2. MUCLUC. .
PHAN I THAI NGHEN VA DINH DUONG
PHAN II NHUNG VAN DE CAN BIET KHI MANG THAI
PH{J Nlr SINH CON BANG PHUONG PHAP Tl! NHIEN HAY BJ SON TIEU
cAc BA BAU COi CHUNGTHAI CH!M PRAT TRIEN
.... .... .. ,,,. ,... ,.( ,.( ... .... ...
PHONG VA XU LY MQT SO BAT TRUONG TRONG TH01 KY MANG THAI
PHAN III PH{J Nlr SAU KHI SINH vA CHAM s6c CON
SAC sfrA- MOT TAI BIEN NGUY HIEM DOI v6'I TRE sa SINH
3. PHAN I
THAI NGHEN VA DINH DVO'NG
NHO'NG THAY D6I () NGVO'I ME VA THAI NHI
TRONG QUY I
Quy I cua thai ky dm;rc tinh tir h1c thl thai den tuan 16. D�c di�m va gi&i tinh cua thai
nhi duqc hlnh thanh khi tinh trung g�p trfrng.
Thay dbi b thai nhi
- BC) nao, day than kinh, tim, ph6iva Xll'O'Ilg dU'Q'C hinh thanh. Tim bat dau d�p & tuan
9 - 12. Mq.ch d�p cua tim tu 120 den 160 nhip/ phut.
- Thai nhi rat nhq.y cam v&i thuoc la va ruqu trong th01 gian nay.
- Tai, canh tay, ban tay, ng6n tay, chan va ng6n chan duqc hinh thanh vao thang thfr 3.
CU: d{)ng phan xq. lam cho khu:Yu tay cua be uon cong, c�ng chan da Ien va cac ng6n tay g�p
vao trong long ban tay.
- Thai nhi se dai khoang 5,7cm va can n�ng khoang 113g vao tuan 16.
Thay dbi b co th� m�
Suot ba thang dau, chu kY kinh nguy�t hang thang cua ngu01 m� tq.m dtrng, CO' th� tiet
ra hormone (n{)i tiet to). Ngu01 m� c6 th� g�p phai nhfrng hi�n tuqng nhu:
- Buon non, con gQi la nghen, thmmg xay ra vao bu6i sang (do CO' th� tiet ra nhi'eu
hormone) ho�c bat ky th01 gian nao trong ngay.
- Tang khoang 0,45 - 0,9 kg vao tuan thfr 8 va 0,9 - 1,35 kg nfra vao tuan 16.
- Vu mem va l&n hO'Il. Kich thu&c bl,lng bau tang Ien.
- Ti�u nhieu l'an hO'Il. M�t moi hO'Il va it sinh h,rc. Tuy nhien, vao cuoi quy nay cua thai
ky, bq.n thay d6i hO'Il va nhieu sinh h.rc hO'Il.
4. - Thay xuc d9ng h011, thay d6i tam tinh d9t ng9t va d� kh6c.
- Bi day hcri ho�c tao b6n cho den cuoi k)r mang thai. Mo hoi nhieu.
- C6 thg chay mau chan rang, chay mau cam va ngh�t mui. C6 thg thay co that blng sau
khi t�p thg dlc ho�c quan h� tinh dlc.
NHUNG THAY D6I () NGVO'I ME VA THAI NHI
TRONG QUY II
Quy II cua thai ky duvc tinh tirtuan thfr 16 den tuan thfr 28.
Thay dbi b thai nhi
- Long may, 16ng mi vat6c bat dau m9c; 16ng tO' bat dau mQC tren CO' thg.
- Da nhan, do va chfra day m&. Th�n da tiet ra nrr&c tigu.
- Be bat dau chuygn d9ng nhieu. Be c6 thg da, kh6c, nae ClC va phan frng l�i v&i cac am
thanh ben ngoai. C6 Ilic be ho�t d9ng nhrmg cling c6 khi yen l�ng. Bae si d� dang nghe drrqc
nhip d�p cua tim thai.
- Mat da phat trign gan hoan thi�n; mi mat c6 thg m& va d6ng l�i. Thai nhi bat dau tang
tnr&ng tirng dqt ve chi'eu dai va trQng lrrQ'Ilg:
+ Dai khoang 25,4 cm va can n�ng khoang 0,34 kg vao tuan 20.
+ Dai 30,48 cm va n�ng khoang o,68 kgvao tuan 24.
+ Dai khoang 38,1 cm va n�ng khoang 1,13 kg vao tuan 28.
Thay dbi b m�
- Blng bau bat dau 19 ro. Thai phl c6 thg tang tir o,34kg den 0,45kg/ tuan ho�c 1,35 -
1,8kg/ thang.
- Num VU. va ngan tren blng cua ngmYi m� c6 thg s�m den.
- C6 thg c6 nhfrng vet r�n phat trign tren blng, hong va vli. Ngl'c l&n them, mem h011
va tinh m�ch 19 r6. Chat long trong, mau trang, gQi la sfra non, c6 thg ri tir VU..
- Thai phl thay thoai mai trong hau het th<Yi gian va c6 dang ve khoe m�nh, it m�t moi
va CO sinh }fC h011.
- Tuy nhien, ngrr<Yi m� c6 thg kh6 suy nghi, kh6 t�p trung. Lrmg c6 thg dau am i trong
5. thCri. gian nay. Vl the, nen ngu tren d�m vfrng chac, mang giay thap (ho�c deb�t), tranh
nang ho?c nhac cac v�t n�ng.
- Thay d6i thmmg xuyen hOTI va c6 thg them an vai m6n nhat dinh. NgrrCri. m� ding c6
thg bi Q' n6ng sau khi dung cac thl:rc an kh6 tieu, beo ho?c nhi'eu gia tj.
- C6 nguy CO' gia tang nhi�m khufo dmmg tiet ni�u. Do d6, nen uong du nrr&c m6i
ngay.
- T6c thay day hOTI va nhem dau. C6 hie, ngrrCri. m� thay CO' cua tlr cung that ch?t va n&i
long. Day g9i la co that Braxton Hicks (con g9i la cOTI chuygn d� gia). Hay nhanh ch6ng
nh�p vi�n neu CO 4 COTI CO that tr& len trong vong 1 gier dong ho.
- Ham muon tinh d].C c6 thg tang ho?c giam va thay d6i tlrtuan nay qua tuan khac.
NHUNG THAY D6I () NGVO'I ME VA THAI NHI
TRONG QUY III
Quy III drrqc tinh tU: tuan thl:r 28 den tuan thl:r 40.
Thay dbi b thai nhi
- BC) nao va h� than kinh phat trign nhanh ch6ng. NgrrCri. khac c6 thg nghe thay m�ch
d�p cua thai neu d?t tay Ien b].ng bau cua ngrrCri. m�. Ph6i cua be tiep t].C hoan thi�n.
- ThCri. gian ngu va thl:rc cua be da drrqc xac l�p. Cac d{)ng tac da va co du6i cua be
thrr(mg dU'Q'C m� cam nh�n r6 rang.
- Kich thrr&c thai nhi:
Dai khoang 40,64cm va n?ng khoang 1,13kg den 1,35kg vao tuan 32.
Dai khoang 45,72cm va n?ng khoang 2,48kg vao tuan 36.
Dai khoang 50,8cm (20 inches) va n?ng tU: 2,93kg den 3,38kg vao tuan 40.
- Mat cua be m& r{)ng. Da min do m& bat dau phu day cac nep nhan.
- Thai nhi ho�t d{)ng nhi'eu; c6 hie ngu va thl:rc. Thai nhi c6 thg xoay dau xuong tj tri
hen drr&i. Thai nhi drremg nhrryen l?ng hOTI do c6 it khoang trong dg Cfa qu�y.
Thay dbi b co th� m�
- Tang can nhanh hOTI vao thang cuoi.
6. - Chu y se thay thai nhi d�p vao SU'OTI cua minh. Bt;mg dU'OTig nhU' chuygn dong do thai
nhi Cfa qu�y.
- Thai phl thay kh6 chiu va d� m�t m6i hon, hay bi choang vang khi thfrc d�y. Chan,
ban tay va mat ca chan c6 thg bi srmg. C6 thg dau lrmg va dau c�ng chan.
- Vu c6 thg ro sfra (sfra non).
- C6 thg kh6 chiu khi ngoi, n�m Iau, kh6 ngu va tfrc th& khi thai nhi dfty ngm1c Jen ph6i
cua ngm'ri. m�.
- C6 thg tigu ti�n nhieu Ian hon, do dau cua thai nhi de Jen bang quan ngm'ri. m�. C6 thg
bi ro rl nU'&C tigu; bi tri va Q' nong; d6 mo hoi va bat dau d� m�t moi hon.
- TIT cung h� thap hon do thai nhi "r<Yi xuong". Day gQi la sa bl,lng (thm kY sap sinh).
NgU'Oi m� thay c6 ap ll,l'C n<Yi XU'ong ch�u.
- Con co Braxton Hicks tr& nen thIT0Tig xuyen hon. Hay di kham neu c6 4 l'an co that
tr& Jen trong 1 gia. Ngoai ra, nen di kham neu thay co bat c(r bat 6n nao.
THAI PHU c6 THE BI THIEU MAU Do THIEU. .
FOLAT
Cac thai phl con c6 thg bi thieu mau do thieu folat. Day la nguyen nhan quan tr9ng thfr
hai sau thieu sat.
Folat la gi? Ai bi thieu folat?
Phan l&n mau trong CO' thg con ngU'Oi dU'Q'C t�o ra tlr tuy va XU'ong. C6 nhi'eu yeu to
tham gia vao qua trinh t�o mau nay. Acid folic la mot trong nhfrng yeu to quan tr9ng, v&i
phl nfr mang thai, chat nay cang tham gia tich CfC hon trong vi�c t�o mau. Folat la d�ng
muoi cua acid folic.
1% cac ba m� mang thai thieu folat. Thieu mau do thieu folat thIT0Tig g�p trong nhfrng
trU'OTig hqp da thai do Sf gia tang nhu cau cua thai nhi va kem theo tinh tr�ng tan huyet do
tang Sf t6ng hqp hong cau. Nhfrng thai phl phai dung hydantoin (nh6m thuoc chong dong
kinh) ding bi thieu folat do thuoc frc chevi�c sIT dl,lng folat.
Sl,l' dl,l' trfr folat & gan chi dap frng cho nhu cau cua CO' thg trong khoang 4 - 6 tuan. Vi
the, mot khftu phan an thieu folat lam giam mfrc folat trong huyet thanh sau ba tuan.
Thieu folat gay nhfrng h�u qua:
- NgITOi m� thieu mau.
- Thieu folat & m� khong lam gia tang tY I� b�nh t�t va ty I� thai chet lrm nhrmg c6
7. nhfrng bao cao cho thay c6 moi lien h� gifra thieu folat va nhau bong non.
Ngoai ra, tlr m{)t so nghien c(ru thl'c nghi�m tren chu{)t hay dich t� h9c cua ngmn,
ngmn ta ghi nh�n r�ng kh�u phan an mat can b�ng, d�c bi�t la thieu acid folic hay m{)t so
vitamin khac c6 thg dong m{)t vai tro trong nhfrng bat thrr0ng cua h� thong than kinh trung
U'O'Ilg nhIT:
- Vo nao (khong c6 nao): tuy theo vling ma tY l� khac nhau. TY l� tai phat cho nhfrng Ian
sinh sau la 2% khi c6 m{)t ngmYi. trong gia dinh mac, 2 - 5% sau khi sinh m{)t be VO nao, 10%
sau khi sinh hai be bi vo nao.
- Thoat vi nao, mang nao va h& CQt song (Spina bifida).
Mfrcfolat trong mau phl nfr c6 thai thrr0ng Ia 4 - 10 mg/ml. Nhfrng thay thuoc c6 kinh
nghi�m thrr0ng cho dung acid folic nhrr m{)t each dieu tri ngan ngrra tri�u chfrng bi thieu
folat. M6i phv nfr dm:;rc b6 sung 5 mg acid folic/ngay, khoang 30 - 60 ngay trrr&c khi thv
thai va tiep tvc trong 3 thang dau tien cua thai kY dem lc;i.i ket qua rat tot.
Dg biet chac chan c6 thieu mau do thieu folat hay khong, thong thrr0ng bac sy se do
lm;mg folat, lam xet nghi�m phet mau ngoc;i.i bien. Nhieu b�nh nhan thieu mau do thieu folat
c6 tinh trc;i.ng giam tigu cau va bc;i.ch cau.
Can b6 sung cho phv nfr c6 thai khoang 0,5 - 1mg folat m6i ngay, lm;mg nay thrr0ng c6
s�n trong nhfrng loc;ti da sinh to dm;rc cho uong trrr&c khi sinh. Nhfrng b�nh c6 nguy CO' cao
thi nhu cau cao hO'Il.
Folat c6 nhi'eu trong rau cu nhrr: nam, bong cai Da Lc;i.t (sup 10'), cu cai d�u va trai cay
nhIT chuoi, drra tay. Vi�c dun nau c6 thg pha huy chat folat. Vi the, neu c6 thg thi an trai cay
va rau cu trrO'i la tot nhat. Lc;i.c (d�u ph{)ng) ding c6 nhi'eu folat.
- Folat ding c6 nhieu trong cac thl'C ph�m nhIT gan, th�n, nao, la lach... nhrmg do nau
nrr&ng nen lm;mg folat giam di rat nhieu.
THIEU r6T GAY HAI CHO THAI PHU VATHAI. .
NHI
Nhfrng phv nfr c6 thai c6 thg d�t con h9 trrr&c nguy CO' thigu nang tri tu�, chet khi sinh
ra, ho�c ban than h9 bi s�y thai neu tieu thv qua it iot. D6 la ket lu�n cua m{)t nghien Clru
tren 400 phv nfr, do Vi�n Sfrc kh6e tre em Tayside (Anh) tien hanh. Giao srr Hume, trrr&ng
nh6m nghien c(ru cho biet, chat iot Cl'C ky quan tr9ng doi v&i Sl' phat trign cua bao thai.
Nhi'eu nghien c(ru khac da chfrng minh, d(ra tre thieu iot c6 chi so thong minh thap va phat
trign tri tu� ch�m hO'Il so v&i nhfrng tre khac.
Ca, rong bign, sfra va cac san ph�m trr sfra la nguon cung cap iot rat tot. a Vi�t Nam,
iot ding dm;rc b6 sung trong m{)t so loc;i.i muoi.
8. HAY cAN THAN KHI DONG VITAMIN
Cac nha khoa hQc Nga da phat hi�n ra r�ng, vi�c dung qua nhfeu vitamin se anh hmmg
xau t&i sfrc khoe cua thai nhi. Theo Giao su Komanikov, Tru&ng khoa Phl). san, Vi�n nghien
cfru y hQC Matxcava (Nga), 12 tuan dau tien cua thai kY la thOi di�m cac CO' quan cua bao
thai phat tri�n m�nh nhat. Luc nay, vi�c uong nhfeu thuoc, d�c bi�t la vitamin, se gay nguy
hi�m cho thai nhi.
Ch�ng h�n:
- Dung qua lieu vitamin A se khien cho thai nhi bi di d�ng, h� thong bai tiet d� bi t5n
thuO'Ilg.
- Dung lien tl).C vitamin C se dfo t&i de non.
- Vitamin D dung qua lieu se anh hu&ng t&i cac d<)ng m�ch 16n va Sf phat tri�n rang
cua thai nhi.
- Uong nhfeu vitamin E lam cho b9 nao thai nhi phat tri�n khongbinh thmmg.
GOI Y THVC DON CHO BA BAU. .
Cach tot nhat d� hap thu dinh du&ng cho m� va be la da d�ng thfrc an. Cac lo�i thfrc an
c6 1Q'i gom: Nh6m tinh b<)t (cO'ffi, banh my, my ong); Nh6m rau xanh va d�u d6; Nh6m hoa
qua; Nh6m sfra, sfra chua, phomai; Thit, ca, trfrng.
Gqi y thljc don cho thai ph9 trong ngay
I. Nh6m tinh b(n
Gorn CO'ffi, banh my, my sQ'i, my ong: 4 - 6 phan. M6i phan ttrO'IlgdtrO'Ilg v&i:
- 1 bat CO'ffi ho�C 1 bat my sQ'i nau chin.
- 2 lat banh my.
- 1 5 banh my c& trung binh.
2. Caclo?irau cu) c#u
5 - 6 phan. M6i phan tuO'Ilg dtrO'Ilg v&i:
- 112 bat rau nau chin.
9. - 112 bat d�u Ha Lan ho�c d�u dong hop nau chin.
- 1 cu khoai tay nho.
3. Hoa qua
4 suat. M6i suat tll'ong dITong 1 phan dmn day:
- 1 qua tao va 2 mieng qua c& nho (m�n, kiwi).
- 112 COC nll'&C ep qua tmri.
- 1 COC nll'&C qua dong hop (khong them dmmg).
4. Chit(f_am
1,5 phan. Bao gom thit, ca, tnmg nau chin va cac lo�i h�t. M6i phan tll'ong dITong v&i:
- 65 - 10og thit lqn ho�c thit ga nau chin.
- Bo - 10og ca.
- 112 bat nho l�c ho�c h�nh nhan.
- 2 qua trfrng.
5. Canxi
Gorn sfra, sfra chua, phomai. 2 phan, m6i phan tll'ong dITong v&i:
- 25oml sfra.
- 25oml sfra d�u nanh.
- 4og (khoang 2 mieng) phomai.
- 2oog sfra chua.
