Throughout World War I the Entente Powers (France, Britain, Russia and later the USA) directed wi... more Throughout World War I the Entente Powers (France, Britain, Russia and later the USA) directed widespread efforts towards the generation of propaganda as a weapon of war, with devastating effect. However, in the underdeveloped and multi-ethnic Ottoman Empire, the Turkish intelligentsia could not produce adequate propaganda to support the war effort. As the war unfolded, writers abandoned their initial attempts at propaganda and turned instead to the task of defining a national identity. In this new reassessment of Turkish literature and propaganda in World War I, Erol Köroglu argues the Ottoman-Turkish intelligentsia used the conditions created by the war to eliminate the deficiencies in national culture and build a Turkish identity, a project inherited from the pre-war years.
Editors’ Introduction: Literature and the nation: Confronting unhealed wounds
Erol Köroğlu; Zafe... more Editors’ Introduction: Literature and the nation: Confronting unhealed wounds
Erol Köroğlu; Zafer Yenal; Deniz Yükseker
In the lecture he delivered at the award ceremony for the Nobel Prize in Literature in 2006, Orhan Pamuk said: “For me, to be a writer is to acknowledge the secret wounds that we carry inside us, the wounds so secret that we ourselves are barely aware of them, and to patiently explore them, know them, illuminate them, to own these pains and wounds, and to make them a conscious part of our spirits and our writing.”[1] One can discern in his words an implied relationship between wounds of every kind—personal, physical, psychological, social and historical—on the one hand, and literature on the other. Writers often work through and explore the implications and consequences of these wounds not only for themselves or for other individuals, but also for society as a whole. In this context, literature is an act of acknowledgment, recognition and encounter, which in many cases involves confrontation as well. Located between the personal and the social, with their various emotional, sensual and mental manifestations, literature has the potential to break open questions and silences involved in the individual and collective experiences of past and present. This is not only an issue of mediation and reflection. Literature may also unsettle and, thus, serve to rework, historical and social circumstances by way of bringing to light the hidden, the silenced and the repressed, more often than not in a discomforting and disturbing manner.
This special issue of New Perspectives on Turkey on “Literature and the Nation” aims to look at one of the most debated issues in Turkey, namely the question of national identity and nationalism, through critical perspectives inspired by literature. In recent years, Turkish political and social life has been marked by public debates about how far one can guarantee the freedom of expression and cultural rights for ethnic and religious minorities, and whether past atrocities committed in the name of the nation can be acknowledged. Some of the bitterest discussions have been on the Kurdish issue and the massacre of Armenians in 1915. In the course of these discussions, questions pertaining to national identity and nationalism have come to occupy a central place. The political divide around the issue of Turkish national identity reached its apex after the assassination of Hrant Dink, the outspoken Turkish Armenian journalist, on January 19, 2007. On one level, the murder of Hrant Dink inflicted a fresh wound on the Turkish society’s collective memory of 1915. But on another (and equally troubling) level, the omnipresent national identity was used to quickly silence an emerging willingness to “explore, know, illuminate and own our pains and wounds” pertaining to 1915. There was, thus, a swift change in the public mood, from mourning Dink’s murder and raising for the first time the possibility of discussing the past—recall the slogan “We are all Armenians; we are all Hrant” chanted during the funeral procession numbering 100,000 mourners—to a vociferous attempt at preempting that possibility by nationalist political parties and constituencies—recall the slogans along the lines of “We are all Turks, we are all Mehmets” chanted at nationalist demonstrations.
We believe that it is a political urgency—and our intellectual responsibility—to intensify efforts to confront nationalism’s symbolic and physical violence which various social groups have experienced in the past and present. Needless to say, knowledge and understanding of the historical specificities of nationalism in Turkey occupy a central place in this endeavor. Looking at the past and the present through literature may help us to understand how the formation of discourses on nationalism and state-building processes have been inscribed in the historical experience and to see in what ways these inscriptions have become fundamental aspects in the constitution of the present.
In undertaking this task, this collection of articles seeks to make a scholarly contribution of a different order as well. The methodological and epistemological divide between literary studies and the social sciences was quite rigid until a few decades ago. As this gap has narrowed gradually, in Turkey as well as elsewhere, a new kind of scholarship has emerged, a scholarship that in examining important historical and socio-political issues cuts across previously rigid disciplinary boundaries. Many of the articles in this special issue on “Literature and the Nation” make a genuine effort to come to terms with some of the methodological and conceptual problems of truly melding together social science and literary studies.
The subject of nationalism especially lends itself to a blending of social science and literary studies approaches. Literature, and in particular the novel, has been one of the main vehicles for the consolidation and the popularization of the idea of the nation and national belonging. As such, literature has also played a part in imagining the nation—homogeneously, as was so often the case—hence suppressing voices of difference and dissent. Therefore, the appearance of modern literature and the building and imagining of the nation are almost coterminous processes. In the case of Turkey, a careful analysis of literary works produced in the republican era are illuminating in at least three respects: first, it is possible to find the traces of the aspirations, desires, ideas and ideals instrumental in the shaping of the literary canon that accompanied nation-building and -imagining. Secondly, studying literature may also be fruitful for understanding various dislocations, frustrations, grievances, violence, and disillusionment experienced by different social groups who were subjected to the power of the national state. Thirdly, reading texts with a particular sensitivity to the historical conditions in which they were produced is illuminating, not only for deciphering the traces of a monophonic discourse of nationalism, but also (and more importantly) for delineating its paradoxes and incongruities with the lived experience. Hence, this may also open up a space for coming to terms with the historical contingencies and pluralities that were sought to be silenced and erased in this process.
As the essays in this special issue, through a reading of various literary texts, tackle problems pertaining to the representation of the past and the building of a future, all of them, in a way, address the possibility of acknowledging our wounds. It is because of this common, if implicit, concern woven through the various essays in this special issue, that we dedicate it to the memory of Hrant Dink, who dared to call upon us all to explore and own our wounds—the self-inflicted ones as well as those inflicted by and to others—which have been left unhealed upon his death.
Bu kitabın başlangıç fikri, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nün 5-7 Mayıs 200... more Bu kitabın başlangıç fikri, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nün 5-7 Mayıs 2004'te düzenlediği bir sempozyumda ortaya çıktı. Sempozyum bildirilerinden yola çıkılarak oluşturulan makalelerin, "anlatı", "toplumsal cinsiyet", "mekan" ve "edebiyat tarihi" konularına göre gruplanmasıyla bu kitap oluştu. Bu kitap, öncelikle Ahmet Mithat, ancak aynı zamanda tüm bir Tanzimat dönemi edebiyatı ve modern edebiyatın kuruluşu konularında yeni ve verimli bir ilgiye yol açmayı hedefliyor. Kitabın hedef kitlesi önce Türk edebiyatı alanında çalışan araştırmacı ve öğrenciler, sonra beşeri bilimlerin diğer alanlarından okurlar olmakla birlikte, okuma eylemini ciddiye alan her alandan okuru da kapsamaktı. Bunu da yapmamak herhalde modern Türk okurlarının ilk öğretmeni olan Ahmet Mithat Efendi'ye ihanet etmek olurdu. Onu okumaya ve anlamaya yönelik bu kitap, onun pek çok eserini başlatırken kullandığı "Merhaba Ey Okur!" hitabına öykünerek, ona ses vermeyi amaçlıyor; "Merhaba Ey Muharrir!"
'Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü tarafından 15 Mayıs 2002 tarihinde bir 'Adalet Ağaoğlu Sempozyumu' düzenlendi. Bu sempozyumda Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine sekiz tane bildiri sunuldu. Birkaç yıl önce de, 12-13 Aralık 1998'de ABD'de Ohio Eyalet Üniversitesi'nde Adalet Ağaoğlu'nun onuruna 'Çağdaşlık ve Toplumsal Değişim' başlıklı bir sempozyum düzenlenmiş ve burada da yazar hakkında sekiz bildiri verilmişti... Bildiriler Adalet Ağaoğlu'nun çeşitli eserleri hakkındaydı. Roman, anı, hikaye ve tiyatro oyunları ele alınıyordu.'' Ohio Eyalet Üniversitesi'nde sunulan bildirilerden ikisi bu kitaptan önce değişik biçimlerde yayımlandı. İkisi ise Türkçe'ye çevrilerek Boğaziçi'ndeki sempozyuma sunuldu. Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine iki ayrı zamanda sunulan çalışmalardan, yayımlanmamış olanları, sadece yazılar arasında yazım ve noktalama birliği sağlanmaya çalışılarak elinizdeki bu kitapta toplanmıştır. Yayınevimiz önemli bir yazarımızın eserleri hakkındaki bu değerlendirme ve eleştirileri bir araya getirmekle edebiyat dünyamıza hizmet ettiğini düşünmektedir.
Ahmet Hamdi Tanpınar zamanı geçmiş-şimdi-gelecek çizgisinde ilerlemesi gereken bir süreklilik ol... more Ahmet Hamdi Tanpınar zamanı geçmiş-şimdi-gelecek çizgisinde ilerlemesi gereken bir süreklilik olarak düşünmüş ve bu düşüncesini şiir, düzyazı ve kurmaca alanlarında verdiği eserlerde işlemiştir. Tanzimattan sonra girilen Batılılaşma sürecinde bireysel ve toplumsal düzeylerde yaşanan zamanda süreklilik kırılmış ve her iki düzeydeki bütünlüklü yaşam yerini parçalılığa terketmiştir. Batı ile Doğu arasındaki eşiğin, kültürün bütünleyiciliğine sığınılarak aşılabileceğine inanan Tanpınar, romanlarında parçalanmış zamanın akışında sürüklenen bireyin bütünlük arayışını işler. Bu çalışmada, Tanpınar'ın romanlarındaki zaman kavramının incelenmesi amacıyla önce zaman kavramının insanlık tarihindeki gelişimi, sonra Tanpınar'ın diğer eserlerinde ortaya koyduğu zamana yaklaşımı Batılılışma sorunu ve Yahya Kemal, A. Ş. Hisar gibi yazarların düşünceleri ile karşılaştırılarak tartışılmakta ve son olarak da Tanpınar'ın beş romanı ayrı ayrı ele alınarak zaman, süreklilik, parçalanma, bütünlük gibi kavramlar açısından incelenmektedir. Sonuçta, romanlardaki bireylerin bütünlük arayışları başarıya ulaşamadığı halde, Tanpınar'ın bu sorunu işleyerek başarılı ve bütünlüklü romanlar ürettiği sonucuna varılmaktadır.
