The journal of international civilization studies, 2019
According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II pa... more According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.
Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 2019
Türk kültür ve Sanat tarihi içinde yaşadığı dönemde özgün ve çok yönlü kişiliğinin etkisiyle ilkl... more Türk kültür ve Sanat tarihi içinde yaşadığı dönemde özgün ve çok yönlü kişiliğinin etkisiyle ilkleri gerçekleştiren Osman Hamdi Bey, eserleri ile birçok araştırmacının ilgisini çekmiştir. Bu nedenle Osman Hamdi Bey ile ilgili yurt içi ve dışında birçok araştırma yapılmıştır. Osman Hamdi Bey’in resim ve tasarımsal yeteneği, entellektüalitesi ve reformist kişiliği, Osmanlı sanatı ve estetik algısını yönlendirmiştir. Bu çalışmada, Osman Hamdi Bey’in hayatı, resimleri ve resimlerinde yer alan etnoğrafik eserler araştırılmıştır. Etnoğrafik objeler malzeme, teknik, kompozisyon kurgusundaki işlevi ve simgesel dillerinin anlaşılabilmesi için incelenmiştir. Osman Hamdi Bey resimlerini fotoğraflama, karakalem eskiz ve tuval üzerine yağlıboya tekniklerini kullanarak gerçekleştirmiştir. Resimlerini enteriyör, figüratif, natürmort, peyzaj, portre ve janr etkili olarak betimlemiştir. Türk Resim Sanatında, figüratif kompozisyonlarda kadın figürünü kullanan ilk sanatçıdır. Oryantalist tarzda resimler yapan Osman Hamdi Bey, Avrupalı oryantalist sanatçılara yanıt niteliğinde kompozisyonlar tasarlamıştır. Avrupalı oryantalist sanatçılar enteriyör resimlerinde, doğuya özgü metaları kompozisyonlarına dahil etmişlerdir. Böylece doğu etkisini pekiştirmişlerdir. Ancak zaman zaman farklı kültür bölgelerine ait etnografik eserleri resimlerinde bir arada kullanmışlardır. Diğer oryantalist sanatçılar gibi Osman Hamdi Bey’de resimlerinde, etnografik eserleri kullanmıştır. Farklı mekanlarda gözlemlediği ya da fotoğrafladığı tarihi değeri olan geleneksel el sanatları örneklerini, resmin konusuna göre seçerek kompozisyona yerleştirmiştir. Tercih ettiği etnografik eserler; iç mekan tasarımının etkisini güçlendirdiği gibi simgesel-sembolik anlamlarıyla verilmek istenen mesajı güçlendiren görsel elemanlar olmuşlardır.
The Journal of International Civilization Studies, 2019
According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II pa... more According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.
Niğde ve çevresinde, Anadolu Selçuklu Devleti döneminden itibaren (XI. yüzyıl), bölgesel malzeme-... more Niğde ve çevresinde, Anadolu Selçuklu Devleti döneminden itibaren (XI. yüzyıl), bölgesel malzeme- ler olan; sarı trakit ve bazalt malzeme kullanılarak Türk İslam Mimarisi inşa faaliyetleri başlanmıştır.