Dinh dIT&ng dong vai tro quan tr9ng doi v&i thai phl va thai nhi. Mfrc do tang can cua
tliTig thai phl la khac nhau. Thong thmmg, ngmYi m� can tang 12 - 14 kg trong toan bo thai
ky. Thai phl tuy�t doi khong nen an kieng hay bo bfra.
M9t s6 ch�t can thi�t cho ba bau
Trong thm gian mang thai, CO'th� cua b�n can b6 sung them cac lo�i vitamin, chat
10. khoang va chat dinh du6ng d� thai nhi tang trm:mg. each tot nhat d� hap thu nhfrng
vitamin nay la thong qua che d9 an uong.
Sinh td B
Sinh to B (tfrc folate, axit folic) la m9t lo�i vitamin rat quan tr9ng cho Sf phat tri�n cua
be trong thCri ky dau cua thai nhi vi chat nay giup ngan ch�n nhfrng di t�t bfim sinh nhll'
b�nh nm dot song. Neu trong gia dinh c6 tien sirve b�nh khuyet t�t ong than kinh, b�n nen
tham khao y kien bac si.
Cach tot nhat d� bao dam hap thl du axit folic la mQt thang tfU'cYC khi thl thai va trong
ba thang dau mang thai, b�n can dung lm:rng axit folic b6 sung, m6i ngay it nhat 400
microgram.
Can an them nhfrng thfrc an c6 axit folic ho�c giau sinh to B tl' nhien. Nhfrng lo�i thfC
phfim CO chfra chat nay bao gom mQt SO lo�i ngli COC, banh mi, nll'cYC boa qua va banh quy
dinh du6ng, sfra... Hay ki�m tra phan thong tin dinh du6ng tren bao bi d� biet ham luQ'Ilg
sinh to B c6 trong san phfim.
Cac lo�i rau c6 la xanh nhll' xup 10' xanh, rau den, rau muong; cac lo�i h�t, nu&c cam,
m9t so lo�i boa qua, d�u xanh kho va d�u Ha Lan cling chfra nhieu axit folic.
Chit sit
Trong thCri ey mang thai, nguCri m� can b6 sung them chat sat. Thai nhi hap thl chat
sat trr m� d� duy tri Sf song trong vong 5 ho�c 6 thang dau sau khi chao dCri. B&i v�y, nguCri
m� phai tang cmmg chat sat trong thCri gian mang thai. Ham luQ'Ilg chat sat nen dung hang
ngay trongthCri gian mang thai la 22mg/ ngay. M9t so phl nfr c6 th� can t&i 27mg/ ngay.
Cac thfC phfim c6 nhieu chat sat bao gom: thit n�c do (thit bo, thit cli'u); thit vit (da b6
da) va cac gia cam khac; ca; cac lo�i rau xanh nhll' xup 10' xanh, hap cai va rau den, rau
muong; cac lo�i d�u nau chin nhu d�u xanh, d�u Ha Lan...
An nhfrng thfC phfim giau vitamin c cling se giup b�n hap thl chat sat. Hay uong m9t
ly nu&c cam khi an cac lo�i rau xanh ho�c thit bo. Can th�n tr9ng v&i tra, ca phe va coca vi
chat cafein c6 trong cac thfrc uong nay lam giam kha nang hap thl chat sat cua b�n.
Canxi
Canxi c6 vai tro toi can thiet d� gifr cho XU'O'Ilg chac khoe. Trong 3 thang cuoi, thai nhi
can m9t lll'Q'Ilg canxi l&n d� bat dau tangtrmmg va phat tri�n XU'O'Ilg. Neu khonghap thl
du canxi trong cac bfra an, lll'Q'Ilg canxi can thiet cho thai nhi Se dU'Q'C lay trr XU'O'Ilg Cua
nguCri m�. D� ngan ch�n dieu nay va tranh nguy CO' bi loang XU'O'Ilg ve sau, nguCri m� can
hap thl du lll'Q'Ilg canxi trong che d9 an uong d� cung cap cho minh va thai nhi.
Ham luQ'Ilg canxi nen dung hang ngay trong thCri ky mang thai la 84omg/ngay. M9t so
11. phQ nfr co th@ can t61 10oomg/ngay. Nhfrng san phgm tl:r sfra, ch�ng h(;ln nhIT sfra, phomai
va sfra chua, sfra d�u nanh co them canxi la nhfrng nguon cung cap canxi phong phu.
Cha't Omega 3
Chat nay co vai tro quan trQng doi v61 Sf phat tri@n cua h� than kinh trung U'OTig, Sf
phat tri@n Cua nao Va mat Cua be trU'&C Va Sau khi sinh.
Nhfrng tht.rc phgm giau Omega 3 bao gom nhfrng lo(;li ca nhieu dau nhIT ca hoi, ca
chinh, ca trich, ca trong va ca moi. Omega 3 con co trong thit ga, tr(rng, ca ngl:r dong hop va
dau hC;lt lanh.
M6N AN vA BAI THu6c CHO BA ME THIEU sO'A
L(;lc nhan 5og, g(;lo te 10og, dmmg phen lITQ'Ilg vl:ra du. L�c nhan nra s�ch, gia nh6, nau
chao cling g(;lo te; khi chao chin cho them dITemg phen vl:ra an. Co th@ ham l(;lc nhan cling
mong gio lQ'Il.
Theo y hQc c6 truyen, sfra m� ttr huyet hoa thanh, nher dong It.re cua khi ma v�n hoa,
lrm thong. Do v�y, vi�c sfra nhi'eu hay it lien quan m�t thiet den Sfthinh suy cua khi huyet.
Sau khi sinh con, khi huyet cua ngITCri m� bi t6n thITong, ca th@ hU' nhITQ'C nen nguon sfra bi
anh hmmg (nhat la nhfrng ngU'Cri CO' th@ da S�n hU' nhU'Q'C ho�C mat mau, mat SlrC nhieu khi
sinh).
Chedo an uong dong vai tro quan trQng trong vi�c hoi phQc khi huyet cua san phQ. Can
chu y:
- Dam bao cung cap 3-400 - 3.600 calo/ngay (phQ nfr binh thITemg chi can 2.500 -
2.600 calo/ngay). Vl v�y, khgu phan an trong giai do(;ln nay phai day du chat dinh dU'6ng,
giau vitamin va khoang chat.
- An nhfrng thfrc an d� tieu hoa, d� hap thQ.
- Thay d6i mon an thITemg xuyen d@ tang khfo vi.
- An lam nhieu bfra, khong nen an qua no mot Ilic.
- Khong kieng khem qua mfrc. Can an cac tht.rc phgm vl:ra co tinh am vl:ra lQ'i sfra nhIT
thit de, thit ga, mong gio lQ'Il, tr(rng, l(;lc, cac lo(;li d�u...
- Kieng cac do song l(;lnh (nhU' hai san, g6i ca), cac chat tanh (nhU' cua, so, oc, hen, trai,
ca me). HC;ln che cac gia vi cay nong (nhIT &t, hC;lt tieu, mu tC;lt), cac chat kich thich (nhIT che,
Ca phe, thuoc la) vi chung gay mat ngu, ITC chequa trinh tC;lO sfra.
D@ tang sfra, co th@ SIT dQng mot so mon an bai thuoc sau:
12. - Mong gio lQTI 2 cai (nh s�ch, c�o het lOng), thong thao 30 g (cho vao tui vai b9c ey),
hanh hoa 3 nhanh. Tat ca cho vao noi, dfi nrr&c, ham nhl:r, b6 ba thuoc, nem gia tj. An thit,
uong nrr&c ham, co th� dung thrr(mg xuyen.
Neu ngmYi khi huyet hrr nhi'eu, m�t moi, co th� them drrOTig quy, hoang kY m6i thfr 50
g d� tang crr0ng khi huyet.
- DrrOTig quy 10og, thit de 2oog (nh s�ch, thai mieng), gl:rng tmri s lat, hanh hoa 3
nhanh. Tat ca cho vao noi ham nh6 bra, t&i khi thit de chin nhl:r thi them gia tj. An thit,
uong nrr&c ham (chia nhi'eu bfra). Mon nay thich hqp v&i ngmYi sau de mat mau nhi'eu, gay
com, kem an, ngmn l�nh, it sfra. NgmYi tao bon khong nen dung.
- Vl:rng den 3og (gia nh6), g�o te 5og, nau chao. Mon nay vl:ra lQ'i sfra vl:ra nhu�n trang,
thich hqp v&i nhfrng san phv sau de huyet hrr, tao bon, it sfra.
Ngoai che d9 an uong, ngmn m� can nghi ngoi nhieu, tranh m9i cang th£ng than kinh
va cau gi�n, t].' t�O cho minh Sf thocii mai, vi Sf cang th�ng tinh than anh hmmg rat xau t&i
qua trinh t�o sfra.
13. PHAN II
NHO'NG vAN DE cAN Br:Er KHI
MANG THAI
cAc NGUY ca THAI NGOAI DA CON
"Em da bi m6 c6 thai ngoai tu cung, v�y c6 thg bi l�i &fan c6 thai sau khong? Chfrng
viem phan phl c6 d� dfo den c6 thai ngoai tu cung khong?".
Thai ngoai tu cung thmmg do voi trfrng bi tac ho�c l&p lien bao voi trfrng khong drra
dU'Q'C trfrng da th]. tinh vao tu Cung.
C6 t&i 50% trmmg hqp c6 thai ngoai tu cung xay ra & nhfrng phl nfr c6 b�nh viem
phan phl hay viem tigu khung, l�c n()i m�c tu cung, di t�t bftm sinh & voi trfrng, da tlrllg bi
m6 (y voi trfrng, viem ru()t thrra v& gay dinh va xoan voi trfrng... Khoang 85% b�nh nhan da
c6 thai ngoai tu cung c6 thg mang thai binh thrremg sau nay, chi khoang 10 - 20% bi l�i, so
con l�i khong thg c6 thai nfra ho�c sfty thai t1;r nhien trong 3 thang dau.
Nguy ca c6 thai ngoai trr cung ding cao & cac doi trrQ'Ilg sau:
- Da that ho�c cat voi trfrng nhrmg vfin c6 thai: Nguy CO' c6 thai ngoai tu cung la 60%.
- Da m6 phlC hoi voi trfrng sau khi that.
- Dung oestrogen va progesteron: Cac ho6c mon nay c6 thg lam thay d6i chuygn d()ng
binh thmmg cua IOng mao (y lien bao voi trfrng, lam ch�m Sf di chuygn cua trfrng da th].
tinh vao trr cung, khien n6 lam t6 ngay t�i voi trfrng.
- Uong thuoc tranh thai lo�i chi c6 progesterone, su dlng dlng Cl tu cung c6 bai tiet ra
chat progesterone ho�c vien tranh thai khftn cap ma vfin c6 thai.
Khong c6 each phong ngrra thai ngoai tu cung. Tuy nhien, nen co gang tranh nhfrng yeu
to nguy CO'.
- - ,
LAM Ml;: QUA TRE DE DAN DEN BtNH LO.ANG
XVONG
14. Nhfrng co gai m&i l&n mang thai se lam gia tang nguy CO'XtrO'Ilg bi yeu di. Trong mot
nghien c(ru m&i t�i My, 1/3 so ba m� & tu6i thieu nien c6 chi so di�n hinh cua b�nh loang
XU'O'Ilg, ho�C CO dau hi�u bao trmrc can b�nh nay.
"Can phai dam bao r�ng nhfrng ba m� thieu nien tieu thv du lm;mg canxi trong thm
gian mang thai - 1300 mg m8i ngay, d� dap frng nhu cau canxi cua ca m� l�n bao thai",
Kimberly 0. O'Brien t�i trmmg Sfrc khoe cong dong Johns Hopkins Bloomberg & Baltimore
phat bi�u.
Canxi d�c bi�t can thiet trong thm ky mang thai do bao thai khi l&n Ien can nhi'eu chat
dinh dU'&ng d� hinh thanh XU'O'Ilg, trong h}c ban than CaC thieu nfr ding can nhieu canxi cho
chinh minh. Thfcte, 40% lm:mg XU'O'Ilg cua con gai dU'Q'C hinh thanh trong do tu6i d�y thi.
M�c du c6 hO'Il mra tri�u thieu nfr sinh con t�i My m8i nam nhll'Ilg chU'a c6 nhi'eu thong
tin ve vi�c mang thai anh hU'&ng the nao t&i XU'O'Ilg cua ngli'm m�. O'Brien va cong Sf da
nghien c(ru 23 co gai mang thai trong do tu6i 13,5 den 18,3. Cung giong nhll' ngITm l&n,
lITQ'Ilg tieu thv canxi trong thm kY mang thai cua cac co gai tre cao hO'Il la sau khi sinh.
Khoang 1/3 cac ba m� tre c6 dau hi�u XU'O'Ilg mong di dang k� sau khi sinh. Trong so 15
em dU'Q'C do XU'O'Ilg trong 3 - 4 thang sau khi sinh, 2 em c6 cac dau hi�u cua b�nh loang
XU'O'Ilg, 3 em khac CO dau hi�u Cua tien loang XU'O'Ilg.
Tuy v�y, khong phai cfrmang thai (y do tu6i thieu nien la XU'O'Ilg bi yeu di. Ket qua
nghien c(ru chi ra r�ng, tieu thv nhi'eu lITQ'Ilg canxi hO'Il trong thm ky mang thai se giup
chong l�i tinh tr�ng yeu xITO'Ilg.
PHU NO' HUT THU6c KHI MANG THAI c6 HAI. .
CHO THAI NHI
Phv nfrhut thuoc d� sinh con c6 it tinh trung.
Kh6i thuoc c6 th� gay t6n thU'O'Ilg cho cac tebao lam nhi�m Vl san xuat tinh trung sau
nay cua bao thai. Day la ket qua dieu tra cua mot nh6m nghien c(ru Dan M�ch, sau khi tien
hanh thu th�p, theo d6i m�u tinh dich va mau cua hO'Il 300 chang trai trong vong 7 thang.
Nhfrng ba m� cua so ngli'Cri nay cling dU'Q'C yeu cau thong bao ve so Ian hut thuoc khi mang
thai h9.
Tien s1 Lone Storgaard, trIT&ng nh6m cho biet, lITQ'Ilg chat inhibin B (mot hormone lien
quan den Sf San xuat tinh trung) (y nhfrng chang trai CO m� "lam b�n" v&i hO'Il 10 dieu
thuoc m8i ngay giam dang k� so v&i nhfrng trmmg hqp c6 m� khong hut, ho�c hut dU'&i 10
dieu. Ngoai ra, t6ng so va m�t do tinh trung cua nhfrng chang trai nhi�m kh6i thuoc cling
thap hO'Il 48% so v&i ngITCri binh thmmg.
Dan M�ch - mot trong nhfrng quoc gia c6 tY l� phv nfr hut thuoc cao nhat thegi&i - da
c6 Sf svt giam r6 r�t ve m�t do tinh trung cua dan ong trong vong 5 th�p kY gan day. Tuy
nghien Clru tren ChU'a di Sau vao nguyen nhan Cua hi�n tli'Q'Ilg nay, song gia thuyet d�t ra la,
15. c6 th� cac thanh phan trong kh6i thuoc da lam t6n thl.l'ong cac tebao dong vai tro san xuat
tinh trung sau nay cua bao thai.
Phµ nuhut thudckhimang thai dlsinh tre kh6 baa
V&i 6 - 7 dieu thuoc m6i ngay, thai phl CO th� biet trU'&C r�ng con Cua minh Sau nay Se
la mot dfra tre cfrng dau va d� bi kich d{)ng hon so v&i nhfrng dfra tre c6 m� khong hut.
Theo cac nha khoa hoc My, nhfrng bi�u hi�n bat thmmg tren cho thay, dmmg nhll' tre dang
phai trai qua giai do�n cai nghi�n thuoc la.
Theo tien s1 Karen Law, ngmYi dftn dau nh6m nghien cfru thu{)c D�i h9c Brown, Rhode
Island, lieu nicotine ngmYi m� srr dvng khi mang thai cang cao thi dau hi�u ding th�ng than
kinh & tre cang ro r�t. Di'eu dang n6i la tinh khi tre sa sinh c6 m� hut thuoc khi mang thai
giong v&i nhfrng em c6 m� dung cocaine ho�c heroin trong thai k)r.
Khi tien hanh nghien cfru, Law cling c{)ng Sf da do lll'Q'llg cotinine - mot chat sinh ra
khi CaC phan tlr nicotine bi be gay - trong nl.l'&C bQt Cua nhfrng phl nfr m&i sinh dU'Q'C 2
ngay, nh�m xac dinh ai da hut thuoc khi mang thai. Nher d6, nh6m da 19c ra dl.l'Q'C nhfrng tre
SO' sinh da "hit kh6i thuoc" trong bvng m� Va nhfrng em be khong tiep XUC v&i chat kich
thich nay. Sau khi quan sat thai do cua so tre nay trong mot thCri gian, h9 nh�n thay nhfrng
em nhi�m nicotine c6 bi�u hi�n stress r6 r�t va tinh khi that thITerng hon so v&i nhfrng tre
binh thITerng. Dieu nay chfrng to nhfrng em be "nicotine" c6 th� da nghi�n thuoc la khi con
la bao thai, Va tr& nen cau kinh bat thll'erng khi khong dU'Q'C tiep XUC v&i no (y ngoai bvng
m�, Law nh�n dinh.
Theo Law, nhfrng tre bi t6n thll'ong ve m�t hanh vi do thuoc la rat can dl.l'Q'C quan tam
va cham s6c d�c bi�t. Bi�u hi�n tinh khi that thITerng c6 th� chi xuat hi�n vao giai do�n dau
dCri, song ciing c6 th� keo dai va tr& nen nghiem tr9ng neu tre l&n len trong moi trll'erng
khong lanh m�nh hay ap lfC CUOC song Cao.