Lütfen şu linke gidiniz: https://www.academia.edu/28903829/Hayata_Bakan_Edebiyat_Adalet_A%C4%9Fao... more Lütfen şu linke gidiniz: https://www.academia.edu/28903829/Hayata_Bakan_Edebiyat_Adalet_A%C4%9Fao%C4%9Flunun_Yap%C4%B1tlar%C4%B1na_Ele%C5%9Ftirel_Yakla%C5%9F%C4%B1mlar 'Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü tarafından 15 Mayıs 2002 tarihinde bir 'Adalet Ağaoğlu Sempozyumu' düzenlendi. Bu sempozyumda Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine sekiz tane bildiri sunuldu. Birkaç yıl önce de, 12-13 Aralık 1998'de ABD'de Ohio Eyalet Üniversitesi'nde Adalet Ağaoğlu'nun onuruna 'Çağdaşlık ve Toplumsal Değişim' başlıklı bir sempozyum düzenlenmiş ve burada da yazar hakkında sekiz bildiri verilmişti... Bildiriler Adalet Ağaoğlu'nun çeşitli eserleri hakkındaydı. Roman, anı, hikaye ve tiyatro oyunları ele alınıyordu.'' Ohio Eyalet Üniversitesi'nde sunulan bildirilerden ikisi bu kitaptan önce değişik biçimlerde yayımlandı. İkisi ise Türkçe'ye çevrilerek Boğaziçi'ndeki sempozyuma sunuldu. Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine iki ayrı zamanda sunulan çalışmalardan, yayımlanmamış olanları, sadece yazılar arasında yazım ve noktalama birliği sağlanmaya çalışılarak elinizdeki bu kitapta toplanmıştır. Yayınevimiz önemli bir yazarımızın eserleri hakkındaki bu değerlendirme ve eleştirileri bir araya getirmekle edebiyat dünyamıza hizmet ettiğini düşünmektedir.
Journal of Turkish Studies=Türklük Bilgisi Araştırmaları, cilt 58, Aralık, 2022
Homi Bhabha “ulusun Janus-yüzlü söyleminin inşasında dilin ta kendisinin Janus-yüzlü müphemliği”n... more Homi Bhabha “ulusun Janus-yüzlü söyleminin inşasında dilin ta kendisinin Janus-yüzlü müphemliği”ni1 vurgulayarak ulusal anlatıların müphem/çiftedeğerli doğasına işaret eder. Müphemlik kavramı ulusal anlatıların oluşum ve dönüşümünü anlamada yararlı bir araçtır. Ulusal anlatılarda “anlamlar in medias res, yani ortadan başladığından parçalı olabilir; ve tarih de yapılma sürecinde olduğundan tamamlanmamış olabilir; ve kültürel yetkenin imgesi, kendi kudretli imgesini ‘oluşturma’ çabası içerisinde belli belirsiz bir biçimde yakalandığından müphem olabilir.”2 Bahbha’nın müphemiyet vurgusu 1919-1923 arası Türk Bağımsızlık Savaşı hakkındaki tarihsel/kurmaca anlatıları yorumlarken özellikle anlamlı hale gelir. Ulusal bellek ve kimlik oluşumunun inşaat sahaları olarak 1922’den itibaren yayımlanmaya başlayan ve hâlen yayımlanmaya devam eden bu anlatılar, kısa öykü, tiyatro oyunları, hatta özyaşamöyküleri ve tarih yazımsal anlatılar olarak çeşitli türlerde görülse de temelde roman kategorisi içine düşerler. Bağımsızlık Savaşı’na, Modern Türkiye’nin oluşum yıllarını yorumlama niyetli koşut ilgileri, bu anlatıları kendine özgü bir tematik türün içerisinde konumlandırır.
Füruzan’ın iki romanından ilki olan 47’liler 1974’te yayımlanalı neredeyse yarım yüzyıla yakın bi... more Füruzan’ın iki romanından ilki olan 47’liler 1974’te yayımlanalı neredeyse yarım yüzyıla yakın bir zaman geçti. Bu hacimli ve sert metin, her ne kadar siyasetle, Türkiye’nin yakın çağ tarihiyle ilişkili adı geçen, önemsenen, anılmaya devam eden romanlardan biri olarak kabul edilse de eleştirel okur dikkatine yeterince nail olduğu söylenemez. Özellikle 1968 kuşağının 12 Mart sonrasında yaşadığı siyasal baskı ve işkenceyi ele alışıyla ünlenen 47’liler, aslında II. Dünya Savaşı sonrası Türkiye’de toplumsal dönüşüm, sınıfsal ve sınıflar arası ilişkiler, özellikle 12 Mart öncesi ve sonrasında bir soğuk savaş faili olarak devletin baskıcılığı gibi konular açısından dikkat çekici bir içeriğe sahiptir. Ancak bunların ötesinde bu roman, aynı zamanda roman tekniği açısından da önde gelen bir metindir ve ne yazık ki, bu özelliği görmezden gelinmiştir. Bu çalışma, 47’liler’in metinsel ve bağlamsal yönlerini birlikte ele alarak bütüncül bir yorumunu sunmayı hedefliyor. 47’liler, sadece toplumsal ve siyasi olaylar hakkında konuşan sıradan bir metin, Türkçe romanda çok görülen tezli romanlardan biri değil, 68 kuşağının ayırt edici siyasal eylemliliği dolayımıyla hayatı yeniden yorumlamaya ve anlamlandırmaya dönük bir çağrı metnidir. Aşağıdaki tartışmada bu yargı, öncelikle romana dönük eleştirel alımlanmanın tartışılması, bu alımlanmanın ötesinde romanı bir bütün olarak değerlendirmeye dönük bir kuramsal yöntem önerisi ve bunun yardımıyla romanın şimdiye kadar yapılmamış bütünlüklü bir çözümlemesi eşliğinde ele alınacak.
Milli ruh, ulusun ruhu, ülkenin ruhu, vatanımızın ruhu, vatansever ruh… Bir de, meseleye bir parç... more Milli ruh, ulusun ruhu, ülkenin ruhu, vatanımızın ruhu, vatansever ruh… Bir de, meseleye bir parça rasyonalite katmak için ulusların ruhundan da söz edebiliriz. Benim bildiğim Türkçe dışı tek dil olan İngilizcedeki karşılıklar biraz daha çeşitlilik gösteriyor: Spirit ve soul. Bir de felsefecilerin sevdiği Almanca daha kapsamlı geist var. Volksgeist (milli ruh) ya da Zeitgeist (zamanın ruhu) gibi. Ancak “Türkiye’nin ruhu” biraz farklı tabii. Bu tür tamlamalarda sadece Türk sözcüğünün kullanılmamasına kızan baskıcı ya da fanatik bir siyasal duruş var, malum. “Türkçe edebiyat” ya da “Türkiye edebiyatları” ifadelerini görünce darlanıveriyorlar. Hep Türk edebiyatı demek gerekiyor. Bu manada, Türkiye’nin ruhu da manidar oluyor. Neden “Türk ruhu,” “Türkün ruhu” ya da “Türklerin ruhu” olmuyor da illa Türkiye’nin ruhu deniyor? Acaba Oğuz Atay bu başlıkla bir (ama üç ayrı ciltten oluşan bir) roman düşünürken, hafiften bir bölücü, ayrılıkçı, dejenere, hiç milli olmayan, aslında bir türlü bu ülkeyi sevemeyen bir vurgu mu yapıyordu? Rahmetli hayatta olsaydı ve bu romanı yazsaydı, böyle bir şeyler mi üretecekti? Yani bizi bize anlatır gibi gözükerek, yine bizi aldatacak, bölecek, bizi bize ait o ruhtan ve hakikatten uzaklaştıracak yanıltmacalar mı yazacaktı? “Her işte bir hayır var demek ki,” diyor içimizdeki samimi ve yüce duygularla dolu paranoyak.
Throughout World War I the Entente Powers (France, Britain, Russia and later the USA) directed wi... more Throughout World War I the Entente Powers (France, Britain, Russia and later the USA) directed widespread efforts towards the generation of propaganda as a weapon of war, with devastating effect. However, in the underdeveloped and multi-ethnic Ottoman Empire, the Turkish intelligentsia could not produce adequate propaganda to support the war effort. As the war unfolded, writers abandoned their initial attempts at propaganda and turned instead to the task of defining a national identity. In this new reassessment of Turkish literature and propaganda in World War I, Erol Köroglu argues the Ottoman-Turkish intelligentsia used the conditions created by the war to eliminate the deficiencies in national culture and build a Turkish identity, a project inherited from the pre-war years.
