trashëgiminë e një periudhe me shumë hije.
Ky projekt u përgatit dhe u kurua nga:
Gjergj Islami, Gjergj Thomai, Marsida Tuxhari
dhe
Albano Guma, Ana Pekmezi, Bruno Rama, Dardan Vukaj, Eris Lila, Rahel Belegu, Suada Muraku
Parathënia nga Prof. Dr. Andrea Maliqari
Me mbështetjen e:
Universiteti Politeknik i Tiranës, Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës, Ministria e Zhvillimit Urban, Arkivi Qëndror Teknik i Ndërtimit
Ky botim, është një tentativë për të kthyer vëmendjen në një kapitull të pashkruar të historisë s... more Ky botim, është një tentativë për të kthyer vëmendjen në një kapitull të pashkruar të historisë së arkitekturës shqiptare; në trashëgiminë e realizmit socialist. Duke hedhur vështrimin në një periudhë me aktivitet ndërtimor intensiv dhe duke vlerësuar të thyer tabunë e përballjes me historikun e zhvillimit të vendit gjatë komunizmit, synohet të evidentohen vlerat arkitektonike e ndërtimore të periudhës 1945 – 1990.
Botimi fokusohet në studimin e ndërtesave në shërbim të transportit në Shqipëri, si një tipologji arkitektonike, evoluimi i së cilës nuk është trajtuar më parë. Në këtë kategori përfshihen të gjitha llojet e transportit, duke filluar nga ai automobilistik, hekurudhor, detar e deri tek ai ajror. Këtyre ndërtesave u jemi referuar me termin ‘stacione’, ku, në aspektin arkitektonik, më të hasurat dhe më domethënëset janë stacionet hekurudhore që shpeshherë shërbenin edhe si stacione për autobusët ndërqytetës.
Nisma është vijim i një projekti kërkimor që po zhvillon Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës (UPT) në bashkëpunim me Arkivin Qendror Teknik të Ndërtimit (MZHU). Njohja, dokumentimi, evidentimi, dhe studimi i veprave arkitektonike, urbane dhe ndërtimore të realizuara gjatë regjimit totalitar, janë objektivat kryesorë të projektit që ka filluar në vitin 2014. Ky kërkim, është një studim tipologjik i arkitekturës dhe mbështetet mbi traditën e shkollës shqiptare, e cila, ende sot, formimin e bazon në eksplorimin e tipologjive ndërtimore dhe funksionale. Pas librit Spitalet - Vështrim tipologjik mbi arkitekturën shqiptare 1945-1990, këtë radhë, vështrimi ndalet tek arkitektura e stacioneve.
Megjithëse të projektuara në kushtet e shtrëngesave ideologjike, programatike e financiare, projektet e evidentuara paraqiten shpesh herë surprizuese. Kemi zgjedhur të trajtojmë procesin e projektimit, si çelësi kryesor që dekodifikon periudhën e kontekstin ku menduan, projektuan e ndërtuan arkitektët e urbanistët shqiptarë. Botimi paraqet projekte të spikatura në krijimtari dhe kërkim arkitektonik, të cilat përfaqësojnë përpjekjet për një arkitekturë të lirë dhe komunikuese. Ndër projektuesit kryesorë të stacioneve, veçohen Agim Shehu, Anton Lufi, Arben Meksi, Koço Çomi, Koço Miho, Mimoza Kroi etj.
Qëllimi i zbardhjes së rasteve më të spikatur të projekteve arkitektonike mbetet vënia në dorë të studiuesve të një mjeti domethënës, për të lexuar kohën e kontekstin e për të ravijëzuar linjat e zhvillimit të mendimit e arkitekturës. Përveç të kuptuarit të së shkuarës, ky botim mbi stacionet kontribuon në debatin aktual mbi rolin e transportit publik. Zhvillimi i qëndrueshëm i territorit të vendit dhe integrimi ekonomik në nivel rajonal e evropian, mbeten të lidhur ngushtë me rijetësimin e transportit në përgjithësi dhe atij hekurudhor në veçanti. Ndërkohë, stacionet janë një aset i harruar i trashëgimisë materiale dhe historike të strukturave ndërtimore në qytetet tona. Përmes njohjes, studimit dhe vlerësimit të këtyre ndërtesave, synohet të nxitet vëmendja për ruajtjen e vlerave historike dhe arkitektonike që ato mbartin. Në këtë kontekst, qëndrimi ndaj ndërtesave të stacioneve përkthehet në ridimensionim të dialogut të tyre me qytetin bashkëkohor.
