Annual International Conference 2014, “Geographies of co-production” Title of the session: “The C... more Annual International Conference 2014, “Geographies of co-production” Title of the session: “The Co-production of Everyday Environmentalism, London, 26-28 August, 2014
Abstract In this article, we present Toxic Bios, a public environmental humanities (EH) project t... more Abstract In this article, we present Toxic Bios, a public environmental humanities (EH) project that aims to coproduce, gather, and make visible stories of contamination and resistance. To explain ...
Η εν εξελίξει πανδημία έβαλε βίαια τις κοινωνίες μπροστά σε θεμελιώδη ερωτήματα. Σε πρώτο πλάνο α... more Η εν εξελίξει πανδημία έβαλε βίαια τις κοινωνίες μπροστά σε θεμελιώδη ερωτήματα. Σε πρώτο πλάνο αναδείχτηκε η σημασία του δημόσιου συστήματος υγείας και συνολικά η επαναδιαπραγμάτευση της νεοφιλελεύθερης θεοποίησης της αγοράς. Ωστόσο, τόσο η γέννηση όσο και η παγκόσμια εξάπλωσή του ιού, έφεραν στην επιφάνεια βαθύτερες αναζητήσεις για τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και τις επιπτώσεις του σημερινού μοντέλου ανάπτυξης. Το παρόν κείμενο εισηγείται μια θέαση της πανδημίας μέσα από την οπτική του χώρου και παρουσιάζει τις χωρικές ρίζες της που συνδέονται με την περιβαλλοντική κρίση και την εκτεταμένη παγκόσμια αστικοποίηση. Υπό αυτό το πρίσμα, εισέρχεται στη σύγχρονη συζήτηση για τη «βιωσιμότητα» και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή που γίνεται όλο και πιο έντονη τόσο στους κυρίαρχους κύκλους, όσο και στα ολοένα και ισχυρότερα κινήματα για την πόλη και το περιβάλλον. Φράσεις-κλειδιά: Περιβαλλοντική Κρίση, Βιώσιμη Ανάπτυξη, Κινήματα πόλης, Περιβαλλοντικά Κινήματα Α. Εισαγωγή Είναι σπάνιες οι φορές που ένα «φαινόμενο» καθορίζει τόσο απόλυτα μια ολόκληρη χρονική περίοδο, όπως συμβαίνει με την πανδημία εδώ και ένα χρόνο. Ο κόσμος και οι ανθρώπινες ζωές ενώνονται και ταυτόχρονα χωρίζονται με τρόπο πρωτοφανή. Χωρίς να είναι ακόμα προβλέψιμη η διάρκεια και το βάθος των συντελούμενων μετασχηματισμών, αναμφισβήτητα, «η εποχή της πανδημίας» δημιουργεί έναν κόσμο αισθητά διαφοροποιημένο από πριν. Υπό αυτό το πρίσμα, οι θεωρίες και τα ερευνητικά αντικείμενα, όπως και οι προσωπικές και συλλογικές αναζητήσεις και αποφάσεις, αναπροσαρμόζονται. Και αντιστρόφως, το «θέμα» της πανδημίας είναι τόσο κολοσσιαίο που ανοίγει αμέτρητα παράθυρα για να ιδωθούν διαφορετικές γωνίες εστίασης. Το κείμενο αυτό, ένα τέτοιο παράθυρο επιχειρεί να ανοίξει, εισάγοντας τη χωρική διάσταση στο κέντρο μιας βαθύτερης διερεύνησης των αιτιών και επιπτώσεων της πανδημίας. Η θέαση της πανδημίας μέσα από την οπτική του χώρου επιλέγεται για δύο βασικούς λόγους. Ο πρώτος είναι ότι οι πανδημίες είναι κατεξοχήν χωρικά φαινόμενα. Αυτό που μετατρέπει μια νόσο σε πανδημία είναι η εξέλιξή της στο χώρο, η γεωγραφική της συγκέντρωση και εξάπλωση. Η πανδημία του κορωνοϊού έχει χωρικές ρίζες και χωρικά άνισες επιπτώσεις. Ο δεύτερος είναι πως η πανδημία λειτουργεί ως ενοποιητικό στοιχείο για μια σύγχρονη κριτική προσέγγιση στα θέματα της πόλης και του περιβάλλοντος. Συναρθρώνει δύο πλευρές που έχουν αποδειχθεί γόνιμες θεωρητικά και δυναμικές κινηματικά Από τη μια, τα ζητήματα της πόλης και δημόσιου χώρου, και τα κινήματα πόλης. Από την άλλη, τα ζητήματα της κλιματικής κατάρρευσης και τα περιβαλλοντικά κινήματα.
Paper for the PSA 64th Annual International Conference. “Rebels & Radicals”, Manchester, 14-16, A... more Paper for the PSA 64th Annual International Conference. “Rebels & Radicals”, Manchester, 14-16, April, 2014
Velegrakis, G. , Andritsos, Th. & Poulios, D. (2015), Uneven Development: Lessons from the ongoing Greek Tragedy, Human Geography, 8,3, 79-82
In January 2015, SYRIZA, a Radical Left coalition in Greece, took power promising a sustainable p... more In January 2015, SYRIZA, a Radical Left coalition in Greece, took power promising a sustainable plan for managing the debt crisis and overcoming austerity. SYRIZA said it would give voice to Greek citizens who “can and must decide their future”, maintaining that despite declarations by European Union officials, and their allies in Greece, “there is an alternative”. SYRIZA’s victory had the potential not only to reverse policies of austerity, mass unemployment and cuts in welfare, but also challenge the ideology of TINA, which stands for the well-known slogan “There Is No Alternative”. This slogan, coined by Margaret Thatcher in the 80s, celebrates the dominance of neoliberal capitalism. SYRIZA was determined to end TINA and emphatically renegotiate Greece’s position in the EU. Eight months later, Greeks are confronted with profound changes in the political, economic and social landscape. What would usually take years to unfold in other countries is happening in Greece extremely quickly. On July 5th, 62% of the Greek citizenry, comprised largely of the young, low-income and working classes, voted against a bailout agreement proposed by creditors (European Commission, European Central Bank, and International Monetary Fund) that continued and aggravated the austerity measures in place over the last five years. The “No” vote, an active resistance, ignored EU claims that without “austerity” Greece would go bankrupt, a fate that would force the country’s exit from the EU. Such resistance aimed at empowering the government to fight for an alternative. But, in the end, the government struck a new loan agreement later in July that perpetuated previous austerity packages promoting: privatization schemes for public land and infrastructures; salary cuts to labor; divestment of the pension system; and deepening of external, EU supervision of all state policies.
Κείμενο που περιλαμβάνεται στον τόμο "Urban Conflicts" του εργαστηρίου "Συναντήσεις και Συγκρούσε... more Κείμενο που περιλαμβάνεται στον τόμο "Urban Conflicts" του εργαστηρίου "Συναντήσεις και Συγκρούσεις στην πόλη". 2015. Θεσσαλονίκη
Ριζοσπαστική Φαντασία για το μέλλον της πόλης και της αρχιτεκτονικής.
(Κείμενο που δημοσιεύτηκε σ... more Ριζοσπαστική Φαντασία για το μέλλον της πόλης και της αρχιτεκτονικής. (Κείμενο που δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό www.toperiodiko.gr)
Κείμενο που δημοσιεύτηκε στο τεύχος 110 του περιοδικού Ουτοπία με αφιέρωμα στην Α Διεθνή και τίτλ... more Κείμενο που δημοσιεύτηκε στο τεύχος 110 του περιοδικού Ουτοπία με αφιέρωμα στην Α Διεθνή και τίτλο "Α' ΔΙΕΘΝΗΣ: ΤΟ ΑΝΕΠΑΝΑΛΗΠΤΟ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ"
Περίληψη:
Η ίδρυση της Διεθνούς Ένωσης Εργατών (Α Διεθνής) το 1864 και η δράση της τα επόμενα χρόνια αποτελούν αναμφισβήτητα μια κορυφαία στιγμή της πολιτικής ζωής του Κάρολου Μαρξ και του Φρειδερίκου Ένγκελς. Η αδιάκοπη και εξαντλητική ενασχόληση, κυρίως του Μαρξ, για πάνω από μια δεκαετία με όλες τις πλευρές της δράσης και της εσωτερικής ζωής της, επικυρώνει αυτή την παραδοχή. Μια σύγχρονη συζήτηση για τη σημασία της Πρώτης Διεθνούς, που φιλοξενείται στο παρόν αφιέρωμα, δεν εκπληρώνει μονάχα το στόχο μιας επετειακής απόθεσης φόρου τιμής ενάμιση αιώνα μετά, αλλά αποτελεί αναγκαστικά μια επαναπροσέγγιση της ιστορίας του μαρξισμού και του εργατικού κινήματος και ένα βάθεμα σε ιδιαίτερες πλευρές αυτής της κληρονομιάς. Σε αυτό τον στόχο επιχειρεί να συμβάλλει το παρόν κείμενο, υποστηρίζοντας ότι η σε βάθος μελέτη και κατανόηση του τρόπου ζωής και ιδιαίτερα των συνθηκών διαβίωσης της εργατικής τάξης αποτέλεσε ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία της γέννησης και εξέλιξης της μαρξιστικής θεωρίας
Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Εκτός Γραμμής, τεύχος 35- άνοιξη του 2013, στο αφιέρωμα με τ... more Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Εκτός Γραμμής, τεύχος 35- άνοιξη του 2013, στο αφιέρωμα με τίτλο "Το τέλος του ευρωπαϊκού ονείρου"
2013 Volume, Royal Geographical Society-Institute of British Geographers Urban Geography Research Group (UGRG), Book Reviews, Harvey, D (2012) Rebel Cities: From the Right to the City to the Urban Revolution. (PDF) Reviewed by Thanos Andritsos, Harokopio University.