Editors’ Introduction: Literature and the nation: Confronting unhealed wounds
Erol Köroğlu; Zafe... more Editors’ Introduction: Literature and the nation: Confronting unhealed wounds
Erol Köroğlu; Zafer Yenal; Deniz Yükseker
In the lecture he delivered at the award ceremony for the Nobel Prize in Literature in 2006, Orhan Pamuk said: “For me, to be a writer is to acknowledge the secret wounds that we carry inside us, the wounds so secret that we ourselves are barely aware of them, and to patiently explore them, know them, illuminate them, to own these pains and wounds, and to make them a conscious part of our spirits and our writing.”[1] One can discern in his words an implied relationship between wounds of every kind—personal, physical, psychological, social and historical—on the one hand, and literature on the other. Writers often work through and explore the implications and consequences of these wounds not only for themselves or for other individuals, but also for society as a whole. In this context, literature is an act of acknowledgment, recognition and encounter, which in many cases involves confrontation as well. Located between the personal and the social, with their various emotional, sensual and mental manifestations, literature has the potential to break open questions and silences involved in the individual and collective experiences of past and present. This is not only an issue of mediation and reflection. Literature may also unsettle and, thus, serve to rework, historical and social circumstances by way of bringing to light the hidden, the silenced and the repressed, more often than not in a discomforting and disturbing manner.
This special issue of New Perspectives on Turkey on “Literature and the Nation” aims to look at one of the most debated issues in Turkey, namely the question of national identity and nationalism, through critical perspectives inspired by literature. In recent years, Turkish political and social life has been marked by public debates about how far one can guarantee the freedom of expression and cultural rights for ethnic and religious minorities, and whether past atrocities committed in the name of the nation can be acknowledged. Some of the bitterest discussions have been on the Kurdish issue and the massacre of Armenians in 1915. In the course of these discussions, questions pertaining to national identity and nationalism have come to occupy a central place. The political divide around the issue of Turkish national identity reached its apex after the assassination of Hrant Dink, the outspoken Turkish Armenian journalist, on January 19, 2007. On one level, the murder of Hrant Dink inflicted a fresh wound on the Turkish society’s collective memory of 1915. But on another (and equally troubling) level, the omnipresent national identity was used to quickly silence an emerging willingness to “explore, know, illuminate and own our pains and wounds” pertaining to 1915. There was, thus, a swift change in the public mood, from mourning Dink’s murder and raising for the first time the possibility of discussing the past—recall the slogan “We are all Armenians; we are all Hrant” chanted during the funeral procession numbering 100,000 mourners—to a vociferous attempt at preempting that possibility by nationalist political parties and constituencies—recall the slogans along the lines of “We are all Turks, we are all Mehmets” chanted at nationalist demonstrations.
We believe that it is a political urgency—and our intellectual responsibility—to intensify efforts to confront nationalism’s symbolic and physical violence which various social groups have experienced in the past and present. Needless to say, knowledge and understanding of the historical specificities of nationalism in Turkey occupy a central place in this endeavor. Looking at the past and the present through literature may help us to understand how the formation of discourses on nationalism and state-building processes have been inscribed in the historical experience and to see in what ways these inscriptions have become fundamental aspects in the constitution of the present.
In undertaking this task, this collection of articles seeks to make a scholarly contribution of a different order as well. The methodological and epistemological divide between literary studies and the social sciences was quite rigid until a few decades ago. As this gap has narrowed gradually, in Turkey as well as elsewhere, a new kind of scholarship has emerged, a scholarship that in examining important historical and socio-political issues cuts across previously rigid disciplinary boundaries. Many of the articles in this special issue on “Literature and the Nation” make a genuine effort to come to terms with some of the methodological and conceptual problems of truly melding together social science and literary studies.
The subject of nationalism especially lends itself to a blending of social science and literary studies approaches. Literature, and in particular the novel, has been one of the main vehicles for the consolidation and the popularization of the idea of the nation and national belonging. As such, literature has also played a part in imagining the nation—homogeneously, as was so often the case—hence suppressing voices of difference and dissent. Therefore, the appearance of modern literature and the building and imagining of the nation are almost coterminous processes. In the case of Turkey, a careful analysis of literary works produced in the republican era are illuminating in at least three respects: first, it is possible to find the traces of the aspirations, desires, ideas and ideals instrumental in the shaping of the literary canon that accompanied nation-building and -imagining. Secondly, studying literature may also be fruitful for understanding various dislocations, frustrations, grievances, violence, and disillusionment experienced by different social groups who were subjected to the power of the national state. Thirdly, reading texts with a particular sensitivity to the historical conditions in which they were produced is illuminating, not only for deciphering the traces of a monophonic discourse of nationalism, but also (and more importantly) for delineating its paradoxes and incongruities with the lived experience. Hence, this may also open up a space for coming to terms with the historical contingencies and pluralities that were sought to be silenced and erased in this process.
As the essays in this special issue, through a reading of various literary texts, tackle problems pertaining to the representation of the past and the building of a future, all of them, in a way, address the possibility of acknowledging our wounds. It is because of this common, if implicit, concern woven through the various essays in this special issue, that we dedicate it to the memory of Hrant Dink, who dared to call upon us all to explore and own our wounds—the self-inflicted ones as well as those inflicted by and to others—which have been left unhealed upon his death.
Bu kitabın başlangıç fikri, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nün 5-7 Mayıs 200... more Bu kitabın başlangıç fikri, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nün 5-7 Mayıs 2004'te düzenlediği bir sempozyumda ortaya çıktı. Sempozyum bildirilerinden yola çıkılarak oluşturulan makalelerin, "anlatı", "toplumsal cinsiyet", "mekan" ve "edebiyat tarihi" konularına göre gruplanmasıyla bu kitap oluştu. Bu kitap, öncelikle Ahmet Mithat, ancak aynı zamanda tüm bir Tanzimat dönemi edebiyatı ve modern edebiyatın kuruluşu konularında yeni ve verimli bir ilgiye yol açmayı hedefliyor. Kitabın hedef kitlesi önce Türk edebiyatı alanında çalışan araştırmacı ve öğrenciler, sonra beşeri bilimlerin diğer alanlarından okurlar olmakla birlikte, okuma eylemini ciddiye alan her alandan okuru da kapsamaktı. Bunu da yapmamak herhalde modern Türk okurlarının ilk öğretmeni olan Ahmet Mithat Efendi'ye ihanet etmek olurdu. Onu okumaya ve anlamaya yönelik bu kitap, onun pek çok eserini başlatırken kullandığı "Merhaba Ey Okur!" hitabına öykünerek, ona ses vermeyi amaçlıyor; "Merhaba Ey Muharrir!"
'Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü tarafından 15 Mayıs 2002 tarihinde bir 'Adalet Ağaoğlu Sempozyumu' düzenlendi. Bu sempozyumda Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine sekiz tane bildiri sunuldu. Birkaç yıl önce de, 12-13 Aralık 1998'de ABD'de Ohio Eyalet Üniversitesi'nde Adalet Ağaoğlu'nun onuruna 'Çağdaşlık ve Toplumsal Değişim' başlıklı bir sempozyum düzenlenmiş ve burada da yazar hakkında sekiz bildiri verilmişti... Bildiriler Adalet Ağaoğlu'nun çeşitli eserleri hakkındaydı. Roman, anı, hikaye ve tiyatro oyunları ele alınıyordu.'' Ohio Eyalet Üniversitesi'nde sunulan bildirilerden ikisi bu kitaptan önce değişik biçimlerde yayımlandı. İkisi ise Türkçe'ye çevrilerek Boğaziçi'ndeki sempozyuma sunuldu. Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine iki ayrı zamanda sunulan çalışmalardan, yayımlanmamış olanları, sadece yazılar arasında yazım ve noktalama birliği sağlanmaya çalışılarak elinizdeki bu kitapta toplanmıştır. Yayınevimiz önemli bir yazarımızın eserleri hakkındaki bu değerlendirme ve eleştirileri bir araya getirmekle edebiyat dünyamıza hizmet ettiğini düşünmektedir.
Ahmet Hamdi Tanpınar zamanı geçmiş-şimdi-gelecek çizgisinde ilerlemesi gereken bir süreklilik ol... more Ahmet Hamdi Tanpınar zamanı geçmiş-şimdi-gelecek çizgisinde ilerlemesi gereken bir süreklilik olarak düşünmüş ve bu düşüncesini şiir, düzyazı ve kurmaca alanlarında verdiği eserlerde işlemiştir. Tanzimattan sonra girilen Batılılaşma sürecinde bireysel ve toplumsal düzeylerde yaşanan zamanda süreklilik kırılmış ve her iki düzeydeki bütünlüklü yaşam yerini parçalılığa terketmiştir. Batı ile Doğu arasındaki eşiğin, kültürün bütünleyiciliğine sığınılarak aşılabileceğine inanan Tanpınar, romanlarında parçalanmış zamanın akışında sürüklenen bireyin bütünlük arayışını işler. Bu çalışmada, Tanpınar'ın romanlarındaki zaman kavramının incelenmesi amacıyla önce zaman kavramının insanlık tarihindeki gelişimi, sonra Tanpınar'ın diğer eserlerinde ortaya koyduğu zamana yaklaşımı Batılılışma sorunu ve Yahya Kemal, A. Ş. Hisar gibi yazarların düşünceleri ile karşılaştırılarak tartışılmakta ve son olarak da Tanpınar'ın beş romanı ayrı ayrı ele alınarak zaman, süreklilik, parçalanma, bütünlük gibi kavramlar açısından incelenmektedir. Sonuçta, romanlardaki bireylerin bütünlük arayışları başarıya ulaşamadığı halde, Tanpınar'ın bu sorunu işleyerek başarılı ve bütünlüklü romanlar ürettiği sonucuna varılmaktadır.