Fragmentet nga arkitektura e stacioneve të paraqitura në këtë botim, janë pjesë e një mozaiku më të gjerë arkitektonik, social, kulturor dhe politik. Nëpërmjet dokumentimit dhe njohjes së copëzave të këtij mozaiku, synohet të plotësohet gradualisht tabloja e një realiteti të mjegulluar, herë nga harresa dhe herë nga refuzimi i një të kaluare mbi të cilën mbështeten dhe zhvillohen strukturat e sotme urbane. Vështrimi tipologjik i arkitekturës shqiptare, në periudhën 1945 – 1990, vjen si nismë për të njohur vetveten përmes arkitekturës dhe për të hedhur dritë mbi trashëgiminë e një periudhe me shumë hije.
Ky projekt u përgatit dhe u kurua nga:
Denada Veizaj, Gjergj Islami, Gjergj Thomai dhe
Alban Hidri, Ana Pekmezi, Besard Basha, Idlir Sema, Rabina Ajdini
Me mbështetjen e:
Universiteti Politeknik i Tiranës, Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës, Ministria e Zhvillimit Urban, Arkivi Qëndror Teknik i Ndërtimit
We are pleased to inform you that the Polytechnic University of Tirana will host FORTMED 2024, th... more We are pleased to inform you that the Polytechnic University of Tirana will host FORTMED 2024, the seventh edition of the International Conference on Fortifications of the Mediterranean Coast. The conference will take place on 18, 19 and 20 April 2024. The first six editions of the Conference FORTMED were held in: • 2015 at the Instituto Universitario de Restauración del Patrimonio of the Universitat Politècnica de València; • 2016 at the Dipartimento di Architettura of Università degli Studi di Firenze; • 2017 at the Escuela Técnica Superior de Arquitectura de la Universitat de Alacant; • 2018 at the Dipartimento di Architettura e Design of Politecnico di Torino, at the Valentino Castle; • 2021 at the Escuela de Estudios Árabes in Granada; • 2023 at the DESTeC Department of the University of Pisa. The main objective of the Conference is to share knowledge for a better understanding, assessment, management and exploitation of the Culture and Heritage of fortified architecture that developed on the Mediterranean coast, also considering the phenomena that took place overseas. FORTMED 2024_Tirana has an interdisciplinary character, where architects, engineers, archaeologists, historians, geographers, cartographers, cultural heritage managers, professionals of the tourist sector, experts in restoration-conservation and promotion of cultural heritage will participate. The idea is to provide more inclusive, real, and up-to-date views, leading us to the highest level of the investigations on this topic in the 21st century. The official language of the Conference is English, however Spanish and Italian can also be used, both for the papers and the oral presentations. The call for papers can be found at the conference website https://www.fortmed.eu/ As you will see, information on the website is available in English, Spanish and Italian. For any other information or doubt, do not hesitate to send an e-mail to tirana@fortmed.eu We are waiting for you in Tirana on 18, 19 and 20 April 2024 for the International Conference FORTMED 2024_Tirana, sure that the Conference will be the occasion for an interesting exchange of knowledge, research, and experience on the heritage of fortifications.
Guest Lecturer in: IUAV - Dipartimento di Culture del progetto - History of Contemporary Architec... more Guest Lecturer in: IUAV - Dipartimento di Culture del progetto - History of Contemporary Architecture
This is an effort to envisage the reality of communist Albania by using architecture as a decodin... more This is an effort to envisage the reality of communist Albania by using architecture as a decoding tool.
The exhibition invites the visitor to read a storyline, which is neither chronological nor built on sequential facts. Constructing a path would constitute in a way a biased approach or a perspective by the authors. The exhibited material aims to neutralize any possible level of pre-interpretation, which drives the visitor towards his personal exploring and experiential paths into an unknown context.
The generic theme of the exhibition consists in illustrating the many forms of dialogue established between architecture and political power, portraying at the same time a dichotomy that is mirrored throughout the creative process of the architect.
Given the Albanian context, how was architecture impacted by the pressure modeled from ideology and communist propaganda? The answer is revealed through an episodic collage that exposes pieces of distorted, bended or overlapped realities. Eight episodes are served to illustrate the puzzle; Ideology and design, Approach and image, Standardized design, Prefabrication, Dissidence (?), Atheism, The National Form, and Architecture as communication tool.