Ανδρίτσος, Θ. (2013), Τα εδάφη εξαίρεσης και η οικονομική γεωγραφία του καπιταλισμού, Πρακτικά Συνεδρίου: Μεταβολές και ανασημασιοδοτήσεις του χώρου στην Ελλάδα της Κρίσης, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βόλος, 1-3 Νοεμβρίου
Τα τελευταία χρόνια, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές και οι προβληματισμοί γύρω από τη... more Τα τελευταία χρόνια, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές και οι προβληματισμοί γύρω από την «κατάσταση εξαίρεσης». Συχνά μελετώνται και οι χωρικές μορφές στις οποίες υλοποιείται, σε περιπτώσεις όπως τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα κέντρα κράτησης κ.α. Η παρούσα εργασία θα επιδιώξει τη διεύρυνση και ανανοηματοδότηση του «εδάφους εξαίρεσης» μέσα από την εστίαση σε φορολογικούς παραδείσους και Ειδικές Οικονομικές Ζώνες, καταθέτοντας μια ερευνητική υπόθεση για τη σημασία και την εφαρμογή που έχει στην κατανόηση των οικονομικών γεωγραφιών του σύγχρονου καπιταλισμού, η έννοια της «εξαίρεσης». Υπό αυτό το πρίσμα θα κατατεθούν σκέψεις για την άνιση ανάπτυξη και την κατάτμηση σε ζώνες στην εποχή της κρίσης, θέτοντας υπό διερεύνηση τους μετασχηματισμούς του χώρου στην Ελλάδα..
The current thesis is a study on the work of geographer David Harvey. It seeks to highlight some ... more The current thesis is a study on the work of geographer David Harvey. It seeks to highlight some critical aspects, which run through all of his great work that unravels through more than four decades.
David Harvey is considered one of the most important and best known modern geographers. He is associated with most of the scientific and political pursuits of the last decades. Therefore, by focusing on key elements of the theories he has developed, a reference is made to the radical geography from the 1960s until the present day.
The thesis is divided in three parts.
In the first part, important moments of his scientific journey are presented. In this manner, the circumstances under which some of his most significant works were written can be understood. From the dawn of his carrier up to this current time of crisis, his main theoretical contributions, the discussions and the debates he has taken place are studied.
The second part focuses on the theory he developed, regarding the urbanization and its role to the accumulation of capital, which is the main process in the functioning of the capitalist system. The way in which it is connected with the transformations of the cities and the eruption of the economic crisis as well, from the 1960s until today, is studied.
In the third part, his approach on the urban social movements and their connection to the struggle against capitalism is presented. The way, that David Harvey perceives the relevance between the labor movement and the urban movements, is analyzed. As well as the relationship between local or/and particular resistances with the global or/and general social pursuits.
The goal of this thesis isn’t the study of the whole of David Harvey’s work, but of some of his critical aspects. Through them an understanding of the unity of his thought is sought.
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Κρατάτε στα χέρια σας μια συλλογή από κείμενα που παρουσιάστηκαν στο εργαστήριο «Συνα... more ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Κρατάτε στα χέρια σας μια συλλογή από κείμενα που παρουσιάστηκαν στο εργαστήριο «Συναντήσεις και συγκρούσεις στην πόλη της κρίσης» από τον Απρίλιο του 2013 ως τον Ιούνιο του 2014 στην αίθουσα ‘Θουκυδίδης Βαλεντής’ της Αρχιτεκτονικής σχολής του ΑΠΘ.
Η ιδέα για τη σύσταση του εργαστηρίου προέκυψε από υποψήφιες και υποψήφιους διδάκτορες της σχολής και σκοπός του εργαστηρίου ήταν η δημιουργία μιας σειράς ανοιχτών συζητήσεων, παρουσιάσεων και διαλέξεων για την πόλη και το χώρο στην εποχή της τρέχουσας κοινωνικής και οικονομικής κρίσης.
Στη συγκυρία αυτή αναγνωρίσαμε την έλλειψη τέτοιων πεδίων συζήτησης εντός του πανεπιστημίου και τη συρρίκνωση των ήδη υπαρχόντων. Βρήκαμε κρίσιμη πια, όχι μόνο την προώθηση της ακαδημαϊκής γνώσης και έρευνας, αλλά και τη φυσική και πνευματική μας επιβίωση. Προσπαθήσαμε έτσι, να προσεγγίσουμε τις διδακτορικές μας διατριβές ως συλλογική δουλειά, μέσα από τη συνάντηση, τον διάλογο και την κυκλοφορία της γνώσης, με την ελπίδα να αναδυθούν και να συζητηθούν περιεχόμενα και εργασίες που συχνά αποτελούν μοναχικές δουλειές κλειδωμένες σε βιβλιοθήκες και ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Θεωρήσαμε καίρια την επικοινωνία των υποψήφιων διδακτόρων τόσο μεταξύ τους όσο και με τους προπτυχιακούς φοιτητές, ενώ παράλληλα κρίναμε απαραίτητη τη δικτύωση με ερευνητές εκτός συνόρων. Στο πλαίσιο αυτό, αναγνωρίσαμε τη διεπιστημονικότητα ως ένα απαραίτητο στοιχείο του εργαστηρίου απέναντι στον κατακερματισμό της γνώσης και την περιχαράκωση των επιστημονικών ειδικοτήτων.
Απέναντι στην ιδιωτικοποιημένη και εμπορευματοποιημένη πανεπιστημιακή γνώση αλλά και στην επιδιωκόμενη ηγεμονία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών, αναζητήσαμε εκείνα τα ριζοσπαστικά επιστημολογικά εργαλεία παραγωγής γνώσης που ενθαρρύνουν τις κινήσεις για κοινωνική χειραφέτηση. Έτσι, μας ενδιέφερε να θέσουμε υπό συζήτηση κριτικά επιστημολογικά εργαλεία για την μελέτη των χωρικών εκφράσεων της κρίσης σε πολλαπλές κλίμακες. Συνεπώς θεωρούμε πως σήμερα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη η ανάδειξη, κυκλοφορία και εμβάθυνση σε κριτικές προσεγγίσεις καθώς και η διασύνδεσή τους με κοινωνικούς αγώνες.
Μέσα από τις παρουσιάσεις και τις συζητήσεις του εργαστηρίου αναδύθηκαν προσεγγίσεις και επιστημολογικά εργαλεία όπως αυτά, της διαλεκτικής κριτικής θεωρίας του χώρου, της διαθεματικότητας, των πολιτισμικών και μεταποικιοκρατικών προσεγγίσεων. Ταυτόχρονα, οι συζητήσεις καταδύθηκαν σε πλήθος θεματικών με την διάσταση του χώρου να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Συζητήθηκαν έτσι, ζητήματα σχετικά με τις σύγχρονες νεοφιλελεύθερες χωρικές πολιτικές, τα κοινωνικά και πολιτισμικά κινήματα, τις γεωγραφίες της μετανάστευσης, τον ρόλο του κράτους και του έθνους και το αστικό περιβάλλον. Στοχεύοντας τόσο στην διεπιστημονικότητα όσο και στην επικοινωνία με ερευνητές και ερευνήτριες από άλλες περιοχές ή χώρες, επιδιώξαμε οι συμμετέχουσες και συμμετέχοντες του εργαστηρίου να προέρχονται κάθε φορά από διάφορα επιστημονικά πεδία όπως αυτά της αρχιτεκτονικής, της πολεοδομίας, της χωροταξίας και της περιφερειακής ανάπτυξης, της γεωγραφίας, της αρχαιολογίας, της κοινωνιολογίας, της ανθρωπολογίας, της ζωγραφικής/visual arts, των πολιτικών, νομικών και οικονομικών επιστημών και της παιδαγωγικής.
