Antysmogowa mapa drogowa. Czyste ciepło do 2030 roku.
•
0 likes•2,496 views
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca.
Mamy konkretne rozwiązania dla Żywca i liczne inspiracje dla polskich miast
Wyzwanie związane z walką z koronawirusem i nadchodząca wiosna odciągają uwagę opinii publicznej od problemu smogu. Tymczasem on sam nie zniknie i jak bumerang powróci za kilka miesięcy razem z rozpoczęciem sezonu grzewczego. Szczególnie do miast i miasteczek – gdzie podobnie jak w Żywcu ponad 80% energii do ogrzewania pochodzi z węgla. W najnowszym raporcie Forum Energii pt. „Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca. Czyste ciepło do 2030 roku.” wskazujemy jakie kroki należy podjąć, by pozbyć się smogu w perspektywie 2030 roku.
Przykład Żywca – jak w soczewce pokazuje problem miast średniej wielkości. Wysokie koszty ciepła z systemu ciepłowniczego, brak strategii odchodzenia od węgla, nieskuteczna termomodernizacja. Polska musi mieć krajową strategię poprawy jakości powietrza i określić cele do realizacji – redukcji emisji CO2, likwidacji pyłów. Trzeba określić datę końcową używania węgla w gospodarstwach domowych. Potrzebujemy też ambitnych celów poprawy efektywności energetycznej. Obecne programy rządowe nie wspierają skutecznej efektywności energetycznej.
Celem projektu, który zapoczątkowaliśmy w czerwcu 2019 roku jest zaplanowanie konkretnych działań, które pomogą Żywcowi poprawić jakość życia mieszkańców i pozyskać środki na modernizację ciepłownictwa. Mapa drogowa wskazuje priorytetowy katalog działań, ich koszty oraz określa kluczowych interesariuszy.
Dzięki współpracy wielu instytucji powstała kompleksowa diagnoza sytuacji w Żywcu, od której warto zacząć jakiekolwiek planowanie zmian. Policzyliśmy między innymi, że:
• Koszty zdrowotne smogu w Żywcu wynoszą obecnie aż 137 mln złotych rocznie, i można je zredukować do poziomu maksymalnie 9 mln złotych.
• 62 mln złotych rocznie płacą mieszkańcy Żywca za ogrzewanie, wydając aż połowę na węgiel. Czyste źródła ciepła będą kosztować według naszych analiz nieco więcej (69 mln zł), ale wyeliminuje to problem smogu z ogrzewania budynków i zredukuje koszty zdrowia.
• Suma wydatków inwestycyjnych na źródła ogrzewania i ocieplenie budynków, do 2030 roku wyniesie 407 mln złotych. Można uznać, ze ten nakład zwróci się w nieco ponad 3 lata, jeżeli mierzyć go zmniejszonym kosztem zdrowotnym.
• Obecnie aż 84% energii pierwotnej do ogrzewania żywieckich domów pochodzi z węgla. Docelowo aż 33% zapotrzebowania na energię można pokryć ze źródeł neutralnych środowiskowo dostępnych lokalnie.
• Mieszkańcy Żywca płacą aż 88 zł za GJ (jednostkę) ciepła z miejskiej sieci ciepłowniczej, czyli prawie 2 razy więcej niż cena ciepła z alternatywnych źródeł, takich jak piec gazowy i węglowy lub pompa ciepła połączona z instalacją fotowoltaiczną. Zmiana modelu funkcjonowania PEC jest konieczna.
1 of 82
Download to read offline
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
More Related Content
Antysmogowa mapa drogowa. Czyste ciepło do 2030 roku.
2. Forum Energii to think tank działający w obszarze energetyki. Naszą misją jest tworzenie
fundamentów efektywnej, bezpiecznej, czystej i innowacyjnej energetyki w oparciu o dane i analizy.
Wszystkie analizy Forum Energii są udostępniane nieodpłatnie i mogą być powielane pod
warunkiem wskazania źródła i autorów.
AUTORZY:
Andrzej Rubczyński, Forum Energii
Arkadiusz Węglarz, KAPE
Krzysztof Skowroński, KAPE
Jędrzej Wójcik, KAPE
Łukasz Szymański, KAPE
Agata Skrzypek, KAPE
Anna Wierzchołowska-Dziedzic, KAPE
Michał Zarębski, KAPE
WSPÓŁPRACA:
dr Joanna Maćkowiak-Pandera, Forum Energii
dr Karol Wawrzyniak, NCBJ
Ryszard Cetnarski, NCBJ
REDAKCJA:
Karolina Błachnio
Karolina Węglarz
OPRACOWANIE GRAFICZNE:
Karol Koszniec
PODZIĘKOWANIA:
Autorzy raportu składają podziękowania władzom miasta Żywiec, a w szczególności Panu Burmistrzowi Antoniemu Szlagorowi za
owocną współpracę i otwartość w dyskusji.
Ponadto dziękujemy przedstawicielom lokalnych podmiotów takich jak: Miejski Zakład Energetyki Cieplnej Ekoterm, Spółdzielnia
Mieszkaniowa „Gronie”, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Żywieckie Towarzystwo Budownictwa Społecznego, Miejskie
Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji, Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu, Arcyksiążęcy Browar w Żywcu, Beskid
Żywiec, Polska Spółka Gazownictwa, Tauron oraz mieszkańcom miasta, którzy zaprosili nas do domów i chętnie odpowiadali na
pytania. Dzięki Państwu stworzenie „Antysmogowej mapy drogowej dla Żywca” stało się możliwe.
Raport został opracowany w ramach projektu Forum Energii „Czyste ciepło — Międzynarodowe Forum Współpracy” wspieranego
przez EUKI — Europejską Inicjatywę na rzecz Ochrony Klimatu. Nadrzędnym celem EUKI jest sprzyjanie współpracy wewnątrz Unii
Europejskiej w zakresie klimatu i zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych. EUKI jest instrumentem finansowania projektów przez
BMU (Federalne Ministerstwo Środowiska, Ochrony Przyrody, Budownictwa i Bezpieczeństwa Jądrowego Niemieckiej Republiki
Federalnej).WdrażanieinstrumentuEUKIodbywasięprzywsparciuGIZ(NiemieckieTowarzystwoWspółpracyMiędzynarodowej).
Opinie zamieszczone w tej publikacji należą wyłącznie do autorów.
DATA PUBLIKACJI:
kwiecień 2020
PARTNERZY PROJEKTU
3. 1
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
KWIECIEŃ 2020
Wstęp 2
1. Wprowadzenie (dr Joanna Maćkowiak-Pandera) 3
2. Cel opracowania 3
3. Dlaczego Żywiec 3
4. Kluczowe liczby 4
5. Główne wnioski 5
6. Ogólne podejście 5
7. Przygotowanie mapy drogowej
– kluczowe etapy i metodyka 6
8. Miasto i mieszkańcy – diagnoza 11
9. Potencjał energetyczny miasta 20
10. Kierunki działań modernizacyjnych 31
11. Antysmogowa mapa drogowa 38
12. Mechanizmy wsparcia modernizacji ciepłownictwa 49
Załącznik – Kierunki modernizacji MZEC Ekoterm 56
4. 2
Wstęp
Zimą Polska ma najbardziej zanieczyszczone w Unii Europejskiej powietrze. Jest to skutek tzw. niskiej emisji,
czyli ogrzewania domów przy pomocy paliw stałych w niskosprawnych piecach. Do tego dodać trzeba jeszcze
zanieczyszczenia, które pochodzą z przemysłu, energetyki i transportu. Według danych Ministerstwa Rozwoju
smog kosztuje społeczeństwo nawet 120 mld zł rocznie. Tyle pochłaniają wydatki związane z absencją chorobową,
utraconymi przychodami z pracy, krótszym okresem życia czy kosztami leczenia.
Powietrze złej jakości pogarsza warunki funkcjonowania człowieka a dodatkowo jest niesprawiedliwe społecznie,
bowiemskutkizanieczyszczeniaśrodowiskadotykajązarównotych,którzytrują,jakitych,którzydokładająstarańby
korzystać z czystych form energii. Państwo nie ma jednak ciągle skutecznej polityki, która by ten problem rozwiązała.
Świadomość, że jest tak źle, nie towarzyszyła nam od zawsze. Od kilku lat, gdy dane na temat jakości powietrza
podawane są na bieżąco, wzrasta nasz niepokój o zdrowie, a przede wszystkim o zdrowie naszych dzieci. Rośnie
presja zmiany. Wprowadzony został przez NFOŚiGW program Czyste Powietrze, pojawiają się programy wspierające
odejście od węgla w systemach ciepłowniczych. Nowelizowane są regulacje, które mają na celu eliminację z rynku
pieców najgorszej jakości lub paliw pozaklasowych. Nadal brakuje jednak polityki energetycznej państwa, która
zarysowałaby wizję zmiany, przygotowałaby społeczeństwo i biznes do działania. Potrzebne są konkretne cele
i metody ich realizacji w perspektywie kolejnych 5–15 lat.
Według Polskiego Alarmu Smogowego najbardziej narażone na zanieczyszczenie są małe i średnie miasta, dlatego
właśnie w naszych działaniach zwracamy się w ich stronę. Polityka państwa w zakresie czystego powietrza jest
rozczarowująca.Ztegopowodusamorządymusząwziąćsprawywswojeręce,wejśćwdialogzobywatelami,wskazać
kierunek zmian podległym spółkom, starać się pozyskać środki finansowe i budować kompetencje.
Każde miasto jest inne — ma specyficzne ograniczenia i możliwości. Wybraliśmy Żywiec, miasto średniej wielkości,
jedno z najbardziej zanieczyszczonych w Polsce. Ma ono jednak otwartego na zmiany Burmistrza, Pana Antoniego
Szlagora, który zaprosił nas do współpracy. Razem z przedstawicielami Urzędu Miasta, spółek miejskich oraz
ekspertami Krajowej Agencji Poszanowania Energii opracowaliśmy „Antysmogową mapę drogową dla Żywca” przy
wsparciu Europejskiej Inicjatywy na Rzecz Klimatu — EUKI. Ten piękny krajobrazowo region i jego mieszkańcy
zasługują na czyste powietrze.
Liczymy, że nasze opracowanie będzie przydatne w komunikacji z mieszkańcami i pozyskiwaniu środków na czyste
powietrze nie tylko Urzędowi Miejskiemu w Żywcu. Mamy nadzieję, że zainspiruje do działania również władze
innych miast.
Z wyrazami szacunku,
dr Joanna Maćkowiak-Pandera
Prezes Forum Energii
5. 3
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
1. Wprowadzenie
Bez presji oddolnej, inwencji i woli działania na poziomie lokalnym trudno będzie poprawić jakość powietrza w Polsce.
Polska nie ma polityki energetycznej, a zły stan ciepłownictwa i, co za tym idzie, powietrza jest skutkiem wieloletnich
zaniedbań. Niniejsza „mapa drogowa” ma pokazać, że zmiana — niskoemisyjna modernizacja ciepła, jest możliwa, ale
powinna być realizowana konsekwentnie i po kolei. Pierwszym krokiem musi być jakościowa poprawa efektywności
energetycznej.
„Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca” jest kontynuacją raportu Forum Energii „Czyste ciepło 2030. Strategia dla
ciepłownictwa”. Zaproponowaliśmy w niej strategię dla Polski. Mamy jednak świadomość, że każde miasto jest inne.
DlategonaprzykładzieŻywcachcemypokazać,cooznaczatransformacjaciepłownictwawskalimiastaśredniejwielkości.
Bardzoważnajeststrategiadługoterminowaiunikaniecelówpołowicznych,któreniosąryzykoutrwaleniaistniejącego
stanu rzeczy na wiele lat i poniesienia niepotrzebnych kosztów osieroconych w wyniku złych inwestycji.
Wroku2020UniaEuropejskadyskutujeoosiągnięciuneutralnościklimatycznejw2050roku.Planujączmiany,musimy
widzieć punkt, do jakiego chcielibyśmy dotrzeć za 30 lat. Walka ze smogiem wymaga szerokiej perspektywy. To nie
tylko eliminacja zanieczyszczeń powietrza, ale redukcja emisji CO2
.
Widać kres paliw kopalnych. Inwestując ogromne środki w poprawę jakości powietrza, trzeba mieć na uwadze koszty,
ale też potencjał technologii i to, że możemy wykreować nowe gałęzie przemysłu. Na transformację ciepłownictwa
nie można patrzeć tylko z perspektywy tzw. kopciuchów. Nie możemy dostrzegać tylko źródeł ciepła, ale i potencjał
efektywności energetycznej, konieczne zmiany w transporcie, gospodarce odpadami, budownictwie oraz modelach
konsumpcji. Wychwycenie zależności pomiędzy tymi obszarami jest kluczowe dla efektywności kosztowej, czyli
poziomu wydatkowanych środków oraz uzyskiwanych skutków środowiskowych i energetycznych.
2. Cel opracowania
Celem „Antysmogowej mapy drogowej dla Żywca” jest:
•• Diagnoza sytuacji — analiza przyczyn występowania smogu zimowego.
•• Zaproponowanie działań, które pozwolą miastu zlikwidować smog z niskiej emisji do 2030 roku.
Określamy priorytety, tworzymy katalog działań oraz liczymy koszty zmian.
3. Dlaczego Żywiec
Żywiec jest miastem średniej wielkości, położonym w Kotlinie Żywieckiej, co utrudnia cyrkulację powietrza. Według
statystyk Polskiego Alarmu Smogowego należy do miast z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w Polsce.
Ma mały system ciepłowniczy, a Forum Energii szczególnie zależy na ich ratowaniu, bowiem 80% systemów w Polsce
nie spełnia kryterium jakości, określonych w Dyrektywie o efektywności energetycznej. Biorąc pod uwagę wydatki
ponoszonenainwestycje,wyzwaniazwiązanezredukcjąemisjiCO2
orazdekarbonizacją,systemyciepłowniczesąibędą
bardzo potrzebne. Wymiana źródeł ciepła na nisko- lub zeroemisyjne pozwoli w przyszłości na znaczne ograniczenie
ilości CO2
wypuszczanego do atmosfery.
6. 4
4. Kluczowe liczby
•• 137 mln zł wynoszą obecnie roczne koszty zdrowotne, które są pochodną oddziaływania smogu tworzonego
przez indywidualne źródła ogrzewania Żywcu. Koszty te mogą zostać zredukowane do poziomu 4-9 mln zł
w wyniku zastosowania jednego z prezentowanych scenariuszy modernizacji ciepłownictwa systemowego
i niesystemowego w mieście.
•• 62 mln zł płacą mieszkańcy Żywca za ogrzewanie mieszkań i podgrzew ciepłej wody użytkowej. Prawie
połowa to koszt węgla. Modernizacja ciepłownictwa, wraz z niezbędną termomodernizacją zwiększy ten
koszt do 69 mln zł, ale wyeliminuje to problem smogu z ogrzewania budynków.
•• 377 mln zł wynosikoszttermomodernizacjibudynkówmieszkalnychorazwymianyźródełciepłaprowadzący
do eliminacji smogu i niskiej emisji w Żywcu.
•• 84%energiipierwotnejwykorzystywanejdoogrzewaniagospodarstwdomowychwŻywcuipodgrzewuciepłej
wody użytkowej pochodzi z węgla, co przekłada się na zużycie 52 tys. ton rocznie tego paliwa. Indywidualne
ogrzewanie budynków pochłania 40 tys. ton, pozostałe 12 tys. ton spala MZEC Ekoterm.