Lütfen şu linke gidiniz: https://www.academia.edu/28903829/Hayata_Bakan_Edebiyat_Adalet_A%C4%9Fao... more Lütfen şu linke gidiniz: https://www.academia.edu/28903829/Hayata_Bakan_Edebiyat_Adalet_A%C4%9Fao%C4%9Flunun_Yap%C4%B1tlar%C4%B1na_Ele%C5%9Ftirel_Yakla%C5%9F%C4%B1mlar 'Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü tarafından 15 Mayıs 2002 tarihinde bir 'Adalet Ağaoğlu Sempozyumu' düzenlendi. Bu sempozyumda Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine sekiz tane bildiri sunuldu. Birkaç yıl önce de, 12-13 Aralık 1998'de ABD'de Ohio Eyalet Üniversitesi'nde Adalet Ağaoğlu'nun onuruna 'Çağdaşlık ve Toplumsal Değişim' başlıklı bir sempozyum düzenlenmiş ve burada da yazar hakkında sekiz bildiri verilmişti... Bildiriler Adalet Ağaoğlu'nun çeşitli eserleri hakkındaydı. Roman, anı, hikaye ve tiyatro oyunları ele alınıyordu.'' Ohio Eyalet Üniversitesi'nde sunulan bildirilerden ikisi bu kitaptan önce değişik biçimlerde yayımlandı. İkisi ise Türkçe'ye çevrilerek Boğaziçi'ndeki sempozyuma sunuldu. Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine iki ayrı zamanda sunulan çalışmalardan, yayımlanmamış olanları, sadece yazılar arasında yazım ve noktalama birliği sağlanmaya çalışılarak elinizdeki bu kitapta toplanmıştır. Yayınevimiz önemli bir yazarımızın eserleri hakkındaki bu değerlendirme ve eleştirileri bir araya getirmekle edebiyat dünyamıza hizmet ettiğini düşünmektedir.
Journal of Turkish Studies=Türklük Bilgisi Araştırmaları, cilt 58, Aralık, 2022
Homi Bhabha “ulusun Janus-yüzlü söyleminin inşasında dilin ta kendisinin Janus-yüzlü müphemliği”n... more Homi Bhabha “ulusun Janus-yüzlü söyleminin inşasında dilin ta kendisinin Janus-yüzlü müphemliği”ni1 vurgulayarak ulusal anlatıların müphem/çiftedeğerli doğasına işaret eder. Müphemlik kavramı ulusal anlatıların oluşum ve dönüşümünü anlamada yararlı bir araçtır. Ulusal anlatılarda “anlamlar in medias res, yani ortadan başladığından parçalı olabilir; ve tarih de yapılma sürecinde olduğundan tamamlanmamış olabilir; ve kültürel yetkenin imgesi, kendi kudretli imgesini ‘oluşturma’ çabası içerisinde belli belirsiz bir biçimde yakalandığından müphem olabilir.”2 Bahbha’nın müphemiyet vurgusu 1919-1923 arası Türk Bağımsızlık Savaşı hakkındaki tarihsel/kurmaca anlatıları yorumlarken özellikle anlamlı hale gelir. Ulusal bellek ve kimlik oluşumunun inşaat sahaları olarak 1922’den itibaren yayımlanmaya başlayan ve hâlen yayımlanmaya devam eden bu anlatılar, kısa öykü, tiyatro oyunları, hatta özyaşamöyküleri ve tarih yazımsal anlatılar olarak çeşitli türlerde görülse de temelde roman kategorisi içine düşerler. Bağımsızlık Savaşı’na, Modern Türkiye’nin oluşum yıllarını yorumlama niyetli koşut ilgileri, bu anlatıları kendine özgü bir tematik türün içerisinde konumlandırır.
Füruzan’ın iki romanından ilki olan 47’liler 1974’te yayımlanalı neredeyse yarım yüzyıla yakın bi... more Füruzan’ın iki romanından ilki olan 47’liler 1974’te yayımlanalı neredeyse yarım yüzyıla yakın bir zaman geçti. Bu hacimli ve sert metin, her ne kadar siyasetle, Türkiye’nin yakın çağ tarihiyle ilişkili adı geçen, önemsenen, anılmaya devam eden romanlardan biri olarak kabul edilse de eleştirel okur dikkatine yeterince nail olduğu söylenemez. Özellikle 1968 kuşağının 12 Mart sonrasında yaşadığı siyasal baskı ve işkenceyi ele alışıyla ünlenen 47’liler, aslında II. Dünya Savaşı sonrası Türkiye’de toplumsal dönüşüm, sınıfsal ve sınıflar arası ilişkiler, özellikle 12 Mart öncesi ve sonrasında bir soğuk savaş faili olarak devletin baskıcılığı gibi konular açısından dikkat çekici bir içeriğe sahiptir. Ancak bunların ötesinde bu roman, aynı zamanda roman tekniği açısından da önde gelen bir metindir ve ne yazık ki, bu özelliği görmezden gelinmiştir. Bu çalışma, 47’liler’in metinsel ve bağlamsal yönlerini birlikte ele alarak bütüncül bir yorumunu sunmayı hedefliyor. 47’liler, sadece toplumsal ve siyasi olaylar hakkında konuşan sıradan bir metin, Türkçe romanda çok görülen tezli romanlardan biri değil, 68 kuşağının ayırt edici siyasal eylemliliği dolayımıyla hayatı yeniden yorumlamaya ve anlamlandırmaya dönük bir çağrı metnidir. Aşağıdaki tartışmada bu yargı, öncelikle romana dönük eleştirel alımlanmanın tartışılması, bu alımlanmanın ötesinde romanı bir bütün olarak değerlendirmeye dönük bir kuramsal yöntem önerisi ve bunun yardımıyla romanın şimdiye kadar yapılmamış bütünlüklü bir çözümlemesi eşliğinde ele alınacak.
Milli ruh, ulusun ruhu, ülkenin ruhu, vatanımızın ruhu, vatansever ruh… Bir de, meseleye bir parç... more Milli ruh, ulusun ruhu, ülkenin ruhu, vatanımızın ruhu, vatansever ruh… Bir de, meseleye bir parça rasyonalite katmak için ulusların ruhundan da söz edebiliriz. Benim bildiğim Türkçe dışı tek dil olan İngilizcedeki karşılıklar biraz daha çeşitlilik gösteriyor: Spirit ve soul. Bir de felsefecilerin sevdiği Almanca daha kapsamlı geist var. Volksgeist (milli ruh) ya da Zeitgeist (zamanın ruhu) gibi. Ancak “Türkiye’nin ruhu” biraz farklı tabii. Bu tür tamlamalarda sadece Türk sözcüğünün kullanılmamasına kızan baskıcı ya da fanatik bir siyasal duruş var, malum. “Türkçe edebiyat” ya da “Türkiye edebiyatları” ifadelerini görünce darlanıveriyorlar. Hep Türk edebiyatı demek gerekiyor. Bu manada, Türkiye’nin ruhu da manidar oluyor. Neden “Türk ruhu,” “Türkün ruhu” ya da “Türklerin ruhu” olmuyor da illa Türkiye’nin ruhu deniyor? Acaba Oğuz Atay bu başlıkla bir (ama üç ayrı ciltten oluşan bir) roman düşünürken, hafiften bir bölücü, ayrılıkçı, dejenere, hiç milli olmayan, aslında bir türlü bu ülkeyi sevemeyen bir vurgu mu yapıyordu? Rahmetli hayatta olsaydı ve bu romanı yazsaydı, böyle bir şeyler mi üretecekti? Yani bizi bize anlatır gibi gözükerek, yine bizi aldatacak, bölecek, bizi bize ait o ruhtan ve hakikatten uzaklaştıracak yanıltmacalar mı yazacaktı? “Her işte bir hayır var demek ki,” diyor içimizdeki samimi ve yüce duygularla dolu paranoyak.
Can Candan'ı atıyorsanız yüzlerce Boğaziçi akademisyenini işten atmaya girişeceksiniz. Cezalandır... more Can Candan'ı atıyorsanız yüzlerce Boğaziçi akademisyenini işten atmaya girişeceksiniz. Cezalandıracağınız masalar, iskemleler, su depoları filan da buluruz size. Ancak ya bu üniversiteden Hülâgû ordularını geçireceksiniz ya da Can Candan'ı göreve iade edeceksiniz.
Sahnenin Dışındakiler, the third novel of Tanpınar, is well-liked and evaluated by critics throug... more Sahnenin Dışındakiler, the third novel of Tanpınar, is well-liked and evaluated by critics through its interaction with famous authors. Beside this intertextuality, it also interacts with the examples of a literary genre, i.e. Independence War narratives genre that began with Halide Edib’s Ateşten Gömlek in 1922. This novel interprets Turkish Independence War as a civil war and a revolution and narrates a sentimental drama of sacrifice in this historical context. However, Halide Edib’s mostly male successors changed her original story into an epic struggle. Tanpınar challenges this attitude in Sahnenin Dışındakiler. But he wrote a movie scenario entitled İki Ateş Arasında based on this novel and it invalidated every choice he made in the novel and produced a text in which every convention and stereotype of the genre was used. This article compares and analyzes these two opposite texts of the author through a discussion of literary genre theories.
