This session describes different kinds of program evaluations, and key evaluation considerations. These presentations are part of a workshop series that was implemented in Nepal and 2016 as part of the INGENAES initiative.
1 of 12
More Related Content
सत्र ६ कार्यक्रम मुल्याङ्कन
1. s[lifk|;f/;]jf leq n}+lus / kf]if0fkIfsf]Plss/0f (INGENAES)
INGENAES का सहकर्मि गैर सरकारी संस्थाहरुको लागग
संगठनात्मक क्षमता अर्िवृद्धी कार्िशाला
सत्र ७:
गैर सरकारी संस्था हरुको लागग रणनितीक योजिा
मुथुसामी कु मारि , पि एच डि (िा. के )
िररवार युवा तथा सामुदानयक बिज्ञाि बिभाग
युनिभर्सिटी अफ फ्लोररिा
2. • रणनितीक सोचाइ
• रणनितीक योजिा भिेको के हो?
• गैर सरकारी संस्थाहरुको लागग यो
ककि आवश्यक छ?
• रणनितीक योजि कहहले ििाउिु हुन्छ
र कहहले हुुँदैि?
• रणनितीक योजिाका मुख्य चराणहरु
सत्र ७ को योजिाहरु
3. • रणनितीक हुिु भिेको संस्थाको लक्ष्यहरुमा स्िस्ट हुिु ,
यस्का श्रोतहरु को िारेमा जािकार हुिु र संस्थाका
श्रोतहरु र लक्ष्यलाई यस्को िातावरणसुँग र्मलाउिु हो
• रणनितीक सोचाइले संस्थालाई अझ प्रभावकारी र लायक
ििाउि िररवतिि गिेमा जोि गदिछ
• तीि प्रमुख आवश्यकताहरु :१) उद्धेश्य, २)िातावरणहरुको
िुझाई , ३) प्रनतकृ याहरुको बिकास / निमािण मा
र्िजििर्िलता
रणनितीक सोचाइ
4. • रणनितीक योजिा भिेको प्रणार्लमा आधाररत प्रकृ या हो
• रणनितीक योजिा भिेको “आधारभुत निणियहरु र
कायिहरु उत्िादि गिे अिुिार्सत प्रयत्ि हो जस्ले संस्था
के हो, यस्ले के गछि, ककि गछि, भन्िे कु राको
भबिश्यमा के न्द्न्ित भै िाटो देखाउछ “ (Bryson)
• यो एउटा ब्यिस्थाििको साधि हो जस्ले संस्थाको कायि
प्रकृ यालाई िररवतििर्िलिाट प्रनतकृ यातमकमा िररवतिि
गछि
रणनितीक योजिा भिेको के हो?
5. • यो लामो समयको योजिा होइि
• यस्ले भबिश्यका निणियहरु गिे प्रयास गदैि
• यो िेतृत्वको असल निणियको बिकल्ि होइि
• यो प्रगनतर्सल प्रकृ या होइि
रणनितीक योजिा के होइि ?
6. • यदी संस्था संकटमा छ भिे
• िुिसंगठि गिुि अघी वा िछी
• आगथिक अनिन्द्स्चतता भोगगरहेको िेला
• यदी िेबत्रत्वोमा के ही समस्या छि भिे
रणनितीक योजिा कहहले ििाउिु हुुँदैि?
7. • ियाुँ अवधारणाहरु र िहुचलाई सकिय तुल्याउछ
• संस्थामा सिैको सहभागगतालाई िढाउछ
• सामुहहक बिचार निमािण गछि
• मान्यता र पवश्वाि हरु स्िस्ट िाछि
• अवसरहरु र िाधाहरुको िूवाििुमाि गछि
• भैरहेका निणियहरुको लागग ढाचा प्रदाि गछि र िजार रणनिती ििाउछ
रणनितीक योजिा ककि महत्विूणि छ ?
8. • जि एउटा ियाुँ संस्था न्द्स्थर हुन्छ
• एक निष्कृ य अवधी िछी सस्थालाई िुि: जागित गराउि
• ियाुँ मुख्य फिकोको तयारी गिि
• जि उध्योगमा िूणिरुमा ह्राि आउछ
• जि उधयोगमा मागमा आधाररत बिद्गध उच्च हुन्छ
• जि सरकारद्वारा श्रोतहरुको उच्च तहहरुको समायोजि हुन्छ
रणनितीक योजिा कहहले ििाउिु
िछि ?