•• 33% potrzeb cieplnych miasta mogłoby być pokryte przez lokalnie dostępne zasoby paliw neutralnych
środowiskowo takich jak biomasa, biogaz i paliwa alternatywne typu RDF.
•• 68% budynków w Żywcu (4890 budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej) to budynki ocieplone.
Pomimo przeprowadzonej termomodernizacji zużycie energii grzewczej pozostaje na wysokim poziomie.
•• 251 kWh/m2
/rokwynosiśredniezużycieenergiibudynkówocieplonych,czyliponad3razywięcejniżprzewiduje
to norma dla nowych budynków od roku 2021.
•• 15 kg pyłów oraz 32 kg tlenków siarki z procesów ogrzewania przypada rocznie na jednego mieszkańca
Żywca, czyli więcej niż wynosi średnia dla Polski — odpowiednio 4 i 6 razy.
•• 3,5 tony CO2
w przeliczeniu na jednego mieszkańca Żywca pochodzi z procesów ogrzewania, co dwukrotnie
przekracza średnią krajową. Modernizacja całego ciepłownictwa, w zależności od scenariusza, pozwala na
obniżenie emisji CO2
o 33-69% do 2030 roku.
•• 88 zł/GJ wynosi jednoskładnikowa cena ciepła z miejskiej sieci ciepłowniczej, czyli 2 razy więcej niż cena
ciepła z alternatywnych źródeł takich jak piec gazowy i węglowy lub pompa ciepła połączona z instalacją
fotowoltaiczną.
•• 18% może wynieść obniżka kosztu wytwarzania ciepła przez MZEC Ekoterm dzięki modernizacji źródeł
wytwórczych, zastosowaniu kogeneracji i paliw zero- lub niskoemisyjnych.
•• 30 mln zł wynosi koszt modernizacji MZEC Ekoterm niezbędny dla zwiększenia konkurencyjności cenowej
przedsiębiorstwa oraz pozwalający na przejście do kategorii efektywnych systemów ciepłowniczych i dalszy
rozwój.
7. 5
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
5. Główne wnioski
•• Eliminacja niskiej emisji i smogu w Żywcu do 2030 roku jest możliwa. Aby to osiągnąć, miasto powinno
opracować, zatwierdzić uchwałami Rady Miasta i wdrożyć stosowny plan działania. Posiadanie ambitnego
planu będzie równocześnie dobrą podstawą do ubiegania się o fundusze pomocowe ze środków krajowych,
jak i zagranicznych.
•• Warunkiem utrzymania kosztów ogrzewania gospodarstw domowych na niepogorszonym poziomie jest
przeprowadzenie termomodernizacji budynków równolegle z wymianą źródeł ciepła.
•• Głównym kierunkiem działań władz powinno być opracowanie programu termomodernizacji budynków w
poszczególnych częściach miasta w połączeniu z planem zastępowania indywidualnych węglowych źródeł
ciepła kotłami gazowymi, pompami ciepła oraz ciepłem z sieci miejskiej MZEC Ekoterm. Rodzaj źródeł ciepła,
dopuszczalny w danym obszarze miasta, powinien być zapisany w Miejscowych Planach Zagospodarowania
Przestrzennego i uwzględniać potencjał lokalnej infrastruktury sieciowej (sieci ciepłowniczej, gazowej
i energetycznej).
•• Rekomendowanym źródłem ciepła w rejonach pozbawionych dostępu do sieci ciepłowniczej i gazowej jest
pompa ciepła wspierana przez instalację fotowoltaiczną.
•• Utworzeniemiejskiejspółkiusługenergetycznych(typuESCO)napodstawiewytypowanychprzedsiębiorstw
miejskich (np. spółki Ekoterm i Beskid) może przyspieszyć działania związane z wymianą indywidualnych
węglowych źródeł ciepła na źródła wykorzystujące energię z OZE (np. pompy ciepła wspierane fotowoltaiką).
Firma typu ESCO oferuje gospodarstwom domowym komfort cieplny, czerpiąc zyski z oszczędności, które
wynikają z większej sprawności źródeł ciepła, ocieplenia budynku i zarządzania energią. Oczekiwane
zmiany w krajowej legislacji będą wspierać działalność spółek ESCO, wobec czego zasadnym jest wzięcie
z wyprzedzeniem pod rozwagę utworzenie tego typu przedsiębiorstwa w Żywcu.
•• RekomendowanymwariantemmodernizacjiMZECEkotermjestbudowainstalacjikogeneracyjnychijednostek
wykorzystujących paliwa neutralne środowiskowo (np. biomasę). Modernizacja spółki jest warunkiem
utrzymania konkurencyjności cenowej ciepła oferowanego mieszkańcom miasta. Niepodjęcie działań
spowoduje w niedalekiej przyszłości znaczący wzrost cen oraz ryzyko odłączeń odbiorców, którzy będą
poszukiwać tańszych źródeł ogrzewania. Bardzo ważnym, z perspektywy ekonomii produkcji spółki Ekoterm,
jest utrzymanie sprzedaży ciepła na niepogorszonym poziomie oraz wzrost sprzedaży ciepła do podgrzewu
ciepłej wody użytkowej (c.w.u.).
•• W przypadku podjęcia przez władze miasta decyzji o wykorzystaniu paliwa RDF do produkcji ciepła
rekomendowanąlokalizacjąinstalacjiwykorzystującejtopaliwojestMZECEkotermzewzględunaposiadaną
infrastrukturę. Należy jednak pamiętać, że polityka UE związana z „gospodarką obiegu zamkniętego” będzie
prowadziła do zmniejszenia wolumenu dostępnego paliwa, co może uczynić inwestycję ekonomicznie
nieopłacalną. Dlatego też przed podjęciem decyzji należy dokładnie przeanalizować przyszłą dostępność
paliwa RDF z uwzględnieniem zaostrzanej polityki odpadowej.
6. Ogólne podejście
Niemożnaopracowaćstrategiipokonaniasmogubezrzetelnejdiagnozysytuacji.Większośćmiastnieposiadainformacji
ostaniebudynkóworazstosowanychźródłachciepła.Istotnesądanenatematdostępudosieciciepłowniczejigazowej
orazdoinnychźródełenergii.Kluczowajestteżinformacjanatematkierunkówrozwojulokalnejinfrastrukturysieciowej.
Pozwala to na lepsze planowanie energetyczne na poziomie gminnym. Każde miasto jest inne. Mimo to stosowana
przez nas metodyka opracowania mapy antysmogowej (źródeł ciepła i emisji) ma charakter uniwersalny i może być
używana w każdym przypadku.
8. 6
Pracę podzielono na następujące etapy:
Etap Działanie Wykonawca prac
1
Inwentaryzacja budynków w Żywcu i określenie stopnia efektywności
energetycznej
KAPE
2 Wywiady z mieszkańcami i kluczowymi instytucjami KAPE
3 Analiza ekspercka w zakresie rozwiązań technicznych i ekonomicznych KAPE, Forum Energii
4 Założenia kosztowe, cele redukcyjne pyłów, SOx
, NOx
, BaP oraz CO2
KAPE, Forum Energii
5 Przygotowanie mapy ciepła dla Żywca KAPE
6 Opracowanie narzędzia optymalizacyjnego NCBJ
7 Konsultacje z władzami miasta Forum Energii
8 Publikacja wyników Forum Energii
Prace rozpoczęto w czerwcu 2019 roku, a zakończono w kwietniu 2020 roku.
7. Przygotowanie mapy antysmogowej
— kluczowe etapy i metodyka
Pierwszy krok — inwentaryzacja budynków
W Żywcu znajduje się prawie 13 tys. budynków o różnych funkcjach użytkowych. Do analizy wytypowano 7193 z nich,
w tym mieszkaniowe, administracyjne i usługowe (szpitale, szkoły, sklepy itp.). Ponad 32 tys. osób zamieszkuje 6276
budynków, w znacznej większości wolnostojących, szeregowych oraz wielorodzinnych należących do Spółdzielni
Mieszkaniowej „Gronie” lub Żywieckiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego. W trakcie prac nie analizowano
budynków przemysłowych, magazynowych i niemieszkalnych ze względu na inny charakter użycia energii.
W trakcie inwentaryzacji:
•• Zebranodaneodadministratorówosiedlibudynkówwielorodzinnych(dotyczącenp.ilościzużywanejenergii)
Spółdzielni Mieszkaniowej „Gronie” oraz Towarzystwa Budownictwa Społecznego.
•• Wykonano 11 dokładnych audytów energetycznych budynków jedno- i wielorodzinnych oraz budynków
użyteczności publicznej.
•• Przeprowadzono 200 uproszczonych audytów energetycznych budynków jednorodzinnych leżących we
wszystkich dzielnicach miasta, dokonanych na podstawie inspekcji wizualnej, wywiadów oraz bazy danych
budynków. Zakres audytu był oparty o Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie metodologii
wyznaczaniacharakterystykienergetycznejbudynkulubczęścibudynkuorazświadectwcharakterystykienergetycznej
zdnia18marca2015r.oraznormęPN-ENISO13790:2009.Wprzypadkubudynkówniemieszkalnychprzyjęto
kryterium ich funkcji i zależne od niej standardowe wartości energii użytecznej.
Drugi krok — wywiady z mieszkańcami i kluczowymi instytucjami
W sytuacji kiedy brakuje danych, konieczne są wywiady pogłębione z instytucjami samorządowymi i społecznością
lokalną. Rozmowy z mieszkańcami pozwalają zrozumieć ich nastroje i nastawienie do zmian. Dlatego w Żywcu:
•• Przeprowadzono 80 wywiadów z mieszkańcami we wszystkich dzielnicach miasta w celu określenia
rzeczywistego zużycia energii, zebrania postulatów i problemów, z jakimi się mierzą oraz określenia poziomu
wiedzy na temat źródeł smogu i efektywności energetycznej.
9. 7
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Mapa wyjściowa — plan ulic
Wprowadzenie funkcji użytkowej budynków
BUDYNKI I BUDOWLE
MIESZKALNY BIUROWY
HANDLOWO-USŁUGOWY
OŚWIATY, NAUKI I KULTURY LUB BUDYNKI SPORTOWE
•• Przeprowadzono wywiady z:
•• Miejskim Zakładem Energetyki Cieplnej Ekoterm,
•• Polską Spółką Gazownictwa,
•• operatorem energetycznej sieci dystrybucyjnej — spółką Tauron,
•• browarem należącym do Grupy Żywiec — potencjalnym dostawcą ciepła,
•• przedsiębiorstwem utylizacji odpadów komunalnych Beskid Żywiec,
•• Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej, który przybliżył problemy ubóstwa energetycznego na
terenie miasta,
•• spółdzielniami mieszkaniowymi i TBS (podmioty wymienione wyżej).
Trzeci krok — analiza danych
•• Zbudowano 4 standardowe modele budynków
mieszkalnych (wolnostojący ocieplony oraz nie-
ocieplony, szeregowy ocieplony oraz nieocieplo-
ny)oraz5kolejnychmodelibudynkówbiurowych,
usługowych, oświaty, a także szpitali i zakładów
opieki medycznej, jako podstawę do dalszych
obliczeń zużycia energii. Ustalono liczbę budyn-
ków wykorzystujących źródło ciepła również
jakoźródłoenergiidopodgrzewaniaciepłejwody
użytkowej (c.w.u.). Badanie wykazało, że jest to
80%budynkówitakzostałoprzyjętewdalszych
analizach. W pozostałych 20% budynków, które
sprawdzono, c.w.u. pochodziła z bojlerów elek-
trycznych lub podgrzewaczy przepływowych.
•• Podzielono miasto na 314 obszarów, do których
należąbudynkimieszkalneprzylegającedokażdej
z 314 ulic. Przeprowadzono inspekcję wizualną
tych budynków, a także zidentyfikowano typ ich
zabudowy,stantermomodernizacji,funkcjęużyt-
kowąorazźródłaciepła.Dlakażdegozobszarów
wyliczono indywidualny wskaźnik docieplenia
budynków oraz współczynnik zużycia energii.
•• Przeniesiono do bazy danych informacje z Ewi-
dencjiGruntówiBudynków(EGiB),pozyskaneze
Starostwa Powiatowego, które dotyczą wszyst-
kich analizowanych budynków oraz dane pozy-
skane w poprzednich krokach.
•• Obliczonozapotrzebowanienaenergięużytkową,
końcową, jak i pierwotną w oparciu o:
•• dane EGiB,
•• 314 wskaźników termomodernizacji
budynków na danym obszarze miasta,
10. 8
•• 4wskaźnikizapotrzebowanianaenergię
wedługtypówbudynkówmieszkalnych
oraz 5 wskaźników zapotrzebowania
na energię w budynkach użyteczności
publicznej,
•• powierzchnię użytkową,
•• funkcję budynku,
•• źródła ciepła (pompa ciepła, kocioł
węglowy, gazowy czy węzeł cieplny).
Opracowanomapęzapotrzebowanianaenergiękońcową
dla ogrzewania i ciepłą wodę użytkową w Żywcu.
•• Obliczono i opracowano mapę obszarowej
gęstości zapotrzebowania na energię grzewczą
(kWh/m2
) w celu optymalizacji doboru źródeł
zaopatrzenia w ciepło w kolejnym etapie analiz.
•• Obliczonostrumieńemisjizanieczyszczeń(gazów
i pyłów) pochodzących z procesów grzewczych
w mieście. Obliczono koszt środowiskowy
będący pochodną emisji zanieczyszczeń.
•• Opracowano koncepcję modernizacji źródeł
zaopatrzenia w ciepło w Żywcu zarówno w bu-
dynkach indywidualnych, jak i w przedsiębior-
stwieciepłowniczymEkoterm.Wyliczonokoszty
operacyjne i nakłady inwestycyjne.
Wcelustworzeniamap,któreułatwiłyanalizęaktualnych
warunkówdotyczącychźródełciepławykorzystywanych
w budynkach, korzystano z danych przestrzennych
dostępnych w Internecie oraz pozyskanych z:
•• Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB)
w Starostwie Powiatowym,
•• MiejskiegoZakładuEnergetykiCieplnejEkoterm
i Polskiej Spółki Gazownictwa,
•• Urzędu Miejskiego w Żywcu,
•• Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii,
•• OpenStreetMap.
Pozyskanedanedotyczyłyewidencjigruntówibudynków,
przebiegu sieci ciepłowniczej i gazowej, numerycznego
modelu terenu (NMT), granic administracyjnych oraz
obiektów topograficznych (BDOT). Po przeprowadzeniu
inwentaryzacji źródeł ciepła w Żywcu wszystkie dane
wprowadzono do bazy Excel oraz dokonano niezbędnych
obliczeń dotyczących emisji oraz zapotrzebowania
Wprowadzenie rodzajów paliw, sieci gazowej
i ciepłowniczej oraz źródeł ciepła
SIEĆ GAZOWA
WĘGIEL
SIEĆ CIEPŁOWNICZA WYSOKI PARAMETR
SIEĆ CIEPŁOWNICZA NISKI PARAMETR
Wprowadzenie stanu ocieplenia budynków
Opracowanie mapy emisji zanieczyszczeń
BUDYNEK NIEOCIEPLONY
BUDYNEK DOSTATECZNIE OCIEPLONY
EMISJA BENZOPIRENU NA TERENIE MIASTA
BUDYNEK DOBRZE OCIEPLONY
BUDYNEK DOBRZE OCIEPLONY
11. 9
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
energetycznego w mieście. Podstawę map stanowi baza
danych przestrzennych EGiB, którą eksportowano do
pliku .csv z atrybutem umożliwiającym pracę zarówno
w programie Excel, jak i QGIS.