Τα μεγαλύτερο μέρος των συνολικά 57 παρουσιάσεων βρίσκεται σε αυτή τη συλλογή. Ο τόμος προσπαθώντας να οργανώσει τις παραπάνω συζητήσεις χωρίζεται σε πέντε θεματικές ενότητες: Ι. Χωρικές πολιτικές και πρακτικές εξουσίας, και ελέγχου, ΙΙ. Σώμα, φύλο και σεξουαλικότητα στον αστικό χώρο, ΙΙΙ. Η διαχείριση της τέχνης και της μνήμης, ΙV. Γεωγραφίες της μετανάστευσης και αμφισβητούμενοι τόποι, V. Κοινός Χώρος και κοινωνικά κινήματα πόλης και περιφέρειας
Το εργαστήριο ξεκίνησε από τους υποψήφιους διδάκτορες Βάσω Μακρυγιάννη, Ορέστη Πάγκαλο, Χάρη Τσαβδάρογλου και Ειρήνη Ωραιοπούλου και σήμερα συμμετέχουν οι Κώστας Αθανασίου, Ελένη Βασδέκη, Ελίνα Καπετανάκη, Μαρία Καραγιάννη, Ματίνα Καψάλη, Βάσω Μακρυγιάννη, Φωτεινή Μάμαλη, Ορέστης Πάγκαλος, Χάρης Τσαβδάρογλου. Ακόμη βοήθησαν με τη συμβολή τους η Εύη Αθανασίου, η Λία Γυιόκα, ο Δημήτρης Κωτσάκης και η Σάσα Λαδά. Θέλουμε να ευχαριστήσουμε όλες και όλους όσους συμμετείχαν και βοήθησαν στην πραγματοποίηση των συναντήσεων.
Κλείνοντας, νιώθουμε την ανάγκη να αναφερθούμε, έστω και σύντομα, στον χώρο στον οποίo τα σεμινάρια έλαβαν χώρα αλλά φυσικά και στον χώρο σε σχέση με τον οποίο επιλέξαμε και επιδιώξαμε συνειδητά ως εργαστήριο να τοποθετούμαστε εντός, εκτός και εναντίον. Στην πρόσφατη ιστορία του ο χώρος του Πανεπιστημίου αποτέλεσε εύφορο πεδίο συλλογικών χειραφετικών χειρονομιών, κοινωνικών αγώνων και ριζοσπαστικών πειραμάτων αυτοοργάνωσης της παραγωγής της γνώσης. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες επιταχύνεται η αναδιάρθρωση του Πανεπιστημίου μέσα από την επιβολή νεοφιλελεύθερων πολιτικών σε κάθε επίπεδο της λειτουργίας του, από τους τρόπους συλλογικοποίησης μέχρι τα προγράμματα σπουδών, από τους απλήρωτους ερευνητές και ερευνήτριες, μέχρι τις απολυμένες εργαζόμενες και εργαζόμενους, τη συρρίκνωση του διδακτικού προσωπικού και την αλλαγή των σπουδών προς κατευθύνσεις που απορρίπτουν κριτικές προσεγγίσεις και ευθυγραμμίζονται με τις επιταγές της αγοράς. Στον καιρό της κρίσης, η νεοφιλελευθεροποίηση του δημόσιου Πανεπιστημίου φαίνεται να εντείνεται ακόμα περισσότερο. Απέναντι σε αυτή τη συνθήκη βλέπουμε να αναπτύσσονται δυναμικές αντιστάσεις σε πολλές γωνιές του κόσμου, με κοινωνικούς αγώνες εντός των πανεπιστημιακών χώρων που εμπνέονται, μαθαίνουν, επικοινωνούν και συνδέονται με κινήματα εκτός αυτών.
Σε αυτό το τοπίο, εξακολουθούμε να βλέπουμε τις εργασίες μας ως ένα μέσο προώθησης και επικοινωνίας της κριτικής σκέψης και τα πανεπιστήμια ως ένα ζωντανό ανοιχτό εργαστήριο, ως τόπο και αφετηρία συνάντησης.
Annual International Conference 2014, “Geographies of co-production” Title of the session: “The C... more Annual International Conference 2014, “Geographies of co-production” Title of the session: “The Co-production of Everyday Environmentalism, London, 26-28 August, 2014
Annual International Conference 2014, “Geographies of co-production” Title of the session: “The C... more Annual International Conference 2014, “Geographies of co-production” Title of the session: “The Co-production of Everyday Environmentalism, London, 26-28 August, 2014
Abstract In this article, we present Toxic Bios, a public environmental humanities (EH) project t... more Abstract In this article, we present Toxic Bios, a public environmental humanities (EH) project that aims to coproduce, gather, and make visible stories of contamination and resistance. To explain ...
Η εν εξελίξει πανδημία έβαλε βίαια τις κοινωνίες μπροστά σε θεμελιώδη ερωτήματα. Σε πρώτο πλάνο α... more Η εν εξελίξει πανδημία έβαλε βίαια τις κοινωνίες μπροστά σε θεμελιώδη ερωτήματα. Σε πρώτο πλάνο αναδείχτηκε η σημασία του δημόσιου συστήματος υγείας και συνολικά η επαναδιαπραγμάτευση της νεοφιλελεύθερης θεοποίησης της αγοράς. Ωστόσο, τόσο η γέννηση όσο και η παγκόσμια εξάπλωσή του ιού, έφεραν στην επιφάνεια βαθύτερες αναζητήσεις για τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και τις επιπτώσεις του σημερινού μοντέλου ανάπτυξης. Το παρόν κείμενο εισηγείται μια θέαση της πανδημίας μέσα από την οπτική του χώρου και παρουσιάζει τις χωρικές ρίζες της που συνδέονται με την περιβαλλοντική κρίση και την εκτεταμένη παγκόσμια αστικοποίηση. Υπό αυτό το πρίσμα, εισέρχεται στη σύγχρονη συζήτηση για τη «βιωσιμότητα» και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή που γίνεται όλο και πιο έντονη τόσο στους κυρίαρχους κύκλους, όσο και στα ολοένα και ισχυρότερα κινήματα για την πόλη και το περιβάλλον. Φράσεις-κλειδιά: Περιβαλλοντική Κρίση, Βιώσιμη Ανάπτυξη, Κινήματα πόλης, Περιβαλλοντικά Κινήματα Α. Εισαγωγή Είναι σπάνιες οι φορές που ένα «φαινόμενο» καθορίζει τόσο απόλυτα μια ολόκληρη χρονική περίοδο, όπως συμβαίνει με την πανδημία εδώ και ένα χρόνο. Ο κόσμος και οι ανθρώπινες ζωές ενώνονται και ταυτόχρονα χωρίζονται με τρόπο πρωτοφανή. Χωρίς να είναι ακόμα προβλέψιμη η διάρκεια και το βάθος των συντελούμενων μετασχηματισμών, αναμφισβήτητα, «η εποχή της πανδημίας» δημιουργεί έναν κόσμο αισθητά διαφοροποιημένο από πριν. Υπό αυτό το πρίσμα, οι θεωρίες και τα ερευνητικά αντικείμενα, όπως και οι προσωπικές και συλλογικές αναζητήσεις και αποφάσεις, αναπροσαρμόζονται. Και αντιστρόφως, το «θέμα» της πανδημίας είναι τόσο κολοσσιαίο που ανοίγει αμέτρητα παράθυρα για να ιδωθούν διαφορετικές γωνίες εστίασης. Το κείμενο αυτό, ένα τέτοιο παράθυρο επιχειρεί να ανοίξει, εισάγοντας τη χωρική διάσταση στο κέντρο μιας βαθύτερης διερεύνησης των αιτιών και επιπτώσεων της πανδημίας. Η θέαση της πανδημίας μέσα από την οπτική του χώρου επιλέγεται για δύο βασικούς λόγους. Ο πρώτος είναι ότι οι πανδημίες είναι κατεξοχήν χωρικά φαινόμενα. Αυτό που μετατρέπει μια νόσο σε πανδημία είναι η εξέλιξή της στο χώρο, η γεωγραφική της συγκέντρωση και εξάπλωση. Η πανδημία του κορωνοϊού έχει χωρικές ρίζες και χωρικά άνισες επιπτώσεις. Ο δεύτερος είναι πως η πανδημία λειτουργεί ως ενοποιητικό στοιχείο για μια σύγχρονη κριτική προσέγγιση στα θέματα της πόλης και του περιβάλλοντος. Συναρθρώνει δύο πλευρές που έχουν αποδειχθεί γόνιμες θεωρητικά και δυναμικές κινηματικά Από τη μια, τα ζητήματα της πόλης και δημόσιου χώρου, και τα κινήματα πόλης. Από την άλλη, τα ζητήματα της κλιματικής κατάρρευσης και τα περιβαλλοντικά κινήματα.