Anadolu Selçuklu Devletinden başlayıp, İlhanlı, Karamanoğulları ve Osmanlı İmparatorluğu dönemle- rinden günümüze kadar ayakta kalabilen bu tarihi eserlerimiz, halen Niğde Kent dokusunun, yapısal
elemanlarından olmaya devam etmektedirler. Cami ve mescitler dini mimari eserlerimizdendir. Türk İslam coğrafyasında inşa edilen her cami/mescit inşa edildiği mahalle ve bölgenin sosyo kültürel gelişimine katkıda bulunmuştur. Cami ve mescitler genelde bulundukları bölgenin, mahallenin ya da önemli kişilerin isimlerini almışlardır. Tarihi süreç içerisinde Sır Ali/Sıralı/Sırçalı Mescidi de bulunduğu mahalleyle birlikte adlandırılmıştır. Sır Ali Mescidi ile ilgili bilimsel araştırmalar ve restorasyon çalışmaları değerlendirildiğinde; Mescidin mimarisinde birçok değişiklik olduğu, tamir ve ayet olmak üzere iki farklı kitabenin mevcut olduğu fakat inşa kitabesinin literatür çalışmalarında, bulunmadığı saptanmıştır. Araştırmacılar yapı ele- manları, kaynak literatür taramalarıyla yapıyı tarihlendirmeye çalışmışlardır. Kayseri Vakıflar Bölge
Müdürlüğü tarafından 2012- 2014 yılları arasında gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarında, cami- nin mihrabında bulunan kitabenin ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.
Literatüre cami olarak geçen yapıyı tarihlendirebilmek, banisi ve yapı türü hakkın da bilgi sahibi olmak için mihrapta yer alan kitabe ve döneme ait arşiv bilgileri değerlendirilmiştir. Kitabede mescidin H.
951-1544-1545 M. yılı içerisinde Hacı Mehmet/Muhammed bin Hoca Ahmed tarafından mescit ola- rak bina edildi bilgisi yer almaktadır. Günümüzde “Sır Ali Cami” isminin, sonradan mahallenin ismi
doğrultusunda ya da avluda bulunan Sır Ali mezarından dolayı verildiğini düşünülmektedir.
Lulu’a/Lülüve Definesi Niğde İli, Ulukışla İlçesi, Darboğaz Kasabası yakınlarındaki Gümüş Köyü ve... more Lulu’a/Lülüve Definesi Niğde İli, Ulukışla İlçesi, Darboğaz Kasabası yakınlarındaki Gümüş Köyü ve Maden köyleri yol yapımı çalışmaların da köylülerce bulunmuştur. Sikkelerin tamamı gümüş olup, toplam sikke sayısı 352 adettir. Tarafımızdan yapılan ön çalışmalar neticesinde dönem, form ve kompozisyon düzeni olarak benzer yapıdaki bu sikkelerden kondisyonu ve kesimi düzgün olan beş (5) adet gümüş sikke, makalemizin konusunu teşkil etmektedir. Sikkelerin tamamının, bulunduğu bölgedeki “ Mağden-i Lulua” adlı darphane de, III. Gıyas El-Din Keyhusrev (1264-1282) adına darp edildiği anlaşılmaktadır. Lulu’a/Lülüve Hititlerden günümüze Niğde’yi Akdeniz bölgesine bağlayan önemli yol güzergahında, bağlantı noktası olarak konumlanan, Ulukışla ilçesinin eski ismidir. İncelenen sikkelerin, Anadolu Selçuklu dönemine ait olmasından dolayı, kaynaklardan bu döneme ait Lulu’a/Lülüve yerleşim bölgesi ve kalesiyle ilgili araştırma yapılmıştır. Sikkelerin malzemeleri, tekniği, boyutları, ağırlıkları, kompozisyon düzenlemeleri, uygulanan yazı ve transkripsiyonu belirlenmiştir.
III. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Sempozyumu, 2016
Türklerin, Proto Türkler dönemi ve sonrasında konar göçer bir yaşam ile yerleşik hayat düzenini
b... more Türklerin, Proto Türkler dönemi ve sonrasında konar göçer bir yaşam ile yerleşik hayat düzenini birlikte benimsedikleri, bilinmektedir. Temel ihtiyaçlarından olan barınma ihtiyacını karşılama amacıyla; evlerin yanı sıra çadırları da kullanmışlardır. Çadırın Taş Devrinden itibaren kullanıldığı, Türklerin yaşadıkları bölgelerdeki petrogliflerden de anlaşılmaktadır. Altay Köyü, Kazak Türkleri’nin Kiyiz Üy ya da Ak Üy diye adlandırdıkları çadırlarının (kiyiz üy, yurt, topak ev) yapı elemanları; kasnak elemanları, kaplama elemanları, birleştirme ve örtü elemanları olarak üç bölümde gruplandırılabilir. Kiyiz üy’de kullanılan bütün yapı elemanları; işlevsellik, fonksiyonellik ve estetik niteliklere sahiptir. Niğde’nin Kızılca kasabasında yaşayan Bektik Türkmenlerinin, oba ve kültür şenliklerinde kurduğu topak evlerinin de bütün teknik donanımları ve süslemeleri Kiyiz üy’lerle benzerlik göstermektedir. Farklı fiziki coğrafyalarda yaşamlarını sürdüren Türk boyları, aradan yüzyıllar geçse de maddi ve manevi kültür ürünlerindeki özellikleri kaybetmeden günümüze ulaştırabilmiştir.
IV. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Sempozyumu 26-28 Nisan 2017/NİĞDE, 2017
Türk’lerin el sanatlarından olan Keçeciliğin ilk örnekleri, Güney Sibirya’da, Pazırık
kurganların... more Türk’lerin el sanatlarından olan Keçeciliğin ilk örnekleri, Güney Sibirya’da, Pazırık kurganlarında (M.Ö. V-III) ortaya çıkarılmıştır. Pazırık kurganlarında bulunan keçe parçaları, yaygılar, eğerler, at maskeleri, Prenses Ukaka’nın (Ukok) keçeden yapılmış ayna çantası vb. Türk’lerin Hun ve İskitler dönemlerinde gelişkin keçe üretimini gerçekleştirdikleri gibi estetik kaygılarla, keçeleri süslediklerini kanıtlamaktadır. İslam öncesi, Anadolu öncesi ve Anadolu Türk sanatlarında sürdürülebilirliği devam eden keçecilik günümüzde Bor’da halen üretilebilmektedir. Bu araştırmada, Orta Asya’da, arkeolojik kazılar sonucu ulaşılan keçe örnekleriyle, Niğde İli Bor İlçesi geleneksel el sanatlarından olan Keçe örneklerinin malzeme, üretim yöntemleri, kullanım alanları ve bezeme özellikleri değerlendirilecektir.
NİĞDE MÜZESİNDE BULUNAN TÜRK-İSLAM SİKKELERİ, 2020
Tarihte sikkenin ilk kullanıldığı yer olması ve Antik Çağ’da sikke basmış
1.136 şehirden 442’sin... more Tarihte sikkenin ilk kullanıldığı yer olması ve Antik Çağ’da sikke basmış
1.136 şehirden 442’sinin yer alması açısından Anadolu nümismatik
çalışmaları açısından özel bir konuma sahiptir. Bu bağlamda ülkemizdeki
müzeler de nümismatik alanında çok geniş koleksiyonlara sahip kuruluşlardır.
Müzelerdeki sikkelerin bilimsel kataloglarının yapılması ve yayımlanması
açısından Osmanlı döneminde İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin
önemli bir girişimi başlattığı da bilinmektedir.
Osman Hamdi ve Halil Ethem Beylerin kardeşi İsmail Galip Bey tarafından
önce Takvim-i Meskukat-ı Osmaniye (1890) ve Takvim-i Meskukat-ı
Selçukiye 1892 hazırlanmış ve Meskukat-ı Kadime-i İslamiye adlı eserin
yayımına geçilmiştir. İsmail Galip Bey tarafından ilk cildi 1893’te
Meskükât-ı Türkmaniye Kataloğu adıyla, 1894’te Müze-i Hümâyun
Meskükât-ı Kadime-i İslamiye Kataloğu II. Kısmı, Sasani, Bizans tarzında
sikkeler, Emevi, Abbasi, Toluni, İhşidi, Samani, Hamdani, Buveyh ve
Mervan kataloğu olarak yayımlanmıştır.