Przeprowadzone obliczenia dały początek pracom
w programie QGIS. Wszystkie pozyskane warstwy
w formatach .shp, .gml, .xml, .swde, .dxf zaimportowano do
programu i nadano im odpowiedni układ współrzędnych
umożliwiający analizę przestrzenną. Dodatkowo
wykorzystano dane przestrzenne udostępniane
w Internecie w postaci rastrowej (WMS) oraz otwartą
bazę danych geograficznych (OSM). W zależności od
rodzaju mapy korzystano z wybranych atrybutów
danych źródłowych. Wszystkie obliczenia wykonano
w programie Excel, a ich prezentację w programie QGIS.
Przeprowadzone analizy przestrzenne umożliwiają
identyfikację konkretnych budynków, w których należy
wprowadzić natychmiastową zmianę źródeł ciepła. Dzięki mapie widać obszary, na których występuje największe
zapotrzebowanie energetyczne oraz miejsca o największej emisji pyłów i benzopirenu. Wyniki te posłużyć mogą
w przyszłości do analizy przebiegu sieci ciepłowniczej lub sieci gazowej.
Czwarty krok — Zefir, interaktywny model energetyczny dla miasta Żywiec
W ramach współpracy w niniejszym projekcie zespół Interdisciplinary Division for Energy Analyses (IDEA), będący
częścią Narodowego Centrum Badań Jądrowych (NCBJ), przeprowadził optymalizację miksu energetycznego przy
pomocy autorskiej aplikacji Zefir. Zefir jest narzędziem dla samorządów do holistycznego planowania energetycznego
w perspektywie kilku do kilkunastu lat. Aplikacja Zefir składa się z modelu obliczeniowego oraz interfejsu graficznego
umożliwiającegoużytkownikowidefiniowaniedanychwejściowych,wykonywaniesymulacjiorazgraficznąprezentację
wyników w formie interaktywnego raportu na stronie internetowej. Narzędzie ma na celu wsparcie jednostek
samorządowych w pracach nad rozbudową sieci ciepłowniczej, gazowej, oraz elektroenergetycznej, wspomagając
kompleksowe planowanie w sektorze energii.
Użytkownik aplikacji Zefir definiuje scenariusz modernizacyjny dla którego chciałby otrzymać wyniki w postaci planu
transformacji energetycznej. Plan transformacji opisuje modernizację źródeł ciepła i energii elektrycznej zarówno dla
każdego budynku indywidualnie jak i zbiorczo dla całej gminy. Możliwe scenariusze modernizacyjne to:
•• Minimalizacja kosztów zaspokojenia potrzeb energetycznych (wariant „minimalne koszty”).
•• Minimalizacja niskiej emisji w sposób optymalny kosztowo (wariant „zero smogu”).
•• Minimalizacja emisji gazów cieplarnianych.
Dzięki działaniu aplikacji samorząd otrzymuje plan transformacji energetycznej oraz towarzyszące mu analizy, które
przedstawiają między innymi efekty środowiskowe i ekonomiczne w skali całej miejscowości, wytypowanej dzielnicy,
jak i pojedynczych budynków na przestrzeni następnych lat.
Wyniki stanowią zbiór sugerowanych inwestycji prowadzących do eliminacji niskiej emisji. W wariancie „zero smogu”
wyniki aplikacji Zefir sugerują w pierwszej kolejności przeprowadzenie termomodernizacji. Dla budynków w zasięgu
sieci ciepłowniczej i gazowniczej zalecane jest doprowadzenie nowych przyłączy. Dla pozostałych budynków wyniki
modelu wskazują wielkości termomodernizacji, pomp ciepła oraz paneli fotowoltaicznych pozwalających na eliminację
niskiej emisji przy minimalnej zmianie całościowych kosztów energetycznych w skali roku.
Opracowanie mapy scenariusza modernizacji
OGRZEWANIE GAZOWE
POMPA CIEPŁA
MIEJSKA SIEĆ CIEPŁOWNICZA
POMPA CIEPŁA + PV
12. 10
Dane wejściowe do modelu to baza danych budynków w mieście oraz parametry ekonomiczne źródeł ciepła i energii
elektrycznej (koszty paliwa i nakłady inwestycyjne). Baza danych zawiera informacje o godzinowym zapotrzebowaniu
na energię elektryczną, ogrzewanie i ciepłą wodę dla każdego budynku na przestrzeni roku. Baza została stworzona
na podstawie szczegółowej inwentaryzacji próbki budynków (wykonanej przez KAPE w poprzednich krokach) oraz
ekstrapolacji wyników na obszar całej miejscowości. Dla każdego budynku podana jest informacja o istniejącym
i możliwym podłączeniu do sieci gazowej i ciepłowniczej. Ponadto, określona jest potencjalna wielkość instalacji
panelu fotowoltaicznego, a także możliwość instalacji pompy ciepła oraz wykonania termomodernizacji w wariancie
płytkim i głębokim.
Model obliczeniowy, oparty o metodę programowania liniowego, rozpatruje koszty paliwa dla energii cieplnej
i elektrycznej, koszty operacyjne oraz nakłady inwestycyjne konieczne dla spełnienia potrzeb energetycznych danego
budynku.Modeluwzględniasystemopustówprosumenckichumożliwiającywykorzystaniesiecielektroenergetycznej
jako magazynu dla nadwyżek energii z paneli fotowoltaicznych w bilansie godzinowym. Dobiera również scenariusz
modernizacyjnydlaMZECEkoterm,osobnorozważającmodernizacjęźródłaorazprzyłączasieciowenowychklientów.
Poniższailustracjazaplikacjiprzedstawiaprzykładowewynikiobliczeńoraznoweźródłaciepładlawariantów„minimalne
koszty” lub „zero smogu”. Aplikacja zawiera zakładki prezentujące istotne dane, które umożliwiają użytkownikowi
przeprowadzenie kompleksowej analizy.
Aplikacja Zefir
Źródło: IDEA/NCBJ
Wnioski dotyczące wykonanego etapu analiz i wywiadów z mieszkańcami
•• Opracowana metoda inwentaryzacji daje możliwość sprawnego wprowadzenia do bazy danych parametrów
energetycznych wszystkich budynków z terenu każdej gminy. Taka baza budynkowa powinna być utworzona
na poziomie każdej gminy w Polsce i może być wykorzystywana przy tworzeniu Planu zaopatrzenia gminy
w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe, zgodnie z wymogami ustawy Prawo energetyczne, a także przy
opracowywaniu Miejscowych Planów Zagospodarowania Przestrzennego.
13. 11
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
•• Dane Ewidencji Gruntów i Budynków Starostwa Powiatowego wymagają uzupełnienia, aby mogły służyć
jako podstawa do obliczenia całkowitej energii zużywanej przez budynki. Dla Żywca rejestr składa się
z niemal 13 tys. pozycji. Każda z nich reprezentuje jeden budynek opisany indywidualnym identyfikatorem,
wskazującym jego pozycję na mapie. Dodatkowo w rejestrze są informacje na temat funkcji budynku
(mieszkalny, biurowy itp.) oraz jego powierzchni zabudowy (pole powierzchni rzutu budynku) czy też liczby
podziemnych i nadziemnych kondygnacji. Niestety Ewidencja Gruntów i Budynków nie jest kompletna
i wymaga dalszych uzupełnień, na co wskazuje poniższe zestawienie uwag:
•• Tylko 6% budynków posiada wpisaną do ewidencji wielkość powierzchni użytkowej, co wymusza
koniecznośćaproksymacjitejwartościnapodstawiepowierzchnizabudowyorazliczbykondygnacji
nadziemnych, jak i wskaźnika stosunku powierzchni zabudowy do powierzchni użytkowej
budynków, które takie dane posiadają.
•• Brakuje wielu adresów budynków, co utrudnia nanoszenie w bazie zdobytych danych na temat
źródeł ciepła oraz zużycia energii. Aż 9% budynków nie posiada w ogóle adresu, a 46% z nich
jedynie ulicę, przy której się znajdują.
•• Jedynie do 44% budynków przypisana była informacja o roku ich budowy. Jednak nie mogła być
ona wykorzystywana ze względu na brak danych na temat modernizacji oraz częstą niezgodność
z informacjami uzyskiwanymi w czasie wywiadów.
•• Tylko675budynków(zgrupybudynkówpoddanychbadaniu)opisanychjestwsposóbszczegółowy,
pozwalający na przeprowadzenie kompletnych analiz. Budynki te zużywają ok. 15% energii dla
celów grzewczych.
•• W czasie wywiadów mieszkańcy zwrócili uwagę na obniżoną jakość węgla w składach w powiecie oraz
podkreślili konieczność ich kontroli. Na portalach internetowych nadal można znaleźć oferty sprzedaży
zakazanych już flotów, jak i mułów węglowych, których cena jest znacznie niższa niż węgla dobrej jakości,
a ilość związków szkodliwych emitowanych podczas ich spalania — nieporównywalnie większa.
•• Wielu, szczególnie mniej zamożnych mieszkańców było zainteresowanych modelem ESCO (bez wkładu
własnego) pod warunkiem zachowania wysokiej jakości modernizacji. Tworzenie przyjaznych modeli
finansowania transformacji jest istotnym elementem akceptacji społecznej dla wdrażania antysmogowej
mapy.
•• W czasie pracy nad raportem średnie koszty ogrzewania węglem typu „ekogroszek” oraz gazem ziemnym
na danym obszarze były niemal identyczne, co może zachęcić do wykorzystania gazu. Niestety zdarzają
się przypadki, w których w domowych kotłach spalany jest znacznie tańszy muł czy flot węglowy, drewno
lub odpady. W takiej sytuacji trudno, bez odpowiednich środków prawnych i kar, wyegzekwować od
niektórych mieszkańców stosowanie czystszych form produkcji ciepła.
8. Miasto i mieszkańcy — diagnoza
Lokalizacja
Żywiec leży na południowym krańcu województwa śląskiego, w pobliżu granicy ze Słowacją i Czechami. Jest to
gmina miejska należąca do powiatu żywieckiego. Miasto leży w kotlinie o powierzchni ponad 100 km² na wysokości
345–350mn.p.m.uzbiegurzekSołyiKoszarawy,nadJezioremŻywieckim.Rysunek1ukazujeukształtowanieterenu
Kotliny Żywieckiej. Można dostrzec, że zarówno miasto Żywiec, jak i sąsiednie gminy otoczone są przez wysokie
szczyty, które znacznie utrudniają przepływy powietrzne oraz doprowadzają do zbierania się zanieczyszczeń na
dnie kotliny.
14. 12
Lokalne warunki meteorologiczne
WKotlinieŻywieckiejprzeważająwiatryzachodnieipółnocno-
zachodnie,któreprzynosząlatempowietrzechłodneiwilgotne,
a zimą ciepłe i również wilgotne. Charakterystycznym
zjawiskiem są gwałtowne, ciepłe wiatry halne wiejące
z południa i południowego zachodu, szczególnie wiosną
i jesienią. Długość poszczególnych pór roku na tym obszarze
jest zmienna i uzależniona od wysokości nad poziomem
morza. Niekorzystnym zjawiskiem, które często występuje
w Kotlinie Żywieckiej, jest bardzo słaba wentylacja. Cisze
wiatrowe trwają do 50% czasu w roku. Często dochodzi tu do
zatrzymaniachłodnegopowietrza,coskutkujedługotrwałymi
i silnymiinwersjamitermicznymi,sprzyjającymiwystępowaniu
ekstremalnych temperatur na dnie kotliny. Zjawisko inwersji
pojawia się najczęściej późną jesienią i zimą.
W Żywcu temperatura średnioroczna wynosi 7,8°C. Ze
względu na swoje ukształtowanie obszar Kotliny Żywieckiej
charakteryzuje się także częstym występowaniem
przymrozków. Temperatura spada tu poniżej 0°C przez około
100 dni w roku.
Rys. 2. Temperatury powietrza w Żywcu
— liczba godzin w roku
0
50
100
150
200
250
300
350
400
450
-22 -20 -18 -16 -14 -12 -10 -8 -6 -4 -2 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 26 28 30 32
Liczbagodzinwroku
Temperatura zewnętrzna (0
C)
Źródło: Opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie danych MZEC Ekoterm
Średnioroczna suma opadów na obszarze Kotliny Żywieckiej jest charakterystyczna dla obszarów górskich. Najwięcej
z nich występuje w grudniu, styczniu, maju i lipcu, natomiast najmniej w lutym, marcu, wrześniu i październiku. Duża
część ma charakter burzowy, co świadczy o znacznej zmienności pogody.
Rys. 1. Ukształtowanie terenu Kotliny
Żywieckiej
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie
wizji lokalnej, danych otrzymanych od UM w Żywcu
oraz z warstw do odczytu w programie QGIS: http://
mapy.geoportal.gov.pl/wss/service/PZGIK/NMT/
GRID1/WMS/ShadedRelief
15. 13
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Jakość powietrza w Żywcu
•• Głównym źródłem zanieczyszczeń zimą jest niska emisja, czyli emisja spalin z budynków jednorodzinnych
i wielorodzinnych ogrzewanych węglem niskiej jakości. Wpływa to wydatnie na wzrost stężenia w powietrzu
pyłów, tlenków siarki, tlenku węgla czy benzopirenu. Mimo tego, że miasto posiada dobrze rozbudowaną
sieć gazowniczą, zaledwie 14% ilości energii cieplnej pochodzi z gazu. System gazowniczy wykorzystany jest
jedynie w 34% swojej całkowitej wydajności.
•• Emisja zanieczyszczeń z sektora transportowego przez cały rok jest wysoka ze względu na fakt, że przez
miasto przebiega gęsta sieć dróg miejskich, powiatowych, wojewódzkich oraz krajowych. Bez wątpienia
usprawnienie organizacji ruchu i budowa południowej obwodnicy Żywca przyczyniłyby się do poprawy
jakości powietrza.
•• Emisja ze zlokalizowanych na terenie miasta przedsiębiorstw i zakładów przemysłowych pogarsza stan
środowiska przez cały rok.
•• Położeniewdolinie,któreutrudniaprzewietrzanieobszaru,powoduje,żemasyzanieczyszczonegopowietrza
utrzymują się nad miastem przez długi czas.
•• Napływ zanieczyszczeń transgranicznych z ościennych gmin oraz dalszych regionów dodatkowo negatywnie
wpływa na jakość powietrza w Żywcu.
Udział poszczególnych źródeł zanieczyszczeń w całej puli emisji przedstawia rysunek 3. Jest to uśredniona wartość dla
strefyśląskiej,zwyłączeniemwiększychmiastiaglomeracjigórnośląskiejorazczęstochowskiej.Zdużymprzybliżeniem
obrazuje ona sytuację w Żywcu. Jak widać, głównym źródłem smogu jest ogrzewanie gospodarstw domowych.
Trzeba jednak zwrócić uwagę na rozkład w czasie tych zanieczyszczeń. Zanieczyszczenia ze spalania paliw stałych
w gospodarstwach domowych są problemem zimą. Transport i przemysł emitują je cały rok.