Paper for the PSA 64th Annual International Conference. “Rebels & Radicals”, Manchester, 14-16, A... more Paper for the PSA 64th Annual International Conference. “Rebels & Radicals”, Manchester, 14-16, April, 2014
Velegrakis, G. , Andritsos, Th. & Poulios, D. (2015), Uneven Development: Lessons from the ongoing Greek Tragedy, Human Geography, 8,3, 79-82
In January 2015, SYRIZA, a Radical Left coalition in Greece, took power promising a sustainable p... more In January 2015, SYRIZA, a Radical Left coalition in Greece, took power promising a sustainable plan for managing the debt crisis and overcoming austerity. SYRIZA said it would give voice to Greek citizens who “can and must decide their future”, maintaining that despite declarations by European Union officials, and their allies in Greece, “there is an alternative”. SYRIZA’s victory had the potential not only to reverse policies of austerity, mass unemployment and cuts in welfare, but also challenge the ideology of TINA, which stands for the well-known slogan “There Is No Alternative”. This slogan, coined by Margaret Thatcher in the 80s, celebrates the dominance of neoliberal capitalism. SYRIZA was determined to end TINA and emphatically renegotiate Greece’s position in the EU. Eight months later, Greeks are confronted with profound changes in the political, economic and social landscape. What would usually take years to unfold in other countries is happening in Greece extremely quickly. On July 5th, 62% of the Greek citizenry, comprised largely of the young, low-income and working classes, voted against a bailout agreement proposed by creditors (European Commission, European Central Bank, and International Monetary Fund) that continued and aggravated the austerity measures in place over the last five years. The “No” vote, an active resistance, ignored EU claims that without “austerity” Greece would go bankrupt, a fate that would force the country’s exit from the EU. Such resistance aimed at empowering the government to fight for an alternative. But, in the end, the government struck a new loan agreement later in July that perpetuated previous austerity packages promoting: privatization schemes for public land and infrastructures; salary cuts to labor; divestment of the pension system; and deepening of external, EU supervision of all state policies.
Κείμενο που περιλαμβάνεται στον τόμο "Urban Conflicts" του εργαστηρίου "Συναντήσεις και Συγκρούσε... more Κείμενο που περιλαμβάνεται στον τόμο "Urban Conflicts" του εργαστηρίου "Συναντήσεις και Συγκρούσεις στην πόλη". 2015. Θεσσαλονίκη
Ριζοσπαστική Φαντασία για το μέλλον της πόλης και της αρχιτεκτονικής.
(Κείμενο που δημοσιεύτηκε σ... more Ριζοσπαστική Φαντασία για το μέλλον της πόλης και της αρχιτεκτονικής. (Κείμενο που δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό www.toperiodiko.gr)
Κείμενο που δημοσιεύτηκε στο τεύχος 110 του περιοδικού Ουτοπία με αφιέρωμα στην Α Διεθνή και τίτλ... more Κείμενο που δημοσιεύτηκε στο τεύχος 110 του περιοδικού Ουτοπία με αφιέρωμα στην Α Διεθνή και τίτλο "Α' ΔΙΕΘΝΗΣ: ΤΟ ΑΝΕΠΑΝΑΛΗΠΤΟ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ"
Περίληψη:
Η ίδρυση της Διεθνούς Ένωσης Εργατών (Α Διεθνής) το 1864 και η δράση της τα επόμενα χρόνια αποτελούν αναμφισβήτητα μια κορυφαία στιγμή της πολιτικής ζωής του Κάρολου Μαρξ και του Φρειδερίκου Ένγκελς. Η αδιάκοπη και εξαντλητική ενασχόληση, κυρίως του Μαρξ, για πάνω από μια δεκαετία με όλες τις πλευρές της δράσης και της εσωτερικής ζωής της, επικυρώνει αυτή την παραδοχή. Μια σύγχρονη συζήτηση για τη σημασία της Πρώτης Διεθνούς, που φιλοξενείται στο παρόν αφιέρωμα, δεν εκπληρώνει μονάχα το στόχο μιας επετειακής απόθεσης φόρου τιμής ενάμιση αιώνα μετά, αλλά αποτελεί αναγκαστικά μια επαναπροσέγγιση της ιστορίας του μαρξισμού και του εργατικού κινήματος και ένα βάθεμα σε ιδιαίτερες πλευρές αυτής της κληρονομιάς. Σε αυτό τον στόχο επιχειρεί να συμβάλλει το παρόν κείμενο, υποστηρίζοντας ότι η σε βάθος μελέτη και κατανόηση του τρόπου ζωής και ιδιαίτερα των συνθηκών διαβίωσης της εργατικής τάξης αποτέλεσε ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία της γέννησης και εξέλιξης της μαρξιστικής θεωρίας
Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Εκτός Γραμμής, τεύχος 35- άνοιξη του 2013, στο αφιέρωμα με τ... more Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Εκτός Γραμμής, τεύχος 35- άνοιξη του 2013, στο αφιέρωμα με τίτλο "Το τέλος του ευρωπαϊκού ονείρου"
2013 Volume, Royal Geographical Society-Institute of British Geographers Urban Geography Research Group (UGRG), Book Reviews, Harvey, D (2012) Rebel Cities: From the Right to the City to the Urban Revolution. (PDF) Reviewed by Thanos Andritsos, Harokopio University.
Ανδρίτσος, Θ. (2013), Τα εδάφη εξαίρεσης και η οικονομική γεωγραφία του καπιταλισμού, Πρακτικά Συνεδρίου: Μεταβολές και ανασημασιοδοτήσεις του χώρου στην Ελλάδα της Κρίσης, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βόλος, 1-3 Νοεμβρίου
Τα τελευταία χρόνια, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές και οι προβληματισμοί γύρω από τη... more Τα τελευταία χρόνια, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές και οι προβληματισμοί γύρω από την «κατάσταση εξαίρεσης». Συχνά μελετώνται και οι χωρικές μορφές στις οποίες υλοποιείται, σε περιπτώσεις όπως τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα κέντρα κράτησης κ.α. Η παρούσα εργασία θα επιδιώξει τη διεύρυνση και ανανοηματοδότηση του «εδάφους εξαίρεσης» μέσα από την εστίαση σε φορολογικούς παραδείσους και Ειδικές Οικονομικές Ζώνες, καταθέτοντας μια ερευνητική υπόθεση για τη σημασία και την εφαρμογή που έχει στην κατανόηση των οικονομικών γεωγραφιών του σύγχρονου καπιταλισμού, η έννοια της «εξαίρεσης». Υπό αυτό το πρίσμα θα κατατεθούν σκέψεις για την άνιση ανάπτυξη και την κατάτμηση σε ζώνες στην εποχή της κρίσης, θέτοντας υπό διερεύνηση τους μετασχηματισμούς του χώρου στην Ελλάδα..
The current thesis is a study on the work of geographer David Harvey. It seeks to highlight some ... more The current thesis is a study on the work of geographer David Harvey. It seeks to highlight some critical aspects, which run through all of his great work that unravels through more than four decades.
David Harvey is considered one of the most important and best known modern geographers. He is associated with most of the scientific and political pursuits of the last decades. Therefore, by focusing on key elements of the theories he has developed, a reference is made to the radical geography from the 1960s until the present day.
The thesis is divided in three parts.
In the first part, important moments of his scientific journey are presented. In this manner, the circumstances under which some of his most significant works were written can be understood. From the dawn of his carrier up to this current time of crisis, his main theoretical contributions, the discussions and the debates he has taken place are studied.
The second part focuses on the theory he developed, regarding the urbanization and its role to the accumulation of capital, which is the main process in the functioning of the capitalist system. The way in which it is connected with the transformations of the cities and the eruption of the economic crisis as well, from the 1960s until today, is studied.
In the third part, his approach on the urban social movements and their connection to the struggle against capitalism is presented. The way, that David Harvey perceives the relevance between the labor movement and the urban movements, is analyzed. As well as the relationship between local or/and particular resistances with the global or/and general social pursuits.