Through these thematic etudes it is legible how, in many cases, architecture is transformed into a medium, enabling communication between the political power and citizens. Architectural or urban entities become the ground upon which the propaganda is materialized into form or space, and where ideology continuously models the artistic worldview.
With the special attention of: Andrea Maliqari, Rector of the Polytechnic University of Tirana
Supported by: IUAV, University of Venice, Polytechnic University of Tirana, Faculty of Architecture and Urbanism, Central Technical Construction Archive
Defensive Architecture of the Mediterranean (vol. XVI & XVII), 2024
“Defensive Architecture of the Mediterranean” (volumes XVI and XVII) is the continuation of a ser... more “Defensive Architecture of the Mediterranean” (volumes XVI and XVII) is the continuation of a series of publications that highlight the latest research on the fortifications of the Mediterranean region. These contributions were gathered in the seventh edition of the international conference Fortifications of the Mediterranean Coast, FORTMED 2024, hosted by Universiteti Politeknik i Tiranës in Tirana, Albania on April 18, 19, and 20, 2024.
The prefabricated buildings were a momentary solution to the emergent housing problem in Albania ... more The prefabricated buildings were a momentary solution to the emergent housing problem in Albania during the 1980s. The modular structures were built in minimal costs by using Chinese technology and expertise. A considerable number of buildings were completed all over the country till the beginning of the ‘90s. These constructions represent today an important part of the housing stock which is seeking retrofit interventions. Due to their design, technology and also due to the lack of maintenance, the prefabricated housing blocks represent today one of the most problematical typologies in terms of thermal comfort and energy efficiency. The objective of the paper is to evaluate the energetic performance of the prefabricated buildings in Tirana, to understand the comfort conditions provided in them and the factors affecting the components of comfort. The research is based on data acquired on a survey conducted in May 2013 and measurements made on case studies. The results deduce prelimi...
Contemporary theories on urbanism admit the complex nature of the urban fabric. This means that r... more Contemporary theories on urbanism admit the complex nature of the urban fabric. This means that reading and understanding urban facts requires a much more complex theoretical model than the Euclidian Geometry can offer. As Nikos Salingaros admits, we need to rethink the discipline of urbanism by involving algorithms as advanced developing tools. Urban patterns are produced by complex algorithms which describe their morphology and not just their geometry in Vitruvian terms. Especially in vernacular (self-grown) patterns is noted the presence of fractal algorithms as urban fabric generators. This research intends to identify and evaluate the fractal nature of Korça’s vernacular pattern by using the fractal dimension as measurement tool. By observing Korça’s pattern is easy to note the phenomena of the self-similarity and of a morphological hierarchy transmitted across the scales. Through a multi-scale analysis this research aims to verify the hypothesis of the fractal nature of this p...
During the communist regime of Enver Hoxha, Albania built nearly 200 000 bunkers as a measure of ... more During the communist regime of Enver Hoxha, Albania built nearly 200 000 bunkers as a measure of protection towards an imaginary attack from (un)known enemies of the Popular Socialist Republic. Most of these structures built in concrete are still part of the landscapes almost in every part of the territory. While the most common type is small and identified from the semi spherical shape, particular bunkers have quite large dimensions and specific features related to their function and location. During the last five years, three of the most unique modern fortifications built during socialism for the displacement of the governmental authorities in case of war, were revealed and made accessible to the public. These structures, transformed today in museums, cultural spaces or simply visitable attractions, are the symbol of an auto-referenced reality within Europe, where the paranoia produced an unusual typology of modern age fortifications. These bunkers, planned to withstand twentieth ...
For more than 45 years, Albania went through the toughest experience of communism among the Easte... more For more than 45 years, Albania went through the toughest experience of communism among the Eastern Bloc countries. The ideology strongly influenced the urban character of the cities, which had an intensive development during this period. Although the city had to represent the power of the system, architecture, considering the poor economy, offered merely the basics. In the housing sector, industrialization and standardization resulted to produce modest shelters with very low or no concerns about building quality, energy consumption and comfort. After the fall of the regime, the buildings and the city failed to meet the increasing demand for energy, comfort and better life standards. Under these circumstances, people took control on architecture and started to adapt their buildings by living remarkable traces that definitely altered the Albanian socialist cityscape. The article discusses the options of regaining the image of the city while points out the need for resilient and effic...