İsmail Galip Bey’in ölümünden sonra oğlu Mübarek Galip Bey, 1900
yılında üçüncü cilt olarak Cengiziye, Îlhaniye Celaiye ve Kırım Hanları
Kataloğu, dördüncü cilt olarak 1902 yılında Ahmet Taacevhid Bey tarafından
Türkistan Hakanları, Gazneliler, Büyük Selçuklular, Saltuk, Mengücek,
Danişmend, Anadolu Selçukluları Kataloğu aynı dizinin devamı olarak
gerçekleştirilmiştir. 1915 yılında Halil Ethem Bey tarafından Meskukat-ı
Kadimei Osmaniye Kataloğu’nun birinci cildi çıkarılmıştır. Beşinci cilt
olarak çıkarılacağı bildirilen “Fatimi, Eyyubi ve Memluk Sikkeleri” ile ilgili
kataloğun hazırlık aşamasında kaldığı anlaşılmaktadır.
Son 30-40 yılda ise nümismatik alanında pek çok önemli katalog çalışmasının
resmi müzelerimiz ile özel müze ve koleksiyonlar çerçevesinde
gerçekleştirildiği izlenmektedir. Bu bağlamda Niğde Müzesi’nde bulunan
sikkeler ile ilgili kataloğun kapsamlı bir şekilde yayınlanması önemli bir
girişimdir. Bu eserin gerçekleşmesinde emeği geçen başta Sibel Yıldız
Kısacık olmak üzere, herkesi gönülden kutluyor, kataloğun ülkemiz arkeolojisi
için yararlı ve örnek bir başvuru kaynağı olmasını diliyorum.
Nezih BAŞGELEN
Arkeolog-Editör
SURRE ALAYLARI VE KABE ÖRTÜLERİ NİĞDE MÜZESİ, 2020
Sözlüksel olarak, “içine altın ve para gibi kıymetli eşyaların yerleştirildiği kese”
anlamına gel... more Sözlüksel olarak, “içine altın ve para gibi kıymetli eşyaların yerleştirildiği kese” anlamına gelmekte olan surre ifadesi terimsel olarak her yıl hac dönemi öncesinde ramazan da Haremeyn-i Şerîfeyn halkına dağıtılması için yollanmakta olan para, altın ve diğer eşyaları ifade etmektedir. Surreler ve Kisvetü’ş-Şerife, Mahmil-i Şerif adı verilen özel olarak tasarlanmış ve süslenmiş prototip çadır içine konarak deve üzerinde Haremeyn-i Şerîfeyn bölgesine yola çıkarılırdı. Osmanlı Devleti'nde ilk defa Surre gönderen hükümdarın Çelebi Mehmed (1413- 1421) olduğu şeklinde genel bir kanaat olsa da bu padişahın babası Yıldırım Bayezid'in (1389-1402) de 791/1389 yılında Mekke ve Medine halkı için seksen bin altın gönderdiği tespit edilmiştir. Yavuz Sultan Selim Han 1516 yılında Ayasofya Caminde yapılan törenle, Hadim’ul- Harameyn’uş Şerifeyn (Mekke ve Medine’nin hizmetkarı) ünvanını almış ve Surre Alaylarının Haremeyne gönderilmesini sürekli hale getirmiştir. Kabe örtüleri (Kisvetü’ş-Şerife) kisve ve kuşak ve kapı perdesinden oluşmaktadır. Bu örtüler Şam, Kahire ve İstanbul gibi şehirlerde dokunmuşlardır. Yenisiyle değiştirilen Kabe örtülerinin bir bölümü İstanbul’a getirilerek kayda alınmaktaydı. Eski Kisvetü’ş-Şerife örtüleri XVI. yy.’ dan itibaren, Padişah ve Devlet erkanın yanı sıra ulemaların sandukalarının üzerine örtülmekte olup cami, dergah ve hastanelere gönderilmiştir. Kesikbaş Türbesinden, Niğde Müzesine aktarılan üç adet Kisvetü’ş-Şerife örtüsü olduğu tespit edilmiştir. Bu örtülerin iki adedi kisve diğeri de kuşak olarak değerlendirilmiştir. Bu araştırmayla Osmanlı Döneminde ki Surre Alayları ve Kabe Örtüleri çerçevesinde, Niğde Müzesinde bulunan Kabe Örtülerinin teknik, tasarımsal ve dönemsel değerlendirilmesinin yapılması amaçlanmıştır.