The goal of this thesis isn’t the study of the whole of David Harvey’s work, but of some of his critical aspects. Through them an understanding of the unity of his thought is sought.
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Κρατάτε στα χέρια σας μια συλλογή από κείμενα που παρουσιάστηκαν στο εργαστήριο «Συνα... more ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Κρατάτε στα χέρια σας μια συλλογή από κείμενα που παρουσιάστηκαν στο εργαστήριο «Συναντήσεις και συγκρούσεις στην πόλη της κρίσης» από τον Απρίλιο του 2013 ως τον Ιούνιο του 2014 στην αίθουσα ‘Θουκυδίδης Βαλεντής’ της Αρχιτεκτονικής σχολής του ΑΠΘ.
Η ιδέα για τη σύσταση του εργαστηρίου προέκυψε από υποψήφιες και υποψήφιους διδάκτορες της σχολής και σκοπός του εργαστηρίου ήταν η δημιουργία μιας σειράς ανοιχτών συζητήσεων, παρουσιάσεων και διαλέξεων για την πόλη και το χώρο στην εποχή της τρέχουσας κοινωνικής και οικονομικής κρίσης.
Στη συγκυρία αυτή αναγνωρίσαμε την έλλειψη τέτοιων πεδίων συζήτησης εντός του πανεπιστημίου και τη συρρίκνωση των ήδη υπαρχόντων. Βρήκαμε κρίσιμη πια, όχι μόνο την προώθηση της ακαδημαϊκής γνώσης και έρευνας, αλλά και τη φυσική και πνευματική μας επιβίωση. Προσπαθήσαμε έτσι, να προσεγγίσουμε τις διδακτορικές μας διατριβές ως συλλογική δουλειά, μέσα από τη συνάντηση, τον διάλογο και την κυκλοφορία της γνώσης, με την ελπίδα να αναδυθούν και να συζητηθούν περιεχόμενα και εργασίες που συχνά αποτελούν μοναχικές δουλειές κλειδωμένες σε βιβλιοθήκες και ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Θεωρήσαμε καίρια την επικοινωνία των υποψήφιων διδακτόρων τόσο μεταξύ τους όσο και με τους προπτυχιακούς φοιτητές, ενώ παράλληλα κρίναμε απαραίτητη τη δικτύωση με ερευνητές εκτός συνόρων. Στο πλαίσιο αυτό, αναγνωρίσαμε τη διεπιστημονικότητα ως ένα απαραίτητο στοιχείο του εργαστηρίου απέναντι στον κατακερματισμό της γνώσης και την περιχαράκωση των επιστημονικών ειδικοτήτων.
Απέναντι στην ιδιωτικοποιημένη και εμπορευματοποιημένη πανεπιστημιακή γνώση αλλά και στην επιδιωκόμενη ηγεμονία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών, αναζητήσαμε εκείνα τα ριζοσπαστικά επιστημολογικά εργαλεία παραγωγής γνώσης που ενθαρρύνουν τις κινήσεις για κοινωνική χειραφέτηση. Έτσι, μας ενδιέφερε να θέσουμε υπό συζήτηση κριτικά επιστημολογικά εργαλεία για την μελέτη των χωρικών εκφράσεων της κρίσης σε πολλαπλές κλίμακες. Συνεπώς θεωρούμε πως σήμερα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη η ανάδειξη, κυκλοφορία και εμβάθυνση σε κριτικές προσεγγίσεις καθώς και η διασύνδεσή τους με κοινωνικούς αγώνες.
Μέσα από τις παρουσιάσεις και τις συζητήσεις του εργαστηρίου αναδύθηκαν προσεγγίσεις και επιστημολογικά εργαλεία όπως αυτά, της διαλεκτικής κριτικής θεωρίας του χώρου, της διαθεματικότητας, των πολιτισμικών και μεταποικιοκρατικών προσεγγίσεων. Ταυτόχρονα, οι συζητήσεις καταδύθηκαν σε πλήθος θεματικών με την διάσταση του χώρου να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Συζητήθηκαν έτσι, ζητήματα σχετικά με τις σύγχρονες νεοφιλελεύθερες χωρικές πολιτικές, τα κοινωνικά και πολιτισμικά κινήματα, τις γεωγραφίες της μετανάστευσης, τον ρόλο του κράτους και του έθνους και το αστικό περιβάλλον. Στοχεύοντας τόσο στην διεπιστημονικότητα όσο και στην επικοινωνία με ερευνητές και ερευνήτριες από άλλες περιοχές ή χώρες, επιδιώξαμε οι συμμετέχουσες και συμμετέχοντες του εργαστηρίου να προέρχονται κάθε φορά από διάφορα επιστημονικά πεδία όπως αυτά της αρχιτεκτονικής, της πολεοδομίας, της χωροταξίας και της περιφερειακής ανάπτυξης, της γεωγραφίας, της αρχαιολογίας, της κοινωνιολογίας, της ανθρωπολογίας, της ζωγραφικής/visual arts, των πολιτικών, νομικών και οικονομικών επιστημών και της παιδαγωγικής.
Τα μεγαλύτερο μέρος των συνολικά 57 παρουσιάσεων βρίσκεται σε αυτή τη συλλογή. Ο τόμος προσπαθώντας να οργανώσει τις παραπάνω συζητήσεις χωρίζεται σε πέντε θεματικές ενότητες: Ι. Χωρικές πολιτικές και πρακτικές εξουσίας, και ελέγχου, ΙΙ. Σώμα, φύλο και σεξουαλικότητα στον αστικό χώρο, ΙΙΙ. Η διαχείριση της τέχνης και της μνήμης, ΙV. Γεωγραφίες της μετανάστευσης και αμφισβητούμενοι τόποι, V. Κοινός Χώρος και κοινωνικά κινήματα πόλης και περιφέρειας
Το εργαστήριο ξεκίνησε από τους υποψήφιους διδάκτορες Βάσω Μακρυγιάννη, Ορέστη Πάγκαλο, Χάρη Τσαβδάρογλου και Ειρήνη Ωραιοπούλου και σήμερα συμμετέχουν οι Κώστας Αθανασίου, Ελένη Βασδέκη, Ελίνα Καπετανάκη, Μαρία Καραγιάννη, Ματίνα Καψάλη, Βάσω Μακρυγιάννη, Φωτεινή Μάμαλη, Ορέστης Πάγκαλος, Χάρης Τσαβδάρογλου. Ακόμη βοήθησαν με τη συμβολή τους η Εύη Αθανασίου, η Λία Γυιόκα, ο Δημήτρης Κωτσάκης και η Σάσα Λαδά. Θέλουμε να ευχαριστήσουμε όλες και όλους όσους συμμετείχαν και βοήθησαν στην πραγματοποίηση των συναντήσεων.
Κλείνοντας, νιώθουμε την ανάγκη να αναφερθούμε, έστω και σύντομα, στον χώρο στον οποίo τα σεμινάρια έλαβαν χώρα αλλά φυσικά και στον χώρο σε σχέση με τον οποίο επιλέξαμε και επιδιώξαμε συνειδητά ως εργαστήριο να τοποθετούμαστε εντός, εκτός και εναντίον. Στην πρόσφατη ιστορία του ο χώρος του Πανεπιστημίου αποτέλεσε εύφορο πεδίο συλλογικών χειραφετικών χειρονομιών, κοινωνικών αγώνων και ριζοσπαστικών πειραμάτων αυτοοργάνωσης της παραγωγής της γνώσης. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες επιταχύνεται η αναδιάρθρωση του Πανεπιστημίου μέσα από την επιβολή νεοφιλελεύθερων πολιτικών σε κάθε επίπεδο της λειτουργίας του, από τους τρόπους συλλογικοποίησης μέχρι τα προγράμματα σπουδών, από τους απλήρωτους ερευνητές και ερευνήτριες, μέχρι τις απολυμένες εργαζόμενες και εργαζόμενους, τη συρρίκνωση του διδακτικού προσωπικού και την αλλαγή των σπουδών προς κατευθύνσεις που απορρίπτουν κριτικές προσεγγίσεις και ευθυγραμμίζονται με τις επιταγές της αγοράς. Στον καιρό της κρίσης, η νεοφιλελευθεροποίηση του δημόσιου Πανεπιστημίου φαίνεται να εντείνεται ακόμα περισσότερο. Απέναντι σε αυτή τη συνθήκη βλέπουμε να αναπτύσσονται δυναμικές αντιστάσεις σε πολλές γωνιές του κόσμου, με κοινωνικούς αγώνες εντός των πανεπιστημιακών χώρων που εμπνέονται, μαθαίνουν, επικοινωνούν και συνδέονται με κινήματα εκτός αυτών.