Uploads
Nisma është pjesë e një projekti kërkimor që po zhvillon Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës (UPT) në bashkëpunim me Arkivin Qendror Teknik të Ndërtimit. Njohja, dokumentimi, evidentimi, dhe studimi i veprave arkitektonike, urbane dhe ndërtimore të realizuara gjatë regjimit totalitar, janë objektivat kryesorë të projektit që ka filluar në vitin 2014. Në këtë libër, vështrimi ndalet tek arkitektura e ndërtesave spitalore. Gjatë procesit të hulumtimit, janë shfletuar mbi 10 000 fletë projektesh, nga të cilat janë përzgjedhur materialet që paraqiten, në trajtën e një panorame analitike të ndërtesave më përfaqësuese dhe me veçori arkitektonike.
Ndërtesat e evidentuara përfaqësojnë rastet më të suksesshme të projektimit të spitaleve. Propozimet e hasura janë përgjithësisht interesante dhe, megjithëse mjaft të kufizuara në përbërësit ndërtimorë, zgjidhjet arkitektonike rezultojnë kreative dhe reaguese. Kemi zgjedhur të trajtojmë procesin e projektimit, si treguesi më i mirë për të pasqyruar qasjen ndaj problemit, krijimtarinë, metodologjinë si dhe mendimin apo frymën e kohës. Pikërisht, nëpërmjet projekteve, ne mund të kuptojmë reagimin e projektuesit brenda kontekstit, duke vlerësuar idetë dhe propozimet në përmbajtjen e tyre. Në këtë botim paraqiten projektet më të spikatura në krijimtari dhe kërkim arkitektonik, të cilat përfaqësojnë më së miri përpjekjet për një arkitekturë të lirë dhe komunikuese.
Ndër projektuesit kryesorë të ndërtimeve spitalore në periudhën 1945 – 1990, veçohen Skënder Luarasi, Mërgim Çano, Fredi Sallavaci, Faik Alimehmeti, Agim Myftiu, Adem Stërmasi etj. Janë pikërisht këta arkitektë që projektuan spitalet kryesore të cilat vazhdojnë ende sot të jenë infrastruktura bazë e sistemit shëndetësor në Shqipëri.
Fragmentet nga arkitektura e spitaleve të paraqitura në këtë botim, janë pjesë e një mozaiku më të gjerë arkitektonik, social, kulturor dhe politik. Nëpërmjet dokumentimit dhe njohjes së copëzave të këtij mozaiku, synohet të plotësohet gradualisht tabloja e një realiteti të mjegulluar, herë nga harresa dhe herë nga refuzimi i një të kaluare mbi të cilën mbështeten dhe zhvillohen strukturat e sotme urbane. Vështrimi tipologjik i arkitekturës shqiptare, në periudhën 1945 – 1990, vjen si nismë për të njohur vetveten përmes arkitekturës dhe për të hedhur dritë mbi trashëgiminë e një periudhe me shumë hije.
Ky projekt u përgatit dhe u kurua nga:
Gjergj Islami, Gjergj Thomai, Marsida Tuxhari
dhe
Albano Guma, Ana Pekmezi, Bruno Rama, Dardan Vukaj, Eris Lila, Rahel Belegu, Suada Muraku
Parathënia nga Prof. Dr. Andrea Maliqari
Me mbështetjen e:
Universiteti Politeknik i Tiranës, Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës, Ministria e Zhvillimit Urban, Arkivi Qëndror Teknik i Ndërtimit
Botimi fokusohet në studimin e ndërtesave në shërbim të transportit në Shqipëri, si një tipologji arkitektonike, evoluimi i së cilës nuk është trajtuar më parë. Në këtë kategori përfshihen të gjitha llojet e transportit, duke filluar nga ai automobilistik, hekurudhor, detar e deri tek ai ajror. Këtyre ndërtesave u jemi referuar me termin ‘stacione’, ku, në aspektin arkitektonik, më të hasurat dhe më domethënëset janë stacionet hekurudhore që shpeshherë shërbenin edhe si stacione për autobusët ndërqytetës.
Nisma është vijim i një projekti kërkimor që po zhvillon Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës (UPT) në bashkëpunim me Arkivin Qendror Teknik të Ndërtimit (MZHU). Njohja, dokumentimi, evidentimi, dhe studimi i veprave arkitektonike, urbane dhe ndërtimore të realizuara gjatë regjimit totalitar, janë objektivat kryesorë të projektit që ka filluar në vitin 2014. Ky kërkim, është një studim tipologjik i arkitekturës dhe mbështetet mbi traditën e shkollës shqiptare, e cila, ende sot, formimin e bazon në eksplorimin e tipologjive ndërtimore dhe funksionale. Pas librit Spitalet - Vështrim tipologjik mbi arkitekturën shqiptare 1945-1990, këtë radhë, vështrimi ndalet tek arkitektura e stacioneve.