Trl.l'&C day tl:rng c6 mot so nghien cfru cho thay, vi�c hut 10 dieu thuoc m6i ngay khi
mang thai thITerng dftn den hi�n tITQ'llg tre sinh ra bi thieu can. Gier day nghien cfru m&i da
chi r6 r�ng, & lieu nicotine thap hon (6 - 7 dieu m6i ngay), thai nhi ding vftn bi anh hll'&ng
xau.
Nghien cfru dl.l'Q'C dang tren bao Pediatrics cua My va dl.l'Q'C danh gia la di�m kh&i dau
quan tr9ng. Cac nha khoa h9c se con tiep tvc di tim lCri giai cho nhfrng van de nhll': li�u thai
phl cai thuoc la trong vong 6 thang ho�c hut & mfrcthap hon 6 dieu m8i ngay c6 cai thi�n
dl.l'Q'C tinh hinh hay khong.
Phµ nuhut thudckhimang thai sinh con dlbj ti�u du&ng
Hut thuoc trong thai kY khong nhfrng de d9a trfC tiep sfrc kh6e cua thai nhi ma con
lam tang 4 lan nguy CO' bi b�nh ti�u dl.l'erng cua dfra tre khi den tu6i trn&ng thanh. Nhfrng
thay d6i ve chuy�n h6a cua thai nhi chinh la nguyen nhan dftn t&i tinh tr�ng nay.
16. NgmYi ta da tien hanh phan tich so li�u cua gan 17.000 tre Anh sinh tlr thang 3/1958.
Ho sO' cua m6i tre deu ghi r6 ngmYi m� c6 hut thuoc sau khi mang thai thang thfr 4 hay
khong.
Theo cac tac gia, vi�c hlit thuoc khi mang thai c6 th� dftn t&i suy dinh drr&ng bao thai.
Cac em be se tl' thich nghi d� chugn bi doi ph6 v&i m9t moi trmmg thieu thfrc an khi ra doi
Chung tr& nen khang insulin va c6 XU hrr&ng tich Hiy m&, nhrmg chrrO'Ilg trinh chuy�n h6a
nay hoan toan khong phu hqp v&i ched9 an giau calo va it v�n d<)ng cua tre sau khi ra dCri.
Dieu nay dftn t&i Sf thira can, m9t nguy CO' l&n dftn t&i b�nh ti�u drr0ng.
Scott Montgomery, chuyen gia nghien cfru cua Vi�n Dich t� Lam sang & Stockholm
(Thl;ly Di�n), ngrrCri dfrng dau nghien cfru cho biet, day la nghien cfru dau tien tim hi�u moi
lien h� trl,l'C tiep gifra hut thuoc trong thai ey v&i b�nh ti�u drr(mg va chfrng beo phi Sau nay.
Trrr&c day ngrrCri ta m&i chi ra moi lien h� gian tiep gifra cac hi�n trrQ'Ilg: hut thuoc dftn t&i
sinh con nh� can, sinh con nh� can l�i dftn t&i Sf phat tri�n cua b�nh ti�u drr0ng, chfrng beo
phi va b�nh tim m�ch.
THAI PHU CAN DE PHONG BENH VE DVO'NG. .
TIET NIEU
Phl nfr mang thai bi viem th�n - tiet ni�u se c6 nguy CO'tang huyet ap, de non, suy thai
rat cao. Tri�u chfrng b�nh l�i that thrr0ng va khong r6 rang nen rat kh6 phat hi�n.
Nguyen nhan khien b�nh tram tr9ng la Sf bien d6i sinh ly & th�n va drr(mg tiet ni�u
khi mang thai. Cac drr0ng bai xuat nrr&c ti�u bi gian to do tac dl;lng cua n<)i tiet to nfr
progesteron, ho�c do Sf chen ep CO' h9c cua tll- cung. Cac nhu d<)ng cua b� th�n, ni�u quan
bi suy giam nen lrm thong nrr&c ti�u kem. Trong nrr&c ti�u, drr0ng se tang cao k� ca khi
khong c6 b�nh ti�u drr0ng, kali huyet h� thap do non mira ho�c uong thuoc lQi ti�u. Ban
than nhfrng thay d6i n9i tiet trong nhfrng ngay dau mang thai da t�o di'eu ki�n cho viem
nhi�m phat sinh va phat tri�n. Neu san phl tirng bi viem cau th�n, soi tiet ni�u ho�c m<)t di
t�t bgm sinh cY drr(mg bai xuat, mac b�nh ti�u drr(mg thi nguy CO' cang l&n.
Viem nhi�m thrr0ng xuat phat tir drr0ng tiet ni�u drr&i nen khi phat hi�n tri�u chfrng,
can nghi ngay den van de ve nhu mo th�n. Neu san phl bi sot kem theo ret run, dau lrmg va
viem bang quang thi c6 th� da bi viem b� th�n. Trong trrr0ng hqp nay, nhi�m khufo huyet
Gram (-) ding c6 th� dftn t&i tfl;ly tim m�ch va tll- vong.
Viem nhi�m th�n - tiet ni�u thrr(mg kem theo nhi�m d<)c thai nghen, tang huyet ap va
protein - ni�u cao bat thrr0ng.
Vi�c chfra tri viem th�n - tiet ni�u c6 th� b�ng each sll- dl;lng thuoc khang sinh, song
phrrD'Ilg phap nay nhat thiet phai dmrc thay thuoc chuyen khoa chi dinh. Lrm y khong
thong bang quang cho San phl;l vl d� gay ra viem b� th�n - th�n ngtrQ'C dong keo dai, rat kh6
dieu tri.
17. THAI PHU VA VIEC DONG THU6C. .
Khi mang thai, vi�c dung Sulfamid c6 th� gay giam thi�u dmmg huyet & thai nhi, khien
tre sinh ra bi vang da, Rifampicin de d9a chay mau... Vi v�y, phl nfr mang thai tuy�t doi
khong dU'Q'C tl)' y dung thuoc, can thl)'C hi�n nghiem tuc chi dinh Cua bac Si.
Anh huO'ng cua thu6c ain cacgiai GO?fl mang thai
1. Pha phan do�n: la 2 tuan dau cua thai ey, doc tinh thuoc c6 th� gay di chfrng ho�c lam
phoi bao chet.
2. Thm kY phoi: keo dai 75 ngay, thai phat tri�n nhanh, hau het cac CO' quan bat dau hinh
thanh nen rat nh�y cam v&i thuoc. Vi�c tl' y dung thuoc trong thm ky nay c6 th� gay
quai thai.
3. Thm kY thai tr 3 den 5 thang: thai it nh�y cam hO'Il nhrmg luon bi thuoctan cong, gay
doc cho bao thai.
4. Thm kY thai tr 6 den thang 9 thang: nhau thai bien chat dan, nhi'eu chat thuoc tham
qua thai, gan va th�n chU'a thai dmyc. Luc tr& d�, neu m� dung thuoc c6 th� gay ngo
doc cho tre sa sinh. Thuoc c6 th� tham vao thai qua h� nhung mao, be m�t cua nhau.
M6i lo�i thuoc t�p trung gay doc (y nhfrng nO'i khac nhau, nhll'Tetracyclin (y XU'O'Ilg va
mam rang, Chloroquin & v6ng m�c mat...
M(>ts6thudc c6 thigay quai thai1 dj t?,t
- Quinin gay diec.
- Quinidin lam giam thi ll)'c.
- Chloroquin gay diec, phi d�i mra ngITCri.
- Cac Tetracyclin gay di t�t chan tay, dlC thuy tinh th�. Th� t�p trung (y XU'O'Ilg va mam
rang (Tetracyclin - Oxytetracyclin, Clotetracyclin).
- Khang sinh Aminoglucozid gay diec. Cam dung suot thai ky.
- Captopril gay di t�t va thai chet lrm. Khong dmyc dung thuoc nay.
- Phenobarbital gay di t�t (y tim, khe moi va vom mi�ng, h� XU'O'Ilg, than kinh trung
U'O'Ilg va ong tieu h6a.
- Penicilamin gay di t�t & mo lien ket va cac di t�t khac.
18. Nhung thubcgay bit thu&ng v� chucnang (J thai va tre sdsinh
- Sulfamid de d9a vang da. Cam dung trong 3 thang dau cua thai ey.
- Rifampicin de d9a chay mau. Neu can phai dung kem vitamin K.
- Chloramphenicol gay h9i chfrng xam. Khong dung trong 3 thang cuoi.
- Sulfamid chong ti�u dmmg gay nguy ca giam thi�u dmmg huyet & thai nhi.
- Thuoc giam dau, thuoc ngu gay nguy hi�m & tre SO' sinh. Cam dung trong 3 thang cuoi
thai ky.
- Thuoc hq. huyet ap (Diazoxid) dung dai ngay gay rt.mg t6c, frc checo b6p trr cung khi
sinh.
- Rezecpin lam tre m&i sinh tim d�p ch�m, tac mui, buon ngu.
v6'i caclo?ikhang sinh
- Loq.i khong dung dtrqc: Chloramphenicol, Norflo-xacin, Emetin, Ofloxacin,
Dihydroemetin, cac Sulfamid, Erythromycin, cac Tetra-cyclin, Grisofulvin, Cotrimoxazon,
Nitrofurantoin, cac quinolon, Trimethoprim.
- Loq.i can th�n tr9ng: Clindamycin, Quinacrin, Ethambutol, Rifampicin, Isoniazid,
Vancomycin, Mebendazol, Quinin.
M(>t sb thubc sau aaykhong au'CJc dungkhi mang thai va cho con
bu
- Thuoc chong lo au, gay ngu, an than.
- Thuoc Antihistamin, Benzodiazepin, Barbiturat.
- Thuoc chong dong mau: Heparin - tieu khoi (Enzyme).
- Thuoc chong co gi�t: Hydantoin, Barbiturat, Ben- zodiazepin.
- Thuoc chong tram cam: 3 vong - IMAO.
- Thuoc chong ti�u dmmg Sulfonylurea, Insulin.
- Thuoc khang Histamin Receptor H1, d§.n chat ethanolamin.
- Thuoc dieu tri tang huyet ap: Adrenergic, phong bebeta...
19. - Thuoc lQ'i tigu Thiazid, lQ'i tigu quai, thfim thau.
- Thuoc tri Parkinson: Dopamin - chong tiet Cholin.
- Thuoc chong loc;tn tam than: Phenothiazin, Thioxanthen, Dibenzodiazepin...
- Thuoc chong ho, long derm.
- Thuoc phong beh,ra ch9n beta.
- Thuoc gian phe quan.
- Thuoc kich thich nao.
- Thuoc khang histamin H2.
- Thuoc frc chemi�n dich.
- Thuoc nhu�n trang, kich thich - thfim thau, lam mem, tc;to khoi.
- Thuoc gay ngu, giam dau gay ngu, hc;t sot khong gay ngu.
- Thuoc chong viem khong steroid.
- Thuoc kich dvc: hormone sinh dvc.
cAc CHUNG DI UNG THVO'NG GAP TRONG. .
THAI SAN
Trong thm gian mang thai va sau khi sinh n&, hoc;tt d9ng cua cac CO' quan va Sl' chuygn
h6a chat Cr CO' thg ngrr(ri phl). nfr CO nhieu thay d6i; ro r�t nhat la nhfrng bien d6i ve nQi tiet.
D6 la nguyen nhan khien m9t so hi�n trrQ'Ilg di frng tang Ien, th�m chi den mfrc nghiem
tr9ng.
Cic chung dj ung thu&ngg#p baogdm
I. Min ngua
Nhi'eu phl nfr bi mfin ngfra ngoai da suot tU: khi thv thai den hie sinh xong. Tinh trc;tng
nay khong chi lam b�nh nhan kh6 chiu, bl,l'C d9c ma con CO thg gay nhi�m khufin da (do gai
den xay xat), dftn den nhi�m khufin cac CO' quan phu tc;tng khac trong CO' thg.
2. Non
20. Ban than bao thai va Sf trao d6i chat gifra m� va con qua M thong nhau thai c6 thg la
mQt yeu to gay di (mg dign hinh; vi trong bao thai CO cac protein l� doi VOO CO' thg ngmn m�
(protein d6 c6 nguon goc trr ngmn bo, dm;rc tinh trung mang den khi thl tinh).
MQt so it phl nfrkhi mm c6 thai bi non mrra rat n�ng, den mfrc gay slit, chi con da b9c
XU'O'Ilg, m�ch nhanh, mau bi nhi�m axit rat n�ng, CO thg ru Vong neu khong dm;rc dieu tri
dung va kip thm. Neu vi�c dieu tri n9i khoa khong c6 ket qua, bac sI phai pha thai dg Clru
ngli'm m� va ngay sau khi pha, ba m� l�p tfrc ngtrng non mrra va tr& l�i binh thll'Ong.
3. Tieu chay
Sau m9t thm gian dai kieng khem qua mfrc, mQt so san phl tl' cho phep minh an m9t
luc qua nhi'eu thfrc an khoai kh�u (trong d6 c6 nhieu thit m&) nen bi tieu chay n�ng. Trong
nhi'eu nam sau d6, h� CIT an thit m& la hQ l�i bi tieu chay.
0 nhfrng ngli'm ttrng bi di (mg trU'&C khi CO thai, vi�c mang bau CO thg khien tinh tr�ng
di (mg n�ng them ho�c nh� di. M9t khao sat dm;rc thfc hi�n & nhfrng thai phl da tlrilg bi
hen cho thay, trong 1/3 trli'0ng hQ'P, b�nh hen dU'Q'C cai thi�n; so trli'0ng hQ'P b�nh n�ng
them ding chiem tY l� tll'O'Ilg tf.
Nhfrng higu biet cua khoa h9c ve di (mg hi�n vfo chU'a day du. Hau het cac thuoc
chong di (mg la h6a chat khang histamin (san ph�m do ca thg sinh ra khi bi di (mg), chong
chi dinh ho�c phai th�n tr9ng v61 phl nfr mang thai va cho con bu. Vl v�y, khi bi di (mg,
thai phl tuy�t doi khong dU'Q'C tl' y dung thuoc ma phai den g�p bac sI chuyen khoa. Dfa
vao ket qua tham kham lam sang va hoi han c�n ke nhfrng thong tin can thiet, bac sI se
quyet dinh c6 cho dung thuoc hay khong; neu c6 thi nen ch9n lo�i thuoc nao dg it gay nguy
h�i cho ngli'm m� va thai nhi.
cAc BIEN PHAP CH6NG STRESS TRONG THO'I KY
MANG THAI
Dg tranh cang th�ng trong thm gian cha be ra dm, b�n hay thfc hi�n nhfrng dong tac
dO'Il gian co thg giup minh thll' gian nhll': n�m nghi m9t chut, d�t ban tay Ien blng dg cam
nh�n d(ra be dang Cfa qu�y, ngam minh trong nli'&C am, tro chuy�n v{ri tre nho...
Trong thai ey, ngli'm phl nfr rat d� bi stress, roi lo�n cam xuc, thay d6i tinh tinh, hay
cau gi�n... do nhfrng thay d6i ve tam ly, xa hQi, sinh ly (trong do nguyen nhan chinh la Sf
gia tang lll'Q'Ilg ho6c mon). Vi�c kigm soat dU'Q'C stress se giup ngli'm m� tli'O'Ilg lai cam thay
thoai mai va khoe khoan hO'Il. C6 thg ap dlng cac bi�n phap dU'61 day:
- Dam bao nghi ngO'i day du ca ve thg chat va tinh than: Khong nen dg cong vi�c hang
ngay choan het thm gian nghi cua b�n. Co gang ngu du giac, th�m chi nen l�p m(>t thm gian
bigu cho vi�c ngu va nghi ngO'i. Danh rieng cho minh nhfrng gi& phut yen tinh dg c6 thg suy
tll', d9c bao, ngam tranh, viet nh�t k)r...
21. - V�n d()ng thmmg xuyen: Duy tri suot thm gian mang thai th6i quen t�p th� dvc hang
ngayv&i cac d()ng tac thich hc.;rp. Nen thll'emg xuyen di bQ.
- C6 ched9 an can doi; khong nen co sfrc an uong vi dieu d6 c6 th� khien b:m m�t moi
va them cang th�ng. Tranh h�n rll'Q'U, ca phe, thuoc la... va nhfrng th1.rc phfim c6 tinh kich
thich.
- Den v&i am nh�c: Vi�c chcri ho�c nghe m9t ban nh�c c5 di�n (hay m9t tac phfim U'a
thich nao d6) c6 th� giup b�n thll' gian. Nhieu nghien cfru da chfrng minh, am nh�c rat c6
ich cho phv nfr mang thai ding nhll' Sl' phat tri�n tri thong minh cua tre.
- T�p tinh tam: Nhfrng khi cam thay lo Jang, c6 nhfrng y nghl bi quan, b�n hay thtr
khong nghi den dieu d6 nfra, hit m9t hcri th�t sau va th& ra tlr tl:r. Sau d6, nhin l�i Sl' vi�c
m()t each khach quan va tl' hoi: "Minh c6 ph6ng d�i qua hay khong?" (nen nh& r�ng, Sl' gia
tang ho6c mon trong thai ky CO th� khien b�n thay mQi vi�c tr& nen toi t� h011 SO v&i thl'C
te'). Tiep den, b�n hay tv hoi: "C6 each nao khac d� tiep c�n va giai quyet van de khong?".