Rys. 3. Struktura emisji pyłu PM10 i B(a)P w podziale na źródła zanieczyszczeń
GOSPODARSTWA
DOMOWE
74%
GOSPODARSTWA
DOMOWE
94%
HAŁDY
I WYROBISKA
8%
PRZEMYSŁ
5%
PRZEMYSŁ
6%
TRANSPORT
5%
INNE
8%
PM10 B(a)P
Źródło: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Roczna ocena jakości powietrza w województwie śląskim, 2018 r.
ObecnienaterenieŻywcausytuowanajestjednastacjapomiarowakrajowegomonitoringujakościpowietrzaGłównego
Inspektoratu Ochrony Środowiska przy ul. Kopernika oraz 7 stacji Beskid Instrument, usytuowanych po jednej w każdej
dzielnicy. Na stacjach wykonywane są zarówno pomiary metodą automatyczną (tlenek azotu NO, dwutlenek azotu NO2
,
tlenki azotu NOx
, pył zawieszony PM10 oraz dwutlenek siarki SO2
), jak i metodą manualną (arsen w PM10, benzo(a)piren
wPM10,kadmwPM10,nikielwPM10,pyłzawieszonyPM10orazołów).JakwidaćnaRysunku4,średniedobowestężenie
pyłówPM10w2018rokuprzez102dniprzekraczałopoziomalarmowyustanowionyprzezŚwiatowąOrganizacjęZdrowia.
16. 14
Rys. 4. Średnie dobowe stężenie PM10 w 2018 roku, Żywiec, ul. Kopernika
StężeniePM10(ug/m3
)
POWYŻEJ NORMYPOZIOM WHO PONIŻEJ NORMY
1
12
34
45
56
67
89
100
111
122
133
144
155
177
188
199
210
221
232
243
254
276
287
298
309
320
331
342
353
365
0
50
100
150
200
250
300
Dzień roku
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie Bazy Danych Pomiarowych Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska
Mieszkalnictwo
WedługMiejscowegoPlanuZagospodarowaniaPrzestrzennego(MPZP)wŻywcuustalonostrefyochronykonserwatorskiej.
Obejmują one kompleks zamkowo-parkowy Habsburgów oraz 48 budynków, głównie przy rynku, kościoły i zabudowę
pofabrycznąoraz1364budynki.Jesttoistotnainformacjazewzględunamożliwościorazzakresichtermomodernizacji.
W zabudowie wielorodzinnej dominują zasoby Spółdzielni Mieszkaniowej „Gronie”, która w 45 budynkach posiada
2544 mieszkania o łącznej powierzchni 122 460 m². Na drugim miejscu pod względem ilości mieszkań jest Żywieckie
Towarzystwo Budownictwa Społecznego — właściciel 677 mieszkań lokatorskich i 24 lokali użytkowych. Dodatkowo
ŻTBS zarządza mieniem miasta Żywiec obejmującym 105 lokali komunalnych, 135 lokali socjalnych, 6 pomieszczeń
tymczasowych i 53 lokale użytkowe.
Na zabudowę wielorodzinną należącą do SM „Gronie” lub ŻTBS składa się 70 budynków z 3491 lokalami. Ogólna liczba
budynków wielorodzinnych w Żywcu, o sumarycznej powierzchni użytkowej większej niż 400 m2,
to 257. Budynków
jednorodzinnych w zabudowie rozproszonej o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 400 m2
jest 6018.
Tabela 1 przedstawia zbiorcze zestawienie budynków w Żywcu z podziałem na pełnione przez nie funkcje. Budynki
w dolnej części tabeli (wyróżnione szarym kolorem) zostały wyłączone z analizy ze względu na odmienne formy
wykorzystania energii i relatywnie mniejszy udział w generowaniu zanieczyszczeń powietrza.
17. 15
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Tab. 1. Funkcja i liczba budynków w Żywcu
Funkcja budynku Liczba budynków
Mieszkalny jednorodzinny (pow. u. 400m2
) 6018
Handlowo-usługowy 640
Mieszkalny wielorodzinny (pow. u. 400m2
) 257
Biurowy 126
Oświaty, nauki i kultury lub budynek sportowy 116
Zakład opieki medycznej (pow. u. 1000m2
) 29
Szpital (pow. u. 1000m2
) 6
Produkcyjny, usługowy lub gospodarczy dla rolnictwa 2486
Inne, niemieszkalny 1696
Transportu i łączności 1010
Przemysłowy 293
Zbiornik, silos i budynek magazynowy 208
Źródło: KAPE, analiza własna
Na terenie Żywca systematycznie wzrasta liczba mieszkań. W latach 2008–2013 był to wzrost średnio o około 0,7%
rocznie. Przeciętna powierzchnia mieszkania w Żywcu zwiększyła się od niespełna 70 m² w 2002 roku do prawie 75 m²
w 2013 roku.
BudynkiwŻywcuwwiększości(75%)mająponad25 lat,zczego25%znichtoobiektywybudowaneprzed1950rokiem,
w technologiach, które odbiegają pod względem cieplnym od obecnie obowiązujących. W trakcie inwentaryzacji
stwierdzono, że około 68% budynków zostało ocieplonych, jednak należy podkreślić, że jakość izolacyjności jest niska,
w związku z czym nie przyczyniła się do redukcji kosztów ogrzewania.
Rys. 5. Stan ocieplenia budynków w mieście
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie wizji lokalnej, danych otrzymanych od UM w Żywcu oraz WMS:
http://tile.openstreetmap.org
18. 16
Pomimoprzeprowadzonegoprocesutermomodernizacjiwielebudynkówzużywaenergiętakjakbudynkinieocieplone
(Rys. 6.). Aż 25% budynków ocieplonych charakteryzuje się wskaźnikiem zużycia energii powyżej 300 kWh/m2
/rok,
co oznacza czterokrotnie wyższe zużycie niż przewidują to normy dla nowych budynków mieszkalnych od 2021 roku.
Średnia wielkość wskaźnika zużycia energii w całej grupie przebadanych budynków wynosi 251 kWh/m2
/rok.
Rys. 6. Jednostkowe zużycie energii końcowej na ogrzewanie przez budynki nieocieplone i ocieplone
w grupie budynków badanych przez audytorów KAPE (kWh/m2 * rok) oraz struktura ocieplenia (%)
Wskaźnikzużyciaenergiikońcowejnaogrzewanie
(kWh/m2
*rok)
OCIEPLONE
BUDYNKI
68%
NIEOCIEPLONE
BUDYNKI
32%
BUDYNKI OCIEPLONE BUDYNKI NIEOCIEPLONE
0
100
200
300
400
500
600
700
800
900
0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 200
Liczba budynków
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A.
Mimojużponiesionychkosztówwwieluprzypadkachkoniecznabędzieponownatermomodernizacja,szczególnieprzy
przejściu na ogrzewanie niskoemisyjne. Towarzyszyć im będzie demontaż starego ocieplenia i wykonanie nowego lub
zastosowanie technologii wykonania nowych izolacji cieplnych na istniejących już ociepleniach. Należy przyjąć, że dla
grubościizolacjiponiżej5cmopłacasięzdemontowaćocieplenieiwykonaćnowąizolacjęoparametrachspełniających
aktualne wymagania techniczne. Ważne jest też, aby nowe budynki konstruowane były w jak najwyższym standardzie
energetycznym. Takie rozwiązanie pozwoli na zmniejszenie zużycia paliw wpływających na jakość powietrza.
Demografia
Według danych Urzędu Miasta liczba mieszkańców Żywca 1 stycznia 2019 roku wynosiła 32 008 osób. W latach
2002–2016populacjazmalałao0,8%.Nieznacznytrendspadkowyutrzymujesięodwielulat.Średniwiekmieszkańców
w 2017 roku wynosił 41,9 lat (Polska — 41,4 lat). Struktura wiekowa mieszkańców odzwierciedla strukturę krajową
(Rys. 7.), jednak wskaźnik obciążenia demograficznego, mierzony ilością osób w wieku poprodukcyjnym na 100 osób
w wieku produkcyjnym, jest gorszy w przypadku Żywca niż wynosi średnia dla kraju (odpowiednio 37,6 i 34,0).
Gęstość zaludnienia w Żywcu wynosi 633 os./km2
. Jest to niski wskaźnik. Przykładowo dla Bielska-Białej wynosi 1384
os./km2
, a dla m.st. Warszawy — 3437 os./km2
. Niska gęstość zaludnienia w połączeniu z górzystym charakterem
niektórych regionów miasta ma istotny wpływ na wybór źródeł energii do ogrzewania budynków.
19. 17
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Rys. 7. Piramida wieku mieszkańców Żywca oraz Polski w roku 2017
PIRAMIDA WIEKU MIESZKAŃCOW
ŻYWCA, 2017
PIRAMIDA WIEKU MIESZKAŃCOW
POLSKI, 2017
0-4
5-9
10-14
15-19
20-24
25-29
30-34
35-39
40-44
45-49
50-54
55-59
60-64
65-69
70-74
75-79
80-84
85+
0-4
5-9
10-14
15-19
20-24
25-29
30-34
35-39
40-44
45-49
50-54
55-59
60-64
65-69
70-74
75-79
80-84
85+
0-4
5-9
10-14
15-19
20-24
25-29
30-34
35-39
40-44
45-49
50-54
55-59
60-64
65-69
70-74
75-79
80-84
85+0
2000tys.
1500tys.
2000tys.
1500tys.
1000tys.
500tys.
1000tys.
500tys.
1500
1500
1000
500
1000
500
0
MĘŻCZYŹNIKOBIETY
Źródło: Polska w liczbach, https://www.polskawliczbach.pl/Zywiec#wiek-mieszka%C5%84c%C3%B3w
Ubóstwo dochodowe, ubóstwo energetyczne
Ubóstwo energetyczne definiuje się jako sytuację, kiedy gospodarstwo domowe wydaje powyżej 10% dochodów na
zaspokojenie potrzeb energetycznych.Na przestrzeni lat Instytut Badań Strukturalnych (IBS) przy wsparciu Krajowej
AgencjiPoszanowaniaEnergiiprowadziłanalizydotycząceubóstwaenergetycznego,próbującjaknajlepiejsprecyzować
cechy tego zjawiska w polskich warunkach. Najnowsze wyniki analiz wskazują, że dotyka ono 12,2% mieszkańców
Polski, czyli 4,6 mln osób, a 1,3 mln gospodarstw domowych.
Przeanalizowaliśmy dane dotyczące pomocy społecznej w Żywcu (dane MOPS). W początkowym okresie — od 2009
do 2013 roku, liczba osób, która z niej korzystała, wzrosła z 1833 do 2151. Gospodarstw domowych nią objętych było
670 w 2009 roku i 795 w 2013 roku. W kolejnych latach liczba ta powoli malała do 466 gospodarstw domowych i 1000
osób w 2018 roku. Zmiany na przestrzeni lat przedstawia Rysunek 8.
Rys. 8. Zmiana liczby osób i gospodarstw domowych korzystających ze środowiskowej pomocy
społecznej w Żywcu w latach 2009—2018
OSOBY KORZYSTAJĄCE ZE ŚRODOWISKOWEJ POMOCY SPOŁECZNEJ
GOSPODARSTWA DOMOWE KORZYSTAJĄCE ZE ŚRODOWISKOWEJ POMOCY SPOŁECZNEJ
2 500 900
800
700
600
500
400
300
200
100
0
2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
2 000
1 500
1 000
500
0
Osoby
Gospodarstwadomowe
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie danych GUS1
1 Bank Danych Lokalnych, GUS.
20. 18
Jakwspomnianowcześniej,ubóstwoenergetycznejestzwiązanezniskimidochodami.Wśródosóbczygospodarstwdomowych
korzystających ze środowiskowej pomocy społecznej ok. 50–62% to osoby poniżej kryterium minimum dochodowego.
W Polsce bardzo ułomnie podchodzi się do rozwiązania problemu ubóstwa energetycznego. Dodatek energetyczny
przyznajesięwyłączniejakoelementdodatkumieszkaniowego2
,któryprzysługujem.in.najemcomorazpodnajemcom
lokali mieszkalnych, osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, które znajdują się w budynkach stanowiących
ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych3
.
Ponadto, jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną na ogrzewanie,
w instalację ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym,
osobie uprawnionej do dodatku mieszkaniowego przyznaje się ryczałt na zakup opału, co stanowi część tego dodatku.
StawkękWhobliczasięindywidualniedlakażdegogospodarstwadomowegonapodstawiefakturyzaenergięelektryczną
za ostatni okres rozliczeniowy.
Rys. 9. Liczba wypłaconych gminnych dodatków mieszkaniowych w Żywcu
0
300
600
900
1 200
1 500
Liczbadodatkówmieszkaniowych
nagospodarstwo
2009
1352
2010
1194
2011
1079
2012
1090
2013
1127
2014
1066
2015
1087
2016
1138
2017
897
2018
894
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie danych GUS4
Jak pokazuje Rysunek 9, liczba wypłaconych gminnych dodatków mieszkaniowych w Żywcu stopniowo malała od
2009 roku. Według danych MOPS w 2018 roku wypłacono 401 dodatków mieszkaniowych i 461 zasiłków celowych,
wtym216zasiłkówcelowychnaopał.Pozadodatkiemmieszkaniowymistniejerównieżmożliwośćpobieraniadodatku
energetycznego.DaneMOPSpodają,żew2018rokuprzyznanojedendodatekenergetyczny.Taknikłaliczbaniewynika
jednak z braku potrzeb, ale z uwarunkowań prawnych, które muszą być spełnione, bowiem o dodatek energetyczny
mogą ubiegać się tylko te osoby, które:
•• Mają ustalone prawo do dodatku mieszkaniowego.
•• Są tą samą osobą, która widnieje na umowie sprzedaży energii elektrycznej, jak i na decyzji o przyznaniu
dodatku mieszkaniowego.
•• Zamieszkują w miejscu dostarczania energii elektrycznej.
Praktyka dnia codziennego pokazuje, że niełatwo jest spełnić wszystkie te warunki ze względu na nierzadko
skomplikowane sprawy związane z własnością lokalu.
Według danych za rok 2018, otrzymanych z MOPS w Żywcu dominującymi przyczynami korzystania z zasiłków przez
mieszkańców tego miasta było ubóstwo ekonomiczne, które dotknęło 648 rodzin. Wszystkich osób korzystających
zpomocyfinansowejbyło1369.Wwieluprzypadkachubóstwoekonomiczne,aczęstorównieżienergetyczne,wynika
z braku stałego zatrudnienia. Patrząc na dane statystyczne, należy z satysfakcją odnotować, iż stopa bezrobocia
w Żywcu systematycznie spada od 2012 roku, kiedy ponad 1600 osób było bez pracy. W 2018 roku bezrobotnych
było 648 osób, czyli dokładnie tyle samo, ile osób pobierających zasiłki z MOPS (Rys. 10.).
2 Z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4 Ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
3 Dokładna lista znajduje się na stronie http://www.mops-zywiec.pl/dodatki-mieszkaniowe-i-energetyczne, dostęp: 08.11.2019.