9. • रणनितीक ब्यिस्थािि भिेको रणनितीक सोचाइ र योजिाको
उियोग हो
• यस्ले संस्था चल्िे उगचत िररवतििको गनतर्सल िातावरणमा
जोि हदन्छ
• यो समय अिुसार िररवतिि हुि सक्िे खालको हुन्छ र
संस्थालाई गनतर्िल राख्छ
रणनितीक गैर सरकारी संस्था
ब्यिस्थािि
10. १ . रणनितीक योजिा निमािण गिुििछि कक िदैि निणिय गिे
– सरोकारवालाहरु र निणियकतािहरुको बिचमा सहमनत र
सम्झौता गिे आवश्यकता
– सहह समुह , दल र श्रोतहरु
२. र्मसि र लक्ष्यहरु स्िस्ट गिे
– संस्था र यसका सेवाहरुको सन्तुन्द्ष्टको लागग
सरोकारवालाहरुको क्षेत्र िहहचाि गिे
– र्मसि लक्ष्य र मन्यताहरुलाई िररवनतित िाह्य तत्वहरुको
आधारमा प्रसोगधत गिे
रणनितीक योजिाका मुख्य चरणहरु
11. ३ . िल ,िक्ती ,कमजोरी ,अवसरहरु र चुिौनतहरुको िहहचाि गिि
आन्तररक तथा िाह्या िातावरणअलाई मुल्यान्कि वा लेखाजोखा
गिे
रणनितीक योजिाका मुख्य चरणहरु
आन्तररक
िल/िक्ती कमजोररहरु
बाह्र्
अवसरहरु चुिौनतहरु
12. • संस्थाको ईनतहास ,वास्तपवक र्मसि ,क्षेत्र र तहको िुिरिलोकि,
सर्मक्षाको सुरुवात हुन्छ
• आन्तररक ढाचा, प्रकृ या र कायिसन्चालिको मुल्याङ्कि
• िररक्षण गिुिििे क्षेत्रहरु: िोिि ,ब्यन्द्क्तहरु ,स्वयम्सेवकहरु,
आगथिक िाटो ,सुबिधाहरु, प्रबिधी, कायििम तथा सेवाहरुको
आपवश्कार
• हालको कायििमहरुको मुल्याङ्कि : नििेि र िारीणाममा को
िूणिता गुणात्मक र िरीमाणसम्िन्धी तथयान्कहरुद्वारा निस्चय
गिुि
• मुल्य-फाईदा बिस्लेिण
• योग्यता, क्षमता बिस्लेषण र McMillan Matrix
आन्तररक मुल्याङ्कि
13. • संस्थालाई प्रभाव ििि सक्िे समाजका िररवतििहरुको िहहचाि गछि
• चुिौती र अवसरहरुमागथ प्रकाि िाछि
• ५-१०िषिको समय र्समा हुन्छ
• अन्य कु रा वा िातावरणमा िररवतििले कसरी संस्थालाई असर गछि
भन्िे कु राको लेखाजोखा गछि
िाह्य मुल्याङ्कि
14. • संस्थाको िजार र क्षेत्रको आवश्यकअता र अिुभवको िहहचाि
गछि
• िजारको माग र स्वभावको लेखाजोखा गछि
• संस्थाको िजार आियलाई महत्व हदन्छ
• िररक्षण गररिु ििे क्षेत्रहरु: सेवािहहहरु ,प्रनतस्िगधिहरु , सरकारी
यजेन्सीहरु आदी
िजार मुल्याङ्कि
15. • यो एउटा िाह्य चुिौनतहरु तथा अवसरहरु र आन्तररक िक्ती,
िलहरु िाट संश्लेषण गररयको सम्भापवत रणनितीहरु िररक्षण गिे
बिधी हो
• योजिा प्रकृ या जस्ले िहहला संस्था र्भत्रको िन्द्क्त,िल र
कमजोररहरु लाई खोतल्छ
• यो प्रकृ याले त्यसिछी संस्था िाहहरको िन्द्क्त,िल र कमजोररहरुलाई
खोतल्छ
• िल र कमजोररहरु ितिमािका आन्तररक तत्वहरु हुि जिकी