Tanpınar’ın üçüncü romanı olan Sahnenin Dışındakiler, bütün tamamlanmamışlığına rağmen, eleştirmenler tarafından beğenilen ve ünlü yazarlarla etkileşimi üzerinden değerlendirilen bir romandır. Ancak bu roman, Tanpınar’dan beklenebilecek bu tür bir metinlerarasılığın ötesinde, Türkçeye özgü bir edebi türde üretilen güçlü ve zayıf eserlerle de türsel bir ilişki içindedir. Söz konusu tür, Halide Edib’in 1922’de tefrika edilen Ateşten Gömlek’iyle başlayan Kurtuluş Savaşı anlatıları türüdür. Kurucu metin ele aldığı dönemi bir iç savaş ve ihtilal olarak değerlendirip, bu tarihsel bağlam içinde bireysel fedakârlıkla ilerleyen duygusal bir drama kurmuştur. Ondan sonra gelen çoğunluğu erkek yazarlar ise Halide Edib’den aldıkları türü milli birlik içinde başarılan epik bir mücadele olarak yansıtırlar. Tanpınar, Sahnenin Dışındakiler’de bu kolaycılığı sorgular. Ancak bu romandan yola çıkarak hazırladığı İki Ateş Arasında başlıklı senaryo, romandaki seçimlerinin hepsini geçersiz kılacak ve türün her türlü kalıbını uygulayan bir metin olacaktır. Bu çalışma, aynı yazarın birbirine zıt bu iki metnini tür kuramları üzerinden incelemektedir.
"Istanbul from the Eyes of Mediterranean Writers" Talk Series,
held at Istanbul Research Institut... more "Istanbul from the Eyes of Mediterranean Writers" Talk Series, held at Istanbul Research Institute, June 2019
1st meeting: From Barcelona to Istanbul: An Exiliado’s Impressions on Istanbul: Juan Goytisolo
Toplumsal Tarih dergisinin 302. sayısı çıktı!
Toplumsal Tarih; geçtiğimiz ay yenilenen kapak tas... more Toplumsal Tarih dergisinin 302. sayısı çıktı!
Toplumsal Tarih; geçtiğimiz ay yenilenen kapak tasarımının ardından, Şubat 2019'da yeni iç tasarımıyla birlikte, "Cihan Harbi, Mütareke ve İşgal" başlıklı özel bir dosyayla, devlet-toplum ilişkilerinin şekillendirilmesinden kamu politikalarına ve toplumsal cinsiyet rejimine kadar birçok alanda sadece Türkiye’nin değil, bütün dünyanın yıkıcı-dönüştürücü sonuçlarıyla günümüzde dahi yüzleşiyor olduğu Cihan Harbi ile Mütareke ve işgal yıllarına uzanan dönemi ele alıyor.
Sinan Yıldırmaz (İstanbul Üniversitesi) ile Erol Ülker’in (Işık Üniversitesi) ortak editörlüğü ve makale katkılarıyla hazırlanan dosya; Alp Yenen, Alptuğ Güney, Tuba Demirci ve Erol Köroğlu ile birlikte, Birinci Dünya Savaşı’ndan Mütareke ve işgal yıllarına uzanan dönemde yaşanan deneyimi çeşitli boyutlarıyla ele alırken, dönemin tarihyazımını da tartışmaya açıyor. Tarih Vakfı ile Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği’nin iş birliğinde geçtiğimiz kasım ayında düzenlenen “Cihân Harbi’nin Sonu, Devrimler ve Tarih Yazımı” başlıklı toplantının bir ürünü olan bu dosyanın gelecek aylarda kitaplaştırılması da hedefleniyor.
Mizağe’nin 3, 4 ve 5. sayılarında Kemal Tahir’in Yorgun Savaşçı ve Tarık Buğra’nın Küçük Ağa roma... more Mizağe’nin 3, 4 ve 5. sayılarında Kemal Tahir’in Yorgun Savaşçı ve Tarık Buğra’nın Küçük Ağa romanları üzerinden “hain Çerkes Ethem” imgesinin nasıl işlendiğine bakmıştık. Tahir, klasik tarihsel roman yapısında olan romanında Ethem’i siyasal dönüşümün içerisinde yolunu bulmaya çalışan tarihsel bir figür olarak çizerken, Buğra tarihsel romanmış gibi yapan tezli romanında, romanı yazıp yayımladığı 1960’lı yıllarda siyasal platformdan dışlandığını düşündüğü milliyetçi-mukaddesatçı özneyi aklamak ve “İstiklal Harbi’ni biz yaptık” diyebilmek için Çerkes Ethem’i haris ve kibirli yanlış karşı-kahraman olarak resmediyordu.
Bu iki farklı ele alma biçimi, Ethem Bey’in Türkçe edebiyatta bugüne kadarki ele alınışının iki ucunu belirlemeye de devam ediyor. O zaman bu konuyu daha fazla uzatmanın anlamı var mı? Eğer daha az görülen bir yaklaşım yolunu çizmeye çalışırken koşulların kurbanı olan bir siyasetçiden ve çok daha fazla görülen diğer yaklaşım istemeden veya isteyerek yanlışa düşen ve ihanet eden bir figürden söz ediyorsa, biz bu konuyu konuşmayı neden uzatıyoruz?
Benim Dağıstanım bana posta yoluyla yayımcısı Koyusiyah Yayıncılık tarafından gönderildi. Sıklıkl... more Benim Dağıstanım bana posta yoluyla yayımcısı Koyusiyah Yayıncılık tarafından gönderildi. Sıklıkla tanıtım yazısı yazan biri olmadığım için, yayınevlerinden bana pek kitap gelmez. Tek tük geldiğinde de gönderene teşekkür mesajımı yazar, göz atar, okur ya da kitaplığıma kaldırırım. Mızağe’den sevgili dostum Kuban Kural, Koyusiyah’ın bu kitabı bana yollamak istediğini söyleyince de, çok üstünde durmamıştım. Rasul Hamzatov pek tanıdık gelmiyordu (ciddi bir cehalet) ve Benim Dağıstanım başlığı da pek çekici gelmemişti (bildiğin, kendini bilmezlik). Evet, Çerkesler ve Kuzey Kafkasyalılar olarak kayıp vatanın önemini, acısını biliyoruz, anısı kimliğimizin önemli unsuru ama Türkiye’mizdeki vatan edebiyatı üzerinden de vatan, memleket lafları biraz bezginlik vermiyor, gözlerimizi devirmemize yol açmıyor değil. Bütün bunlar bir yana, kitap elime ulaştığında 448 sayfa olduğunu görmek de, “tamam, hemen bir göz atayım, sonra da dolup taşan kütüphane raflarında bir yer ayarlamaya çalışayım” dedirtiverdi. Çok da iş var, ne yapayım?
Derkeeennn, işler tavsadı ve kitap elden bırakılamadan okunup tamamlandı. Doğrusu bu öyle keyifle okunan, o kadar ilginç bir kitap ki, hakkında yazmak bile biraz zor, bir parça zül geliyor. Şöyle diyesim var: “Benim Benim Dağıstanım bana, sizinki size. Kendi kitabınızı alın ve okuyun işte.” Ve ondan sonra da Rasul Hamzatov’un bol kullandığı bir Avar ya da Dağıstanlı ifadesiyle, “Vesselam, velkelam...”
3 Ocak 2016 tarihinde IMC TV'de yayınlanan Marje Programında bu hafta,Boğaziçi Üniversitesi Öğret... more 3 Ocak 2016 tarihinde IMC TV'de yayınlanan Marje Programında bu hafta,Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr.Erol Köroğlu ile "Çerkes Ethem Kimin Sorunudur?" sorusu masaya yatırılarak,''madun'' bir kimlik olarak Çerkes imgesinin edebiyattaki yansımaları tartışıldı.
4 Kasım Cuma yayınlanan Çerkesler, Edebiyat ve Kimlik konusunun işlendiği marje Programı. Boğaziç... more 4 Kasım Cuma yayınlanan Çerkesler, Edebiyat ve Kimlik konusunun işlendiği marje Programı. Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Erol Köroğlu'nun konuk olduğu programda Edebiyat eserlerinin kimlik oluşum süreçlerine etkisi, somut örnekler üzerinden ele alınıyor. Osmanlı ve TC dönemi edebiyat eserlerinde Çerkes imgesi, Rus edebiyat eserlerinde Kafkasya ve Kafkasyalılara bakış açısı uzman gözüyle değerlendiriliyor. "Edebiyat Sadece Edebiyat Değildir" gerçeği tartışılıyor.
Çerkes Ethem, modern Türkiye tarihinde yeri olan siyasal bir kişiliktir. İçinde yaşadığımız coğra... more Çerkes Ethem, modern Türkiye tarihinde yeri olan siyasal bir kişiliktir. İçinde yaşadığımız coğrafyanın siyasal krizlerle dolu olduğu bir dönemde doğmuş, önemsizden çok önemliye doğru ilerleyen toplumsal ve siyasal roller üstlenmiş; bunların da ötesinde, her insan gibi yaşamış ve ölmüştür. Bununla birlikte, tarihsel ve bireysel rolünün çok ötesinde anlamlar kazanarak, değişik tarihsel anlarda farklı görünümler sergilemekle birlikte, temelde değişmeden süregelen bir biçimde yaşamaya, daha doğrusu kullanılmaya devam etmektedir. Doğal olarak, yaşamaya ya da kullanılmaya devam eden “Çerkes Ethem” bir imgedir; tarih, kimlik, aidiyet gibi hedefleri olan bir güç ilişkileri çatışmasının silahlarından biri olan bir imge. Bu imge, özellikle korunan “Çerkes” lâkabı üzerinden günümüz Türkiyesi’ndeki Kuzey Kafkasya kökenli bireyleri “çerçeveleyerek” ya da “damgalayarak”, onları toplumsal kimlik açısından rahatsız bir eşik, ya da dinsel terimlerle konuşursak, bir “araf”ta tutmaya yönelik bir işleve sahiptir.
'in 24 Temmuz 1919 tarihli Zaman gazetesinde yayımlanan "Yüksek Ökçeler" kısa öyküsünü konuşuyord... more 'in 24 Temmuz 1919 tarihli Zaman gazetesinde yayımlanan "Yüksek Ökçeler" kısa öyküsünü konuşuyorduk. Hızla okunabilecek öykünün linkini yeniden buraya bırakayım (https://tr.wikisource.org/wiki/Y%C3%BCksek_%C3%96k%C3%A7eler). Ne kadar da baskıcıyım, değil mi? Zorla size bu öyküyü okutmaya çalışıyorum. Hatta belki öykünün linkini vererek, geçen hafta okumuş olanları da yeniden okumaya zorluyorum.