4 Bank Danych Lokalnych, GUS.
21. 19
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Rys.10. Zarejestrowane bezrobocie w Żywcu
0
300
600
900
1 200
1 500
1 800
Liczbaosóbbezrobotnych
2009
1366
2010
1468
2011
1511
2012
1670
2013
1595
2014
1302
2015
1130
2016
863
2017
687
2018
648
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS
Według danych GUS w 2017 roku stopa bezrobocia rejestrowego w Żywcu, czyli stosunek procentowy liczby
zarejestrowanych bezrobotnych do liczby osób w wieku produkcyjnym, wyniósł 6,5%5
(6,6% dla całej Polski), a jego
tendencja jest spadkowa.
Wnioski
•• Analiza dostępnych danych wskazuje na to, że głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza w Żywcu
jest sektor komunalny, a zwłaszcza indywidualne ogrzewanie niskogatunkowym paliwem i węglem
spalanym w nieefektywnych kotłach grzewczych. Główny nurt działań związanych z likwidacją smogu
powinien być skierowany przede wszystkim na eliminację indywidualnych źródeł ogrzewania, które
wykorzystują paliwo stałe i zastąpienie ich źródłami niskoemisyjnymi (kotły gazowe, pompy ciepła
współpracujące z instalacją fotowoltaiczną, sieć ciepłownicza).
•• Chociaż 68% budynków w Żywcu zostało ocieplonych, ich wskaźniki energetyczne są w większości
przypadków złe. Niepoprawnie wykonana termomodernizacja blokuje możliwości modernizacji
budynku na wiele lat z dwóch powodów. Po pierwsze, praktycznie nikt nie zdecyduje się na ponowne
przeprowadzenie tak dużej inwestycji w krótkim czasie po zakończeniu prac. Po drugie, złe rozwiązania
techniczne bardzo często blokują możliwość wykonania kolejnych etapów działań. Bez wsparcia
technicznego potencjalnych inwestorów wiedzą ekspercką oraz bez wprowadzenia odpowiednich
unormowań zjawisko to będzie miało coraz większą skalę. To m.in. skutek realizacji programu Czyste
Powietrze NFOŚiGW i wsparcia finansowego działań termomodernizacyjnych bez skutecznego
egzekwowania minimalnego efektu energetycznego i środowiskowego. Miasto Żywiec powinno
opracować program poprawy efektywności energetycznej budynków, mechanizmy finansowania
i podjąć działania edukacyjne.
•• Należywprowadzićnapoziomiekrajowymzmianywzakresieprzeciwdziałaniaubóstwuenergetycznemu.
Obecny system jest wadliwy, nie przynosi efektów i nie rozwiązuje problemów. Konieczne jest
stworzenie miejskiego ośrodka doradztwa energetycznego, który z jednej strony edukowałby
mieszkańców, z drugiej we współpracy z MOPS wspierał ubogich energetycznie.
•• Wskazane jest prowadzenie aktywności edukacyjno-informacyjnej dotyczącej sposobów oszczędzania
energii, w tym w szczególności niskokosztowych działań w gospodarstwach domowych. Wywiady
środowiskowe wskazują na brak wiedzy w tym zakresie.
5 https://www.polskawliczbach.pl
22. 20
9. Potencjał energetyczny miasta
System elektroenergetyczny
MiastoŻywieczaopatrywanejestwenergięelektrycznąpoprzezrozbudowanyukładprzesyłowychsiecinapowietrznych
wysokiego napięcia, sieci średniego napięcia oraz sieci niskiego napięcia i szereg stacji transformatorowych. Przez
teren miasta przebiegają linie Krajowego Systemu Energetycznego wysokiego napięcia relacji:
•• Komorowice — Żywiec, linia jednotorowa 110 kV.
•• Żywiec — Sporysz, linia jednotorowa 110 kV.
•• Zabłocie — Sporysz, linia jednotorowa 110 kV.
•• Węgierska Górka — Zabłocie, linia jednotorowa 110 kV.
•• Żywiec — Rajcza, linia jednotorowa 110 kV.
•• Szczyrk — Żywiec, linia jednotorowa 110 kV.
•• Tresna — Żywiec I i II, linia dwutorowa 30 kV.
Żywiec otrzymuje energię z rozdzielni (Głównych Punktów Zasilania) 110/30/15 kV:
•• GPZ Żywiec, 110/15 kV.
•• GPZ Sporysz, 110/15 kV.
•• GPZ Zabłocie, 110/15 kV.
Sieci 15 kV i 0,4 kV są dobrze rozwinięte. Występują głównie jako napowietrzne, a w centrum miasta również jako
kablowe.
System gazowniczy
Przez teren miasta przebiega sieć gazowa relacji Wapienica — Żywiec (gazociąg wysokoprężny DN300 PN 6,5 MPa),
z której pobierany jest gaz na potrzeby mieszkańców za pomocą stacji redukcyjno-pomiarowej Żywiec — Leśnianka.
Długość czynnej sieci gazowej na terenie miasta wynosi 107,5 km, zaś liczba czynnych podłączeń do budynków to
2341 sztuk. Gaz do ogrzewania mieszkań w 2013 roku wykorzystywało 1140 gospodarstw domowych. Szacuje się, że
obecne zużycie gazu ziemnego wynosi 6 mln m3
rocznie. W przemyśle natomiast było to 12,5 mln m3
w analogicznym
okresie. Należy podkreślić, że sieć gazowa pokrywa miasto w znacznie większym stopniu niż sieć ciepłownicza. Istnieją
jednak obszary z rozproszoną zabudową domków jednorodzinnych (Sporysz, Kocurów), które są jeszcze pozbawione
jakichkolwiek sieci i gdzie przyśpieszenie inwestycji gazowych mogłoby być bodźcem do zlikwidowania niskiej emisji
z lokalnych kotłowni opalanych węglem.
System ciepłowniczy oraz lokalne źródła ciepła
PodstawowymźródłemciepłajestciepłowniakomunalnaMZECEkotermwŻywcuobsługującaterenymiastapołożone
po prawej stronie rzeki Soły (Rys. 11.).
W ciepłowni zainstalowane są kotły:
•• WR-25 (19,8 MW) - rok budowy 1987 (modernizacja 1994) - praca w sezonie grzewczym,
•• WR25/20-M (22,0 MW) - rok budowy 1985 (modernizacja 2009) - praca w sezonie grzewczym,
•• WR-10 (11,63 MW) - rok budowy 1983 - zimna rezerwa,
23. 21
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
•• KRm 1,0 (1,1 MW) - rok budowy 2009 - praca latem,
•• WCO-80 (1,1 MW) - rok budowy 1980 - rezerwa.
Moc zamówiona na 31.12.2018 roku wynosiła 38,38 MW.
Spółkaposiadapozwoleniezintegrowaneispełniabieżącenormyemisjizanieczyszczeńdopowietrza.Niemniejczekają
ją znaczące wydatki inwestycyjne związane z dostosowaniem poziomu emisji do wymogówDyrektywy MCP w sprawie
ograniczenia emisji ze średnich obiektów energetycznych6
. Sprzedaż energii cieplnej dla odbiorców to 207,5 TJ (w tym
c.o. 192,6 TJ). Zakład na potrzeby własne zużywa ok 4,8 TJ, a straty przesyłu wynoszą ok. 19,7 TJ. Ciepło wytwarzane
jest z węgla kamiennego, którego zużywa się około 12 tys. ton rocznie. Emisja CO2
wynosi średnio 25,2 tys. ton na rok.
Sieć ciepłownicza ma długość 27,75 km, z czego 7 km to rurociągi preizolowane oraz 7,3 km w technologii TwinPipe.
Odcinki najstarsze, pochodzące z lat 60., są sukcesywnie wymieniane na preizolowane. Zakład jest ciepłownią, lecz
produkuje również energię elektryczną z instalacji fotowoltaicznej o mocy maksymalnej 60 kWp, która w części
zaspokaja jego potrzeby własne.
Rys. 11. Sieć gazowa i ciepłownicza w Żywcu
Źródło: KAPE S.A.
6 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza
ze średnich obiektów energetycznego spalania.
24. 22
Alternatywne źródła energii dla celów grzewczych
Ciepłownia Ekoterm oraz indywidualne gospodarstwa domowe zużywają rocznie do ogrzewania około 52 tys. ton
węgla, nierzadko bardzo niskiej jakości (w indywidualnym ogrzewaniu). Dążąc do poprawy czystości powietrza, należy
zwiększyć wykorzystanie źródeł energii nisko bądź zeroemisyjnych np. odnawialnych. Na terenie miasta pojawiają się
jużpierwszeprosumenckieźródłaenergiiodnawialnej,takiejakkolektorysłoneczne,panelefotowoltaicznesprzężone
z pompami ciepła lub same pompy ciepła (przydatne w miejscach, gdzie nie ma sieci ciepłowniczych lub gazowych) oraz
termiczne kolektory słoneczne. W okresie 2007–2014 zainstalowano 408 zestawów solarnych o powierzchni 1689
m2
oraz 29 pomp ciepła. Jeżeli odniesiemy te liczby do sumy domów jednorodzinnych (6018), to widzimy, że jesteśmy
dopiero w punkcie startowym transformacji ciepłowniczej w Żywcu.
W dalszej części rozdziału przedstawiamy potencjał teoretyczny i techniczny (czyli opłacalny ekonomicznie) źródeł
energii odnawialnej, które mogłyby być wykorzystane jako alternatywa dla obecnie spalanych paliw.
•• Biomasa
Biomasa leśna, będąca odpadem z procesów gospodarczych, jest paliwem, które warto rozważyć do
wykorzystaniawdużychjednostkachspalania,np.wciepłowniEkoterm.Jakwskazująanalizy,potencjał
techniczny biomasy leśnej, znajdującej się w racjonalnej odległości od Żywca, przewyższa obecnie
produkcję ciepła spółki Ekoterm. Choć trzeba mieć na uwadze kryterium zrównoważonej produkcji
biomasyifakt,żelasypełniąinneważnefunkcjeprzyrodnicze(odretencjiwodypopochłanianieCO2
).
Możliwości pozyskania biomasy w przyszłości mogą się zmniejszyć, pomimo że wskaźnik zalesienia
regionu jest wysoki (51,7%). Biomasa pochodząca ze słomy też może być atrakcyjnym paliwem dla
kotłów ciepłowniczych. Jej potencjał techniczny jest mniejszy niż w przypadku biomasy leśnej, tym
niemniej może być dodatkowym wsparciem energetycznym spółki Ekoterm.
•• Geotermia
Powiat żywiecki posiada nieznaczny potencjał energii geotermalnej przy temperaturach rzędu
30°C,cozdecydowanieniewystarczydlazasileniawiększejinstalacji.Potencjałteoretycznywynosi
0,5 MW, a energii cieplnej 15,7 TJ/rok. Przykładem wykorzystania geotermii na terenie powiatu
żywieckiego są prywatne i gminne instalacje pomp ciepła, które ogrzewają budynki mieszkalne
wsezoniezimowym.Niezależnieodfaktu,iżŻywiecniemaznaczącegopotencjałurozwojugłębokiej
geotermii, wykorzystanie płytkiej geotermii z zastosowaniem pomp ciepła jest możliwe.
•• Biogaz
Biogazownia to stabilne i pewne źródło energii cieplnej i elektrycznej, gdyż jest ona wytwarzana
w trybie ciągłym przez 90% czasu w ciągu roku, choć zależy to od podaży substratu. Na terenie
powiatu żywieckiego potencjał teoretyczny pochodzący z biogazu rolniczego ma wartość 5,4 MW.
Potencjałtechnicznyszacujesięna1900MWh/rokenergiielektryczneji3,3TJ/rokcieplnej.Wgminie
Żywiecwykorzystywanyjestbiogazzeskładowiskaodpadów.Istniejerównieżmożliwośćużywania
biogazu z oczyszczalni ścieków.
•• Energia słoneczna
Natereniepowiatużywieckiegoistniejewysokipotencjałenergetycznypochodzącyz promieniowania
słonecznego. Natężenie promieniowania wynosi tu pomiędzy 950 a 1250 kWh/m2
* rok.
Na podstawie specyfikacji dostępnych w Polsce kolektorów i certyfikatów przyjęto średni uzysk
cieplny na poziomie 500 kWh/m2
* rok.
•• Gospodarka odpadami
Odpady komunalne są zbierane przez wyspecjalizowane przedsiębiorstwa i wywożone głównie
na składowisko odpadów komunalnych w Żywcu przy ul. Kabaty prowadzone przez spółkę Beskid.
W większości są one gromadzone w kwaterach w sposób zmieszany. W poszczególnych gminach
powiatuzorganizowanymsystememzbieraniaodpadówkomunalnychjestobjętychod64%do 100%
mieszkańców.Pozatymwpowiecieprowadzisięselektywnązbiórkęodpadówwielkogabarytowych,
25. 23
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
niebezpiecznych, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, budowlano–remontowych,
opon itp. Wyniki segregacji odpadów komunalnych w gminie Żywiec przedstawia Rysunek 12.
Istniejemożliwośćenergetycznegowykorzystaniaodpadówprzekształconychwpaliwoalternatywne,
które składa się z wysegregowanych i rozdrobnionych frakcji palnych powstałych z nieszkodliwych
odpadów(tzw.RDF).SpalanieRDFspełnianormyemisjiokreślonewRozporządzeniuMinistraŚrodowiska
w sprawie standardów emisyjnych. Wartość opałowa RDF zazwyczaj zawiera się w przedziale 12–18
GJ/tona. Spółka Beskid szacuje potencjał roczny RDF na poziomie do 8 tys. ton z miasta (do 22 tys.
tonwcałympowiecie).Obecnetechnologiepozwalająnaefektywnewykorzystanietegopaliwabez
wpływu na środowisko naturalne, pod warunkiem zachowania wysokiego poziomu technicznego
instalacji.Przygotowującsiędoinwestycjinależynietylkokłaśćdużynacisknaaspektyśrodowiskowe,
alerównieżdobrzezbilansowaćprzyszłąpodażRDFabyuniknąćryzykaprzewymiarowaniainstalacji
i pracy z ograniczoną mocą ze względu na brak paliwa. Może to negatywnie wpłynąć na przyszłą
rentowność projektu. Dodatkowo należy też pamiętać o polityce Unii Europejskiej zmierzającej do
minimalizacji strumienia wytwarzanych odpadów.
Rys. 12. Ilość poszczególnych frakcji odpadów komunalnych w 2018 roku w gminie Żywiec
SZKŁOPLASTIKPUSZKI PAPIER ZMIESZANE POPIÓŁ BALASTORGANICZNE
0
2 000
4 000
8 000
6 000
ton
543
190,06 102
1 030
1 947
6 030
2 967
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie danych uzyskanych od Beskid Żywiec Sp. z.o.o.
•• Energia wiatru
Żywiec znajduje się na granicy dwóch stref energetycznych wiatru, tj. III — dość korzystnej i IV —
korzystnej,wktórychenergianawysokości10mwahasięod500do1000kWh/m2
,zaśnawysokości
30 m od 750 do 1500 kWh/m2
. Beskid Śląski wyróżnia się wzmożonymi prędkościami wiatru —
średnie roczne przekraczają tu 4m/s7
. W ramach niniejszej analizy nie przewiduje się możliwości
lokalizowania w okolicach Żywca inwestycji w farmy wiatrowe w celu produkowania energii dla
celów grzewczych ze względu na ciągle jeszcze wysokie koszty tej technologii.