Σε αυτό το τοπίο, εξακολουθούμε να βλέπουμε τις εργασίες μας ως ένα μέσο προώθησης και επικοινωνίας της κριτικής σκέψης και τα πανεπιστήμια ως ένα ζωντανό ανοιχτό εργαστήριο, ως τόπο και αφετηρία συνάντησης.
Annual International Conference 2014, “Geographies of co-production” Title of the session: “The C... more Annual International Conference 2014, “Geographies of co-production” Title of the session: “The Co-production of Everyday Environmentalism, London, 26-28 August, 2014
Uploads
policies of austerity, mass unemployment and cuts in welfare, but also challenge the ideology of TINA, which stands for the well-known slogan “There Is No Alternative”. This slogan, coined by Margaret Thatcher in the 80s, celebrates the dominance of neoliberal capitalism. SYRIZA was determined to end TINA and emphatically renegotiate Greece’s position in the EU.
Eight months later, Greeks are confronted with profound changes in the political, economic and social landscape. What would usually take years to unfold in other countries is happening in Greece extremely quickly. On July 5th, 62% of the Greek
citizenry, comprised largely of the young, low-income and working classes, voted against a bailout agreement proposed by creditors (European Commission, European Central Bank, and International Monetary Fund) that continued and aggravated the austerity measures in place over the last five years. The “No” vote, an active resistance, ignored EU claims that without “austerity” Greece would go bankrupt, a fate that would force the country’s exit from the EU. Such resistance aimed at empowering the government to fight for an alternative. But, in the end, the government struck a new loan agreement later in July that perpetuated previous austerity packages promoting: privatization schemes for public land and infrastructures; salary cuts to labor; divestment of the pension system; and deepening of external, EU supervision of all state policies.
(Κείμενο που δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό www.toperiodiko.gr)
Περίληψη:
Η ίδρυση της Διεθνούς Ένωσης Εργατών (Α Διεθνής) το 1864 και η δράση της τα επόμενα χρόνια αποτελούν αναμφισβήτητα μια κορυφαία στιγμή της πολιτικής ζωής του Κάρολου Μαρξ και του Φρειδερίκου Ένγκελς. Η αδιάκοπη και εξαντλητική ενασχόληση, κυρίως του Μαρξ, για πάνω από μια δεκαετία με όλες τις πλευρές της δράσης και της εσωτερικής ζωής της, επικυρώνει αυτή την παραδοχή. Μια σύγχρονη συζήτηση για τη σημασία της Πρώτης Διεθνούς, που φιλοξενείται στο παρόν αφιέρωμα, δεν εκπληρώνει μονάχα το στόχο μιας επετειακής απόθεσης φόρου τιμής ενάμιση αιώνα μετά, αλλά αποτελεί αναγκαστικά μια επαναπροσέγγιση της ιστορίας του μαρξισμού και του εργατικού κινήματος και ένα βάθεμα σε ιδιαίτερες πλευρές αυτής της κληρονομιάς. Σε αυτό τον στόχο επιχειρεί να συμβάλλει το παρόν κείμενο, υποστηρίζοντας ότι η σε βάθος μελέτη και κατανόηση του τρόπου ζωής και ιδιαίτερα των συνθηκών διαβίωσης της εργατικής τάξης αποτέλεσε ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία της γέννησης και εξέλιξης της μαρξιστικής θεωρίας
David Harvey is considered one of the most important and best known modern geographers. He is associated with most of the scientific and political pursuits of the last decades. Therefore, by focusing on key elements of the theories he has developed, a reference is made to the radical geography from the 1960s until the present day.
The thesis is divided in three parts.
In the first part, important moments of his scientific journey are presented. In this manner, the circumstances under which some of his most significant works were written can be understood. From the dawn of his carrier up to this current time of crisis, his main theoretical contributions, the discussions and the debates he has taken place are studied.
The second part focuses on the theory he developed, regarding the urbanization and its role to the accumulation of capital, which is the main process in the functioning of the capitalist system. The way in which it is connected with the transformations of the cities and the eruption of the economic crisis as well, from the 1960s until today, is studied.
In the third part, his approach on the urban social movements and their connection to the struggle against capitalism is presented. The way, that David Harvey perceives the relevance between the labor movement and the urban movements, is analyzed. As well as the relationship between local or/and particular resistances with the global or/and general social pursuits.
The goal of this thesis isn’t the study of the whole of David Harvey’s work, but of some of his critical aspects. Through them an understanding of the unity of his thought is sought.
Κρατάτε στα χέρια σας μια συλλογή από κείμενα που παρουσιάστηκαν στο εργαστήριο «Συναντήσεις και συγκρούσεις στην πόλη της κρίσης» από τον Απρίλιο του 2013 ως τον Ιούνιο του 2014 στην αίθουσα ‘Θουκυδίδης Βαλεντής’ της Αρχιτεκτονικής σχολής του ΑΠΘ.
Η ιδέα για τη σύσταση του εργαστηρίου προέκυψε από υποψήφιες και υποψήφιους διδάκτορες της σχολής και σκοπός του εργαστηρίου ήταν η δημιουργία μιας σειράς ανοιχτών συζητήσεων, παρουσιάσεων και διαλέξεων για την πόλη και το χώρο στην εποχή της τρέχουσας κοινωνικής και οικονομικής κρίσης.
Στη συγκυρία αυτή αναγνωρίσαμε την έλλειψη τέτοιων πεδίων συζήτησης εντός του πανεπιστημίου και τη συρρίκνωση των ήδη υπαρχόντων. Βρήκαμε κρίσιμη πια, όχι μόνο την προώθηση της ακαδημαϊκής γνώσης και έρευνας, αλλά και τη φυσική και πνευματική μας επιβίωση. Προσπαθήσαμε έτσι, να προσεγγίσουμε τις διδακτορικές μας διατριβές ως συλλογική δουλειά, μέσα από τη συνάντηση, τον διάλογο και την κυκλοφορία της γνώσης, με την ελπίδα να αναδυθούν και να συζητηθούν περιεχόμενα και εργασίες που συχνά αποτελούν μοναχικές δουλειές κλειδωμένες σε βιβλιοθήκες και ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Θεωρήσαμε καίρια την επικοινωνία των υποψήφιων διδακτόρων τόσο μεταξύ τους όσο και με τους προπτυχιακούς φοιτητές, ενώ παράλληλα κρίναμε απαραίτητη τη δικτύωση με ερευνητές εκτός συνόρων. Στο πλαίσιο αυτό, αναγνωρίσαμε τη διεπιστημονικότητα ως ένα απαραίτητο στοιχείο του εργαστηρίου απέναντι στον κατακερματισμό της γνώσης και την περιχαράκωση των επιστημονικών ειδικοτήτων.
Απέναντι στην ιδιωτικοποιημένη και εμπορευματοποιημένη πανεπιστημιακή γνώση αλλά και στην επιδιωκόμενη ηγεμονία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών, αναζητήσαμε εκείνα τα ριζοσπαστικά επιστημολογικά εργαλεία παραγωγής γνώσης που ενθαρρύνουν τις κινήσεις για κοινωνική χειραφέτηση. Έτσι, μας ενδιέφερε να θέσουμε υπό συζήτηση κριτικά επιστημολογικά εργαλεία για την μελέτη των χωρικών εκφράσεων της κρίσης σε πολλαπλές κλίμακες. Συνεπώς θεωρούμε πως σήμερα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη η ανάδειξη, κυκλοφορία και εμβάθυνση σε κριτικές προσεγγίσεις καθώς και η διασύνδεσή τους με κοινωνικούς αγώνες.
Μέσα από τις παρουσιάσεις και τις συζητήσεις του εργαστηρίου αναδύθηκαν προσεγγίσεις και επιστημολογικά εργαλεία όπως αυτά, της διαλεκτικής κριτικής θεωρίας του χώρου, της διαθεματικότητας, των πολιτισμικών και μεταποικιοκρατικών προσεγγίσεων. Ταυτόχρονα, οι συζητήσεις καταδύθηκαν σε πλήθος θεματικών με την διάσταση του χώρου να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Συζητήθηκαν έτσι, ζητήματα σχετικά με τις σύγχρονες νεοφιλελεύθερες χωρικές πολιτικές, τα κοινωνικά και πολιτισμικά κινήματα, τις γεωγραφίες της μετανάστευσης, τον ρόλο του κράτους και του έθνους και το αστικό περιβάλλον. Στοχεύοντας τόσο στην διεπιστημονικότητα όσο και στην επικοινωνία με ερευνητές και ερευνήτριες από άλλες περιοχές ή χώρες, επιδιώξαμε οι συμμετέχουσες και συμμετέχοντες του εργαστηρίου να προέρχονται κάθε φορά από διάφορα επιστημονικά πεδία όπως αυτά της αρχιτεκτονικής, της πολεοδομίας, της χωροταξίας και της περιφερειακής ανάπτυξης, της γεωγραφίας, της αρχαιολογίας, της κοινωνιολογίας, της ανθρωπολογίας, της ζωγραφικής/visual arts, των πολιτικών, νομικών και οικονομικών επιστημών και της παιδαγωγικής.