- Tim each quen stress: Tim m9t ncri mab�n c6 th� ngoi yen m9t minh trong 10 - 15
phut d� suy nghi ve m9t van de khac vui ve h011. Stress se n�ng ne h011 khi b�n qua quan
tam den n6. Nen nh& r�ng quanh ta con c6 rat nhieu ni'em vui chfr khong chi toan phi'en
mu(}n Va lo au.
- Ki�m soat hcri th&: Ngoi th�ng lrmg, tay d� tren dui, tha long. Nham mat l�i, hit vao
th�t sau, nin th& trong 5 giay, sau d6 th& ra tl:r tl:r. B�n hay ngoi yen, an nhien tl' t�i, t�p
trung vao hcri th& cua minh, tl:r tl:r hit th& qua dITemg mfii. Mf>i khi th& ra, hay tl' nhu la
phai binh tam, b�n se cam thay tinh than minh tinh l�ng h011. Dl:rng quan tam den bat cfr
dieu gi khac, m9i vi�c cfr d� n6 den roi di; b�n chi can t�p trung vao nhip th& cua minh. Sau
10 - 15 phut, m& mat ra, ngoi them 2 - 3 phut nfra va c6 th� tr& l�i v&i cong vi�c binh
thll'emg.
- Dl:rng nghl r�ng minh d011 d()c: Nen nh& r�ng b�n dang c6 thai va xung quanh con c6
nhfrng ngll'Oi luon s£n sang giup d& minh (nhll' gia dinh, b�n be, hang x6m). HQ s£n sang
cham SOC b�n nhrmg doi khi khong biet b�n can gi; vi v�y dtrng ng�i tam Sl' ve nhfrng lo au
va de nghi giup d&.
CHUNG NGUA KHI MANG THAI
Trong thm gian mang thai, nhieu phl nfr bi ngfra & cac vilng da bvng, ngl'C, dui. .. va CO'
quan sinh d].C. Nguyen nhan chinh la Sl' cang gian da qua mfrc va Sl' thay d5i nQi tiet trong
CO' th�. Neu bi ngfra nhieu, b�nh nhan can den bac si va tuy�t doi khong dU'Q'C tl'y dung
thuoc.
Cac yeu to gay ngfra & thai phl bao gom:
- Sl' r�n da do cang gian qua mfrc (xay ra trong nhfrng thang cuoi thai ky). Tinh tr�ng
nay gay ngfra & 20% thai phl. Nhfrng vi tri thll'emg g�p la vilng bvng (do bao thai phat
22. tri�n), 2 bau vU (do mo tuyen vU tang sinh), canh tay, mong, dui (do tich tv m& khi mang
thai), dng, ban chan (do Sf de ep Cua thai len tinh mc;tch chu dmYi., gay fr tr� tuan hoan chi
dmYi, sinh phu chan).
- Tang chuy�n h6a CO' ban va tang sinh mc;tch mau ngoai da khi mang thai. Di'eu nay lam
cac san phv tang tiet mo hoi va da tr& nen nhc;ty cam hO'Il v&i nhfrng kich thich hen ngoai
(then tiet n6ng bfrc, Sf CQ xat Cua quan ao tho rap, b�nh ngoai da S�n CO...).
- DcS mo hoi nhieu: Lam xuat hi�n rom sfiy, d�c bi�t & nhfrng vling ke, nep gap da nhll'
dU'&i VU., hang, c6, gay, ngl,l'c, lrmg...
- Thay dcSi do PH vling am ho - am dc;to: Vung nay thmmg tr& nen qua ki'em khi mang
thai, d� dftn den viem nhi�m.
- Viem nang 16ng trong thai kY (khong do vi trung): Xuat hi�n tir thang thfr 4 den thang
thfr 9 va gay ngfra & nhfrng vling c6 16ng nhll' dau, m�t, nach, bo ph�n sinh dvc.
- Bi trikhi mang thai: Gay ngfravling h�u mon.
- Tac m�t trong gan: Day la mot b�nh gan hiem g�p (1 - 2/10.000 san phv) xay ra trong
3 thang cuoi thai ey. Thai phv ngay cang ngfra tram tr9ng, kem theo buon non, non, chan
an, m�t moi toan than (cac tri�u chfrng se het sau khi sinh). B�nh c6 th� gay sinh non.
Cho du ngfra do nguyen nhan gi, bc;tn ding khong bao gi& dm:;rc gai. C6 th�giam nhfrng
tri�u chfrng kh6 chiu tren da b�ng mot so bi�n phap sau:
- M�c quan ao b�ng vai cotton va rong rai (k� ca do 16t).
- Tranh ra ngoai hie trCri nang hay & nhfrng nO'i n6ng bfrc.
- Tam v&i nll'&C mat (khong qua lc;tnh) ho�c nll'&C am d� giup giam ngfra (tuy vao Sf
nhc;ty cam nhi�t do cua m6i ngll'Cri).
- Tranh dung cac loc;ti xa phong hay dung dich tfiy nra mc;tnh (c6 nong do xut cao), nhieu
b9t va qua thO'm. Mot so trll'&ng hQ'P c6 th� chi dU'Q'C tam b�ng nll'&C chfr khong dung sfra
tam. Vi�c nho vai giQt tinh dau tra trong nll'&C tam ding giup giam ngfra va giam rom sfiy.
Tranh dung cac san phfim cham soc da chfra dau khoang.
- Ched(> an nen c6 them dau oliu (chll'a tinh luy�n) va cac thl,l'c phfim giau vitamin A
(dau gan ca, gan, rau qua, trfrng...), vitamin D (ca bi�n, dau gan ca, cac san phfim tU: sfra...),
axit Linoleic (dau hc;tt lanh, dau cay anh thao, ca moi...).
- Uong nhi'eu nIT&c (1,5 - 2 lit/ngay).
- Giam ngfra do thay dcSi PH am dc;to b�ng each: Gifr kho va sc;tch vling sinh dvc, ngam
nra vling sinh dvc b�ng cac thuoc v� sinh phv nfr thong thll'&ng.
23. - Dung cac lo�i kem lam gm da va mem da toan than hay t�i ch6 dg lam mem, diu di Ian
da kho va bong tr6c, ch�ng h�n nhrr dau thau dau (khong c6 Hexane), dau oliu, aloe vera
gel... Vi�c boi thuoc d�ng kem hay lotion chfra oxit kem Ien nhfrng vling da bi anh hm:mg se
giup lam diu da va giam ngfra.
Nen den bac si trong cac trmmg hcrp sau:
- Ngfra va phat ban vfo khong giam sau khi da ap dl,lng cac bi�n phap tren.
- Ngfra toan than kem v&i vang da: C6 thg la bigu hi�n cua chfrng tac m�t trong gan &
san phl,l.
- Phat ban kem v&i sot: Nhi'eu b�nh nhi�m trung thmmg bat dau b�ng tinh tr�ng phat
ban nhrr thuy d�u, sot phat ban do nhi�m virus dmmg ho hap, nhi�m herpes...
- Ngfra hay phat ban (khong kem sot) va c6 t6n thrrong da: La bigu hi�n cua b�nh ngoai
da nhrr cham, vay nen, ghe, di frng thuoc (dang dung)...
- Ngfra khong kem v&i t6n thrrong da: C6 thg g�p trong cac b�nh toan than nhrr roi
lo�n chuygn h6a (tigu drremg), noi tiet (b�nh tuyen giap), ung thrr, di frng thuoc, b�nh th�n,
b�nh huyet hQC (thieu mau, U lympho bao)...
- Ngfra kem v&i cam giac bong rat quanh am ho - am d�o: Do nhi�m nam candida va
cac b�nh lay qua dmmg tinh dl,lc. Dg an toan cho thai nhi, b�nh nhan nhat thiet khong drrqc
t}' y dung mot lo�i thuoc nao.
vt SINH RANG MitNG KEM DE DAN DEN SINH
NON
Trong qua trinh mang thai, nrr&u lQ'i rat d� bi t6n thrrong do Sf thay d6i hormone
trong CO' thg. Mot nghien Clru m&i day cua Anh cho thay, neu thai phl,l khong v� sinh rang
mi�ng dn th�n thi nguy CO' sinh non Se rat Cao.
a phl,l nfr mang thai, tac h�i cua sfrc khoe rang mi�ng kem c6 thg sanh ngang v&i
nhfrng h�u qua do thuoc la va rrrQ'U mang l�i, tien si Marjorie Jeffcoat thuoc D�i h9c
Alabama, Anh, nh�n dinh.
Ba cling cong Sf da tien hanh kham rang mi�ng cho i.313 phl nfr mang thai drrqc 21
den 24 tuan, roi ghi nh�n thm digm sinh con cua hQ. Ket qua la so ngrrm mac b�nh ve nrr&u
lQ'i sinh con thieu thang cao gap 7 Ian so v&i nhfrng trmmg hcrp binh thrremg. B�nh cang
tram tr9ng thi nguy ca sinh non cang cao.
Nguyen nhan cua hi�n trrqng nay chrra drrqc xac dinh, song mot so nha khoa h9c cho
r�ng, thu ph�m c6 thg la vi khugn & nrr&u. Ngoai ra, hQ nghi nga r�ng b�nh ve rang mi�ng
c6 thg con ket hcrp v&i mot so yeu to khac gay sinh non.
24. TAP THE DUC GIDP GIAM BIEN CHUNG KHI. .
MANG THAI
Vai tuan trU'&c khi sinh, phl nfr thmmg bi cao huyet ap va srmg c6 chan, nhfrng bi�u
hi�n cua ch(mg tien kinh gi�t. Cach ngan ngtra hi�u qua nhat la tich Cl'C V�n d(>ng CO' th�
trong 20 tuan dau cua thai ky, cac nha khoa hoc ThlY Di�n nh�n dinh.
Den nay, ch(mg ti'en kinh gi�t v�n la m9t dau h6i l&n. Nhieu nha khoa hoc kh�ng dinh
r�ng n6 c6 th� gay nguy hi�m, th�m chi d�n den tu vong, cho ca m� va con.
Tien si Michelle A. Williams thu9c Trung tam Y teThlY Di�n cling c(>ng Sf da tien
hanh dieu tra gan 600 thai phl trong vong 4 nam. 1/3 so d6 mac ch(mg ti'en kinh gi�t, con
l�i deu kh6e m�nh. Tat ca deu dU'Q'C hoi ve vi�c tham gia cac bai t�p th� dl;lC va hinh thfrc
V�n d(>ng trong 2 giai do�n: 1 nam trU'&C khi thl thai va 20 tuan dau cua thai ey.
Nh6m di'eu tra nh�n thay, nguy CO' cao huyet ap giam t&i 1/3 & nhfrng phl nfr tich CfC
v�n d(>ng CO' th� vao nhfrng khoang th(Yi gian tren. "Th�m chi, nhfrng ngll'm khong theo cac
dQng tac th� dl;lC bai ban, nhrmg leo cau thang tlr 1 t&i 4 l'an ho�c di bQ v&i toe dQ tren 5
km/gier m6i ngay ding nh�n dU'Q'C hi�u qua tITO'Ilg tf", Williams nh�n dinh.
NHUNG DIEU NEN BIET VE BENH TIEU DVO'NG.
THAI KY
Day la can b�nh roi lo�n dung n�p hydrat cacbon, dU'Q'C phat hi�n l'an dau khi mang
thai. Ty l� tu vong do can b�nh nay gay ra la 1/4 & ba m� va 1/3 & dfra con. Neu khong phat
hi�n ti�u dU'Crng thai ky kip th(Yi ho�c khong ki�m SOat dU'Q'C nhfrng roi lo�n do b�nh nay
gay ra, each giai quyet tot nhat la cham dfrt s&m thai ky (trU'&C 33 tuan l�).
Hai th�p kY qua, tY l� mac ti�u dITang thai ky tang dan & nhieu quoc gia, nhat la & chau
A. Theo m9t nghien cfru thfc hi�n tren hO'Il 20.000 thai phl, gan 1% trITang hqp khong
dung n�p hydrat cacbon. Trong so d6, 29% da mac b�nh ti�u dU'Crngth�t Sf trong vong 5,5
nam sau sinh.
Nhi'eu thong ke ding cho thay, 50% so ngIT01 mac ti�u dITang thai k)r da tr& thanh ti�u
dU'Crng thfC Sf trong vong 20 nam, VOO nhfrng bien ch(mg lau dai nhU' beo phi, con cai ho
ding CO zy l� bi ti�u dU'Crng Cao. Vi V�y, ngU'(Yi bi ti�u dU'Crng thai ky can dU'Q'C theo doi lau
dai ve sau.
B�nh ti�u dU'ang thai k)r c6 th� d�n den nhfrng h�u qua rat xau. Dfra tre sinh ra dU'Q'C vi
nhU' "m9t ngU'01 kh6ng 10 chan dat set" vi c6 th� n�ng t&i 6 kg nhrmg rat yeu va tY l� tu
vong cao. Tuy nhien, nhieu trITang hqp b�nh c6 th� tien tri�n tot va tre sinh ra v�n binh
thU'Crng. Vi V�y, thai phl can dU'Q'C phat hi�n s&m b�nh ti�u dU'Crng thai ky (tot nhat la trU'&C
tuan l� th(r 28). Nhfrng ngU'01 bi b�nh can dU'Q'C theo d6i sat va c6 che d9 an uong hqp ly.
Mfrc nang lITQ'Ilg trung binh nen tu i.800 den 2.000 calo/ngay (v&i ngITm bi beo phi, m6i
ngay nen dung 90 g protein, 50 g m&, 100 g dITang). Can b6 sung them cac vitamin, nguyen
25. to vi lmmg, h:m che cung cap natri. H�ng ngay (hay each ngay) can do dmmg ni�u, aceton
ni�u, b6 sung insulin.
Thai phv se dU'Q'C sinh thmmg neu chU'a c6 bien chfrng, khung Xll'OTig ch�u binh
thmmg, thai khong to, tinh trc;mg c6 tir cung thu�n lQ'i cho vi�c sinh nga dmYi va cho vi�c
give sinh. Vi�c m6 lay thai dll'Q'C chi dinh cho cac trmmg hqp b�nh da tien tri�n n�ng ho�c
give sinh that b�i, chuy�n d� keo dai. Tre sinh ra can dU'Q'C lrm y d�c bi�t vi rat d� bi nhi�m
toan huyet, giam dU'emg huyet, suy ho hap.
Cac trll'Cmg hqp b�nh dU'Q'C phat hi�n muon, thai phv c6 ti�u sir sinh kh6 ho�c c6 bien
chfrng, nen ket thuc thai ky s&in.
26. PHU NU SINH CON BANG PHVONG PHAP TV. .
NHIEN HAY BI S6N TIEU
Cac chi em phai m6 de thmmg it g�p rac roi lien quan t&i kha nang nhin ti�u hon
ngmYi sinh con bang phrrong phap tf nhien.
Ket lu�n nay dm)'c cac nha khoa h9c t�i D�i h9c Bergen (My) drra ra sau khi tien hanh
dieu tra 15.000 phl nfr tren 65 tu6i. Ket qua cho thay, tY l� ngmYi khong nhin ti�u dm1c la
10% & nh6m chrra sinh con, gan 16% & nh6m m6 de va 21% & nh6m sinh tf nhien. Theo cac
tac gia, XU hmmg n6i tren th� hi�n m�nh nhat Cr nhfrng ngrrm mac ch(mg son ti�u stress (ri
nrr&c ti�u khi hat hO'i, CU'OO, ho hay vac n�ng). Nhfrng trmmg hqp b�nh ly nay c6 th� dm)'C
dieu tri khoi nh& thuoc, phfiu thu�t, phrrong phap ki�m soat hanh vi, ket hqp v&i cac bai
t�p luy�n.
Tuy nhien, cac nha khoa h9c khuyen cao chi em khong nen dung phat hi�n nay lam c&
d� ch9n each m6 de, vi can thi�p ngo�i khoa c6 th� gay rat nhi'eu bien chfrng nguy hi�m.
cAc NGUY ca DAN DEN SINH coN BI TAT BAM
SINH
Theo nghien c(m m&i drrqc cong bot�i Vi�n nhi Quoc gia, nguy ca sinh con bi di t�t
bgm sinh tang gan 10 Ian (y thai phl bi cam cum trong 3 thang dau, va tang 3,3 Ian neu dieu
nay xay ra & quy 2 cua thai k)r. Kha nang sinh con bat thrr&ng ding tang hon 10 Ian. Thrr&ng
g�p cac di t�t sau:
1. H� tieu h6a (34%): Hay g�p nhat la phinh to d�i trang bgm sinh, khong c6 h�u mon, ro
h�u mon...
2. H� tuan hoan (20%): Dfrng dau la t�t khong lien that.
3. H� sinh dlc (15%): Chu yeu la t�t tinh hoan gn.
4. H� da - CO' - daychang (12%): Hay g�p nhat la thoat vi b�n.
5. H� xrrong kh&p: t�t ban chan khoeo, thll'a ng6n...
6. Mat, tai mfii h9ng, rang ham m�t: slrt moi h& ham ech, di t�t cua tai...
7. H� tiet ni�u: t�t ni�u quan dOi, th�n da nang...
Ket lu�n tren dm)'c drra ra sau khi tien hanh dfeu tra tren 1.000 tre nam t�i vi�n Nhi
trong 2 nam 1990, 1999 va m� cua cac chau. Theo nghien Clru nay, tre bi di t�t bgm sinh
chiem 12,6% t6ng so b�nh nhan nam vi�n (so v&i 10,2% (y giai do�n 1990 - 1996).
Theo cactac gia, di t�t bgm sinh la nh6m b�nh d� gay trr vong va van de phong b�nh
can dU'Q'C d�t Ien hang dau. Sau day la mot so bi�n phap can dU'Q'C lU'U y:
27. - Phong ng'lra b�nh truyen nhi�m & thai phl.