Geçen hafta ulus-devlet ile sivil toplum arası ağların dışında bırakılan siyasal toplumdan söz et... more Geçen hafta ulus-devlet ile sivil toplum arası ağların dışında bırakılan siyasal toplumdan söz ettiğim yazımda "siyasal topluma itelenmek, yönetilmek ve mağdur edilmek sıkıntı verici" demiş ve yazıyı şöyle bağlamıştım: "Tatmin olmayalım, bozalım ve arayalım. Dinleyelim, konuşalım, çare arayalım. Halk olalım."
İçinde bulunduğumuz uzun tatile ilerleyen günler, siyasal topluma itelenmenin pek çok nahoş örneğiyle, sıkıntılı bir biçimde ilerledi. Geçen haftaki yazının açılışında haber verdiğim Boğaziçi öğrencisi İbrahim Enes Gacar’ın dahil olduğu davanın 6 Temmuz tarihli karar duruşması savunmaların dinlenmesinin ardından, yine karara bağlanmadı ve 28 Eylül’e ertelendi. 600 günü bulan tutukluluk hali daha onlarca gün artacak, gecikmiş adalet gecikmeye devam edecek.
Boğaziçi Üniversitesi öğrencisi İbrahim Enes Gacar'ın 517 gündür devam eden tutukluluk hikâyesini... more Boğaziçi Üniversitesi öğrencisi İbrahim Enes Gacar'ın 517 gündür devam eden tutukluluk hikâyesini anlatmıştım. 20 Nisan'da gerçekleşen son duruşmada da, tutukluluk halinin devamı kararı çıkmıştı.
Bir araştırmacı, akademisyen, üniversite hocası olmayı seviyorum. Bazılarına mazoşistçe gelebilir... more Bir araştırmacı, akademisyen, üniversite hocası olmayı seviyorum. Bazılarına mazoşistçe gelebilir ama dünyaya yeniden gelsem yine akademisyen olurum. Fakat bunun bir bedeli var. Hiç öyle düşük maaş şudur budur demeyeceğim. Bunlar malum konular, bunlar bilinerek bu işe giriliyor. Bedel, belgelenemeyen çalışma saatlerinin çokluğuyla, ne kadar çok çalıştığımızın görünmemesiyle ilgili. Hele pandemi boyunca ve sonrasında!
Bu benim Artı Gerçek'teki 11. yazım. Bundan önce köşe yazarlığı deneyimim de olmadı. Doğrusu rahm... more Bu benim Artı Gerçek'teki 11. yazım. Bundan önce köşe yazarlığı deneyimim de olmadı. Doğrusu rahmetli Hakkı Devrim'in köşe yazarları için kullandığı "köşe kadısı" lafını da pek doğru bulurdum. Bulurum diyemiyorum çünkü son 6-7 yıldır düzenli olarak basılı gazete okumuyorum ve dolayısıyla, oradaki köşe yazılarını okumak gibi alışkanlıkları internet gazeteciliğine de aktarmadım. Sosyal medyada rasgeldikçe, ihtiyaç hasıl oldukça köşe yazısı okuyorum.
Geçen hafta yazımı şöyle bitirmiştim: "Konuşmalıyız, tartışmalıyız, birliğin yollarını aramalıyız... more Geçen hafta yazımı şöyle bitirmiştim: "Konuşmalıyız, tartışmalıyız, birliğin yollarını aramalıyız. Birlikte ses vermeliyiz. Aklımızı uykudan uyandırmalıyız. Dili kurmalı, dertlerimize sahip çıkmalıyız. O zaman farklı bir gelecek hayal edebilir ve bunu kurarız. Toplumun olmadığı yerde, tebaa ya da mücrim kılındığımızda, artık biz olmayacağız.
Geçen haftaki yazımın başlığı "Devletin Gör Dediği: Düzeni Bozan Canavarlar" idi. Rus yönetmen Zv... more Geçen haftaki yazımın başlığı "Devletin Gör Dediği: Düzeni Bozan Canavarlar" idi. Rus yönetmen Zvyagentsev'in 2014 yapımı Leviathan filminden yola çıkarak, devletin bizi nasıl gördüğü konusunu tartışmaya açıyordum. Biz en basit biçimde devletin bizi vergi vereni, halkı, yurttaşı ve son kertede evladı olarak görmesini umuyorduk. Öyle umuyoruz ve hep öyle ummak istiyoruz. Son noktada, şu gezegende başımız sıkıştığında başvuracağımız "Devlet
20 Mayıs Cuma günü, Boğaziçi Üniversitesi ana yerleşkesi, bir buçuk yıldır benzerlerini gördüğü a... more 20 Mayıs Cuma günü, Boğaziçi Üniversitesi ana yerleşkesi, bir buçuk yıldır benzerlerini gördüğü ama yine de kayyım rektörlük tarafından önceden planlanması ve soğukkanlı icrasıyla vicdanlarımızı sızlatan bir şiddete tanık oldu. Olay, en basit anlatımıyla Boğaziçi’ndeki LGBTİ+ öğrencilerin her yıl bu zamanlarda yaptıkları Onur Yürüyüşü’nün engellenmesi ve bu sırada bir akademisyen ile 70 öğrencinin gözaltına alınmasıydı.
Bugün 23 Mayıs Pazartesi. Ben bu yazıyı yazarken 21 Mayıs Cumartesi gecesiydi. 21 Mayıs 2022. Bir... more Bugün 23 Mayıs Pazartesi. Ben bu yazıyı yazarken 21 Mayıs Cumartesi gecesiydi. 21 Mayıs 2022. Bir melez olarak sahip olduğum etnik kimliklerimden ikisinden birinin soykırım yolculuğunun 158. yıldönümü…
Geçen hafta hakikatimsilerden söz etmiş ve yazının sonunu şöyle bağlamıştım: "Biz bugün yenilenle... more Geçen hafta hakikatimsilerden söz etmiş ve yazının sonunu şöyle bağlamıştım: "Biz bugün yenilenlerin vakayinamesine bu notu düşmüş olalım."
Hakikatimsi Terry Eagleton, Türkçeye Emine Ayhan tarafından çevrilen İyimser Olmayan Umut kitabın... more Hakikatimsi Terry Eagleton, Türkçeye Emine Ayhan tarafından çevrilen İyimser Olmayan Umut kitabında, Nazilerden kaçarken İspanya sınırına çok yakın bir yerlerde ölen Walter Benjamin'den söz eder. Benjamin hem Yahudi hem solcu olduğu için Fransa'yı işgal eden Alman faşizminden
Geçenlerde Facebook'taki bir sahaf dostumdan Bambi'yi satın aldım. Çocuğum yok, kendime aldım. Av... more Geçenlerde Facebook'taki bir sahaf dostumdan Bambi'yi satın aldım. Çocuğum yok, kendime aldım. Avusturyalı Felix Salten'ın 1928 tarihli çocuk romanı diyor arka kapak. Ama aslında bu İngilizceye çevrilme tarihiymiş. Orijinali 1923'te Berlin'de yayımlanmış. Walt Disney stüdyolarında 1942'de çizgi filmi yapılmış. Bambi'yi asıl ünlü yapan da bu film sanırım. Elimdeki kopyayı İhsan Mesut (herhalde İngilizceden) Türkçeye çevirmiş. Edebiyat araştırmacısı burada susuyor, çünkü küçük karaca yavrusu Bambi'nin
Ben bir edebiyat araştırmacısıyım. Çalıştığım alan, Türkiye'deki akademik örgütlenmede "Yeni Edeb... more Ben bir edebiyat araştırmacısıyım. Çalıştığım alan, Türkiye'deki akademik örgütlenmede "Yeni Edebiyat" anabilim dalı olarak geçiyor. Osmanlı'nın 1840'larda edebiyat alanında yüzünü Batı'ya çevirmesinden bugüne kadar üretilen edebi metinleri inceliyoruz. Kısa öyküler, tiyatro oyunları, romanlar, şiirler… Akademik dünyada beşerî bilimler denen bir ana grubun içindeyiz. İnsani bilimler ya da insan bilimleri de deniyor. Bu büyük alanı diğer dillerin dil ve edebiyatlarını çalışan filolojiler, tarih, sanat tarihi, mimari tarihi, müzikoloji ve ilahiyat gibi disiplinlerle paylaşmaktayız.
Adım Erol Köroğlu. Boğaziçi Üniversitesi'nde yeni Türk edebiyatı doçentiyim.
Bu dünyada pek ç... more Adım Erol Köroğlu. Boğaziçi Üniversitesi'nde yeni Türk edebiyatı doçentiyim.
Bu dünyada pek çok kişi için lüks olan bir alanda, romanlardan, şiirlerden söz ederek, edebiyat hakkında ahkam keserek ülkenin bu elit mi elitist mi, ne olduğu belirsiz, bir zamanlar Robert'in laik ama yine de misyoner sanılan kolejinden gelen, 50 yıldır da kamu üniversitesi olan şahane kampüslü bu okulda, Boğaz'a karşı fütursuzca Namık Kemal, Peyami Safa, Adalet Ağaoğlu, falan filan diyorum.