•• Energia wody
Na terenie powiatu żywieckiego funkcjonują dwie elektrownie wodne wchodzące w skład Zespołu
ElektrowniWodnychPorąbka–Żar:ElektrowniaSzczytowo-PompowaPorąbka–Żaromocy500/540
MW, położona w Międzybrodziu Bialskim w obrębie kaskady rzeki Soły oraz Elektrownia Tresna
o mocy 21 MW w Tresnej. Potencjał teoretyczny energetyki wodnej na terenie powiatu wynosi
828 kW, zaś potencjał techniczny to 461 kW. Ze względu na znikomy potencjał hydroenergetyki
oraz znaczące nakłady inwestycyjne w tej analizie nie przewiduje się wykorzystania energii cieków
wodnych dla celów grzewczych.
7 Na podstawie Zasoby energii wiatru przedstawia mapa, autorstwa prof. Haliny Lorenc z IMGW.
26. 24
Tab. 2. Zbiorcze zestawienie ilościowe dostępnych rodzajów energii pierwotnej, które mogą być
wykorzystane dla celów grzewczych mieszkańców Żywca
Rodzaj OZE
Potencjał teoretyczny Potencjał techniczny
Moc
(MW)
Energia
w paliwie
(TJ/r)
Moc
(MW)
Energia cieplna
(TJ/r)
Energia
elektryczna
(MWh)
Biomasa leśna 4167 9000 61 430 -
Biomasa rolna (słoma) 210 1476 7 49,9 -
Geotermia 0,5 15,7 0,5 4,3 -
Biogaz rolniczy 5,4 172 0,6 3,2 -
Biogaz oczyszczalni ścieków 0,8 24,2 0,4 2,3 1,5
Biogaz składowiskowy 6,3 199 0,2 1,1 700
Paliwo alternatywne RDF 7,5 216 5 150 -
Energia słoneczna - 975 kWh/m2
* r - 170 GJ/m2
* r 170 kWh/m2
* r
Źródło: Program wykorzystania odnawialnych źródeł energii na terenach nieprzemysłowych województwa śląskiego oraz Program Ochrony
Środowiska dla Powiatu Żywieckiego, https://www.slaskie.pl/images/oze/oze_2.pdf
Zużycie energii na ogrzewanie budynków i cele sanitarne
W ramach niniejszego projektu poddano audytowi budynki mieszkalne, usługowe i użyteczności publicznej. Obiekty
podzielononakilkatypówwzależnościodpełnionejfunkcji.Tabela3przedstawiazestawieniebudynkóworazwielkość
zużycia energii. Opracowana, przez autorów raportu baza danych zawiera również informacje o wykorzystywanych
źródłachciepła,copozwoliłonawyliczeniekosztówogrzewaniaorazefektówśrodowiskowych.Wynikianalizyzostały
zaprezentowane w dalszej części niniejszego dokumentu.
Tab. 3. Liczba budynków w Żywcu według funkcji użytkowej i zużycie energii do ogrzewania
Funkcja budynku Liczba budynków Zużycie energii (TJ)
Udział w zużyciu
energii (%)
Mieszkalny jednorodzinny 6018 1096 69,9
Mieszkalny wielorodzinny 257 205 13,0
Handlowo-usługowy 640 107 6,9
Oświaty, nauki i kultury lub budynek sportowy 116 90 6,0
Biurowy 126 32 2,0
Zakład opieki medycznej 29 18 1,0
Szpital 6 15 1,0
Ciepłownia węglowa Ekoterm - 4 0,2
SUMA 7192 1 567 100
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A.
Jak wynika z analiz, w rozpatrywanej grupie obiektów około 82% energii zużywanej jest w budynkach mieszkalnych.
Podstawowymźródłempaliwawykorzystywanegodlacelówgrzewczychjestwęgiel,któregowŻywcuspalasięrocznie
około 52 tys. ton, z czego 40 tys. ton w indywidualnych gospodarstwach domowych i 12 tys. ton w ciepłowni Ekoterm.
Na drugim miejscu jest gaz, którego zużywa się około 6 mln m3
rocznie. Energia elektryczna jest wykorzystywana
w wielu domach do podgrzewania ciepłej wody użytkowej oraz do napędu pomp w obiegach centralnego ogrzewania.
Rysunek 13 przedstawia strukturę zużycia energii pierwotnej przez analizowane budynki.
27. 25
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Rys. 13. Struktura zużycia energii w Żywcu według źródła ciepła oraz zużycie w grupach odbiorców
Zużycieenergii(TJ)
BIUROWY HANDLOWO-
-USŁUGOWY
SZPITAL
LUB ZAKŁAD
OPIEKI MEDYCZNEJ
MIESZKALNY OŚWIATY,
NAUKI I KULTURY
LUB BUDYNEK SPORTOWY
GAZ SIEĆ CIEPLNAWĘGIEL
1 200 000
1 000 000
800 000
600 000
400 000
200 000
0
KOTŁY WĘGLOWE
70%
KOTŁY GAZOWE
14%
SIEĆ CIEPLNA (WĘGIEL)
13%
ENERGIA EL.
(C.W.U + POMPOWANIE)
3%
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A.
Natomiast tabela 4 przedstawia bardziej szczegółowe dane ilościowe obrazujące strukturę zużycia i ilości, a także
wielkość mocy zainstalowanej według paliwa w budynkach w Żywcu.
Tab. 4. Wielkość zużycia energii na ogrzewanie i wielkość mocy zainstalowanej według paliwa
Paliwo Zużycie energii (TJ)
Zużycie w jednostkach
naturalnych
Moc zainstalowana
(MW)
Uwagi
Węgiel 1097 40 tys. ton 135
Ogrzewanie
indywidualne
Węgiel 288 12 tys. ton 55 Ciepłownia miejska
Gaz 219 6 mln m3
28
Ogrzewanie
indywidualne
Energia elektryczna 44 12 GWh -
Przygotowanie c.w.u.
i energia pomocnicza
Biomasa n/d Niewielkie ilości -
Ogrzewanie
indywidualne
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A.
28. 26
Mapa miasta przedstawiona na Rysunku 14 obrazuje rozmieszczenie źródeł ciepła wykorzystujących paliwo węglowe
oraz gazowe, a także budynki zasilane z sieci ciepłowniczej. Jak widać, sieć gazowa jest bardzo rozbudowana, co daje
możliwość podłączenia większości obiektów korzystających obecnie z węgla.
Rys. 14. Źródła ciepła budynków według rodzaju energii pierwotnej
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A.
Emisja zanieczyszczeń
Ze względu na przeważający udział paliw stałych w ciepłownictwie indywidualnym oraz względnie mały udział ciepła
sieciowego, w Żywcu przeciętnie emitowanych jest znacznie więcej pyłów zawieszonych, niż wynosi średnia dla całego
kraju. Na kolejnym wykresie przedstawiono porównanie rocznej emisji zanieczyszczeń w przeliczeniu na mieszkańca
Żywca i Polski.
29. 27
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Rys. 15. Porównanie rocznej emisji zanieczyszczeń z ogrzewania w przeliczeniu na mieszkańca*
kg/mieszkaniec/rok
ROCZNA EMISJA CO2
NA MIESZKAŃCA ŻYWCA
ROCZNA EMISJA CO2
NA MIESZKAŃCA POLSKI
PYŁY
14
4 3 3
30
5
53
40
NOX
SOX
CO
POZIOM EMISJI PRZEZ MIESKAŃCA ŻYWCA POZIOM EMISJI PRZEZ MIESZKAŃCA POLSKI
60
50
40
20
30
10
0
3,6 t CO2
1,8 t CO2
Źródło: Żywiec — pracowanie własne KAPE S.A.; Polska —KOBiZE, Krajowy bilans emisji 2015–2016
*Emisja CO2
— emisja sektora ciepłownictwa (indywidualnego i sieciowego) w przeliczeniu na mieszkańca
Trzeba zwrócić uwagę na fakt, że sytuacja w Żywcu jest jeszcze gorsza, niż wynikać może z powyższego rysunku.
Istotna jest nie tylko emisja lokalna, ale rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń. Jak opisaliśmy wcześniej, położenie
Żywca w kotlinie utrudnia ich przewiewanie.
Rys. 16. Roczna całkowita emisja zanieczyszczeń z ogrzewania budynków w Żywcu
SOX
(TON) NOX
(TON) CO (TON) PYŁY ZAWIESZONE (TON) BaP (KG) CO2
(TON X 100)
KOTŁY WĘGLOWE KOTŁY GAZOWE CIEPŁOWNIA WĘGLOWA
200
0
400
600
800
1 000
1 200
1 400
1 600
1 800
ton/rok,kg/rok,tonx100/rok
968
1 702
0,1
83
454
530
700
9 2 0,02 0
115
6
252
34 13 1
111
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie danych KOBiZe i spółki Ekoterm
Indywidualne kotły węglowe, zainstalowane głównie w budynkach jednorodzinnych, emitują przeważającą ilość
zanieczyszczeńpowietrza.Należydodatkowozwrócićuwagęnato,żenormydlakotłówwęglowychwykorzystywanych
doogrzewaniagospodarstwdomowychobowiązujądopieroodniedawna.WiększośćzobecnieeksploatowanychwPolsce
kotłówtojednostkipozaklasowe,któreniespełniajążadnychnormicharakteryzująsiębardzoniskąsprawnością(ok.50%).
Zwiększa to zużycie paliwa i koszty ogrzewania, wobec czego naturalną reakcją mieszkańców bywa poszukiwanie coraz
tańszych, a zatem i coraz gorszych paliw do ogrzewania domów, degradujących środowisko naturalne. Kolejny rysunek
obrazujekoncentracjęemisjikancerogennegobenzopirenupochodzącegozindywidualnychźródełogrzewaniawŻywcu.
30. 28
Rys. 17. Mapa emisji benzopirenów z budynków w Żywcu
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie danych otrzymanych od UM w Żywcu oraz WMS: http://tile.openstreetmap.org
Koszty ogrzewania
Rocznie mieszkańcy Żywca płacą za ogrzewanie około 62
mln zł, z czego 48% stanowi koszt ciepła pochodzącego
z węgla spalanego w indywidualnych źródłach. Istnieje duże
prawdopodobieństwo,żeudziałtegokosztubędziewzrastałze
względunawycofywaniezesprzedażydetalicznejwęglaoniskich
parametrach na rzecz droższego węgla wysokokalorycznego.
Dodatkowo, będzie też wzrastać cena ciepła sieciowego
w wyniku rosnących kosztów uprawnień do emisji CO2
, które
musi zakupić spółka Ekoterm oraz nakładów inwestycyjnych
związanych z dalszą instalacją urządzeń ochrony środowiska,
dostosowywanychdozaostrzanychnormemisjizanieczyszczeń.
GdyspojrzymynastrukturękosztówpaliwgrzewczychwŻywcu,
pojawiają się pytania: jaka jest alternatywa? Jakie inne źródła
energii warto zastosować, aby obniżyć koszty ogrzewania,
które muszą ponosić gospodarstwa domowe? Odpowiedzi na
nie przynosi Rysunek 19 przedstawiający jednostkową cenę ciepła dla różnych technologii oraz Rysunek 20, który
obrazuje roczny koszt ogrzewania statystycznego budynku jednorodzinnego zasilanego z różnych źródeł energii.
Rys. 18. Roczne koszty ogrzewania
w Żywcu w podziale na źródła energii
(mln zł)
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A.
WĘGIEL
30 MLN ZŁ
MIEJSKA CIEĆ
CIEPŁOWNICZA
18 MLN ZŁ
ENERGIA
ELEKTRYCZNA
6 MLN ZŁ
GAZ
8 MLN ZŁ
31. 29
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Rys. 19. Jednostkowa cena ciepła dla różnych technologii grzewczych
(z uwzględnieniem strat systemu grzewczego)
Zł/GJ
0
20
40
60
80
100
120
140
160
180
ENERGIA
ELEKTRYCZNA
Z SIECI
153
88
57
38 28
27
SIEĆ
CIEPLNA
POWIETRZNA
POMPA CIEPŁA
KOCIOŁ
GAZOWY
KOCIOŁ
WĘGLOWY
POWIETRZNA
POMPA CIEPŁA
+ FOTOWOLTAIKA
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie danych KOBiZE i spółki Ekoterm
W wyliczeniach przyjęto uśrednioną wartość zużycia energii końcowej Ek = 255 kWh/(m2
/rok) oraz rzeczywistą sprawność
energetyczną urządzeń grzewczych.
Z wykresu wynika, że ogrzewanie grzejnikami elektrycznymi jest najdroższe, a mimo to proponuje się je dla budynków
oniskichpotrzebachenergetycznych,zewzględunaznacznieniższekosztyinwestycyjnezwiązanezzakupemiinstalacją
urządzeń.Kosztyogrzewaniagazem,jakiwęglemnieróżniąsięażtakbardzo,jakzwykłosięuważać.Wynikatozwysokiej
sprawności nowych kondensacyjnych kotłów gazowych, stosunkowo niskiej ceny gazu oraz rosnącego kosztu spalania
węgla.Wanalizieprzyjęliśmycenęwysokokalorycznegowęglaenergetycznegospełniającegonowezaostrzonenormy.
W przypadku wykorzystania węgla niskiej jakości cena ciepła jest oczywiście niższa. Nie przedstawiamy jej wielkości,
ze względu na prawny zakaz spalania paliw niskogatunkowych.
Rys. 20. Roczny koszt ogrzewania wolnostojącego budynku jednorodzinnego (powierzchnia użytkowa 150 m2
)
Zł/GJ
2 000
0
6 000
10 000
14 000
18 000
16 000
12 000
8 000
4 000
20 000
ENERGIA
ELEKTRYCZNA
SIEĆ
CIEPLNA
POWIETRZNA
POMPA CIEPŁA
KOCIOŁ
GAZOWY
KOCIOŁ
WĘGLOWY
POWIETRZNA
POMPA CIEPŁA
+ FOTOWOLTAIKA
18 558
10 698
6 873
4 555
3 351 3 254
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie danych KOBiZe i spółki Ekoterm
Wyliczenie dla zużycia energii końcowej Ek = 255 kWh/(m2
/rok).
32. 30
Koszt ogrzewania nie uwzględnia nakładów inwestycyjnych
Analizyipraktykawskazująnato,żenajbardziejatrakcyjnąopcjąjestogrzewanieprzypomocypompyciepławspieranej
panelem fotowoltaicznym. Niestety barierą w stosowaniu tej technologii jest relatywnie wysoki nakład inwestycyjny,
wobec czego potrzebne są mechanizmy wsparcia w postaci dotacji do zakupu instalacji lub dedykowanych taryf na
energięelektryczną.Kolejnymitechnologiami,którepozwalająnauzyskaniezbliżonychkosztówogrzewania,sąkotłyna
gaz i węgiel. Biorąc jednak pod uwagę dostępność na rynku tylko kotłów piątej generacji, ich złożoność technologiczną
przekładającą się na cenę sprzedaży oraz konieczność stosowania wysokogatunkowych paliw (np. typu „ekogroszek”),
gaz zaczyna być korzystniejszy, zwłaszcza gdy do ogrzewania zostanie zastosowany gazowy kocioł kondensacyjny. Na
tle opisanych źródeł ciepła koszt ogrzewania przy użyciu sieci miejskiej nie wygląda ekonomicznie. Jest to poważne
wyzwaniedlaspółkiEkoterm—takzmodernizowaćparkwytwórczy,żebycenaciepłastałasiękonkurencyjnarynkowo.
Piszemy o tym więcej w rozdziale poświęconym kierunkom rozwoju spółki Ekoterm.