Τα μεγαλύτερο μέρος των συνολικά 57 παρουσιάσεων βρίσκεται σε αυτή τη συλλογή. Ο τόμος προσπαθώντας να οργανώσει τις παραπάνω συζητήσεις χωρίζεται σε πέντε θεματικές ενότητες: Ι. Χωρικές πολιτικές και πρακτικές εξουσίας, και ελέγχου, ΙΙ. Σώμα, φύλο και σεξουαλικότητα στον αστικό χώρο, ΙΙΙ. Η διαχείριση της τέχνης και της μνήμης, ΙV. Γεωγραφίες της μετανάστευσης και αμφισβητούμενοι τόποι, V. Κοινός Χώρος και κοινωνικά κινήματα πόλης και περιφέρειας
Το εργαστήριο ξεκίνησε από τους υποψήφιους διδάκτορες Βάσω Μακρυγιάννη, Ορέστη Πάγκαλο, Χάρη Τσαβδάρογλου και Ειρήνη Ωραιοπούλου και σήμερα συμμετέχουν οι Κώστας Αθανασίου, Ελένη Βασδέκη, Ελίνα Καπετανάκη, Μαρία Καραγιάννη, Ματίνα Καψάλη, Βάσω Μακρυγιάννη, Φωτεινή Μάμαλη, Ορέστης Πάγκαλος, Χάρης Τσαβδάρογλου. Ακόμη βοήθησαν με τη συμβολή τους η Εύη Αθανασίου, η Λία Γυιόκα, ο Δημήτρης Κωτσάκης και η Σάσα Λαδά. Θέλουμε να ευχαριστήσουμε όλες και όλους όσους συμμετείχαν και βοήθησαν στην πραγματοποίηση των συναντήσεων.
Κλείνοντας, νιώθουμε την ανάγκη να αναφερθούμε, έστω και σύντομα, στον χώρο στον οποίo τα σεμινάρια έλαβαν χώρα αλλά φυσικά και στον χώρο σε σχέση με τον οποίο επιλέξαμε και επιδιώξαμε συνειδητά ως εργαστήριο να τοποθετούμαστε εντός, εκτός και εναντίον. Στην πρόσφατη ιστορία του ο χώρος του Πανεπιστημίου αποτέλεσε εύφορο πεδίο συλλογικών χειραφετικών χειρονομιών, κοινωνικών αγώνων και ριζοσπαστικών πειραμάτων αυτοοργάνωσης της παραγωγής της γνώσης. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες επιταχύνεται η αναδιάρθρωση του Πανεπιστημίου μέσα από την επιβολή νεοφιλελεύθερων πολιτικών σε κάθε επίπεδο της λειτουργίας του, από τους τρόπους συλλογικοποίησης μέχρι τα προγράμματα σπουδών, από τους απλήρωτους ερευνητές και ερευνήτριες, μέχρι τις απολυμένες εργαζόμενες και εργαζόμενους, τη συρρίκνωση του διδακτικού προσωπικού και την αλλαγή των σπουδών προς κατευθύνσεις που απορρίπτουν κριτικές προσεγγίσεις και ευθυγραμμίζονται με τις επιταγές της αγοράς. Στον καιρό της κρίσης, η νεοφιλελευθεροποίηση του δημόσιου Πανεπιστημίου φαίνεται να εντείνεται ακόμα περισσότερο. Απέναντι σε αυτή τη συνθήκη βλέπουμε να αναπτύσσονται δυναμικές αντιστάσεις σε πολλές γωνιές του κόσμου, με κοινωνικούς αγώνες εντός των πανεπιστημιακών χώρων που εμπνέονται, μαθαίνουν, επικοινωνούν και συνδέονται με κινήματα εκτός αυτών.
Σε αυτό το τοπίο, εξακολουθούμε να βλέπουμε τις εργασίες μας ως ένα μέσο προώθησης και επικοινωνίας της κριτικής σκέψης και τα πανεπιστήμια ως ένα ζωντανό ανοιχτό εργαστήριο, ως τόπο και αφετηρία συνάντησης.
Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2015
policies of austerity, mass unemployment and cuts in welfare, but also challenge the ideology of TINA, which stands for the well-known slogan “There Is No Alternative”. This slogan, coined by Margaret Thatcher in the 80s, celebrates the dominance of neoliberal capitalism. SYRIZA was determined to end TINA and emphatically renegotiate Greece’s position in the EU.
Eight months later, Greeks are confronted with profound changes in the political, economic and social landscape. What would usually take years to unfold in other countries is happening in Greece extremely quickly. On July 5th, 62% of the Greek
citizenry, comprised largely of the young, low-income and working classes, voted against a bailout agreement proposed by creditors (European Commission, European Central Bank, and International Monetary Fund) that continued and aggravated the austerity measures in place over the last five years. The “No” vote, an active resistance, ignored EU claims that without “austerity” Greece would go bankrupt, a fate that would force the country’s exit from the EU. Such resistance aimed at empowering the government to fight for an alternative. But, in the end, the government struck a new loan agreement later in July that perpetuated previous austerity packages promoting: privatization schemes for public land and infrastructures; salary cuts to labor; divestment of the pension system; and deepening of external, EU supervision of all state policies.
(Κείμενο που δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό www.toperiodiko.gr)
Περίληψη:
Η ίδρυση της Διεθνούς Ένωσης Εργατών (Α Διεθνής) το 1864 και η δράση της τα επόμενα χρόνια αποτελούν αναμφισβήτητα μια κορυφαία στιγμή της πολιτικής ζωής του Κάρολου Μαρξ και του Φρειδερίκου Ένγκελς. Η αδιάκοπη και εξαντλητική ενασχόληση, κυρίως του Μαρξ, για πάνω από μια δεκαετία με όλες τις πλευρές της δράσης και της εσωτερικής ζωής της, επικυρώνει αυτή την παραδοχή. Μια σύγχρονη συζήτηση για τη σημασία της Πρώτης Διεθνούς, που φιλοξενείται στο παρόν αφιέρωμα, δεν εκπληρώνει μονάχα το στόχο μιας επετειακής απόθεσης φόρου τιμής ενάμιση αιώνα μετά, αλλά αποτελεί αναγκαστικά μια επαναπροσέγγιση της ιστορίας του μαρξισμού και του εργατικού κινήματος και ένα βάθεμα σε ιδιαίτερες πλευρές αυτής της κληρονομιάς. Σε αυτό τον στόχο επιχειρεί να συμβάλλει το παρόν κείμενο, υποστηρίζοντας ότι η σε βάθος μελέτη και κατανόηση του τρόπου ζωής και ιδιαίτερα των συνθηκών διαβίωσης της εργατικής τάξης αποτέλεσε ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία της γέννησης και εξέλιξης της μαρξιστικής θεωρίας
David Harvey is considered one of the most important and best known modern geographers. He is associated with most of the scientific and political pursuits of the last decades. Therefore, by focusing on key elements of the theories he has developed, a reference is made to the radical geography from the 1960s until the present day.
The thesis is divided in three parts.
In the first part, important moments of his scientific journey are presented. In this manner, the circumstances under which some of his most significant works were written can be understood. From the dawn of his carrier up to this current time of crisis, his main theoretical contributions, the discussions and the debates he has taken place are studied.
The second part focuses on the theory he developed, regarding the urbanization and its role to the accumulation of capital, which is the main process in the functioning of the capitalist system. The way in which it is connected with the transformations of the cities and the eruption of the economic crisis as well, from the 1960s until today, is studied.
In the third part, his approach on the urban social movements and their connection to the struggle against capitalism is presented. The way, that David Harvey perceives the relevance between the labor movement and the urban movements, is analyzed. As well as the relationship between local or/and particular resistances with the global or/and general social pursuits.
The goal of this thesis isn’t the study of the whole of David Harvey’s work, but of some of his critical aspects. Through them an understanding of the unity of his thought is sought.