Uploads
Erol Köroğlu; Zafer Yenal; Deniz Yükseker
In the lecture he delivered at the award ceremony for the Nobel Prize in Literature in 2006, Orhan Pamuk said: “For me, to be a writer is to acknowledge the secret wounds that we carry inside us, the wounds so secret that we ourselves are barely aware of them, and to patiently explore them, know them, illuminate them, to own these pains and wounds, and to make them a conscious part of our spirits and our writing.”[1] One can discern in his words an implied relationship between wounds of every kind—personal, physical, psychological, social and historical—on the one hand, and literature on the other. Writers often work through and explore the implications and consequences of these wounds not only for themselves or for other individuals, but also for society as a whole. In this context, literature is an act of acknowledgment, recognition and encounter, which in many cases involves confrontation as well. Located between the personal and the social, with their various emotional, sensual and mental manifestations, literature has the potential to break open questions and silences involved in the individual and collective experiences of past and present. This is not only an issue of mediation and reflection. Literature may also unsettle and, thus, serve to rework, historical and social circumstances by way of bringing to light the hidden, the silenced and the repressed, more often than not in a discomforting and disturbing manner.
This special issue of New Perspectives on Turkey on “Literature and the Nation” aims to look at one of the most debated issues in Turkey, namely the question of national identity and nationalism, through critical perspectives inspired by literature. In recent years, Turkish political and social life has been marked by public debates about how far one can guarantee the freedom of expression and cultural rights for ethnic and religious minorities, and whether past atrocities committed in the name of the nation can be acknowledged. Some of the bitterest discussions have been on the Kurdish issue and the massacre of Armenians in 1915. In the course of these discussions, questions pertaining to national identity and nationalism have come to occupy a central place. The political divide around the issue of Turkish national identity reached its apex after the assassination of Hrant Dink, the outspoken Turkish Armenian journalist, on January 19, 2007. On one level, the murder of Hrant Dink inflicted a fresh wound on the Turkish society’s collective memory of 1915. But on another (and equally troubling) level, the omnipresent national identity was used to quickly silence an emerging willingness to “explore, know, illuminate and own our pains and wounds” pertaining to 1915. There was, thus, a swift change in the public mood, from mourning Dink’s murder and raising for the first time the possibility of discussing the past—recall the slogan “We are all Armenians; we are all Hrant” chanted during the funeral procession numbering 100,000 mourners—to a vociferous attempt at preempting that possibility by nationalist political parties and constituencies—recall the slogans along the lines of “We are all Turks, we are all Mehmets” chanted at nationalist demonstrations.
We believe that it is a political urgency—and our intellectual responsibility—to intensify efforts to confront nationalism’s symbolic and physical violence which various social groups have experienced in the past and present. Needless to say, knowledge and understanding of the historical specificities of nationalism in Turkey occupy a central place in this endeavor. Looking at the past and the present through literature may help us to understand how the formation of discourses on nationalism and state-building processes have been inscribed in the historical experience and to see in what ways these inscriptions have become fundamental aspects in the constitution of the present.
In undertaking this task, this collection of articles seeks to make a scholarly contribution of a different order as well. The methodological and epistemological divide between literary studies and the social sciences was quite rigid until a few decades ago. As this gap has narrowed gradually, in Turkey as well as elsewhere, a new kind of scholarship has emerged, a scholarship that in examining important historical and socio-political issues cuts across previously rigid disciplinary boundaries. Many of the articles in this special issue on “Literature and the Nation” make a genuine effort to come to terms with some of the methodological and conceptual problems of truly melding together social science and literary studies.
The subject of nationalism especially lends itself to a blending of social science and literary studies approaches. Literature, and in particular the novel, has been one of the main vehicles for the consolidation and the popularization of the idea of the nation and national belonging. As such, literature has also played a part in imagining the nation—homogeneously, as was so often the case—hence suppressing voices of difference and dissent. Therefore, the appearance of modern literature and the building and imagining of the nation are almost coterminous processes. In the case of Turkey, a careful analysis of literary works produced in the republican era are illuminating in at least three respects: first, it is possible to find the traces of the aspirations, desires, ideas and ideals instrumental in the shaping of the literary canon that accompanied nation-building and -imagining. Secondly, studying literature may also be fruitful for understanding various dislocations, frustrations, grievances, violence, and disillusionment experienced by different social groups who were subjected to the power of the national state. Thirdly, reading texts with a particular sensitivity to the historical conditions in which they were produced is illuminating, not only for deciphering the traces of a monophonic discourse of nationalism, but also (and more importantly) for delineating its paradoxes and incongruities with the lived experience. Hence, this may also open up a space for coming to terms with the historical contingencies and pluralities that were sought to be silenced and erased in this process.
As the essays in this special issue, through a reading of various literary texts, tackle problems pertaining to the representation of the past and the building of a future, all of them, in a way, address the possibility of acknowledging our wounds. It is because of this common, if implicit, concern woven through the various essays in this special issue, that we dedicate it to the memory of Hrant Dink, who dared to call upon us all to explore and own our wounds—the self-inflicted ones as well as those inflicted by and to others—which have been left unhealed upon his death.
'Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü tarafından 15 Mayıs 2002 tarihinde bir 'Adalet Ağaoğlu Sempozyumu' düzenlendi. Bu sempozyumda Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine sekiz tane bildiri sunuldu. Birkaç yıl önce de, 12-13 Aralık 1998'de ABD'de Ohio Eyalet Üniversitesi'nde Adalet Ağaoğlu'nun onuruna 'Çağdaşlık ve Toplumsal Değişim' başlıklı bir sempozyum düzenlenmiş ve burada da yazar hakkında sekiz bildiri verilmişti... Bildiriler Adalet Ağaoğlu'nun çeşitli eserleri hakkındaydı. Roman, anı, hikaye ve tiyatro oyunları ele alınıyordu.''
Ohio Eyalet Üniversitesi'nde sunulan bildirilerden ikisi bu kitaptan önce değişik biçimlerde yayımlandı. İkisi ise Türkçe'ye çevrilerek Boğaziçi'ndeki sempozyuma sunuldu.
Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine iki ayrı zamanda sunulan çalışmalardan, yayımlanmamış olanları, sadece yazılar arasında yazım ve noktalama birliği sağlanmaya çalışılarak elinizdeki bu kitapta toplanmıştır. Yayınevimiz önemli bir yazarımızın eserleri hakkındaki bu değerlendirme ve eleştirileri bir araya getirmekle edebiyat dünyamıza hizmet ettiğini düşünmektedir.
Erol Köroğlu; Zafer Yenal; Deniz Yükseker
In the lecture he delivered at the award ceremony for the Nobel Prize in Literature in 2006, Orhan Pamuk said: “For me, to be a writer is to acknowledge the secret wounds that we carry inside us, the wounds so secret that we ourselves are barely aware of them, and to patiently explore them, know them, illuminate them, to own these pains and wounds, and to make them a conscious part of our spirits and our writing.”[1] One can discern in his words an implied relationship between wounds of every kind—personal, physical, psychological, social and historical—on the one hand, and literature on the other. Writers often work through and explore the implications and consequences of these wounds not only for themselves or for other individuals, but also for society as a whole. In this context, literature is an act of acknowledgment, recognition and encounter, which in many cases involves confrontation as well. Located between the personal and the social, with their various emotional, sensual and mental manifestations, literature has the potential to break open questions and silences involved in the individual and collective experiences of past and present. This is not only an issue of mediation and reflection. Literature may also unsettle and, thus, serve to rework, historical and social circumstances by way of bringing to light the hidden, the silenced and the repressed, more often than not in a discomforting and disturbing manner.
This special issue of New Perspectives on Turkey on “Literature and the Nation” aims to look at one of the most debated issues in Turkey, namely the question of national identity and nationalism, through critical perspectives inspired by literature. In recent years, Turkish political and social life has been marked by public debates about how far one can guarantee the freedom of expression and cultural rights for ethnic and religious minorities, and whether past atrocities committed in the name of the nation can be acknowledged. Some of the bitterest discussions have been on the Kurdish issue and the massacre of Armenians in 1915. In the course of these discussions, questions pertaining to national identity and nationalism have come to occupy a central place. The political divide around the issue of Turkish national identity reached its apex after the assassination of Hrant Dink, the outspoken Turkish Armenian journalist, on January 19, 2007. On one level, the murder of Hrant Dink inflicted a fresh wound on the Turkish society’s collective memory of 1915. But on another (and equally troubling) level, the omnipresent national identity was used to quickly silence an emerging willingness to “explore, know, illuminate and own our pains and wounds” pertaining to 1915. There was, thus, a swift change in the public mood, from mourning Dink’s murder and raising for the first time the possibility of discussing the past—recall the slogan “We are all Armenians; we are all Hrant” chanted during the funeral procession numbering 100,000 mourners—to a vociferous attempt at preempting that possibility by nationalist political parties and constituencies—recall the slogans along the lines of “We are all Turks, we are all Mehmets” chanted at nationalist demonstrations.
We believe that it is a political urgency—and our intellectual responsibility—to intensify efforts to confront nationalism’s symbolic and physical violence which various social groups have experienced in the past and present. Needless to say, knowledge and understanding of the historical specificities of nationalism in Turkey occupy a central place in this endeavor. Looking at the past and the present through literature may help us to understand how the formation of discourses on nationalism and state-building processes have been inscribed in the historical experience and to see in what ways these inscriptions have become fundamental aspects in the constitution of the present.
In undertaking this task, this collection of articles seeks to make a scholarly contribution of a different order as well. The methodological and epistemological divide between literary studies and the social sciences was quite rigid until a few decades ago. As this gap has narrowed gradually, in Turkey as well as elsewhere, a new kind of scholarship has emerged, a scholarship that in examining important historical and socio-political issues cuts across previously rigid disciplinary boundaries. Many of the articles in this special issue on “Literature and the Nation” make a genuine effort to come to terms with some of the methodological and conceptual problems of truly melding together social science and literary studies.