Koszty zewnętrzne związane z ogrzewaniem budynków w Żywcu
Koszty zewnętrzne (czyli m.in. zdrowotne) są to koszty, jakie społeczeństwo musi ponieść na skutek zwiększonej
zachorowalności i szkód środowiskowych spowodowanych obecnością w atmosferze zanieczyszczeń powietrza.
W niniejszej analizie korzystaliśmy z konserwatywnej metody ExternE, która pozwala na skwantyfikowanie kosztu
związanegozjednostkowąemisjąpodstawowychsubstancjiszkodliwych(SOx
,NOx
,PM,BaP)wobszarachzamieszkanych.
Obliczone koszty zostały dostosowane do polskich warunków. Dla określenia wpływu ciepłownictwa na klimat
wykorzystanowartościjednostkowychkosztówśrodowiskowychzanieczyszczeń,pochodzącychzmetodologiiExternE.
Ze względu na opisane wcześniej cechy charakterystyczne Żywca (położenie w kotlinie, słabe przewietrzanie, wysoka
emisjazeźródełwęglowychwmieścieigminachościennych,atakżeobecnośćsztucznegozbiornikawodnego)przyjęto
mnożnikdlakosztówzewnętrznychwwysokości2.WprzypadkuŻywcakumulacjanegatywnychczynnikówuzasadniania
wprowadzenie tej modyfikacji, żeby otrzymać urealnione wyniki. Tabela 5 przedstawia wartości jednostkowe kosztu
zewnętrznego oraz ich wartość roczną ponoszoną przez mieszkańców Żywca.
Tab. 5. Zewnętrzne koszty zdrowotne ponoszone w wyniku emisji zanieczyszczeń z ogrzewania
budynków w Żywcu
Emitowany związek
Koszt jednostkowy
(zł/kg)
Koszt roczny dla Żywca
(mln zł)
CO2
0,1 6
CO 0,0 -
NOX
58,6 8
SOX
62,5 71
PM2.5 220,3 48
PM10 10,4 4
BaP 4,5 0,003
SUMA - 137
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie metodyki ExternE dotyczącej szacowania kosztów zewnętrznych
powodowanych przez punktowe źródła emisji zanieczyszczeń
Koszty zewnętrzne zanieczyszczenia powietrza dla mieszkańców Żywca wynoszą 137 mln zł rocznie i są ponad
dwukrotnie wyższe niż koszty ogrzewania. Należy podkreślić, że są to ostrożne dane, ponieważ nie biorą pod uwagę
innych czynników takich jak np. spadająca atrakcyjność turystyczna miasta. Mimo że wątpliwości budzi zawsze próba
wyceny finansowej zdrowia lub życia ludzkiego, należy pamiętać o realnym istnieniu tego kosztu.
33. 31
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Wnioski
•• Żywiec posiada duży potencjał nisko- i zeroemisyjnej energii pierwotnej. Dostępne źródła odpadowej
biomasy leśnej i rolnej mogą całkowicie odpowiedzieć na potrzeby ciepłowni Ekoterm. Sieć gazowa
jest dobrze rozwinięta w całym mieście, a pokrywa zaledwie 14% strumienia energii wykorzystywanej
do celów grzewczych.
•• Koszt ogrzewania budynków mieszkalnych wynosi 62 mln zł, z czego 30 mln zł to koszt węgla. Biorąc
pod uwagę nowe regulacje krajowe i zakaz sprzedaży węgla niskogatunkowego dla celów grzewczych,
koszt ogrzewania węglem wyższej jakości będzie większy niż koszt ogrzewania przy pomocy gazu
spalanego np. w wysokosprawnych piecach kondensacyjnych.
•• Najmniejszy koszt zmienny indywidualnego ogrzewania zapewnia zabudowa pompy ciepła wspomaganej
instalacją fotowoltaiczną. Barierą w wykorzystaniu tej technologii jest nakład inwestycyjny, który może
być zredukowany poprzez bezzwrotne dotacje do ceny zakupu urządzenia.
•• Emisje gazów, pyłów oraz CO2
z ogrzewania budynków w Żywcu wielokrotnie przewyższają średnie
krajowe. W przypadku tlenków siarki — sześciokrotnie. To efekt powszechnego stosowania niskiej
jakości węgla do ogrzewania domów.
•• Koszty zdrowotne, które są efektem zanieczyszczenia powietrza w mieście, wynoszą 137 mln zł. Oznacza
to, że każdy z mieszkańców Żywca ponosi roczny koszt w wysokości około 4 tys. zł w wyniku wydatków
na poprawę jakości zdrowia oraz utraconych przychodów bezpośrednich i pośrednich z budżetu miasta.
10. Kierunki działań modernizacyjnych
10.1. Niskoemisyjne budynki mieszkalne
Poprawajakościpowietrzaoznacza,żewiększośćbudynkówjednorodzinnychwŻywcupowinnaprzejśćnaogrzewanie
gazowe lub pompy ciepła. Poniżej przedstawiono ekonomię takiego działania.
W trakcie inwentaryzacji budynków w Żywcu przeprowadzono szereg audytów energetycznych w celu lepszego
oszacowania nakładów niezbędnych do likwidacji źródeł niskiej emisji oraz zaproponowania strategii działań. Tabela
6 zawiera wyniki audytów dwóch z jedenastu budynków, które poddano szczegółowemu badaniu. Przeprowadzając
termomodernizację i instalując efektywne źródła ciepła (np. pompy ciepła lub gazowy kocioł kondensacyjny), można
osiągnąć bardzo wysokie oszczędności w zużyciu energii, dochodzące nawet do 83%. Przekłada się to na istotne
ograniczenie miesięcznego kosztu ogrzewania. Jednak ze względu na znaczne nakłady inwestycyjne całość wydatków
zwrócisiępookoło20latach.Zatozdecydowaniespadnązewnętrznekosztyzdrowotneponoszoneprzezmieszkańców
miasta. Biorąc pod uwagę korzyści społeczne, które płyną z wymiany źródła ciepła, uzasadnionym jest udzielenie
pomocy publicznej gospodarstwom domowym podejmującym się realizacji tego typu działań modernizacyjnych.
W planowaniu transformacji energetycznej kluczowa rola przypada państwu i regulacjom. Istotne jest nie tylko
wprowadzenie legislacji, która przeniesie koszty zewnętrzne do ceny ciepła, ale również wdrożenie odpowiednich
mechanizmówfinansowaniam.in.pożyczekidotacjiorazmodelibiznesowych(np.typuESCO,gdzieusługienergetyczne
spłacane są oszczędnością energii). Przedsiębiorstwa ciepłownicze, w tym np. spółka Ekoterm w Żywcu, powinny
mocniej angażować się w instalację pomp ciepła i paneli fotowoltaicznych w budynkach indywidualnie ogrzewanych
i oferować wieloletnią dostawę ciepła z tych urządzeń wraz z obsługą i serwisem. Oprócz poprawy jakości powietrza
działanietakieniesiezesobąszeregkorzyści.Spółkaciepłowniczarozwijanowądziałalnośćbiznesową(usługakomfortu
cieplnego) oraz zwiększa strumień energii cieplnej ze źródeł odnawialnych, do czego będzie prawnie zobowiązana
przez legislację krajową (w wyniku implementacji zaktualizowanej Dyrektywy OZE).
34. 32
Tab. 6. Zestawienie wyników dla wybranych jednorodzinnych budynków mieszkalnych w Żywcu
przed i po modernizacji
Budynek A Budynek B
Przed Po Przed Po
Zużycie energii końcowej (GJ) 252 79 173 15
Wskaźnik zużycia energii (kWh/m2
* rok) 411 103 301 0
Oszczędność energii (%) 69% 83%
Nakład inwestycyjny (zł) 135 667 160 367
Prosty okres zwrotu (lata) 23,0 25,8
Emisja CO2
(tony CO2
/rok) 24,6 4,5 18,7 -
Źródło ciepła — rodzaj paliwa węgiel gaz węgiel PC+PV
Miesięczny koszt ogrzewania (zł/m2
) 5,32 1,74 3,57 0*
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A.
PC — pompa ciepła, PV — panel fotowoltaiczny
*Panel fotowoltaiczny dostosowany do powietrznej pompy ciepła w sposób pozwalający na wykorzystanie energii z fotowoltaiki
wraz z odbiorem 80% z niej z sieci (według Ustawy o prosumentach), co pozwoli na uzyskanie zerowych kosztów zmiennych.
Dokonując modernizacji budynku, trzeba dokładnie przeliczyć zakres prac i oczekiwane skutki w postaci oszczędności
energii. Jeżeli inwestor dysponuje ograniczonymi funduszami, należy skoncentrować się w pierwszej kolejności na
działaniach przynoszących największy efekt energetyczny, a dalsze prace wykonać w kolejnym kroku. Rysunek 21
pokazuje zależność zużycia energii wraz ze wzrostem nakładów na termomodernizację. Jak widać, na początku
spadek zużycia energii jest znaczny, lecz po osiągnięciu pewnego punktu „nasycenia” kolejne wydatki inwestycyjne
nie przynoszą już tak dużej poprawy efektywności energetycznej budynku. W praktyce doświadczony audytor potrafi
wskazaćnajbardziejoptymalnywariantkażdejmodernizacji,będący,jegozdaniem,złotymśrodkiemmiędzynakładami
finansowymi, uzyskanymi oszczędnościami oraz czasem zwrotu inwestycji.
Rys. 21. Wykres zużycia energii końcowej audytowanych budynków jednorodzinnych w zależności od
nakładów na modernizację
Zużycieenergiikońcowej(GJ)
0
50
100
150
200
250
300
350
50 0000 100 000 150 000 200 000 250 000 300 000 350 000
Nakłady na termomodernizację (zł)
BUDYNEK JEDNORODZINNY A BUDYNEK JEDNORODZINNY B BUDYNEK JEDNORODZINNY C
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. na podstawie przeprowadzonych audytów energetycznych
Z kolei Rysunek 22 obrazuje szacunkową wartość rynkową grup robót modernizacyjnych oraz strumienie strat energii
cieplnej.Tauproszczonailustracjapozwalanawyciągnięciewnioskówcodooptymalnychkierunkówdziałańzwiązanych
z ociepleniem budynku, które przyniosą największy efekt energetyczny w stosunku do wydatkowanych środków.
35. 33
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Rys. 22. Koszt prac modernizacyjnych dla budynku jednorodzinnego (zł) i struktura strat energii (%)
CO 21 400 ZŁ
30-40%
DACH 42 200 ZŁ
10-15%
ŚCIANY 37 700 ZŁ
15-20%
OKNA 18 500 ZŁ
DRZWI 6 500 ZŁ
20-25%
PODŁOGI 15 000 ZŁ
5-10%
CWU 3 600 ZŁ
5%
SUMA 144 900 ZŁ
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A.
10.2. Warianty modernizacji MZEC Ekoterm
WramachprzeprowadzonychanalizspółkiciepłowniczejEkotermopracowanotrzywariantyjejmodernizacjiróżniące
się strukturą źródeł energii pierwotnej. Naczelnym założeniem przy doborze źródeł wytwórczych było osiągniecie
statusu efektywnego systemu ciepłowniczego poprzez zwiększenie udziału energii odnawialnej i energii pochodzącej
z kogeneracji do poziomu powyżej 50%. Drugim istotnym warunkiem było przyjęcie zasady, że po modernizacji cena
ciepłabędzieniższaniżwprzypadkuutrzymaniaobecnejstrukturyurządzeńwytwórczych.Ponadtozałożonoczasowe
pozostawienie kotłów węglowych jako jednostek szczytowych. Pozwala to na ograniczenie wydatków inwestycyjnych
doroku2030.Tymniemniejwdalszejperspektywienależyrozważyćeliminacjętychjednostekizastąpienieichźródłami
OZE wspieranymi przez sezonowy akumulator ciepła. Dzięki tej inwestycji zmniejszone zostanie ryzyko wzrostu ceny
ciepła w wyniku dalszego zaostrzania polityki środowiskowej i klimatycznej w Polsce. Moc jednostek, które zastąpią
kotły węglowe po 2030 roku, powinna być dostosowana do prognozowanej wielkości sprzedaży energii i poziomu
mocy zamówionej w MZEC Ekoterm. Może się okazać, że w wyniku dalszego ocieplania klimatu oraz prowadzonej
termomodernizacji budynków zapotrzebowanie na moc i energię znacząco spadnie, wobec czego należy unikać ryzyka
przeinwestowania w zbyt duże moce wytwórcze.
Zdaniem autorów niniejszej analizy wariant pierwszy modernizacji spółki Ekoterm, który zakłada udział energii
z kogeneracji gazowej i biomasy, jest wariantem najkorzystniejszym. Przemawiają za tym następujące powody:
•• Najniższa cena ciepła spośród rozpatrywanych wariantów.
•• Dywersyfikacja produktów spółki (ciepło i dodatkowo prąd) pozwalająca na zmniejszenie wpływu wahań
sprzedaży ciepła (głównie spadku) na wynik finansowy.
•• Zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego miasta dzięki dostawie energii elektrycznej do lokalnej sieci
dystrybucyjnej.
•• Najniższy nakład inwestycyjny spośród trzech wariantów modernizacyjnych.
Szczegółowy opis wariantów został przedstawiony w załączniku do niniejszego opracowania.
Poniższerysunkioraztabelazawierająpodsumowaniewynikówułatwiającewyciągnięciewnioskównatematkierunków
modernizacji spółki Ekoterm.
36. 34
Rys. 23. Wielkość energii cieplnej wytwarzanej z poszczególnych paliw dla kolejnych wariantów
KOGENERACJA RDF BIOMASA WĘGIEL POMPY CIEPŁA KOLEKTORY SŁONECZNE
0
50 000
100 000
150 000
200 000
250 000
Wariant 0 Wariant 1 Wariant 2 Wariant 3
Energiawytworzona(GJ)
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A.