Megjithëse të projektuara në kushtet e shtrëngesave ideologjike, programatike e financiare, projektet e evidentuara paraqiten shpesh herë surprizuese. Kemi zgjedhur të trajtojmë procesin e projektimit, si çelësi kryesor që dekodifikon periudhën e kontekstin ku menduan, projektuan e ndërtuan arkitektët e urbanistët shqiptarë. Botimi paraqet projekte të spikatura në krijimtari dhe kërkim arkitektonik, të cilat përfaqësojnë përpjekjet për një arkitekturë të lirë dhe komunikuese. Ndër projektuesit kryesorë të stacioneve, veçohen Agim Shehu, Anton Lufi, Arben Meksi, Koço Çomi, Koço Miho, Mimoza Kroi etj.
Qëllimi i zbardhjes së rasteve më të spikatur të projekteve arkitektonike mbetet vënia në dorë të studiuesve të një mjeti domethënës, për të lexuar kohën e kontekstin e për të ravijëzuar linjat e zhvillimit të mendimit e arkitekturës. Përveç të kuptuarit të së shkuarës, ky botim mbi stacionet kontribuon në debatin aktual mbi rolin e transportit publik. Zhvillimi i qëndrueshëm i territorit të vendit dhe integrimi ekonomik në nivel rajonal e evropian, mbeten të lidhur ngushtë me rijetësimin e transportit në përgjithësi dhe atij hekurudhor në veçanti. Ndërkohë, stacionet janë një aset i harruar i trashëgimisë materiale dhe historike të strukturave ndërtimore në qytetet tona. Përmes njohjes, studimit dhe vlerësimit të këtyre ndërtesave, synohet të nxitet vëmendja për ruajtjen e vlerave historike dhe arkitektonike që ato mbartin. Në këtë kontekst, qëndrimi ndaj ndërtesave të stacioneve përkthehet në ridimensionim të dialogut të tyre me qytetin bashkëkohor.
Fragmentet nga arkitektura e stacioneve të paraqitura në këtë botim, janë pjesë e një mozaiku më të gjerë arkitektonik, social, kulturor dhe politik. Nëpërmjet dokumentimit dhe njohjes së copëzave të këtij mozaiku, synohet të plotësohet gradualisht tabloja e një realiteti të mjegulluar, herë nga harresa dhe herë nga refuzimi i një të kaluare mbi të cilën mbështeten dhe zhvillohen strukturat e sotme urbane. Vështrimi tipologjik i arkitekturës shqiptare, në periudhën 1945 – 1990, vjen si nismë për të njohur vetveten përmes arkitekturës dhe për të hedhur dritë mbi trashëgiminë e një periudhe me shumë hije.
Ky projekt u përgatit dhe u kurua nga:
Denada Veizaj, Gjergj Islami, Gjergj Thomai dhe
Alban Hidri, Ana Pekmezi, Besard Basha, Idlir Sema, Rabina Ajdini
Me mbështetjen e:
Universiteti Politeknik i Tiranës, Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës, Ministria e Zhvillimit Urban, Arkivi Qëndror Teknik i Ndërtimit
The first six editions of the Conference FORTMED were held in:
• 2015 at the Instituto Universitario de Restauración del Patrimonio of the Universitat Politècnica de València;
• 2016 at the Dipartimento di Architettura of Università degli Studi di Firenze;
• 2017 at the Escuela Técnica Superior de Arquitectura de la Universitat de Alacant;
• 2018 at the Dipartimento di Architettura e Design of Politecnico di Torino, at the Valentino Castle;
• 2021 at the Escuela de Estudios Árabes in Granada;
• 2023 at the DESTeC Department of the University of Pisa.
The main objective of the Conference is to share knowledge for a better understanding, assessment, management and exploitation of the Culture and Heritage of fortified architecture that developed on the Mediterranean coast, also considering the phenomena that took place overseas. FORTMED 2024_Tirana has an interdisciplinary character, where architects, engineers, archaeologists, historians, geographers, cartographers, cultural heritage managers, professionals of the tourist sector, experts in restoration-conservation and promotion of cultural heritage will participate. The idea is to provide more inclusive, real, and up-to-date views, leading us to the highest level of the investigations on this topic in the 21st century.