- Khong dg phl,l nfr c6 thai tiep xuc v&i cac h6a chat doc hc;ti.
- Tien hanh chftn doan trrr&c sinh dg phat hi�n Jqp thOi thai bi di t�t. Neu c6 bat
thmmg n�ng, can pha thai s&m.
BENH TAT cDA NGVO'r ME c6 THE GAY NGUY. .
HIEM CH0 THAI NHI
Trong khi mang thai, ngrrOi m� can cham soc minh th�t tot, vi cac b�nh t�t cua m� it
nhi'eu deu anh hrr&ng den con. Ch�ng hc;tn, b�nh viem ph6i n�ng do phe cau (thrremg g�p
trong thai ky) se gay sfty thai, thai chet lU'U ho�c sinh non. B�nh viem ph6i do thuy d�u c6
thg gay kh6 th& cho ca m� va con. Sau day la cac nh6m b�nh & thai phl d� gay anh hrr&ng
nghiem tr9ng den thai nhi.
i. Cac b�nh nhi�m trung
I.I. Do virus
- Sm: C6 thg gay sfty thai ho�c sinh non. B�nh nay khong gay di t�t bftm sinh cho con.
- Bc;ti li�t: Neu mac b�nh trong 3 thang dau, khoang 50% thai phl bi sfty thai. Neu bi bc;ti
li�t trong 3 thang cuoi, thai c6 thg chet trong bl,lng m�. B�nh nay khong gay di t�t bftm sinh
cho tre.
- Coxsackie: Virus Coxsackie c6 thg qua rau thai, gay di t�t bftm sinh cho con (di dc;tng &
drremg tiet ni�u - sinh dl,lc, drremg tieu h6a, M tim mc;tch). Neu ngrrOi m� nhi�m virus nay
vao thang CUOi thai ky, tre sinh ra CO thg tu vong do viem CO' tim ho�C viem mang nao.
- ECHO: Virus nay c6 thg qua nhau thai gayviem mang nao cho tre, dg lc;ti di chfrng
than kinh. B�nh viem gan do virus ECHO gay tU: vong & tre v&i cy l� kha cao.
- Cum: C6 thg gay sfty thai, thai chet lU'U ho�c sinh non. Da so tre sinh ra c6 di t�t bftm
sinh nh�, hiem khi c6 di t�t bftm sinh n�ng & nao. Tre sinh ra d� bi viem ph6i.
- Quai bi: C6 thg gay sfty thai va sinh non. Tre sinh ra c6 thg nh� can va bi di t�t bftm
sinh.
I.2. Do vi trung
- Lao: Do m� suy ki�t vi b�nh lao nen thai nhi se phat trign ch�m. B�nh n�ng c6 thg gay
sfty thai, thai chet lU'U ho�c sinh non.
28. - L�u: Dfra tre d� bi lay nhi�m vi trimg l�u tir m�, bi viem ket mc;tc do l�u di�n tien, c6
thg mu neu khong dU'Q'C dfeu tri kip thCri.
- Sot ret: NguCri m� c6 thg bi s�y thai, thai chet lU'U ho�c sinh non. Tre sinh ra c6 thg bi
nh� can, sot, thieu mau, vang da, gan va lach to.
2. Cac b�nh duO'ng ho hip
- Hen: C6 thg gay thai chet lU'U ho�c sinh non.
- B�nh ph6i mc;tn tinh: Thai nhi ch�m phat trign. Ca hai m� con c6 thg bi kh6 th& cap,
dfin den til' vong.
3. Cac b�nh tieu h6a
- Viem loet dc;ti trang: C6 thg dfin den s�y thai.
- Vang da fr m�t: H�u qua thmmg g�p la thai chet lU'U, sinh non ho�c tre sinh bi ngc;tt.
- Viem tly cap: D� gay s�y thai, thai chet lU'U, sinh non.
4. Cac b�nh v� mau
- Xuat huyet giam tigu cau: Tre sinh ra c6 nguy CO' bi xuat huyet nao do giam tigu cau.
- Thieu mau: Neu m� bi thieu mau n�ng, thai nhi se ch�m phat trign, bi s�y, chet lU'U,
ho�c bi sinh non, bi ngc;tt khi sinh.
5. Cac b�nh than kinh
- D(mg kinh: f)fra tre rat c6 thg ciing bi d{)ng kinh va c6 nguy CO' bi di t�t b�m sinh cao
gap 8 l'an so v&i nhfrng tre c6 m� khong bi d{)ng kinh. Vi�c m� bi co gi�t trong thai ky se lam
tang kha nang trr vong cua thai.
- NhuQ'c ca: Dfra con sinh ra c6 thg bi yeu ca, kh6c yeu, bu yeu. Cac tri�u chfrng nay
xuat hi�n khoang 10 ngay Sau khi sinh va thmmg hoi ph].C Sau nhfeu tuan.
6. Cac benh tim mach. .
- B�nh tim: Tre c6 nguy ca tu vong (nguy ca nay cao hay thap tuy thu{)c vao mfrc de'.)
b�nh tim cua m�).
- Soc do mat mau: C6 th@ gay tinh trc;tng ngc;tt cho thai.
29. 7. Cac b�nh th�n - n9i ti�t
- Viem cau th�n: Khoang 10% trmmg hQ'P bi hll'thai, 20% sinh non ho�c sinh ngc;tt.
- Nhi�m trung tigu: C6 thg gay sinh non, sfty thai ho�c thai chet lrm.
- Tigu dll'0ng: Con sinh ra thll'0ng to va d� bi hc;t dll'0ng huyet.
8. B�nh ngo�i khoa
- Viem mot thra: Ba m� bi viem mot thra c6 thg sfty thai (neu bi trong 3 thang dau)
ho�c sinh non (neu bi trong 3 thang cuoi).
- Chan thll'ong vling bi.mg: Cac tai nc;tn gay chan thll'ong noi tc;tng ngmYi m� ciing c6 thg
gay chan thll'ong tn,rc tiep cho thai.
Dg dam bao cho tre sinh ra dm;rc khoe mc;tnh, phl). nfr mang thai can den cac b�nh vi�n
kham dinh kY nh�m phat hi�n va di'eu tri kip thm nhfrng b�nh ly gay tac dong bat lQ'i cho
thai.
BENH TRi () PHU NO' C6 THAI. .
C6 den 76% phl). nfr c6 thai bi b�nh tri. Hi�u qua chfra b�nh & doi tll'QTig nay ciing kem
hi�u qua hon so v&i cac b�nh nhan khac. each dieu tri chu yeu la gifr nep dc;ti ti�n dung gia,
deu d�n; hang ngay dung nll'&C am nra Sc;tch h�u mon.
Khi c6 thai, ap h,rc bl).ng tang cao, nhat la & thm ky cuoi. Sf chen ep cua tu cung Ien
tinh mc;tch xoang ngay cang tang cao, anh hll'&ng den Sfhoi lrm Cua mau, lam cho chum
tinh mc;tch trI bi xung huyet, m& rong ra. H�u qua la tinh trc;tng bi dc;ti ti�n tang them, doc;tn
cuoi trl)'C trang va h�u mon bi nm, khien thai phl). d� mac b�nh trI.
Neu mac b�nh & giai do�n cuoi cua thai ky, b�nh nhan khong nen ph�u thu�t. Sau khi
sinh con dm;rc khoang 4 thang, b�nh se giam nh� ho�c mat di. Can chu y an nhi'eu rau xanh
tmYi, trai cay chin (nhat la cac loc;ti rau qua c6 tinh nhu�n trang nhll' rau day, dU'a hau, dU'a
chuot), dau thl)'C v�t, v1rng, m�t ong... Rua h�u mon b�ng nll'&C hoa mao ga (nau len).
Khi bi tri ra mau nhieu, CO thg boi cac thuoc mfr va an nhfrng thl)'C phftm chong chay
mau nhll' moc nhI, rau xanh, qua c6 nhi'eu vitamin C. Khi can thiet va c6 Sf chi dinh cua bac
sI dieu tri, c6 thg dung mot so thuoc Dong y cam mau.
BUON NON KHI MANG THAI
Cfr trong hai phl). nfr mang thai thi c6 mot ngll'Oi bi buon non trong 3 thang dau. Hi�n
tll'QTig nay thll'Ong xuat hi�n luc m&i thfrc d�y, nhll'Ilg ciing c6 thg rai rac trong ngay, xay ra
thll'Ong xuyen hon tlr tuan thfr sau va keo dai den cuoi quy dau tien.
30. Nguyen nhan bu6n non
Thong thmmg chling ta nghi den nguyen nhan lien quan den hormon. Bae si Francois
Devianne, Tnr&ng khoa phl san B�nh vi�n Orsay, Phap gicii thich: "Mot so phl nfr d�c bi�t
nh�y cam v&i HCG/ mot lo�i hormon dm;rc tiet ra v&i so luvng l&n Ilic mang thai trong 3
thang dau". Doi khi tri�u chfrng buon non bao hi�u trmmg hc;rp c6 bau sinh doi va trong
mot so tnremg hc;rp CfChiem, hi�n tll'Q'Ilg nay bao hi�u nhfrng van de bat thll'emg Ilic mang
thai, d�ng di thll'Cmg cua nhau thai...
Mfrc do nhfrng con kh6 chiu thay d6i & tll1lg ngmYi. Mot so chiu dl'Ilg chi vai tuan I� va
theo tll1lg giai do�n, so khac thi chiu dl'Ilg Iau hon ho�c v&i mfrc do cao hon.
Nhfrng yeu to lam phat sinh buon non khong tuan thu nguyen tac nao. V&i mot so
ngmYi, d6 c6 th� la mui chien xao thfrc an, v&i sokhac l�i la mui thuoc la, th�m chi mot so
ngmn rat SQ' thfrc an ma hQ VOn quen dung, CO ngll'm con SQ' mui my ph�m ma hQ quen
dung.
Nhfrng tr�ng thai kh6 chiu nay khong tram tr9ng. Trong so 10 ngll'm thi 9 ngrrm v�n an
uong binh thITemg trong thm gian bi buon non. Trong thm gian 3 thang dau, bao thai chi
n�ng c6 vai gam va chll'a can den nguon calorie b6 sung d� phat tri�n. Nhll'Ilg du con buon
non khong gay nguy hi�m cho bao thai, b�n vfo nen tim each lam n6 bien mat. D� lam dU'Q'C
dieu d6, hay lo�i ra khoi thl'C don nhfrng thfrc an va thfrc uong lam cho b�n CO cam giac ghe
SQ'. Chi an nhfrng gi b�n thich, nhll'Ilg can tranh nhfrng lo�i thfrc an chien xao ho�c qua
nhi'eu chat beo. Lo�i thfrc an d� dung nhat la rau ccii luoc (ho�c hap), thit, ca nll'&ng; ma,
cha la, dU'a hau, nho... Nen chia nho cac bfra an (4 ho�c 5 Ian/ngay) d� thfrc an d� tieu h6a
hon. Uong nhieu nmrc, tot nhat la trU'&C ho�c sau bfra an, v&i lieu lll'Q'Ilg it nhll'Ilg thll'emg
xuyen d� tranh bi mat nll'&c. Ngu trll'a, nhll'Ilg khong bao gier ngu ngay sau bfra an, vi buon
non lam tang cam giac m�t.
Neu nhfrng bi�n phap nay khong c6 hi�u qua, hay di kham bac si d� dU'Q'C ke don cac
lo�i thuoc chong buon non hi�u qua nhll'Ilg VO h�i doi v&i bao thai. Tot hon het la h�n che
dung thuoc. Can ghi nh&, khong bao gier tl'y dung thuoc neu khong c6 chi d�n cua bac si, vi
mot so lo�i thuoc c6 th� khong thich hc;rp v&i thm kY mang thai.
Tl/chua non miia khimang thai
D� chfra non khi mang thai, c6 th� dung h�t bll'&i 15 g sac uong ngay 2 Ian; ho�c lay VO
quat 15 g, gll1lg tll'O'i 10 g, dU'emg do 20 g sac uong thay tra.
Dong y g9i chfrng non do thai nghen la at tr&, tll: b�nh... Nguyen nhan chu yeu do khi
thai trao ngll'Q'C, d� day mat can b�ng. Lam sang phan thanh 2 lo�i:
- Ty vi hll' nhll'Q'C: Kh6 chiu, non ra nll'&C trong, tinh than moi m�t, them ngu. Cach
chfra chu yeu la ki�n zy, hoa vi, giam non.
- Can vi bat hoa: Kh6 chiu, non ra nll'&C chua ho�c dang, long ngfC cang dau, tinh than
u uat, dang mi�ng, n6ng mot. each tri chu yeu la binh can, hoa vi, giam non.
31. M9t soeach chfra
- Tai qua hong 30 g, dmmg phen 60 g, sac uong thay tra.
- Trtmg ga 1 qua, dmmg trang 30 g, dam g�o 100 g, nau chin, an trtmg uong nIT&c,
ngay lam 2 ran.
- Ca chep song 1 con, lam s�ch, hap each thuy roi an, khong dU'Q'C cho muoi va m&.
- Ca trich song 1 con, g�o nep 100 g, cho nU'&C vao nau chao, an ngay 2 ran.
- Gl:rng tmri 30 g, o mai ma 10 g, sac lay nIT&c, boi lIT&i ngay vai ran.
- Dinh hITO'Ilg 15 g, ban h� 20 g nghien thanh bot. Gl:rng tU'O'i 30 g ep lay nIT&c. Tat ca
tron thanh ho, lay mot it dap vao ron, ngay 1 lan, lam trong 3 - 4 ngay.
Ngoai ra, trong an uong va sinh ho�t, thai phl can dam bao:
- An nhfrng thfc ph�m c6 gia tri dinh dIT&ng cao, d� tieu h6a, c6 thg an it nhrmg chia
lam nhi'eu bfra.
- De phong mat nU'&C b�ng each uong mot lITQ'Ilg nU'&C nhat dinh trong ngay, an nhi'eu
mia, dU'a hau, le.
- Gifrtinh than 6ng dinh, thoai mai; gifrv� sinh rang mi�ng.
- T�o moi trmmg song yen tinh, s�ch se, tranh cac mui vi kich thich.
- Khi non nhi'eu can nghi ngai.
- Khong dg bi tao b6n.
Chu y
- Non nhieu se dfo den mat nIT&c, khong nen tf chfra & nha ma phai den bac si.
- Khi CO bigu hi�n sot n6ng, m�ch nhanh, da vang, nU'&C tigu Vang, non ra nU'&C dang,
phai den b�nh vi�n kigm tra gan m�t.
- Neu non mrra kem theo cac tri�u ch(mg t6n thITO'Ilg thfC thg khac, can den b�nh vi�n
kham ngay; neu khong, se rat nguy higm cho ba m� va thai nhi.
Bai thuoc khac chfra non mifa
Dg giam non, thai phl nen an mot it banh bich quy ngaykhi vtra ngu d�y; sau khi an 10
phut m&i rCri kh6i gimmg. Trong suot thai ky can tranh hai thuoc lao, thuoc la, tranh cai
lon ho�c nhfrng tinh huong gay frc chethan kinh khac.
32. Ngoai ra, thai phl,l cfmg can hru y
- An nhieu bfra trong ngay.
- Khi an cO'IIl, khong nen chan canh (ho�c giam lm;mg canh t&i mfrc toi thi�u).
- Khong an qua nhieu do m& ho�c gia tj.
C6 thidung cac bai thuoc sau
- Girng song 25g, ma thay 10og. Tat ca barn nat, nau lay nIT&c uong.
- Lay mot mra coc nll'&C ng6 sen, mot mra coc nll'&C nho, tron deu roi uong.
- Girng tmri rrra sq.ch, thai mieng, ngam t�m v&i giam mot ngay dem. Khi dung, lay 3
mieng, them dmmg, rot nll'&C soi vao, d� ngam trong vai phut, uong thmmg xuyen thay tra.
- Dung 25og gq.o nep tron v&i nll'&c girng song, cho vao rang. Khi gq.o nep n6 l0p bop
thi d6 ra, nghien thanh bot. M6i l'an lay 25g, pha v&i nll'&C soi, uong ngay 2 l'an.
M6 DE - NHO'NG DIEU cAN BIET
M6 de la mot ph�u thu�t thmmg g�p trong san khoa. Day la mot bi�n phap kY thu�t, c6
nhfrng chi djnh va yeu cau Cl,l th� ve chuyen mon, ngm)i bac Sl chi tien hanh khi vi�c de tl,f
nhien theo dU'Ong am dq.o khong bao dam an toan cho m� va con.
Md ae c6 thidiln ra tniac khi chuyin d?, nguO'i mang thai aa GUQ'C
chuin bj tam if tit truac a6:
- Thai l&n, khong tITong xfrng v&i khung xITong ch�u cua ngmn m�.
- Ngoi ngang hay ngoi vai.
- NgrrCri da m6 de mot l'an do khung ch�u h�p ho�c do c6 m6 tq.o hinh & c6 trr cung, am
dq.o, am ho trU'&C d6.
- NgrrCri bi suy tim da dm:;rc theo doi dieu tri va bao trU'&C khi de phai m6.
Nhi�u truO'nghQ'p m6 aephai tiin hanh c1p cuu, khi san phµ aang
chuyin d? ma c6 cachifn tl.iQ'ng sau:
- Sa cuong nhau sau v& oi, trong ngoi ngmyc (ngoi mong): Neu khong ltjp thCri m6 de,
ngoi chen tren cuong nhau, lam cho mau cua ngll'Cri m� khong chuy�n qua thai, thai nhi se
chet khi cha de dU'Ong dU'&i.