The subject of nationalism especially lends itself to a blending of social science and literary studies approaches. Literature, and in particular the novel, has been one of the main vehicles for the consolidation and the popularization of the idea of the nation and national belonging. As such, literature has also played a part in imagining the nation—homogeneously, as was so often the case—hence suppressing voices of difference and dissent. Therefore, the appearance of modern literature and the building and imagining of the nation are almost coterminous processes. In the case of Turkey, a careful analysis of literary works produced in the republican era are illuminating in at least three respects: first, it is possible to find the traces of the aspirations, desires, ideas and ideals instrumental in the shaping of the literary canon that accompanied nation-building and -imagining. Secondly, studying literature may also be fruitful for understanding various dislocations, frustrations, grievances, violence, and disillusionment experienced by different social groups who were subjected to the power of the national state. Thirdly, reading texts with a particular sensitivity to the historical conditions in which they were produced is illuminating, not only for deciphering the traces of a monophonic discourse of nationalism, but also (and more importantly) for delineating its paradoxes and incongruities with the lived experience. Hence, this may also open up a space for coming to terms with the historical contingencies and pluralities that were sought to be silenced and erased in this process.
As the essays in this special issue, through a reading of various literary texts, tackle problems pertaining to the representation of the past and the building of a future, all of them, in a way, address the possibility of acknowledging our wounds. It is because of this common, if implicit, concern woven through the various essays in this special issue, that we dedicate it to the memory of Hrant Dink, who dared to call upon us all to explore and own our wounds—the self-inflicted ones as well as those inflicted by and to others—which have been left unhealed upon his death.
'Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü tarafından 15 Mayıs 2002 tarihinde bir 'Adalet Ağaoğlu Sempozyumu' düzenlendi. Bu sempozyumda Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine sekiz tane bildiri sunuldu. Birkaç yıl önce de, 12-13 Aralık 1998'de ABD'de Ohio Eyalet Üniversitesi'nde Adalet Ağaoğlu'nun onuruna 'Çağdaşlık ve Toplumsal Değişim' başlıklı bir sempozyum düzenlenmiş ve burada da yazar hakkında sekiz bildiri verilmişti... Bildiriler Adalet Ağaoğlu'nun çeşitli eserleri hakkındaydı. Roman, anı, hikaye ve tiyatro oyunları ele alınıyordu.''
Ohio Eyalet Üniversitesi'nde sunulan bildirilerden ikisi bu kitaptan önce değişik biçimlerde yayımlandı. İkisi ise Türkçe'ye çevrilerek Boğaziçi'ndeki sempozyuma sunuldu.
Adalet Ağaoğlu'nun eserleri üzerine iki ayrı zamanda sunulan çalışmalardan, yayımlanmamış olanları, sadece yazılar arasında yazım ve noktalama birliği sağlanmaya çalışılarak elinizdeki bu kitapta toplanmıştır. Yayınevimiz önemli bir yazarımızın eserleri hakkındaki bu değerlendirme ve eleştirileri bir araya getirmekle edebiyat dünyamıza hizmet ettiğini düşünmektedir.
Tanpınar’ın üçüncü romanı olan Sahnenin Dışındakiler, bütün tamamlanmamışlığına rağmen, eleştirmenler tarafından beğenilen ve ünlü yazarlarla etkileşimi üzerinden değerlendirilen bir romandır. Ancak bu roman, Tanpınar’dan beklenebilecek bu tür bir metinlerarasılığın ötesinde, Türkçeye özgü bir edebi türde üretilen güçlü ve zayıf eserlerle de türsel bir ilişki içindedir. Söz konusu tür, Halide Edib’in 1922’de tefrika edilen Ateşten Gömlek’iyle başlayan Kurtuluş Savaşı anlatıları türüdür. Kurucu metin ele aldığı dönemi bir iç savaş ve ihtilal olarak değerlendirip, bu tarihsel bağlam içinde bireysel fedakârlıkla ilerleyen duygusal bir drama kurmuştur. Ondan sonra gelen çoğunluğu erkek yazarlar ise Halide Edib’den aldıkları türü milli birlik içinde başarılan epik bir mücadele olarak yansıtırlar. Tanpınar, Sahnenin Dışındakiler’de bu kolaycılığı sorgular. Ancak bu romandan yola çıkarak hazırladığı İki Ateş Arasında başlıklı senaryo, romandaki seçimlerinin hepsini geçersiz kılacak ve türün her türlü kalıbını uygulayan bir metin olacaktır. Bu çalışma, aynı yazarın birbirine zıt bu iki metnini tür kuramları üzerinden incelemektedir.
held at Istanbul Research Institute, June 2019
1st meeting: From Barcelona to Istanbul: An Exiliado’s Impressions on Istanbul: Juan Goytisolo
(https://hat.ku.edu.tr/barcelonadan-istanbula-bir-yeryuzu-surgununun-sehir-izlekler-juan-goytisolo/)
2nd meeting: The Carnavalesque Istanbul Narratives of a Flaneur from Eyüp: Pierre Loti and Aziyade
(https://hat.ku.edu.tr/eyuplu-bir-flanorun-karnavalesk-istanbul-anlatilari-pierre-loti-ve-aziyade/)
3rd meeting: Istanbul in the Early-Modern Turkish Feminist Writing: Halide Edip’s Sinekli Bakkal
(https://hat.ku.edu.tr/erken-modern-turkiye-feminist-yazininda-istanbul-halide-edipin-sinekli-bakkali/) (https://www.facebook.com/HAT.KocUniversitesi/posts/2346121309002027)
https://www.academia.edu/9202739/_Sahici_Bir_Ba%C5%9Flang%C4%B1%C3%A7la_Bitmek_Adalet_A%C4%9Fao%C4%9Flunun_%C3%9C%C3%A7_Be%C5%9F_Ki%C5%9Fisinde_Kimlikler_Aras%C4%B1nda_Kalm%C4%B1%C5%9Fl%C4%B1k_
Toplumsal Tarih; geçtiğimiz ay yenilenen kapak tasarımının ardından, Şubat 2019'da yeni iç tasarımıyla birlikte, "Cihan Harbi, Mütareke ve İşgal" başlıklı özel bir dosyayla, devlet-toplum ilişkilerinin şekillendirilmesinden kamu politikalarına ve toplumsal cinsiyet rejimine kadar birçok alanda sadece Türkiye’nin değil, bütün dünyanın yıkıcı-dönüştürücü sonuçlarıyla günümüzde dahi yüzleşiyor olduğu Cihan Harbi ile Mütareke ve işgal yıllarına uzanan dönemi ele alıyor.
Sinan Yıldırmaz (İstanbul Üniversitesi) ile Erol Ülker’in (Işık Üniversitesi) ortak editörlüğü ve makale katkılarıyla hazırlanan dosya; Alp Yenen, Alptuğ Güney, Tuba Demirci ve Erol Köroğlu ile birlikte, Birinci Dünya Savaşı’ndan Mütareke ve işgal yıllarına uzanan dönemde yaşanan deneyimi çeşitli boyutlarıyla ele alırken, dönemin tarihyazımını da tartışmaya açıyor. Tarih Vakfı ile Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği’nin iş birliğinde geçtiğimiz kasım ayında düzenlenen “Cihân Harbi’nin Sonu, Devrimler ve Tarih Yazımı” başlıklı toplantının bir ürünü olan bu dosyanın gelecek aylarda kitaplaştırılması da hedefleniyor.
Bu iki farklı ele alma biçimi, Ethem Bey’in Türkçe edebiyatta bugüne kadarki ele alınışının iki ucunu belirlemeye de devam ediyor. O zaman bu konuyu daha fazla uzatmanın anlamı var mı? Eğer daha az görülen bir yaklaşım yolunu çizmeye çalışırken koşulların kurbanı olan bir siyasetçiden ve çok daha fazla görülen diğer yaklaşım istemeden veya isteyerek yanlışa düşen ve ihanet eden bir figürden söz ediyorsa, biz bu konuyu konuşmayı neden uzatıyoruz?
Derkeeennn, işler tavsadı ve kitap elden bırakılamadan okunup tamamlandı. Doğrusu bu öyle keyifle okunan, o kadar ilginç bir kitap ki, hakkında yazmak bile biraz zor, bir parça zül geliyor. Şöyle diyesim var: “Benim Benim Dağıstanım bana, sizinki size. Kendi kitabınızı alın ve okuyun işte.” Ve ondan sonra da Rasul Hamzatov’un bol kullandığı bir Avar ya da Dağıstanlı ifadesiyle, “Vesselam, velkelam...”
İçinde bulunduğumuz uzun tatile ilerleyen günler, siyasal topluma itelenmenin pek çok nahoş örneğiyle, sıkıntılı bir biçimde ilerledi. Geçen haftaki yazının açılışında haber verdiğim Boğaziçi öğrencisi İbrahim Enes Gacar’ın dahil olduğu davanın 6 Temmuz tarihli karar duruşması savunmaların dinlenmesinin ardından, yine karara bağlanmadı ve 28 Eylül’e ertelendi. 600 günü bulan tutukluluk hali daha onlarca gün artacak, gecikmiş adalet gecikmeye devam edecek.
"İlim ilim bilmektir,
İlim kendin bilmektir,
Sen kendini bilmezsin,
Ya nice okumaktır"
Bu dünyada pek çok kişi için lüks olan bir alanda, romanlardan, şiirlerden söz ederek, edebiyat hakkında ahkam keserek ülkenin bu elit mi elitist mi, ne olduğu belirsiz, bir zamanlar Robert'in laik ama yine de misyoner sanılan kolejinden gelen, 50 yıldır da kamu üniversitesi olan şahane kampüslü bu okulda, Boğaz'a karşı fütursuzca Namık Kemal, Peyami Safa, Adalet Ağaoğlu, falan filan diyorum.