अवसरहरु र चुिौनतहरु भबिश्यका िाह्य तत्वहरु हुि
SWOT बिष्लेिण
16. (S)िक्ती/ िल - संस्थाका आन्तररक िन्द्क्त,िलहरु के हुि?(र्सियुक्त
कमिचारीहरु ,िर्लयो िोिि, आदी )
(W) कमजोररहरु- संस्थाका आन्तररक कमजोररहरु के हुि ?(िुरािा
प्रबिगधहरु,अिुदाि लेखिको र्सिको कमी आदी )
(O)अवसरहरु- के िाह्य अवसरहरुले संस्थालाई अघी िढि मद्त गिि
सक्छि?(सन्जालका अवसरहरु, ियाुँ निती तथा हदिा, आदी)
(T) चुिौनतहरु - संस्थालाई अघी िढििाट रोक्ि सक्िे के चुिौनतहरु
हुि सक्छि? (खस्कदो अथितन्त्र ,िढदो प्रनतस्िधाि, आदी )
SWOT बिष्लेिण
17. ४. संस्थाले भोगगरहेका रणनितीक मुद्दाहरुको िहहचाि गिुि
– संस्थासुँग सम्िन्द्न्धत कायििम तथा निनतहरुले सस्थालाई अहहले र िछी
भबिश्यमा िनि असर गछि
– नतनिहरुले के देखाउछि: संस्थाका लामो समय सम्म रहिे समस्याहरु
,कायििम तथा आगथिक सफलता िाउि हटाउिु ििे िाधाहरु
५ . लक्ष्यहरु, उद्धेश्यहरु र रणनितीहरु निमािण गिुि
• लक्ष्यहरु: प्राप्त गररिु ििे सामान्य उद्धेश्यहरु
• उद्धेश्यहरु : प्राप्त गररिु ििे बिर्िस्ट उद्धेश्यहरु
• रणनितीहरु: समािेि गररिु ििे बिहत िद्धती
रणनितीक योजिाका मुख्य चरणहरु
19. ६. रणनितीक योजिा अििाउिु तथा सर्मक्षा गिुि
– सिै सरोकारिालाहरु िाट न्द्स्वकिती र्लिु
– रणनितीक योजिा अििाइ अघी िढि संस्थाको औिचाररक निणिय र्लिु
७. संस्थाको आदिि दुदिर्ििता स्थापित गिुि
• योजिा सफल ििाउि दुदिर्ििताको सफलता आवश्यक हुन्छ
• सरकारवालाहरुलाई संस्था कता जादैछ िुझ्ि मद्धत गछि
रणनितीक योजिाका मुख्य चरणहरु
20. ८. प्रभािकारी कायियोजिा निमािण गिुि
– सम्िन्ि गररिु ििे मुख्य लक्ष्यहरु र उद्धेश्यहरु
– रणनितीक लक्ष्यहरु प्राप्त गिि श्रोतहरु स्थापित गिुि
– कु ि उद्धेश्यको लागग को न्द्जम्मेवार छ र कहहले त्यो उद्धेश्य िुरा गररिु
िछि भन्िे जािकारी हदन्छ
– मुल्याङ्किको लागग क्षेत्र समेटिु
9. रणनितीहरु र रणनितीक योजिा प्रकृ याहरुको िुि अवलोकि
गिुि
– रणनितीक योजिा चकिय हुन्छ
– जि एउटा रणनितीक योजिाको अन्त्य हुन्छ ( ३-५ िषिमा) ति अको
रणनितीक योजिा सुरु हुन्छ
– रणनितीहरु र प्रकृ याहरुको मुल्याङ्किलाई अझ राम्रो ििाउि अको
योजिामा लागु गररन्छ
रणनितीक योजिाका मुख्य चरणहरु
22. सत्र ३ को कृ याकलाि िन्िामा निम्ि कु राहरु …
१. लेख्नुहोस् .....…
तिाईंको संस्थाको ........
• एउटा िक्ती, िल
• एउटा कमजोरी
• एउटा अवसर
• एउटा चुिौती
२. सामुहहक छलफल र प्रनतिेदि िेि गिे!
कृ याकलाि