33. - Ra mau nhieu nhUTig c6 trr cung chll'a m& trong nhau tien d�o, nhau bong non, neu
khong m6 de dg lay con ra kip th(ri thi con Se bi ng�t va San phl,l khong cam mau dU'Q'C, mat
mau nhieu san phl,l c6 thg bi choang, bi chet vi roi lo�n dong mau.
- San phl bi san gi�t do b�nh nhi�m doc thai nghen ma dieu tri noi khoa khong giam
con, m6 de vtra Clru con khoi bi ng�t, vtra Clru m� khoi anh hll'Crng Cua nhi�m doc cap, tranh
bien chfrng nao, giam trr vong.
- M6 de con tien hanh khi c6 nhfrng roi lo�n con co, roi lo�n tim thai ma dieu chlnh
b�ng thuoc khong c6 ket qua, c6 trr cung m& ch�m ho�c phu ne lam cho chuygn d� keo dai,
ho�c oi v& s6m ma c6 ru cung m& ch�m, de d9a viem nhi�m oi, anh hll'&ng den san phl,l va
thai nhi.
Nhung truanghQ'p nao khong nen l?m dµng mJ ae?
M6 de la can thiet cho nhfrng trmmg hqp sinh kh6, tuy nhien khong nen l�m dl)ng m6
de dg ch9n ngay gia tot sinh con, ho�c cho r�ng "m6 de la tot nhat cho thai nhi", la "de an
toan", "khong dau va nhanh"... San phl va gia dinh san phl can biet r�ng m6 de phai dung
dao r�ch bl)ng, r�ch trr cung, phai dung thuoc te va thuoc me SIT dl)ng trong m6 de, c6 thg
gay nen nhfrng phan (mg nhll' suy ho hap, nglrllg th& Cr ca m� va thai nhi. Rieng doi v&i thai
nhi, m6 de c6 thg gay ra nhfrng phan (mg bat thll'ang anh hll'&ng den nao va than kinh cua
tre sau nay.
San phl va gia dinh can can nhac dn th�n trmrc khi quyet dinh m6 de, neu c6 thg thi
sinh t]:' nhien la tot nhat cho ca m� va con.
Di�u can biit v�phudngphip ae khong aau
Dau de vfin luon la n6i am anh doi v&i nhfrng san phl trmrc m6i ky sinh n&. PhITong
phap de khong dau da dU'Q'C ap dl)ng t�i Phap tu nhfrng nam 1970. Khi phai ch(mg kien
CUOC 11VU'Q't C�n" Cua nhfrng phl,l nfr bi huyet ap Cao, ti'en San gi�t, hen suy�n, tigu dU'ang, cac
bac si Cr day da ngh1 den phll'ong phap gay te vling h� vi dg giam dau cho h9.
Cac bac sy cho biet: "C6 nhieu each lam giam cam giac dau nhll' dung thuoc me tiem
dU'ang finh m�ch, hit thuoc me hoc hoi...., nhUTig gay te ngoai mang c(mg la an toan va hi�u
qua hon ca". Vi�c gay te ngoai mang cfrng giup c6 trr cung m& d� hon nha tac dong cua
thuoc Ien h� than kinh. Khi c6 trr cung d� m& thi thOi gian sinh n& se rut ngan va c6 trr cung
ding it bi phu ne.
Gay te ngoai mang c(mg dU'Q'C th]:'C hi�n khi con dau dau tien cua CUOC chuygn d� bat
dau. Cac bac si se d�t mot day nhfa d�c bi�t (khong gay kich thich, di (mg hay phan (mg
phl,l) vao khoang ngoai mang cfrng. Dau kia cua ong dU'Q'C co dinh Cr ngoai dg tiem thuoc.
Khi thuoc te dU'Q'C dU'a vao ong, san phl,l se mat cam giac dau. Neu thuoc gan het tac dl)ng,
bac si se dU'a them thuoc m&i vao. Hi�n nay, mot so nll'&c da dung bmn tiem di�n dg truyen
thuoc te lien tl,lC cho san phl,l, nhUTig each nay ton kem nen Vi�t Nam vfin phai dung each
tiem qua ong nh]:'a.
34. Theo cac bac si san, vi�c ap dlng de khong dau c6 th� giup mot so phl nfr bi cac b�nh &
h� tim mc;tch, than kinh, ho hap... tranh du-qc m6 de. So v&i m6 de, gay te ngoai mang drng
an toan hon rat nhieu. PhU'ong phap nay it gay phan (mg phl vi chi gay te C).C bo. Do hoan
toan tinh tao nen san phl vftn c6 th� chfrng kien canh con minh chao doi
Doi v&i nhfrng san phl c6 th� sinh con tl' nhien, de khong dau se giup ngITCri m� d&
mat sfrc vi khong phai chiu dau d&n. Ky thu�t nay ciing giup h9 tranh dU'Q'C cac roi loc;tn ve
sinh ly, ho hap, tuan hoan sau khi sinh.
Khongnen m6 ae chi vi S<!aau
Tnr nhfrng san phl sfrc kh6e va tinh trc;tng thai nghen khong cho phep sinh n& tl'
nhien, cac san phl binh thU'Ong khong nen m6 de vi phU'ong phap nay c6 th� gay nhieu
bien chfrng nguy hi�m.
San phl m6 de c6 nguy CO' bi chay mau, nhi�m trimg 6 b].ng, viem phuc mc;tc, ve Iau dai
c6 th� bi dinh mot neu vi�c phftu thu�t va VO trung khong dU'Q'C tien hanh dn tr9ng. Kha
nang mat sfra cua h9 l&n hon so v&i nhfrng ngU'Cri sinh con theo each thong thU'Ong, thCri
gian binh phlC ding Iau hon. a nhfrng Ian sinh ke tiep, 90% trong so h9 lc;ti phai m6 vi neu
de thU'Ong, vet s�o m6 Ian trmrc c6 nguy CO' bi v&.
Bitl<!i cua vi�c sinh m 6
Tc;to h6a da sap d�t cho thai nhi chao dCri qua dIT0ng c6 tu cung - am dc;to cua ngITCri m�.
Luc chuy�n dc;t, tu cung co b6p se giup thai nhi "thfrc giac" va s�n sang ra ngoai. Khi c6 tu
Cung ma tr9n V�n, dau va ngl)'C Cua tre chiu ll)'C ep ttr tu Cung, lam cho chat nhay trong
dU'Ong ho hap dU'Q'C tong ra ngoai.
Trong giai doc;tn s6 thai, cac con co tu cung don d�p, Sl)'lU'U thong mau trr m� den nhau
thai bi can, nong do oxy giam va khi C02 tang trong mau cua thai nhi. Toan bo CO' chenay
da kich thich trung khu ho hap Cua thai nhi hoc;tt dong, nen ngay khi dau va ngl)'C dU'Q'C s6 ra
kh6i am dc;to, tre se ha mi�ng h&p khong khi, hit th& va kh6c ngay. Con trong trmmg hqp
m6 lay thai khi chU'a c6 dau hi�u chuy�n dc;t, tre sO' sinh se c6 nguy cO' bi suy ho hap, do
trung khu ho hap chU'a dU'Q'C chufin bi. Ngoai ra, sinh m6 c6 th� gay ra cac tai bien & m�
nhU':
- Tu vong, v&i t:Y I� 4 - 8/1000 ca.
- Chay nhieu mau do khi m6 chc;tm phai dong mc;tch tu cung.
- Nhi�m trung vet m6, c6 th� phai cat tu cung trong thCri gian h�u phftu.
- Tai bien phftu thu�t do phc;tm phai cac CO' quan Ian c�n nhll' mot, bang quang, ni�u
quan, gay ro bang quang - tu cung, ro bang quang - am dc;to.
- Tai bien do gay me hoi sfrc.
35. qua.
- S�o m6 tren than trr cung c6 thg bi nm trong thai ky sau, dinh mot ho�c tac mot.
- Tai bien ve phia thai nhi
- Bi chc;im thITong trong khi ph�u thu�t.
- Hit phiii nIT&c oi.
Chisinh m6 trongnhung tnidngh<;lp sau
- Bat xfrng dau ch�u: khung ch�u bi h�p, ho�c thai qua to de d9a v& trr cung.
- Phat kh&i chuygn dc;i that bc;ii, khong c6 dITQ'C con co trr cung ho�c c6 song khong hi�u
- Roi loc;in con co nhrmg khong dieu chinh dITQ'C b�ng thuoc.
- c6 trr cung c6 s�o cu, xau, khoet chop hay cat doc;in c6 trr cung.
- Nhau ti'en dc;io, nhau bong qua non.
- C6 cac ngoi bat thmmg nhll' ngoi m�t, ngoi tran, ngoi ngang, ngoi mong.
- Suy thai trong khi chuygn dc;i.
- Thai qua ngay c6 chong chi dinh kh&i phat chuygn dc;i.
- C6 vet m6 cu tren trr cung.
- Dang mac b�nh Herpes sinh dJ.C.
- C6 b�nh tigu dmmg can cham d(rt thai ky s&m.
PHU NO' C6 THAI NEN TAP THE DUC DV6'I. . .
NV6'c
Vi�c t�p thg dlc trong bg boi mang lc;ii nhi'eu lQ'i ich cho ph1 nfr c6 thai. N6 v-tra giup
thai ph1 gifr dU'Q'C hinh thg d�p, lam giam cac COTI dau, vtra giup vi�c sinh ner di�n ra thu�n
lQ'i hon ma khong gay hc;ii doi v&i thai nhi.
Cac bai t�p dU'&i nll'&C dU'Q'C thay d6i theo tlrilg giai doc;in cua thai ky. Sau day la hIT6ng
d�n C1 thg:
- Ba thang dau: Nhfrng bai t�p Cr thm gian nay nh�m tang cmmg CO' bap, tang trll'OTig
h,rc er nhfrng ch6 c6 thg beo ra khi mang thai.
36. + Gifr cho hai vli chac: Ngam minh trong nIT&c t&i c6, 2 ban chan d�t ph�ng dU'&i nen,
gap 2 canh tay, dg 2 ban tay th�ng ngang vai, gan ban tay xoay ra ngoai. Du6i 2 canh tay
th�ng ra phia trU'&C rat nhanh roi keo tr& lc;ti, dong thm VU'OTI 2 vai ve phia sau. Lam 20 Ian.
+ Gifr cho than hinh tron trinh: Ti 2 khu:Yu tay Ien thanh bg ho�c tren mot tam van d�t
trU'aC m�t, dang th�ng hai chan roi khep lc;ti nhanh, bat cheo CaC mat Ca chan.
Lam so Ian.
- Ba thang gifra: Phong ngi:ra, lam diu cac chtmg dau nh� do tll' thesai va cac roi loc;tn ve
tuan hoan.
+ Gifr trITOTig h,rc CO'lrmg: 2 chan dc;tng va gap, ngam ngll'm trong nll'&C t&i gan tai, gia
hai canh tayth�ng trn&c m�t roi hc;t xuong, dITa ra sau cang xa cang tot. Lam 20 Ian.
+ Gifr cho 2 chan nh� nhang: N�m dai tren nIT&c, co va du6i 2 ban chan 20 Ian, lam
dong tac dc;tp xe dc;tp XUOi va ngll'Q'C, mf>i luc mot nhanh.
- Ba thang cuoi: Lam cho CO' thg thll' gian dg chu�n bi sinh con.
+ Lam khung ch�u mem mc;ti: N�m ngrra, lay 2 canh tay d& phia dIT&i, co mong va du
dITa khung ch�u Ien cao 10 Ian. Sau d6 d�t mot c�ng chan gap Ien dui hen kia dg xoay hang
nh� nhang. Lam 10 Ian m6i ben.
+ Gifrhai th& tot: Ngoi ho�c d{mg trong nIT&c (mi�ng ng�p trong nIT&c), binh tinh hit
vao roi th& ra nh� nhang. Lam 10 Ian.
NHO'NG vA1'{ DE c.AN QUAN TAM KHI MANG
THAI DOI V6'I PHU NO' BI BENH TIM. . .
Khong phai ai mac b�nh tim ding mat het hy v9ng c6 con. Nhrmg dg dc;tt dU'Q'C mong
U'&c, nhfrng phl). nfr mac b�nh nay can phai higu tmmg t�n m(>t so van de.
C6 mot moi quan h� ch�t che, c6 anh hIT&ng l�n nhau gifra sfrc kh6e cua m�, thai nhi va
tre sa sinh.
Mot ba bau binh thmmg se bi fr nll'&C (tang 6 - 8 lit, tang thg tich mau tren 40% so v&i
khi chITa c6 thai, bi thieu mau sinh ly trong thai ky. Neu tinh trc;tng tim mc;tch cua ngITm m�
qua tram tr9ng nhll' tang ap h,rc dong mc;tch ph6i nguyen phat, h�p khit van hai la... thi tat ca
nhfrng Sf thay d6i binh thmmg tren c6 thg lam cho b�nh tim n�ng them hay gay trr vong.
Viem mang trong cua tim xay ra luc chuygn dc;t hay sau sinh lam nhfrng van tim da t6n
thITOTig bi n�ng hOTI. Thap kh&p tai phat trong thai k:Y lam cho b�nh tim n�ng hOTI. Thai ky
c6 thg gay b�nh tim chu sinh cho nhfrng phl nfr khong c6 b�nh tim trIT&c d6.
Sfrc kh6e thai nhi phl). thuoc vao lITQ'Ilg mau cua ngll'm m� dU'a den trr cung. Neu lITQ'Ilg
mau giam do m� bi b�nh tim n�ng thi nguy ca thai nhi phat trign bat thmmg, chet la hOTI
37. 50%. Ca cha l�n m� bi b�nh tim b�m sinh thi tren 50% thai nhi bi bat thuemg ve tim. M�
b�nh tim ho�C tien can da sinh con bi b�nh tim ding lam gia tang nguy CO' nay.
Lam thinao aJ chin aoin?
Sl! mang thai gay kh6 khan them cho vi�c phat hi�n va xac d!nh b�nh tim. Nhfrng thay
d6i ve th� tich va Sf chuy�n dong Cua mau trong thai ey binh thuemg ding CO th� kem theo
nhfrng tri�u ch(mg gQ'i y cua b�nh tim: d� m�t, dau ngfc, kh6 th& hoi hop, phu ngo�i bien
ho�c xiu. Tuy nhien, khi Sf kh6 th& anh hu&ng den v�n dong, kh6 th& tang dan va kh6 th&
ve dem dot ngot thi nen di kham d� thay thuoc danh gia chfrc nang cua tim.
Ho ra mau khong nen xem la mot tri�u ch(mg binh thuemg (m�c du chay mau mlii
thuemg xay ra trong thai ky va giong nhll' ho ra mau). Neu bi xiu, dau ngfC trong khi ho�t
dong, thuemg bi lo au tfrc gi�n thi phai di kham d� bac si khao sat kY lu&ng ve tinh tr�ng
tim m�ch.
Xliifb�nh tim cha thaiphµ
Mlc dich chung trong xu tri b�nh tim la ngan ngrra hay phat hi�n s6m nhfrng bien
ch(mg chinh cua suy tim, lo�n nh!p tim va thuyen tac m�ch mau.
Tridrc khi sinh
- Kham thai thuemg xuyen han binh thuemg, khoang hai tuan mot l'an trong tam kY th(r
nhat va hang tuan trong tam ky thfr hai.
- D� khong lam tang Sf lam vi�c cua tim, can ki�m tra va dieu tr! thieu mau, nhi�m
trung.
- Hang thang can tam soat nhi�m trung tiet ni�u khong tri�u ch(mg va dieu tr! nh�m
giam nguy ca viem th�n, b� th�n cap.
- Tien san gi�t cling la mot tinh tr�ng d� gay suy tim. Can nh�p vi�n va nghi ngai khi
thay cao huyet ap va c6 protein trong nu&c ti�u.
Trong va sau khi sinh
Vi�c giam dau khi sinh lam giam khoang 20% Sf lam vi�c cua tim. Phan l&n nhfrng san
phl c6 b�nh tim thuemg dU'Q'C gay te ngoai mang c(mg cua tim. Nhfrng san phl nay nen den
nhfrng trung tam San khoa l&n d� dU'Q'C theo d6i ch�t che tinh tr�ng chuy�n d� va tim m�ch.
L&i. khuyen cua cac chuyen gia
Nhfrng phl nfr tre bi b�nh tim nen hoi bac si d� biet ve nhfrng tr].C tr�c kem theo thai
ky, nhfrng nguy ca cho minh va con trong thai kY cling nhu sau d6.
38. - Pht;l nfr bi b�nh tim bfim sinh can du-qc tham van ky ve m�t di truyen ding nhll' nhfrng
tac d{)ng xau khi bi b�nh tim ma nuoi thai nhi.
- Hi�u biet ro tinh trc;ing b�nh cua minh d� c6 tam ly lc;ic quan.
- M()t dieu quan tr9ng cho tat ca nhfrng pht;l nfr c6 b�nh tim: TrIT&c khi quyet dinh va
ngay khi biet minh c6 thai, phai l�p tfrc den bac si san khoa, bac si tim mc;ich c6 kinh
nghi�m.
- Sfrc kh6e cua ba m� la rm tien nhat trong thai k}r. M{)t so thuoc, xet nghi�m, phfiu
thu�t c6 th� gay nguy hi�m cho thai nhi chi dm;rc tien hanh v&i an toan toi da cho ngmn m�
khi thl'C hi�n.
ME BI s6T KHI MANG THAI - coN DE MAc BENH. . .