The official language of the Conference is English, however Spanish and Italian can also be used, both for the papers and the oral presentations. The call for papers can be found at the conference website https://www.fortmed.eu/ As you will see, information on the website is available in English, Spanish and Italian. For any other information or doubt, do not hesitate to send an e-mail to tirana@fortmed.eu
We are waiting for you in Tirana on 18, 19 and 20 April 2024 for the International Conference FORTMED 2024_Tirana, sure that the Conference will be the occasion for an interesting exchange of knowledge, research, and experience on the heritage of fortifications.
The exhibition invites the visitor to read a storyline, which is neither chronological nor built on sequential facts. Constructing a path would constitute in a way a biased approach or a perspective by the authors. The exhibited material aims to neutralize any possible level of pre-interpretation, which drives the visitor towards his personal exploring and experiential paths into an unknown context.
The generic theme of the exhibition consists in illustrating the many forms of dialogue established between architecture and political power, portraying at the same time a dichotomy that is mirrored throughout the creative process of the architect.
Given the Albanian context, how was architecture impacted by the pressure modeled from ideology and communist propaganda? The answer is revealed through an episodic collage that exposes pieces of distorted, bended or overlapped realities. Eight episodes are served to illustrate the puzzle; Ideology and design, Approach and image, Standardized design, Prefabrication, Dissidence (?), Atheism, The National Form, and Architecture as communication tool.
Through these thematic etudes it is legible how, in many cases, architecture is transformed into a medium, enabling communication between the political power and citizens. Architectural or urban entities become the ground upon which the propaganda is materialized into form or space, and where ideology continuously models the artistic worldview.
An exhibition by: Gjergji Islami, Denada Veizaj, Gjergj Thomai, Enrico Fontanari
Graphic concept and design: Ana Pekmezi
With the special attention of: Andrea Maliqari, Rector of the Polytechnic University of Tirana
Supported by: IUAV, University of Venice, Polytechnic University of Tirana, Faculty of Architecture and Urbanism, Central Technical Construction Archive
Nisma është pjesë e një projekti kërkimor që po zhvillon Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës (UPT) në bashkëpunim me Arkivin Qendror Teknik të Ndërtimit. Njohja, dokumentimi, evidentimi, dhe studimi i veprave arkitektonike, urbane dhe ndërtimore të realizuara gjatë regjimit totalitar, janë objektivat kryesorë të projektit që ka filluar në vitin 2014. Në këtë libër, vështrimi ndalet tek arkitektura e ndërtesave spitalore. Gjatë procesit të hulumtimit, janë shfletuar mbi 10 000 fletë projektesh, nga të cilat janë përzgjedhur materialet që paraqiten, në trajtën e një panorame analitike të ndërtesave më përfaqësuese dhe me veçori arkitektonike.
Ndërtesat e evidentuara përfaqësojnë rastet më të suksesshme të projektimit të spitaleve. Propozimet e hasura janë përgjithësisht interesante dhe, megjithëse mjaft të kufizuara në përbërësit ndërtimorë, zgjidhjet arkitektonike rezultojnë kreative dhe reaguese. Kemi zgjedhur të trajtojmë procesin e projektimit, si treguesi më i mirë për të pasqyruar qasjen ndaj problemit, krijimtarinë, metodologjinë si dhe mendimin apo frymën e kohës. Pikërisht, nëpërmjet projekteve, ne mund të kuptojmë reagimin e projektuesit brenda kontekstit, duke vlerësuar idetë dhe propozimet në përmbajtjen e tyre. Në këtë botim paraqiten projektet më të spikatura në krijimtari dhe kërkim arkitektonik, të cilat përfaqësojnë më së miri përpjekjet për një arkitekturë të lirë dhe komunikuese.
Ndër projektuesit kryesorë të ndërtimeve spitalore në periudhën 1945 – 1990, veçohen Skënder Luarasi, Mërgim Çano, Fredi Sallavaci, Faik Alimehmeti, Agim Myftiu, Adem Stërmasi etj. Janë pikërisht këta arkitektë që projektuan spitalet kryesore të cilat vazhdojnë ende sot të jenë infrastruktura bazë e sistemit shëndetësor në Shqipëri.