Rys. 24. Emisja zanieczyszczeń do atmosfery w poszczególnych wariantach (CO2
— tony, pozostałe
— kilogramy)
Wariant 3Wariant 2Wariant 1Wariant 0Obecnie
0
20 000
40 000
60 000
80 000
100 000
120 000
CO2
(TON) SO2
(KG) NOX
(KG) PYŁ (KG)
ton/kg
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. / MZEC Ekoterm
37. 35
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Tab. 7. Istotne parametry z wynikami analiz dla poszczególnych wariantów
Temat Wariant 0 Wariant 1 Wariant 2 Wariant 3
Technologia
Technologia Kotły węglowe
Kogeneracja
gazowa
Kocioł biomasowy
Kocioł węglowy
szczytowy
Kocioł RDF
Kocioł biomasowy
Kocioł węglowy
szczytowy
Kocioł biomasowy
Pompa ciepła
Panele
fotowoltaiczne
Kolektory
słoneczne
Kocioł węglowy
szczytowy
Wskaźnik nakładów nieodnawialnej
energii pierwotnej (MWh/MWh)
1,52 0,48 0,98 0,77
Moc szczytowa (MW) 27,7
Roczna produkcja ciepła (GJ) 230 610
Roczna produkcja prądu (MWh) 0 25 472 0 5 202
Zapotrzebowanie na energię
pierwotną w paliwie (GJ)
288 262 370 859 285 686 241 874
Struktura źródeł energii
pierwotnej (%)
węgiel 100%
biomasa 32% biomasa 24% biomasa 55%
gaz 43% RDF 51%
ciepło z pompy
ciepła 11%
kolektory
słoneczne 3%
węgiel 25% węgiel 25% węgiel 31%
Ekonomia
Przychody — sprzedaż ciepła (zł) 14 858 530 14 858 530 14 858 530 14 858 530
Przychody — sprzedaż prądu (zł) 0 8 921 538 0 1 473 788
Koszt łączny wytwarzania ciepła
— LCOH (zł/GJ)
66,60 51,85 52,45 66,06
Cena przesyłu (zł/GJ) 16,18 16,18 16,18 16,18
Cena ciepła dla klienta z VAT (zł/GJ) 101,81 83,68 84,41 101,15
Emisje gazów i pyłów
Emisje CO2
t 25 150 18 540 6 941 8 692
Emisje SOx
kg 33 388 33 282 32 586 42 914
Emisje NOx
kg 10 092 27 127 32 259 33 767
Emisje pył kg 1 390 1 105 1 215 1 566
38. 36
Temat Wariant 0 Wariant 1 Wariant 2 Wariant 3
Nakłady inwestycyjne (zł)
Odsiarczanie + odazotowanie 19 350 000
Remonty kapitalne jednostek 9 000 000 mniejszy zakres — uwzględniono w koszcie OPEX
Kogeneracja gazowa - 19 527 344 - -
Biomasa - 10 342 568 8 274 055 16 548 109
RDF - - 37 500 000 -
Kolektory słoneczne - - - 11 200 000
Pompa ciepła - - - 5 240 000
Panele PV - - - 19 500 000
Razem 28 350 000 29 869 912 45 774 055 47 248 109
Koszty operacyjne (zł)
Paliwo 4 356 827 11 983 173 1 586 369 3 941 048
Opłaty środowiskowe 86 308 38 581 37 535 44 579
CO2
— ETS (w 2021 r.) 2 029 985 1 301 488 23 054 216 001
Energia elektryczna 517 143 0 517 143 1 459 319
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A. / MZEC Ekoterm
10.3. Źródło ciepła planowane przez Beskid Żywiec Sp. z o. o.
Beskid Żywiec to spółka miejska, której podstawową działalnością jest gospodarka odpadami w powiecie żywieckim.
Zarządzanaprzezspółkęinstalacjadomechaniczno-biologicznegoprzetwarzaniazmieszanychodpadówkomunalnych
wytwarza paliwa alternatywne RDF, które mogą być użyte do ogrzewania w przystosowanym do tego źródle ciepła.
Spółka Beskid przygotowuje projekt małej jednostki ciepłowniczej (5 MW) na biomasę i paliwo alternatywne RDF,
zlokalizowanego w Żywcu przy ul. Kabaty. W założeniach jednostka ma zasilać lokalną sieć ciepłowniczą, którą należy
wybudować w ramach realizacji całego projektu. Zastosowana w projekcie metoda termicznego przekształcania
odpadów z odzyskiem energii pozwoli na:
•• Wykorzystanie do ok. 12 tys. ton odpadów po wcześniejszym wyodrębnieniu wszystkich frakcji, które można
poddać recyklingowi, o kaloryczności powyżej 6 MJ/kg suchej masy rocznie.
•• Odzysk energii z odpadów nienadających się do recyklingu.
•• Produkcję energii ze źródeł odnawialnych.
•• Obniżenie kosztu przekształcania odpadów w lokalnym systemie gospodarki odpadami poprzez redukcję ich
masy przekazywanej do przetwarzania innym podmiotom.
Planowana instalacja termicznego przekształcania odpadów oparta jest na nowoczesnej, technicznie dojrzałej
technologii spalania w piecu z paleniskiem rusztowym. Do przekształcania kierowane będą odpady w postaci paliwa
alternatywnego RDF oraz biomasy. Integralną częścią projektowanej instalacji jest efektywny kilkustopniowy system
oczyszczaniaspalingwarantującyemisjęzanieczyszczeńznacznieponiżejwymaganychprawniestandardówemisyjnych.
Przewidywana produkcja energii cieplnej z instalacji wyniesie 147 600 GJ/rok. Daje to możliwość ogrzania ok. 580
domów jednorodzinnych lub znajdujących się w pobliżu zakładów przemysłowych.
39. 37
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Analizalokalnegorynkuwokółplanowanejinwestycjiwskazujejednaknato,żenoweźródłociepłakonkurowaćbędzie
główniezgazem,ponieważzdecydowanawiększośćpotencjalnychodbiorcówposiadajużwłasnekotłowniegazowe.
Dlatego też uznać należy, że planowane przedsięwzięcie nie przyczyni się do zmniejszenia emisji zanieczyszczeń
i nie będzie miało wpływu na redukcję smogu. Efektywna likwidacja problemu smogu zależy przede wszystkim od
skuteczności przyłączania budynków do sieci gazowej i wykorzystywania gazu dla celów grzewczych.
Rys. 25. Sieć gazowa w potencjalnym rejonie działania „ciepłowni Beskid”
Źródło: opracowanie własne KAPE S.A.
Kolor żółty — budynki zasilane z sieci gazowej oraz sieć gazowa.
Kolor czarny — budynki ogrzewane kotłami węglowymi.
Należyteżzwrócićuwagęnato,żepodobnyprojektjednostkiprodukcyjnej,opartejnaRDF,zostałzawartywwariancie
nr2propozycjimodernizacjiciepłowniMZECEkoterm.Wynikanalizyekonomicznejwskazujenawysokąefektywność
projektu przekładającą się na możliwość obniżenia ceny ciepła systemowego. Wykorzystanie paliwa alternatywnego
RDFwramachlikwidacjiwęglajakopodstawowegopaliwaciepłowniEkotermwydajesiękorzystniejszymrozwiązaniem
niż planowana lokalizacja źródła ciepła spółki Beskid na os. Kabaty, które znajduje się w zasięgu sieci gazowej.
Dodatkowe argumenty przemawiające za wykorzystaniem paliwa RDF w miejskiej ciepłowni Ekoterm to:
•• Wykorzystanie istniejących sieci cieplnych (bez konieczności budowy nowych, jak w przypadku lokalizacji
źródła na os. Kabaty, co istotnie podnosi cenę ciepła).
•• Znaczące obniżenie cen ciepła dla klientów spółki Ekoterm.
•• Topografia terenu sprzyjająca inwestycjom energetycznym.
10.4. Źródło ciepła Browaru Żywiec
Grupa Żywiec S.A. jest właścicielem największego w mieście zakładu przemysłowego — Browaru Żywiec.
Istniejąca na terenie Browaru ciepłownia gazowa wytwarza energię głównie dla swoich potrzeb technologicznych, ale
i kilku bloków mieszkaniowych w pobliżu.
Zgodnie z informacjami uzyskanymi od zakładu po przeprowadzeniu realizowanej obecnie inwestycji, polegającej na
przebudowie istniejącej kotłowni gazowej na biomasową, jest możliwe udostępnienie inwestorowi zewnętrznemu
40. 38
energii (o mocy ok. 2 MW) niezbędnej do ogrzewania wszystkich znajdujących się w pobliżu domów jednorodzinnych.
Potencjalny inwestor powinien zająć się budową sieci cieplnej, a następnie dystrybucją energii. Obszar zasilania został
zaznaczony na Rysunku 26. pokazującym rekomendowane źródła ciepła w poszczególnych dzielnicach miasta.
Wstępnezainteresowaniebudowąsieciwyraziłydużegrupyenergetyczne,zktórymiprowadzonesąaktualnienegocjacje
w sprawie realizacji tego projektu.
Wnioski
•• Przygotowującsiędoociepleniabudynku,należystaranniezaplanowaćzakresmodernizacjiikoncentrować
sięnadziałaniachprzynoszącychmaksymalnyefektenergetycznywstosunkudowydatkowanychśrodków
finansowych. W przypadku termomodernizacji rozłożonej w czasie (np. z przyczyn finansowych) należy
pamiętać, by działania wykonane we wcześniejszych etapach nie blokowały kolejnych ze względu na
zastosowanie złych rozwiązań technicznych (np. zbyt krótki okap wykonany podczas remontu dachu
blokujący później możliwość ułożenia grubszej warstwy izolacyjnej ścian).
•• Pompa ciepła wspierana przez instalację fotowoltaiczną jest najtańszym źródłem ogrzewania. Problem
może stanowić koszt zakupu instalacji wyższy niż w przypadku kotła gazowego czy węglowego.
Odpowiednia polityka subwencji może pozwolić na pokonanie tej bariery inwestycyjnej, przyczyniając
się jednocześnie do zwiększenia liczby bezemisyjnych źródeł ciepła.
•• Modernizacja MZEC Ekoterm, prowadząca do budowy jednostek kogeneracji gazowej i kotła
biomasowego, jest najkorzystniejszą opcją rozwoju spółki z perspektywy nakładów inwestycyjnych
i uzyskiwanej ceny ciepła. Podjęcie działań modernizacyjnych jest niezbędne dla utrzymania
konkurencyjności cenowej ciepła z sieci miejskiej. Pozwoli to spółce również na pozyskiwanie środków
pomocowych dzięki zmianie statusu systemu ciepłowniczego z „nieefektywnego” na „efektywny”.
•• Budowa nowego źródła ciepła przy spółce Beskid wykorzystującego paliwo RDF oraz budowa
dedykowanej sieci ciepłowniczej zasilającej pobliskie budynki jest rozwiązaniem mniej korzystnym
od ogrzewania tych budynków przy pomocy gazu. Sieć gazowa jest dobrze rozwinięta w tym rejonie,
dlatego budowa alternatywnej sieci ciepłowniczej nie ma uzasadnienia.
•• W przypadku podjęcia decyzji przez Władze Żywca o użyciu paliwa RDF do celów grzewczych sugeruje
się budowę źródła wytwórczego na terenie spółki Ekoterm. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury
spółki w połączeniu z dopłatami do odbioru RDF na poziomie korzystnym dla spółek Beskid oraz
Ekoterm umożliwi obniżenie ceny ciepła z sieci miejskiej oraz zmniejszenie opłaty za odbiór odpadów
ponoszonej przez wszystkich mieszkańców. Porozumienie spółek w tej sprawie może przynieść znaczące
korzyści całemu miastu.
11. Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
11.1. Scenariusze zaopatrzenia w ciepło poszczególnych dzielnic miasta
W ramach tego etapu analizy opracowano pięć scenariuszy różniących się przede wszystkim zakresem działań
termomodernizacyjnych w poszczególnych dzielnicach miasta. W każdym z nich założono, że MZEC Ekoterm zostanie
zmodernizowany zgodnie z opisanym wcześniej wariantem nr 1 — powstaną jednostki kogeneracji gazowej oraz kocioł
biomasowy.ScenariuszeniezakładająbudowyźródłaciepławspółceBeskid.Wprzypadkupodjęciadecyzjiowykorzystaniu
paliwa alternatywnego (RDF) do celów grzewczych rekomendujemy budowę jednostki wytwórczej w MZEC Ekoterm.
41. 39
Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca
Scenariusz 0
Toscenariusz„minimum”zakładającyzastąpieniewok.60%budynkówźródełwęglowychczystymiźródłamiciepłabez
wykonywania ich ocieplenia. Polega on na pełnym wykorzystaniu istniejącej sieci ciepłowniczej i gazowej. Podłączone
będąwszystkiebudynkiwdzielnicachŚródmieście,Zabłocie,MoszczanicaorazPodlesie.Wsytuacjigdydomyznajdują
sięrównocześniewzasięgusieciciepłowniczejigazowej,zostanąpodłączonedotejdrugiejzewzględunaniższekoszty
ogrzewania. Scenariusz 0 zakłada:
•• Podłączenie budynków do sieci ciepłowniczej w dzielnicach, w których sieć już istnieje.
•• Podłączenie wszystkich niepodłączonych budynków do sieci gazowej znajdującej się obecnie w ich pobliżu.
•• Instalacjęgrzejnikówelektrycznychorazpompciepławbudynkachoniskimzapotrzebowaniunamocszczytową.
Scenariusz 1
JesttobardziejzaawansowanaopcjaniżScenariusz0.Odpoprzedniegorozwiązaniaróżnisiętym,żezakładaosiągnięcie
przyjętego celu, jakim jest likwidacja smogu powodowanego przez ogrzewanie budynków.
Budynki w dzielnicach Sporysz, Oczków czy Kocurów-Koleby, do których nie dochodzi żadna z sieci (gazowa lub
ciepłownicza), zostaną wyposażone w powietrzne pompy ciepła i wspomagane będą przez instalacje fotowoltaiczne
(omocachzainstalowanychuzależnionychodmocypompciepłalubnatyledużych,nailepozwalakształtdachuobiektu).
BudynkiwsąsiedztwieBrowaru,naosiedlachZgodaorazBrowar-Koloniazostanąpodłączonedonowowybudowanejsieci
ciepłowniczejzasilanejkotłembiomasowymlubciepłemodpadowymzBrowaru.Dodatkowoprzejdąonekompleksową
termomodernizację (co obniży zapotrzebowanie na energię końcową o ok. 25%)8
w celu zmniejszenia kosztów ich
ogrzewania. Podobna termomodernizacja będzie dotyczyć budynków w Śródmieściu i podłączonych do miejskiej sieci
ciepłowniczej. Te o maksymalnym zapotrzebowaniu na moc równą 6 kW zostaną wyposażone jedynie w powietrzne
pompy ciepła, a te o mocy do 3 kW — w grzejniki elektryczne. Scenariusz 1 składa się z następujących elementów:
•• Całkowite odejście od węgla na rzecz pomp ciepła i paneli fotowoltaicznych (PC+PV) oraz kompleksowa
termomodernizacja budynków pozostających bez dostępu do sieci gazowej lub ciepłowniczej w dzielnicach
Sporysz, Oczków, Kocurów-Koleby.
•• KompleksowatermomodernizacjawszystkichbudynkówpodłączonychdociepłowniEkotermwŚródmieściu.
•• Podłączenie osiedli Zgoda i Browar-Kolonia do sieci ciepłowniczej Browaru.
•• Instalacjagrzejnikówelektrycznychorazpompciepławbudynkachoniskimzapotrzebowaniunamocszczytową.
Scenariusz 2
Powtarza działania w zakresie źródeł ciepła ze Scenariusza 1 i zakłada dodatkowo:
•• Głęboką termomodernizację (do standardu WT2021) budynków z zainstalowanymi pompami ciepła
i fotowoltaiką (PC+ PV) w dzielnicach Sporysz, Oczków, Kocurów-Koleby.
•• Kompleksową termomodernizację wszystkich budynków podłączonych do sieci ciepłowniczej Browaru.
8 Zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady EU budynki nowa oraz takie podlegające głębokiej termomodernizacji będą musiały
osiągać poziom zużycia energii pierwotnej zależnej od źródła ciepła na poziomie 70 kWh/m2
* rok dla budynku jednorodzinnego, 65 kWh/m2
* rok
dla budynku wielorodzinnego.
Kompleksowa termomodernizacja polega na obniżeniu zużycia energii końcowej przez budynek o ok. 25% dzięki podjęciu odpowiednich
działań modernizacyjnych zależnych od stanu technicznego budynku.
Głęboka termomodernizacja polega na obniżeniu zużycia energii końcowej przez budynek do poziomu określonego w Warunkach
Technicznych dla roku 2021.