TIM
Nghien Clru cua My cho thay sot gan thOi di�m tht;l thai haytrong giai doc;in dau cua
thai ky c6 th� lam tang nguy CO' bi di t�t tim cua tre. Nguy CO' nay c6 ve thap hO'Il & nhfrng ba
m� dung polivitamin trong thOi kY mang thai.
M�c du b�nh tim bfim sinh chi xuat hi�n & 1/120 tre SO' sinh, cho t&i nay, nguyen nhan
cua hi�n tm;mg nay vfin chU'a ro rang. Tuy nhien, sot khi c6 thai dm;rc coi la yeu to nguy CO'
vi cac nghien cfru tren d{)ng v�t da cho thay nhi�t d{) cao c6 th� gay di t�t bfim sinh.
Bae si D. Botto va cac c{)ng Sf tc;ii Trung tam Ki�m soat va Phong b�nh (CDC) & Atlanta
(My) da tien hanh nghien cfru tren 2 nh6m:
- Nh6m 1: M� cua 905 tre bi di t�t tim bfim sinh.
- Nh6m 2: M� cua 3.000 tre khong bi b�nh nay.
Ket qua cho thay:
0 nh6m 1, SO ba m� bi sot 3 thang trll'&C khitht;l thai ho�C trong 3 thang dau Cua thai ky
la 11,2%, cao gan gap doi so v&i & nh6m 2 (6,4%).
Bat Clr b�nh nao gay sot ding lam tang nguy CO' sinh con bi di t�t tim len 80% va sot do
cum lam nguy CO' nay tang gap doi.
V&i nhfrng ba m� bi sot nhrmg da dung polivitamin trong thm ey CO thai, nguy CO' nay
chi tang 10%.
V&i nhfrng ba m� sot khong dung polivitamin, nguy CO' sinh con bi b�nh tim tang 130%.
X0 TRi NHO'NG KH6 CHIU KHI MANG THAI
39. - Khi bi chrn)t rut, hay du6i th£ng chan roi tlr tlr hrr6ng ngon chan ve phia trrr&c, CO' Se
gian ra. Muon tranh bi chuot rut, b�;m diITig dfrng qua Iau.
- Buon non, non: Hay thay d6i each nau nrr6ng cho d� an hO'Il. Tranh an cac thfrc an co
mui lam bc;tn kho chiu. DiITig d� qua doi ho�c an qua no vi 2 trc;tng thai nay deu lam dc;t day
kho chiu, d� gay buon non. Neu hay bi non vao sang s&m thi khi thfrc giac, diITig voi tr&
d?y, hay n�m yen tren gimmg va an nh�.
- Kho tieu, day hO'i, dau dc;t day, tao bon: Nen an thfrc an co nhieu chat XO' nhrr rau, hoa
qua. Tranh cac chat cay nong, do hop, do uong co ga. Nen an thanh nhieu bfra nh6 va an
ch?m, nhai ky. Sau khi an diITig n�m xuong ngay. Nen v?n dong, t?p th� dvc nhrmg khong
t?p nhfrng dong tac cui g?p lrmg. Khi ngu nh& ke cao dau va ng]:'C.
- Dau lrmg: Luon gifr lrmg th£ng. Neu muon nhac v?t gi, hay ngoi x6m xuong roi dfrng
len, dung kh&p goi chfr diITig cong lrmg. Can thmmg xuyen thay d6i vi tri, trr thevi vi�c ngoi
hay dfrng Iau deu gay dau lrmg. Khong nen di giay ho�c dep cao got.
- Phu ban chan va mat ca: Khi n�m nghi, hay gac chan len cao. Nen an du chat va uong
nhi'eu nrr&c nhrmg diITig an m�n qua. Neu thay ca tay va m�t deu phu thi do la dau hi�u
dang ngc;ti, phai di kham ngay.
- Gian tinh mc;tch h?u mon: DiITig ngoi qua Iau, nen an nhieu thfrc an co XO' d� tranh tao
bon. Khi n�m, nen n�m nghieng ben trai (d� trr cung khong de vao mc;tch mau 16n nuoi
drr&ng thai), neu n�m ngrra thi ke goi drr&i mong. Muon dung thuoc nhu?n trang hay boi
thuoc h?u mon thi phai hoi y kien bac si.
- Gian tinh mc;tch chan: Tranh nang cac v?t n�ng, thinh thoang n�m th£ng d� chan
dm;rc nghi. Neu phai dfrng lam bep Iau, hay dfrng mot chan va tha long mot chan, chan nghi
d�t cao hO'Il, thinh thoang d6i chan. Hay m�c quan ao rong rai, hang ngay danh thCri gian d�
t?p th� dvc.
- Chong m�t, hoa mat: Khong ngoi d?y ho�c dfrng len mot each dot ngot ma v?n dong
tl:r tl:r d� nao khoi thieu mau. Tang crrang cac thfrc an b6 mau nhrr thit, ca, trfrng, sfra, lc;tc.
Nen uong them thuoc co chfra sat. Neu cam thay chong m�t, hay n�m xuong ho�c ngoi cui
dau gifra 2 dau goi d� mau len nao nhi'eu hO'Il. Neu hi�n tITQ'Ilg nay xay ra lien tvc thi bc;tn
can phai di kham.
- Kho ngu: Hay t?p th� dvc, hoc;tt dong nhi'eu vao ban ngay. Phong ngu phai thoang khi.
Ch9n trr the ngu phu hQ'P (nhieu ba m� thich n�m nghieng, ke minh len goi).
- Kho th&: Khi dfrng ho�c ngoi phai th£ng lrmg. Khi n�m phai n�m nghieng, neu n�m
ngrra thi d�t goi nang dau va ng]:'C len cao. Neu tinh trc;tng kho th& keo dai, bc;tn nen di
kham.
- Ca quan sinh dvc rr&t at kho chiu: Nen m�c quan ao lot b�ng vai bong va m�c quan
rong cho thoang khi. Neu am dc;to tiet dich nhi'eu, hay lot vai tham ho�c dung bang v� sinh
mong. Sau khi di v� sinh, nen lau rrra tl:r phia trrr&c ra sau. Neu dich am dc;to hoi, co mau
40. vang, hong, nau ho�c thay ngfra nhfeu (y CITa minh thi nen di kha.m d� dU'Q'C dieu tri ngay.
TV THE NAM T6T NHAT CHO PHU NO' MANG
THAI
Tir tuan thfr 12 tr& di, thai ph9 khong nen n�m ngrra ma can n�m nghieng va tot nhat
la nghieng ve ben trai. T�i sao v�y?
Tir tuan thfr 12, trr cung to ra, tinh dan hoi tang, dung lITQ'Ilg mau lrm thong gifra tu
cung va CO' th� tang tU'O'Ilg frng v&i tu6i thai d� dam bao Sf trao d6i chat cua thai nhi. TU' the
n�m ngrra gay m(>t so bat lQ'i:
- Trr cung de vao tinh m�ch khoang dIT&i, khien lITQ'Ilg mau ve tim giam 50% so v&i
n�m nghieng. H�u qua la lITQ'Ilg mau xuat phat tir tim giam, mau tU'&i cho cuong ron ding
giam tU'O'Ilg frng, gay bat lQ'i cho Sf phat tri�n CUa thai nhi.
- Trr cung c6 thg de vao d(>ng m�ch chu b9ng (n�m song song v&i tinh m�ch khoang
dU'&i), lam giam lU'Q'Ilg mau cung cap cho thai nhi.
- Lam tang ap ll,fC (y phan ngoai am h(>, chi dU'&i va trl,fC trang. Neu ket hqp v&i hi�n
tITQ'Ilg thanh tinh m�ch gian r(mg & thOi ky mang thai, dieu nay c6 thg d�n t&i h�u qua la
chi dU'&i va phan ngoai am h(> bi cong, gian ho�c thai ph9 mac chfrng hanh tri dU'&i. Do v�y,
thai ph9 nen n�m nghieng. HO'Il nfra, tU' the nay con giup th�n bai tiet dU'Q'C nhi'eu nU'&c va
natri hO'Il, lam giam chfrng phu hay g�p & thai ph9 tir tuan thfr 30 tr& di.
TrIT&c khi chao dOi, thai nhi thmmg c6 xu hIT&ng quay sang ben phai. Neu thai ph9
ding n�m nghieng sang phai thi trr cung cang quay sang phia nay m�nh hO'Il, gay xoan v�n
m�ch mau trong trr cung. Vi�c n�m nghieng ben trai c6 thg cai thi�n ho�c h�n chemfrc d(>
xoay sang phai cua trr cung, giup cho mau lrm thong d� dang, bao dam lU'Q'Ilg mau cung cap
cho thai nhi.
suY GIAP THAI KY ANH HVONG DEN cHi s6
THONG MINH COA TRE
Ket qua m(>t nghien cfru m&i day cho thay, chfrng suy tuyen giap khong tri�u chfrng
trong th(ri ey mang thai CO anh hIT&ng xau, du (y mfrc dQ nh�, den Sf phat trign tinh than
cua tre.
Kigm tra Sf phat trign tinh than & m(>t so tre 7 - 9 tu6i c6 m� bi suy tuyen giap, cac nha
nghien cfru nh�n thay, chi so thong minh cua cac tre nay thap hO'Il trung binh 4 digm. a
nh6m tre c6 m� bi suy tuyen giap ma khong dU'Q'C di'eu tri, so digm chenh l�ch la 7. N6i
chung, con cua nhfrng ba m� bi suy tuyen giap thITemg c6 kha nang tiep thu thap hO'Il. D�c
bi�t, CclC chau CO digm SO thap dang kg trong nhfrng bai trac nghi�m ve Sf chu y, ngon ngfr
va kha nang v�n d(>ng thi giac.
41. Dieu dang quan tam la chfrng b�nh nay thmmg dm;rc ch�n doan mu()n, sau khoang s
nam mac b�nh va khi da dm;rc phat hi�n thi vfin c6 den 64% thai ph1 bi suy tuyen giap
khong dm;rc dieu tri.
Theo cac nha nghien cfru, di'eu dau tien can lam la tang luvng iot trong che d() an cua
ph1 nfr. Tiep theo, phai tien hanh di'eu tra r()ng rai d� s&m phat hi�n va dieu tri cho nhfrng
chi em mac chfrng suy tuyen giap. C6 nhrrv�y m&i ngan ngtra dm;rc nhfrng tac hq.i xau cua
b�nh ly nay Ien nhfrng dfra tre trrOTig lai.
LAM GI KHI PHAT HIEN THAI NHI BI DI TAT. . . .
M�c du da dm;rc chufo bi tam ly d� don m()t chau be di t�t, cac bac si va ngmYi san ph1
vfin khong khoi bang hoang nhin dfra tre m&i sinh cat tieng kh6c yeu 61:. Chau chi n�ng 2,3
kg, CQt song bien dq.ng n�ng, khong th� n�m ngrra nhrr nhfrng dfra tre khac. 2 thang trrr&c,
m� chau, mQt San ph1 tren 35 tu6i, da dU'Q'C kham va phat hi�n mang thai di t�t.
Cac bac si trr van da khuyen ngmYi m� cham dfrt thai ky s&m d� tranh nhfrng dau d&n
khi be chao d01, dong th01 rut ngan th01 gian mang thai qua m�t moi va VO ich. Nhrmg vi
khat khao c6 m()t dfra con, ngmYi m� crrOTig quyet phu nh�n ket qua ch�n doan va m9i 101
khuyen cua bac si.
Thtjc t� kh6 chip nh�n
Trrr&c d6, ding tq.i b�nh vi�n nay, m()t ngmYi m� tre da nga quy, khi 2 dfra con gai wa
lQt long vai ngay da cham dfrt CUQC song. Nf>i dau d6 le ra da dU'Q'C giai quyet s&m hOTI neu
ngrr01 m� nghe theo 101 khuyen cua bac si khi phat hi�n chi mang song thai di t�t: dinh
nhau (y phan b].ng va chung nhau vai CO' quan nQi tq.ng.
Trrr0ng hQ'P khac, mQt san ph1 27 tu6i drrQ'C B�nh vi�n Hong Dfrc phat hi�n thai bi vo
s9 & thang thfr 4 nhrmg chi khong tin. Den thang thfr 7, khi drrQ'c B�nh vi�n Hung VrrOTig
kh�ng dinh lq.i chfo doan nay, chi m&i bat dau tin dfra con dau long cua minh bi di t�t b�m
sinh. Sau d6, cac bac si da rat vat va m&i thuyet phlC dU'Q'C chi va gia dinh chap nh�n de non
vi neu CO ra d01 thi thai nhi ciing khong th� song dU'Q'C.
Thay dbi n�p nghI
Trong nam 2000, tq.i 2 b�nh vi�n k� tren, c6 266 trmmg hQ'P thai bi di t�t b�m sinh,
trong d6 188 ca drrQ'C phat hi�n trong th01 gian mang thai. Bae si Nguy�n Song Nguyen,
Trung tam Chfo doan Tien san, B�nh vi�n Ph1 san Ttr Du cho biet, hi�n nay cac bac si da c6
th� ch�n doan r6 rang va trrOTig doi chinh xac nhfrng trrr0ng hQ'P di t�t hinh th� vao thang
thfr 4 - 6 cua thai ky. M()t so phrrOTig phap xet nghi�m thrr0ng dU'Q'C ap d].ng la:
- Lay mau d�tim m()t loq.i protein d�c bi�t (alpha foeto protein) lien quan den b�nh
Down (tre mac b�nh nay thmmg c6 b() m�t khac thmmg, ch�m phat tri�n tinh than, c6 th�
kem b�nh tim b�m sinh).
42. - Lay nu&c oi cua san phl d� lam nhi�m sac do (xac dinh b9 nhi�m sac th� cua thai
nhi). Phuong phap nay giup phat hi�n m(>t so b�nh di truyen bfim sinh, vi dv nhu b�nh
Down.
- Sieu am mau, d�c bi�t la sieu am 3 chieu (phat hi�n di t�t hinh th� bfim sinh).
Neu phat hi�n thai nhi bi di t�t nh� nhu slrt moi, h& thanh bvng, tay chan khoeo, g�p
g6c... cac bac si thmmg giai thich va hu&ng dfin san phl tiep tvc du&ng thai. Sau khi sinh se
ap dvng cac bi�n phap phfiu thu�t t�o hinh, v�t ly tri li�u... v&i nhfrng thai bi di t�t n�ng,
khong c6 kha nang song khi ra dm nhu thai VO SQ, nao ling thuy (fr nu&c trong nao)... each
tot nhat la cham d{rt thai ky.
Nhrmg giai thich d� ngum m� va gia dinh hi�u va chap nh�n di'eu nay la het sfrc kh6
khan. Khac v&i ngum phuong Tay, da phan ngum phuong Dong chung ta thu(mg rat
khong muon pha thai, vi bat cfr ly do gi. Nhieu ngum cam thay minh c6 t(>i khi ngan can Sf
ra dm cua cac thai nhi di t�t. Nhrmg d� nhfrng dfra tre tan t�t n�ng ne ra dm c6 "nhan d�o"
hon khong? Nhfrng tre nay, neu c6 song sot ding se la n6i bat h�nh cho ngum than va ganh
n�ng cho xa h(>i. D6 la chua k� n6i bat h�nh ma chinh nhfrng tre nay phai ganh chiu.
Di kham thai thuO'ng xuyen
Theo bac si Vfi Thi Nhung, Ph6 Giam doc B�nh vi�n Phv san Hung Vuong, vfin con
nhi'eu tru(mg hcrp thai di t�t duqc phat hi�n muon ho�c chi duqc phat hi�n sau khi sinh,
phan l&n do san phv khong di kham thai thu(mg xuyen. Vi v�y, khi mang thai, san phv nen
di kham thai dinh ky, nhat la nhfrng ngum thu(>c nh6m nguy cO':
- Nhi�m sieu vi trung trong 3 thang dau thai ky.
- Tiep xuc v&i thuoc tnr sau, chat d(>c hoa h9c, tia X.
- Trong gia dinh c6 ngrrm bi di t�t, b�nh tam than...
- Phv nfr sinh con sau 35 tu6i.
MOT s6 THu6c crAM DAU c6 THE GAYsAY
THAI
Thai phl can th�n tr9ng khi dung m(>t so thuoc khang viem khong chfra steroid
(NSAIDs) nhrr ibuprofen va aspirin. Theo canh bao cua cac chuyen gia My, chung c6 th�
anh hrr&ng den qua trinh phoi di chuy�n vao tu cung va dfin den sfiy thai.
Sau khi tien hanh khao sat tren i.ooo thai phv, nh6m nghien cfru thu(>c Vi�n Kaiser
nh�n thay, nguy CO' sfiy & nhfrng ngrrm dung thuoc giam dau NSAIDs Ien t&i 80%. Hon
nfra, vi�c dieu tri b�ng NSAIDs trong nhfrng tuan thai dau d�c bi�t nguy hi�m, kha nang sfiy
c6 th� l&n gap 5 Ian so v&i khi dung thuoc trong giai do�n cuoi. Nhfrng ngrrm chufin bi thv
43. thai ding c6 th� khong tranh khoi M.u qua trrOTig tf.
Nghien c(ru khong xet den lieu dung, song theo trmmg nh6m Melanie Davies, nhfrng
ngmn di'eu tri NSAIDs tren 1 tuan da c6 th� bi li�t vao danh sach nguy hi�m.
Mot di�m gay bat nger trong nghien c(ru la Sfkh�ng dinh aspirin d� d§.n den s�y thai.