Fragmentet nga arkitektura e spitaleve të paraqitura në këtë botim, janë pjesë e një mozaiku më të gjerë arkitektonik, social, kulturor dhe politik. Nëpërmjet dokumentimit dhe njohjes së copëzave të këtij mozaiku, synohet të plotësohet gradualisht tabloja e një realiteti të mjegulluar, herë nga harresa dhe herë nga refuzimi i një të kaluare mbi të cilën mbështeten dhe zhvillohen strukturat e sotme urbane. Vështrimi tipologjik i arkitekturës shqiptare, në periudhën 1945 – 1990, vjen si nismë për të njohur vetveten përmes arkitekturës dhe për të hedhur dritë mbi trashëgiminë e një periudhe me shumë hije.
Ky projekt u përgatit dhe u kurua nga:
Gjergj Islami, Gjergj Thomai, Marsida Tuxhari
dhe
Albano Guma, Ana Pekmezi, Bruno Rama, Dardan Vukaj, Eris Lila, Rahel Belegu, Suada Muraku
Parathënia nga Prof. Dr. Andrea Maliqari
Me mbështetjen e:
Universiteti Politeknik i Tiranës, Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës, Ministria e Zhvillimit Urban, Arkivi Qëndror Teknik i Ndërtimit
Botimi fokusohet në studimin e ndërtesave në shërbim të transportit në Shqipëri, si një tipologji arkitektonike, evoluimi i së cilës nuk është trajtuar më parë. Në këtë kategori përfshihen të gjitha llojet e transportit, duke filluar nga ai automobilistik, hekurudhor, detar e deri tek ai ajror. Këtyre ndërtesave u jemi referuar me termin ‘stacione’, ku, në aspektin arkitektonik, më të hasurat dhe më domethënëset janë stacionet hekurudhore që shpeshherë shërbenin edhe si stacione për autobusët ndërqytetës.
Nisma është vijim i një projekti kërkimor që po zhvillon Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës (UPT) në bashkëpunim me Arkivin Qendror Teknik të Ndërtimit (MZHU). Njohja, dokumentimi, evidentimi, dhe studimi i veprave arkitektonike, urbane dhe ndërtimore të realizuara gjatë regjimit totalitar, janë objektivat kryesorë të projektit që ka filluar në vitin 2014. Ky kërkim, është një studim tipologjik i arkitekturës dhe mbështetet mbi traditën e shkollës shqiptare, e cila, ende sot, formimin e bazon në eksplorimin e tipologjive ndërtimore dhe funksionale. Pas librit Spitalet - Vështrim tipologjik mbi arkitekturën shqiptare 1945-1990, këtë radhë, vështrimi ndalet tek arkitektura e stacioneve.
Megjithëse të projektuara në kushtet e shtrëngesave ideologjike, programatike e financiare, projektet e evidentuara paraqiten shpesh herë surprizuese. Kemi zgjedhur të trajtojmë procesin e projektimit, si çelësi kryesor që dekodifikon periudhën e kontekstin ku menduan, projektuan e ndërtuan arkitektët e urbanistët shqiptarë. Botimi paraqet projekte të spikatura në krijimtari dhe kërkim arkitektonik, të cilat përfaqësojnë përpjekjet për një arkitekturë të lirë dhe komunikuese. Ndër projektuesit kryesorë të stacioneve, veçohen Agim Shehu, Anton Lufi, Arben Meksi, Koço Çomi, Koço Miho, Mimoza Kroi etj.
Qëllimi i zbardhjes së rasteve më të spikatur të projekteve arkitektonike mbetet vënia në dorë të studiuesve të një mjeti domethënës, për të lexuar kohën e kontekstin e për të ravijëzuar linjat e zhvillimit të mendimit e arkitekturës. Përveç të kuptuarit të së shkuarës, ky botim mbi stacionet kontribuon në debatin aktual mbi rolin e transportit publik. Zhvillimi i qëndrueshëm i territorit të vendit dhe integrimi ekonomik në nivel rajonal e evropian, mbeten të lidhur ngushtë me rijetësimin e transportit në përgjithësi dhe atij hekurudhor në veçanti. Ndërkohë, stacionet janë një aset i harruar i trashëgimisë materiale dhe historike të strukturave ndërtimore në qytetet tona. Përmes njohjes, studimit dhe vlerësimit të këtyre ndërtesave, synohet të nxitet vëmendja për ruajtjen e vlerave historike dhe arkitektonike që ato mbartin. Në këtë kontekst, qëndrimi ndaj ndërtesave të stacioneve përkthehet në ridimensionim të dialogut të tyre me qytetin bashkëkohor.