Κρατάτε στα χέρια σας μια συλλογή από κείμενα που παρουσιάστηκαν στο εργαστήριο «Συναντήσεις και συγκρούσεις στην πόλη της κρίσης» από τον Απρίλιο του 2013 ως τον Ιούνιο του 2014 στην αίθουσα ‘Θουκυδίδης Βαλεντής’ της Αρχιτεκτονικής σχολής του ΑΠΘ.
Η ιδέα για τη σύσταση του εργαστηρίου προέκυψε από υποψήφιες και υποψήφιους διδάκτορες της σχολής και σκοπός του εργαστηρίου ήταν η δημιουργία μιας σειράς ανοιχτών συζητήσεων, παρουσιάσεων και διαλέξεων για την πόλη και το χώρο στην εποχή της τρέχουσας κοινωνικής και οικονομικής κρίσης.
Στη συγκυρία αυτή αναγνωρίσαμε την έλλειψη τέτοιων πεδίων συζήτησης εντός του πανεπιστημίου και τη συρρίκνωση των ήδη υπαρχόντων. Βρήκαμε κρίσιμη πια, όχι μόνο την προώθηση της ακαδημαϊκής γνώσης και έρευνας, αλλά και τη φυσική και πνευματική μας επιβίωση. Προσπαθήσαμε έτσι, να προσεγγίσουμε τις διδακτορικές μας διατριβές ως συλλογική δουλειά, μέσα από τη συνάντηση, τον διάλογο και την κυκλοφορία της γνώσης, με την ελπίδα να αναδυθούν και να συζητηθούν περιεχόμενα και εργασίες που συχνά αποτελούν μοναχικές δουλειές κλειδωμένες σε βιβλιοθήκες και ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Θεωρήσαμε καίρια την επικοινωνία των υποψήφιων διδακτόρων τόσο μεταξύ τους όσο και με τους προπτυχιακούς φοιτητές, ενώ παράλληλα κρίναμε απαραίτητη τη δικτύωση με ερευνητές εκτός συνόρων. Στο πλαίσιο αυτό, αναγνωρίσαμε τη διεπιστημονικότητα ως ένα απαραίτητο στοιχείο του εργαστηρίου απέναντι στον κατακερματισμό της γνώσης και την περιχαράκωση των επιστημονικών ειδικοτήτων.
Απέναντι στην ιδιωτικοποιημένη και εμπορευματοποιημένη πανεπιστημιακή γνώση αλλά και στην επιδιωκόμενη ηγεμονία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών, αναζητήσαμε εκείνα τα ριζοσπαστικά επιστημολογικά εργαλεία παραγωγής γνώσης που ενθαρρύνουν τις κινήσεις για κοινωνική χειραφέτηση. Έτσι, μας ενδιέφερε να θέσουμε υπό συζήτηση κριτικά επιστημολογικά εργαλεία για την μελέτη των χωρικών εκφράσεων της κρίσης σε πολλαπλές κλίμακες. Συνεπώς θεωρούμε πως σήμερα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη η ανάδειξη, κυκλοφορία και εμβάθυνση σε κριτικές προσεγγίσεις καθώς και η διασύνδεσή τους με κοινωνικούς αγώνες.
Μέσα από τις παρουσιάσεις και τις συζητήσεις του εργαστηρίου αναδύθηκαν προσεγγίσεις και επιστημολογικά εργαλεία όπως αυτά, της διαλεκτικής κριτικής θεωρίας του χώρου, της διαθεματικότητας, των πολιτισμικών και μεταποικιοκρατικών προσεγγίσεων. Ταυτόχρονα, οι συζητήσεις καταδύθηκαν σε πλήθος θεματικών με την διάσταση του χώρου να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Συζητήθηκαν έτσι, ζητήματα σχετικά με τις σύγχρονες νεοφιλελεύθερες χωρικές πολιτικές, τα κοινωνικά και πολιτισμικά κινήματα, τις γεωγραφίες της μετανάστευσης, τον ρόλο του κράτους και του έθνους και το αστικό περιβάλλον. Στοχεύοντας τόσο στην διεπιστημονικότητα όσο και στην επικοινωνία με ερευνητές και ερευνήτριες από άλλες περιοχές ή χώρες, επιδιώξαμε οι συμμετέχουσες και συμμετέχοντες του εργαστηρίου να προέρχονται κάθε φορά από διάφορα επιστημονικά πεδία όπως αυτά της αρχιτεκτονικής, της πολεοδομίας, της χωροταξίας και της περιφερειακής ανάπτυξης, της γεωγραφίας, της αρχαιολογίας, της κοινωνιολογίας, της ανθρωπολογίας, της ζωγραφικής/visual arts, των πολιτικών, νομικών και οικονομικών επιστημών και της παιδαγωγικής.
Τα μεγαλύτερο μέρος των συνολικά 57 παρουσιάσεων βρίσκεται σε αυτή τη συλλογή. Ο τόμος προσπαθώντας να οργανώσει τις παραπάνω συζητήσεις χωρίζεται σε πέντε θεματικές ενότητες: Ι. Χωρικές πολιτικές και πρακτικές εξουσίας, και ελέγχου, ΙΙ. Σώμα, φύλο και σεξουαλικότητα στον αστικό χώρο, ΙΙΙ. Η διαχείριση της τέχνης και της μνήμης, ΙV. Γεωγραφίες της μετανάστευσης και αμφισβητούμενοι τόποι, V. Κοινός Χώρος και κοινωνικά κινήματα πόλης και περιφέρειας
Το εργαστήριο ξεκίνησε από τους υποψήφιους διδάκτορες Βάσω Μακρυγιάννη, Ορέστη Πάγκαλο, Χάρη Τσαβδάρογλου και Ειρήνη Ωραιοπούλου και σήμερα συμμετέχουν οι Κώστας Αθανασίου, Ελένη Βασδέκη, Ελίνα Καπετανάκη, Μαρία Καραγιάννη, Ματίνα Καψάλη, Βάσω Μακρυγιάννη, Φωτεινή Μάμαλη, Ορέστης Πάγκαλος, Χάρης Τσαβδάρογλου. Ακόμη βοήθησαν με τη συμβολή τους η Εύη Αθανασίου, η Λία Γυιόκα, ο Δημήτρης Κωτσάκης και η Σάσα Λαδά. Θέλουμε να ευχαριστήσουμε όλες και όλους όσους συμμετείχαν και βοήθησαν στην πραγματοποίηση των συναντήσεων.
Κλείνοντας, νιώθουμε την ανάγκη να αναφερθούμε, έστω και σύντομα, στον χώρο στον οποίo τα σεμινάρια έλαβαν χώρα αλλά φυσικά και στον χώρο σε σχέση με τον οποίο επιλέξαμε και επιδιώξαμε συνειδητά ως εργαστήριο να τοποθετούμαστε εντός, εκτός και εναντίον. Στην πρόσφατη ιστορία του ο χώρος του Πανεπιστημίου αποτέλεσε εύφορο πεδίο συλλογικών χειραφετικών χειρονομιών, κοινωνικών αγώνων και ριζοσπαστικών πειραμάτων αυτοοργάνωσης της παραγωγής της γνώσης. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες επιταχύνεται η αναδιάρθρωση του Πανεπιστημίου μέσα από την επιβολή νεοφιλελεύθερων πολιτικών σε κάθε επίπεδο της λειτουργίας του, από τους τρόπους συλλογικοποίησης μέχρι τα προγράμματα σπουδών, από τους απλήρωτους ερευνητές και ερευνήτριες, μέχρι τις απολυμένες εργαζόμενες και εργαζόμενους, τη συρρίκνωση του διδακτικού προσωπικού και την αλλαγή των σπουδών προς κατευθύνσεις που απορρίπτουν κριτικές προσεγγίσεις και ευθυγραμμίζονται με τις επιταγές της αγοράς. Στον καιρό της κρίσης, η νεοφιλελευθεροποίηση του δημόσιου Πανεπιστημίου φαίνεται να εντείνεται ακόμα περισσότερο. Απέναντι σε αυτή τη συνθήκη βλέπουμε να αναπτύσσονται δυναμικές αντιστάσεις σε πολλές γωνιές του κόσμου, με κοινωνικούς αγώνες εντός των πανεπιστημιακών χώρων που εμπνέονται, μαθαίνουν, επικοινωνούν και συνδέονται με κινήματα εκτός αυτών.
Σε αυτό το τοπίο, εξακολουθούμε να βλέπουμε τις εργασίες μας ως ένα μέσο προώθησης και επικοινωνίας της κριτικής σκέψης και τα πανεπιστήμια ως ένα ζωντανό ανοιχτό εργαστήριο, ως τόπο και αφετηρία συνάντησης.
Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2015