Trong khi d6, hi�n nay v§.n con rat nhieu ngrrm mang thai dU'Q'C ke dOTI lo�i thuoc giam dau
nay v&i hy VQng ngrra s�y thai va chfrng tien kinh gi�t. Nghien Clru cua Davies con cho thay
paracetamol hoan toan khong nguy hi�m cho thai phl, do thuoc chi tac dong Ien h� than
kinh trung rrOTig chfr khong phai toan bo CO' th� nhrr NSAIDs.
Tuy nhien, Davies nhan m�nh r�ng quy mo cua nghien Clru con h�n h�p, vi theba cling
CQng Sf Se tien hanh khao Sat them trn&c khi di den ket lu�n CUOi cling.
sAY THAI NHIEU LAN c6 THE nAN DEN UNG
THVVD
Cac nha khoa h9c Phap tin r�ng, nhfrng thay d6i cua tebao vli trong qua trinh mang
thai c6 tac dl)ng ngan ngira b�nh ung thrr vli. Vl the, nhfrng ngrrm khong thanh cong trong
Ian mang thai dau Se CO nguy CO' mac b�nh cao khi brr&c vao tucSi man kinh.
Nh6m chuyen gia thuoc Vi�n nghien c(ru Gustave Roussy phat hi�n, trong gan 92.000
phl) nfrtir 40 den 65 tu6i (tu6i man kinh), nhfrng ngrrm tirng bi hong thai dau tien c6 dau
hi�u ung thrr vU ro r�t hOTI so v&i cac trrrerng hqp binh thrrerng ho�c n�o pha thai. Chuy�n
trrOTig tl,f ding xay ra doi v&i nhfrng ngrrm s�y thai tren 3 Ian ho�c khong bao gier sinh con.
Nguyen nhan cua hi�n trrqng tren v§.n chrra dU'Q'C xac dinh, song theo trn&ng nh6m
Francoise Clavel - Chapelon, drr&i Sfkich thich cua ho6c mon khi mang thai, cac tebao vli
da CO Sf thay dcSi tich Cl,fC nao d6 giup h�n chenguy CO' ung thrr. Ngoai ra, kha nang mac
b�nh con CO Sf cong hrr&ng Cua nhfrng yeu to moi trrrerng nhll' vi�c tiep XUC v&i h6a chat
doc h�i, ph6ng x�, ho�c do gene.
44. cAc BA BAU COI CHUNG THAI CHAM PHAT
TRIEN
Th� nao la thai ch�m phat tri�n?
C6 nhfrng thai nhi khi con n�m trong tU: cung da suy dinh dIT&ng, khong phat tri�n nhU'
binh thmmg.
Bae si va ba m� se nh�n thay thai ch�m phat tri�n v&i tu6i thai qua m{)t qua trinh theo
d6i lien tvc, so sanh v&i cac tri so phat tri�n cua thai nhi binh thmmg. Nhfrng thong so nay
thay d6i theo dia dU', mau da va gi&i tinh.
Nhung nguy hi�m c6 th� xay ra
- Ty l� bi b�nh va trrvong gia tang neu thai nhi ch�m phat tri�n. Nguy ca trrvong cao
gap 5 lan so v&i thai binh thmmg. lJ&c tinh, khoang 26% trong so nhfrng thai nhi chet la do
thai khong phat tri�n binh thmmg trong tU:cung. Nguy ca chet cua nhfrng tre ch�m phat
tri�n trong tU: cung bi tac dong b&i nhieu yeu to: tu6i thai, b�nh nguyen phat ding nhIT d{)
tram tr9ng va Sf tien tri�n Cua b�nh.
- Nhfrng bien chfrng trong sinh va sau sinh gia tang.
- Bien chfrng trong chuy�n d�: tren 50% trITemg hQ'P xuat hi�n nhip tim thai bat
thITemg, phai can thi�p b�ng phfo thu�t.
- Thi�u oi (dan gian gQi la kho nU'&c oi) ciing thITemg xuat hi�n neu thai ch�m phat
tri�n, nU'cYC oi it gay nen Sf chen ep day ron. D6 ding la m{)t nguyen nhan gay tU: vong.
- Sau sinh, chi so Apgar thap (Apgar la chi so danh gia be c6 kh6e khong: kh6c to, th&,
da hong, err d{)ng...). Tinh tr�ng nhi�m acid cao.
- Ve Iau dai, dfra tre d� bi nhfrng di chfrng tram tr9ng ve than kinh gap 2 l'an ngmYi binh
thITemg. HQ kem phat trign ve tri tu�, cao huyet ap hJ.c l&n tu6i va nhfrng bien chfrng ve tim
m�ch.
Thai ch�m tang tnibng c6 hai lo�i
Qua quan sat va nghien cfru, cac bac si nh�n thay c6 hai lo�i thai ch�m tang trIT&ng:
45. - D�ng thai phat tri�n khong doi xfrng: Day la trmmg hc;rp thmmg g�p. Than thai nhi
nho hon dau. Lo�i thai nay thu&ng xay ra vao ba thang cuoi cua thai k)r. Nguyen nhan c6
th� do banh nhau khong lam vi�c tot nen khong nuoi deu.
- D�ng phat tri�n doi xfrng: Dau va than thai nhi deu nho hon so v&i kich thu&c binh
thu&ng.
Thai ch�m phat tri�n thuO'ng g�p b nhung ph9 nu mic cac b�nh
sau
- Cao huyet ap
- B�nh ph6i
- Ti�u du&ng
- B�nh cua chat t�o keo
- B�nh ly ve hong cau
- H9i chfrng khang phospholipid (Anti-phos-pholipid Syndrome).
- M� hut thuoc la, nghi�n rm;m, srr dvng heroin va cocain.
- M� bi suy dinh du&ng tram tr9ng.
- B�nh ly cua nhau thai.
- Da thai.
- Nhi�m trung.
- Roi lo�n cua di truyen.
- Tiep xuc v&i nhfrng chat doc h�i.
Cach phong ch6ng
- LU'U gifr nhfrng giay ta ghi nh�n ve b�nh t�t cua minh (neu c6).
- Di kham tru&c khi chu�n bi c6 thai du ca th� khoe m�nh.
- Khi da quyet dinh c6 thai, can nh& ro ngay dau tien cua chu kykinh cuoi cling.
46. - Neu khong nh& ngay dau tien cua kY kinh, hay kinh nguy�t khong deu, bi VO kinh sau
khi uong thuoc ngl:ra thai thi can phiii tham thai s&m trong thang dau. Bae si se sieu am d�
chfo doan tu6i thai m{)t each chac chan nhat.
CH0A TRAu vA cACH X0 LY
Ngrrm mang thai 9 thang 10 ngay, trau mang thai den 12 thang. C6 le vi v�y ma dan
gian g9i nhfrng ai mang thai qua ngay la "chrra trau".
Thai qua ngay (chlia trau) la gl?
M()t thai ky binh thrr0ng keo dai khoang tl:r 38 - 42 tuan l�, tinh tl:r ngay kinh thfr nhat
cua chu kY kinh cuoi cling (chu ky kinh 28 ngay). Thai qua ngay khi thai ky keo dai qua 42
tuan l�, tfrc la hon 294 ngay.
Tuy nhien, trong nhfrng nghien Clru gan day, cac bac si khuyen nen bat dau theo d6i
nhfrng ca "qua ngay" tl:r khi thai dU'Q'C 41 tuan, th�m chi la khi thai 40 tuan. Vi�c nay giup
giam ti l� b�nh t�t va Clru song nhi'eu tre SO' sinh.
Nguyen nhan gay "chlia trau"
Khoa h9c hi�n nay chrra biet m{)t each chinh xac ve nguyen nhan gaythai qua ngay.
- Theo quan sat cua cac bac si, nhfrng ca thai qua ngay thrr(mg do m{)t so b�nh lam
giam Sf San xuat estrogen trong CO' th� ngrrm m� (chat estrogen dong vai tro quan tr9ng
trong vi�c chuy�n dc;i). Nhfrng b�nh lam giam Sf san xuat estrogen: thai VO SQ, giam san
tuyen thrrQ'Ilg th�n cua thai nhi, thai trong 6 bvng.
- Ngoai ra, c6 m{)t phv nfr sinh thai qua ngay nhieu l'an, nhrmg khong tim thay nguyen
nhan.
Nhung nguy hi�m cho thai nhi
- Thai nhi yeu: Nrr&c oi it lam cho day ron chen ep, thai yeu, mat tim thai. Tai bien nay
xay ra d{)t ng{)t, khong th� bao trrr&c m�c du c6 th� biet nhip tim thai bat thrr(mg khi theo
doi b�ng may lien tl,1.C va qua sieu am biet nU'CrC oi it. Vi v�y, tat ca thai qua ngay can phai
danh gia tinh trc;ing nU'CrC oi.
- Thai qua l&n: Do thai phat tri�n them hai tuan l� nen c6 th� n�ng hon 4 kg.
Vi�c chuy�n dc;i g�p tr& ngc;ii do thai to, tY l� sinh m6 cao, sinh kh6 do vai cua thai nhi to
lam gay xrrong don, li�t dam roi than kinh canh tay, th�m chi thai nhi c6 th� tu vong.
- Thai hit nrr&c oi: H{)i chfrng hit nrr&c oi c6 phan SU (phan be tc;io ra luc con trong bvng
m�) chiem hon 25%. Trrr&c tuan l� thfr 32, thai nhi it khi tong phan su ra ngoai. Sau d6,
47. lm;rng phan SU tong ra mr&c oi tang dan cho t&i cuoi thai ky. Tinh tn;mg mr&c oi it lam cho
phan SU S�t va d�c hOTI, thai nhi hit vao lam tac nghen dmmg ho hap, lam giam SlrC cang be
m�t cua cac phenang, tir d6 giam chfrc nang ho hap. Nu&c oi nhu()m phan SU la m9t dau
hi�u cho biet thai suy.
- Suy nhau thai: Lam cho Sf cung cap oxy va chat dinh du&ng kem, thai nhi & trong
moi trmmg bat lc;ri, thai SQt can, giam khoi luqng l&p Cr du&i da, khoi luqng CO'. Khi sinh ra,
da be nhan nheo, m6ng tay chan dai.
N�ng hOTI, thai bi ngrmg cung cap oxy. Vi�c nay thmmg xay ra sau nhfrng COTI go tu
cung. Vi v�y, thai nhi chet tru&c va trong khi chuygn d�. Mang thai qua ngay c6 ti l� chet
chu sinh cao gap 3 Ian thai ky binh thu0ng.
Nhung anh hubng xiu d�n my
M� thu(mg it bi nguy higm hOTI con. Vi�c hoi h9p dc;ri den ngay sinh nhrmg chua thay
dau bQng lam cho ngmn m� luon & trong tinh tr�ng cher dc;ri, lo lang, nhat la khi phai nh�p
vi�n va dU'Q'C thfC hi�n xet nghi�m nh�m danh gia SlrC khoe cua thai nhi thi ba m� rat cang
th�ng.
Ngoai ra, do thai to, khi sinh ngum m� c6 thg bi rach c6 tu cung, am d�o. Ve sau c6 thg
bi gian san ch�u, di tigu khong tf chu va suy yeu c6 tu cung, d� bi sinh non.
Xliljnhuthinao?
Dieu ki�n tien quyet la phai biet tu6i thai m9t each chinh xac. Khi quyet djnh mang
thai, can lrm y chu ky kinh, tinh chat cua k:Y kinh nhu deu hay khong deu, ra kinh bao nhieu
ngay, mau sac va luqng kinh... the nao. Can nh& th�t r6 ngay dau tien cua chu k:Y kinh cuoi
cling cua minh, c6 dung thuoc ngl.ra thai hay bi ra huyet am d�o bat thu(mg khong.
Neu di kham thai tru&c 12 tuan thi vi�c xac djnh tu6i thai se rat chinh xac.
Sieu am s&m la vi�c VO cling quan tr9ng. Trong ba thang dau cua thai ky, sieu am giup:
- Chfo doan vi tri c6 thai (trong hay ngoai tu cung).
- Da c6 thai hay chua (& nhfrng phl nfr nghi nger c6 thai).
- Xac djnh tu6i thai tren nhfrng phl nfr khong c6 kinh l�i sau khi sinh con, uong thuoc
ngl.ra thai, kinh khong deu, khong nh& ngay kinh hay khi da biet c6 thai ma c6 nhfrng tri�u
chfrng bat thu(mg nhu ra mau am d�o, dau bQng, tu cung khong tll'OTig xfrng v&i tu6i thai,
kham thay c6 khoi u c�nh tu cung.
- Trang giai do�n tl.r 8 - 12 tuan VO kinh, sieu am giup xac djnh tu6i thai chinh xac v&i
sai so 5 ngay. D9 chinh xac nay giam dan va khong con gia tr! vao nhfrng thang cuoi cua thai
ky.
48. Nhu v�y, d� c6 keho�ch tot cho vi�c sinh n& cua minh, can th]:'C hi�n hai vi�c: chu y ky
kinh nguy�t cuoi va di sieu am s6m, kham thai tnr&c 12 tuan. Day la van de ma ngmn phv
nfr nao ding nen biet.
M9t s6 each xtt ly thai qua ngay
Nhfrng trmmg hqp thai qua ngay bat buoc phai nh�p vi�n t�i nhfrng trung tam san
khoa l&n, c6 day du di'eu ki�n d� theo d6i tinh tr�ng thai nhi mot each lien tvc.
Baeslselam gi?
1. Thai 41 tuan l�, cac dieu ki�n san khoa thu�n lQ'i nhu c& tu cung m& dU'Q'C 2 - 3cm,
mem m�i, d� gian, dau thai nhi xuong kha sau trong am d�o... thi bac si se kh&i phat chuy�n
d�.
2. Dieu ki�n san khoakhong thu�n lQ'i hay khi c6 nhfrng b�nh ly khac kem theo nhu
tien san gi�t, ti�u du(mg trong thai k)r, thai qua to... thi bac si co gang lam cho c& trr cung
m& l&n b�ng each dung prostaglandin E2, roi sau d6 kh&i phat chuy�n d�.
3. B�nh nhan khong dong y kh&i phat chuy�n d�, di'eu ki�n san khoa khong thu�n lQ'i
ma khong c6 van de bat thu(mg gi khac kem theo thi c6 th�:
- Theo d6i sat CIT dong cua thai nhi 3 l'an/ngay.
- Sieu am mot tuan hai lan d� xac dinh vi�c giam lrrQ'Ilg nu&c oi.
- Ki�m tra dinh ky: Day la xet nghi�m nh�m danh gia nhip tim thai, phat hi�n thi�u oi,
nhfrng CIT dong ho hap va truOTig l]:'C CO' cua thai nhi. Neu thay nu&c oi it thi bac si tim each
d� san phv sinh em be ra.
- Thtr nghi�m b�ng each truyen oxytocin (chat gay nen nhfrng COTI co ttr cung) vao tinh
m�ch, ho�c xoa dau vli d� t�o oxytocin noi sinh nh�m kich thich tu cung xem thai nhi c6
chiu dl'Ilg n&i cuoc chuy�n d� hay khong.
Luufcu6i tru6'ckhi cha sinh
- Bae si se soi buong oi d� xem mau sac cua nu&c oi. Nu&c oi nhuom phan SU chiem tY
l� 25 - 50% la mot dau hi�u cho biet thai yeu, phai d� be ra s6m.
- Kham am d�o d�xem c& tlr cung c6 thu�n lQ'i hay khong, neu c6 thi kh&i phat chuy�n
d�.
- Trong qua trinh theo d6i, neu tim thai bat thu0ng hay nhip tim thai khong dap frng,
xuat hi�n thi�u oi, nu&c oi c6 mau, giam CIT dong cua thai nhi thi bac si se cho sinh m&.
C6 phdi bat cu tridmg hQp mang thai qua ngay nao cfmg gil.lc cho dau bl.lng sinh
49. khfmg?
Khong. Neu quan tam den nhfrng dfeu ki�n san khoa Cl). thg thi se giam dU'Q'C ti l� sinh
me> m()t each dang kg.
LAM SAO DE KHONG BI vo 61 NON
Trong bl).ng m�, thai nhi khong n�m m()t minh. Thai dITQ'C bao b9c b&i m()ttui oiva
m()t lITqng nU'&C oi thich hqp. Tui nIT&c oi nay nh�m bao v� thai nhi tach bi�t v&i moi
trmmg ben ngoai CO' thg, tranh nhfrng sang chan tlJ:ben ngoai va Sf chen ep day ron gifra
thanh tu cung va thai nhi.
Neu tui oi nay bi v& trU'&C thi g9i la oi v& non. Khi oi v&, dich oi se chay rl ra tU: am d�o.
LITQ'Ilg oi chay ra c6 thg d()t ng()t, nhi'eu 0 �t ho�c chi la m()t dong chay tU: tU:.
Nguyen nhan gay vo 6i non
- Nhfrng khuyet t�t t�i ch6 cua mang oi.
- Nhi�m trung am d�o, c5 trr cung hay trong dich oi, d�c bi�t la Sf xuat hi�n lien cau
khuftn nh6m beta.
- Nhi�m khuftn Hemolytic streptococcus.
- C6 tien can v& oi non & Ian sinh trIT&c d6.
- H& eo cc> trr cung.
- Da thai.
- C6 nhi'eu nU'&C oi hO'Il binh thmmg (Da oi).
- Chan thITO'Ilg.
- Thai bi di d�ng.
- Nhau bong non, nhau tfen d�o.
Nguy hi�m gl khi b! vo 6i non?
1. Nhi�m trung: V& oi non c6 thg gay tinh tr�ng nhi�m trung cho ca m� va con.
2. Sinh non: Nhfrng h�u qua cua thai nhi sinh non bao gom:
- HQi chfrng suy ho hap.