Fragmentet nga arkitektura e stacioneve të paraqitura në këtë botim, janë pjesë e një mozaiku më të gjerë arkitektonik, social, kulturor dhe politik. Nëpërmjet dokumentimit dhe njohjes së copëzave të këtij mozaiku, synohet të plotësohet gradualisht tabloja e një realiteti të mjegulluar, herë nga harresa dhe herë nga refuzimi i një të kaluare mbi të cilën mbështeten dhe zhvillohen strukturat e sotme urbane. Vështrimi tipologjik i arkitekturës shqiptare, në periudhën 1945 – 1990, vjen si nismë për të njohur vetveten përmes arkitekturës dhe për të hedhur dritë mbi trashëgiminë e një periudhe me shumë hije.
Ky projekt u përgatit dhe u kurua nga:
Denada Veizaj, Gjergj Islami, Gjergj Thomai dhe
Alban Hidri, Ana Pekmezi, Besard Basha, Idlir Sema, Rabina Ajdini
Me mbështetjen e:
Universiteti Politeknik i Tiranës, Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës, Ministria e Zhvillimit Urban, Arkivi Qëndror Teknik i Ndërtimit
The first six editions of the Conference FORTMED were held in:
• 2015 at the Instituto Universitario de Restauración del Patrimonio of the Universitat Politècnica de València;
• 2016 at the Dipartimento di Architettura of Università degli Studi di Firenze;
• 2017 at the Escuela Técnica Superior de Arquitectura de la Universitat de Alacant;
• 2018 at the Dipartimento di Architettura e Design of Politecnico di Torino, at the Valentino Castle;
• 2021 at the Escuela de Estudios Árabes in Granada;
• 2023 at the DESTeC Department of the University of Pisa.
The main objective of the Conference is to share knowledge for a better understanding, assessment, management and exploitation of the Culture and Heritage of fortified architecture that developed on the Mediterranean coast, also considering the phenomena that took place overseas. FORTMED 2024_Tirana has an interdisciplinary character, where architects, engineers, archaeologists, historians, geographers, cartographers, cultural heritage managers, professionals of the tourist sector, experts in restoration-conservation and promotion of cultural heritage will participate. The idea is to provide more inclusive, real, and up-to-date views, leading us to the highest level of the investigations on this topic in the 21st century.
The official language of the Conference is English, however Spanish and Italian can also be used, both for the papers and the oral presentations. The call for papers can be found at the conference website https://www.fortmed.eu/ As you will see, information on the website is available in English, Spanish and Italian. For any other information or doubt, do not hesitate to send an e-mail to tirana@fortmed.eu
We are waiting for you in Tirana on 18, 19 and 20 April 2024 for the International Conference FORTMED 2024_Tirana, sure that the Conference will be the occasion for an interesting exchange of knowledge, research, and experience on the heritage of fortifications.
The exhibition invites the visitor to read a storyline, which is neither chronological nor built on sequential facts. Constructing a path would constitute in a way a biased approach or a perspective by the authors. The exhibited material aims to neutralize any possible level of pre-interpretation, which drives the visitor towards his personal exploring and experiential paths into an unknown context.
The generic theme of the exhibition consists in illustrating the many forms of dialogue established between architecture and political power, portraying at the same time a dichotomy that is mirrored throughout the creative process of the architect.
Given the Albanian context, how was architecture impacted by the pressure modeled from ideology and communist propaganda? The answer is revealed through an episodic collage that exposes pieces of distorted, bended or overlapped realities. Eight episodes are served to illustrate the puzzle; Ideology and design, Approach and image, Standardized design, Prefabrication, Dissidence (?), Atheism, The National Form, and Architecture as communication tool.
Through these thematic etudes it is legible how, in many cases, architecture is transformed into a medium, enabling communication between the political power and citizens. Architectural or urban entities become the ground upon which the propaganda is materialized into form or space, and where ideology continuously models the artistic worldview.
An exhibition by: Gjergji Islami, Denada Veizaj, Gjergj Thomai, Enrico Fontanari
Graphic concept and design: Ana Pekmezi
With the special attention of: Andrea Maliqari, Rector of the Polytechnic University of Tirana
Supported by: IUAV, University of Venice, Polytechnic University of Tirana, Faculty of Architecture and Urbanism, Central Technical Construction Archive