OSMAN HAMDİ RESİMLERİNDE ETNOĞRAFİK KÜLTÜR VARLIKLARI, 2019
Türk kültür ve Sanat tarihi içinde yaşadığı dönemde özgün ve çok yönlü kişiliğinin etkisiyle
ilkl... more Türk kültür ve Sanat tarihi içinde yaşadığı dönemde özgün ve çok yönlü kişiliğinin etkisiyle ilkleri gerçekleştiren Osman Hamdi Bey, eserleri ile birçok araştırmacının ilgisini çekmiştir. Bu nedenle Osman Hamdi Bey ile ilgili yurt içi ve dışında birçok araştırma yapılmıştır. Osman Hamdi Bey’in resim ve tasarımsal yeteneği, entellektüalitesi ve reformist kişiliği, Osmanlı sanatı ve estetik algısını yönlendirmiştir. Bu çalışmada, Osman Hamdi Bey’in hayatı, resimleri ve resimlerinde yer alan etnoğrafik eserler araştırılmıştır. Etnoğrafik objeler malzeme, teknik, kompozisyon kurgusundaki işlevi ve simgesel dillerinin anlaşılabilmesi için incelenmiştir. Osman Hamdi Bey resimlerini fotoğraflama, karakalem eskiz ve tuval üzerine yağlıboya tekniklerini kullanarak gerçekleştirmiştir. Resimlerini enteriyör, figüratif, natürmort, peyzaj, portre ve janr etkili olarak betimlemiştir. Türk Resim Sanatında, figüratif kompozisyonlarda kadın figürünü kullanan ilk sanatçıdır. Oryantalist tarzda resimler yapan Osman Hamdi Bey, Avrupalı oryantalist sanatçılara yanıt niteliğinde kompozisyonlar tasarlamıştır. Avrupalı oryantalist sanatçılar enteriyör resimlerinde, doğuya özgü metaları kompozisyonlarına dahil etmişlerdir. Böylece doğu etkisini pekiştirmişlerdir. Ancak zaman zaman farklı kültür bölgelerine ait etnografik eserleri resimlerinde bir arada kullanmışlardır. Diğer oryantalist sanatçılar gibi Osman Hamdi Bey’de resimlerinde, etnografik eserleri kullanmıştır. Farklı mekanlarda gözlemlediği ya da fotoğrafladığı tarihi değeri olan geleneksel el sanatları örneklerini, resmin konusuna göre seçerek kompozisyona yerleştirmiştir. Tercih ettiği etnografik eserler; iç mekan tasarımının etkisini güçlendirdiği gibi simgesel-sembolik anlamlarıyla verilmek istenen mesajı güçlendiren görsel elemanlar olmuşlardır.
The Journal of International Civilization Studies Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi , 2019
According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II pa... more According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.
The journal of international civilization studies, 2019
According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II pa... more According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.
Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 2019
Türk kültür ve Sanat tarihi içinde yaşadığı dönemde özgün ve çok yönlü kişiliğinin etkisiyle ilkl... more Türk kültür ve Sanat tarihi içinde yaşadığı dönemde özgün ve çok yönlü kişiliğinin etkisiyle ilkleri gerçekleştiren Osman Hamdi Bey, eserleri ile birçok araştırmacının ilgisini çekmiştir. Bu nedenle Osman Hamdi Bey ile ilgili yurt içi ve dışında birçok araştırma yapılmıştır. Osman Hamdi Bey’in resim ve tasarımsal yeteneği, entellektüalitesi ve reformist kişiliği, Osmanlı sanatı ve estetik algısını yönlendirmiştir. Bu çalışmada, Osman Hamdi Bey’in hayatı, resimleri ve resimlerinde yer alan etnoğrafik eserler araştırılmıştır. Etnoğrafik objeler malzeme, teknik, kompozisyon kurgusundaki işlevi ve simgesel dillerinin anlaşılabilmesi için incelenmiştir. Osman Hamdi Bey resimlerini fotoğraflama, karakalem eskiz ve tuval üzerine yağlıboya tekniklerini kullanarak gerçekleştirmiştir. Resimlerini enteriyör, figüratif, natürmort, peyzaj, portre ve janr etkili olarak betimlemiştir. Türk Resim Sanatında, figüratif kompozisyonlarda kadın figürünü kullanan ilk sanatçıdır. Oryantalist tarzda resimler yapan Osman Hamdi Bey, Avrupalı oryantalist sanatçılara yanıt niteliğinde kompozisyonlar tasarlamıştır. Avrupalı oryantalist sanatçılar enteriyör resimlerinde, doğuya özgü metaları kompozisyonlarına dahil etmişlerdir. Böylece doğu etkisini pekiştirmişlerdir. Ancak zaman zaman farklı kültür bölgelerine ait etnografik eserleri resimlerinde bir arada kullanmışlardır. Diğer oryantalist sanatçılar gibi Osman Hamdi Bey’de resimlerinde, etnografik eserleri kullanmıştır. Farklı mekanlarda gözlemlediği ya da fotoğrafladığı tarihi değeri olan geleneksel el sanatları örneklerini, resmin konusuna göre seçerek kompozisyona yerleştirmiştir. Tercih ettiği etnografik eserler; iç mekan tasarımının etkisini güçlendirdiği gibi simgesel-sembolik anlamlarıyla verilmek istenen mesajı güçlendiren görsel elemanlar olmuşlardır.
The Journal of International Civilization Studies, 2019
According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II pa... more According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.
Niğde ve çevresinde, Anadolu Selçuklu Devleti döneminden itibaren (XI. yüzyıl), bölgesel malzeme-... more Niğde ve çevresinde, Anadolu Selçuklu Devleti döneminden itibaren (XI. yüzyıl), bölgesel malzeme- ler olan; sarı trakit ve bazalt malzeme kullanılarak Türk İslam Mimarisi inşa faaliyetleri başlanmıştır.
Anadolu Selçuklu Devletinden başlayıp, İlhanlı, Karamanoğulları ve Osmanlı İmparatorluğu dönemle- rinden günümüze kadar ayakta kalabilen bu tarihi eserlerimiz, halen Niğde Kent dokusunun, yapısal
elemanlarından olmaya devam etmektedirler. Cami ve mescitler dini mimari eserlerimizdendir. Türk İslam coğrafyasında inşa edilen her cami/mescit inşa edildiği mahalle ve bölgenin sosyo kültürel gelişimine katkıda bulunmuştur. Cami ve mescitler genelde bulundukları bölgenin, mahallenin ya da önemli kişilerin isimlerini almışlardır. Tarihi süreç içerisinde Sır Ali/Sıralı/Sırçalı Mescidi de bulunduğu mahalleyle birlikte adlandırılmıştır. Sır Ali Mescidi ile ilgili bilimsel araştırmalar ve restorasyon çalışmaları değerlendirildiğinde; Mescidin mimarisinde birçok değişiklik olduğu, tamir ve ayet olmak üzere iki farklı kitabenin mevcut olduğu fakat inşa kitabesinin literatür çalışmalarında, bulunmadığı saptanmıştır. Araştırmacılar yapı ele- manları, kaynak literatür taramalarıyla yapıyı tarihlendirmeye çalışmışlardır. Kayseri Vakıflar Bölge
Müdürlüğü tarafından 2012- 2014 yılları arasında gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarında, cami- nin mihrabında bulunan kitabenin ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.
Literatüre cami olarak geçen yapıyı tarihlendirebilmek, banisi ve yapı türü hakkın da bilgi sahibi olmak için mihrapta yer alan kitabe ve döneme ait arşiv bilgileri değerlendirilmiştir. Kitabede mescidin H.
951-1544-1545 M. yılı içerisinde Hacı Mehmet/Muhammed bin Hoca Ahmed tarafından mescit ola- rak bina edildi bilgisi yer almaktadır. Günümüzde “Sır Ali Cami” isminin, sonradan mahallenin ismi
doğrultusunda ya da avluda bulunan Sır Ali mezarından dolayı verildiğini düşünülmektedir.
Lulu’a/Lülüve Definesi Niğde İli, Ulukışla İlçesi, Darboğaz Kasabası yakınlarındaki Gümüş Köyü ve... more Lulu’a/Lülüve Definesi Niğde İli, Ulukışla İlçesi, Darboğaz Kasabası yakınlarındaki Gümüş Köyü ve Maden köyleri yol yapımı çalışmaların da köylülerce bulunmuştur. Sikkelerin tamamı gümüş olup, toplam sikke sayısı 352 adettir. Tarafımızdan yapılan ön çalışmalar neticesinde dönem, form ve kompozisyon düzeni olarak benzer yapıdaki bu sikkelerden kondisyonu ve kesimi düzgün olan beş (5) adet gümüş sikke, makalemizin konusunu teşkil etmektedir. Sikkelerin tamamının, bulunduğu bölgedeki “ Mağden-i Lulua” adlı darphane de, III. Gıyas El-Din Keyhusrev (1264-1282) adına darp edildiği anlaşılmaktadır. Lulu’a/Lülüve Hititlerden günümüze Niğde’yi Akdeniz bölgesine bağlayan önemli yol güzergahında, bağlantı noktası olarak konumlanan, Ulukışla ilçesinin eski ismidir. İncelenen sikkelerin, Anadolu Selçuklu dönemine ait olmasından dolayı, kaynaklardan bu döneme ait Lulu’a/Lülüve yerleşim bölgesi ve kalesiyle ilgili araştırma yapılmıştır. Sikkelerin malzemeleri, tekniği, boyutları, ağırlıkları, kompozisyon düzenlemeleri, uygulanan yazı ve transkripsiyonu belirlenmiştir.
III. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Sempozyumu, 2016
Türklerin, Proto Türkler dönemi ve sonrasında konar göçer bir yaşam ile yerleşik hayat düzenini
b... more Türklerin, Proto Türkler dönemi ve sonrasında konar göçer bir yaşam ile yerleşik hayat düzenini birlikte benimsedikleri, bilinmektedir. Temel ihtiyaçlarından olan barınma ihtiyacını karşılama amacıyla; evlerin yanı sıra çadırları da kullanmışlardır. Çadırın Taş Devrinden itibaren kullanıldığı, Türklerin yaşadıkları bölgelerdeki petrogliflerden de anlaşılmaktadır. Altay Köyü, Kazak Türkleri’nin Kiyiz Üy ya da Ak Üy diye adlandırdıkları çadırlarının (kiyiz üy, yurt, topak ev) yapı elemanları; kasnak elemanları, kaplama elemanları, birleştirme ve örtü elemanları olarak üç bölümde gruplandırılabilir. Kiyiz üy’de kullanılan bütün yapı elemanları; işlevsellik, fonksiyonellik ve estetik niteliklere sahiptir. Niğde’nin Kızılca kasabasında yaşayan Bektik Türkmenlerinin, oba ve kültür şenliklerinde kurduğu topak evlerinin de bütün teknik donanımları ve süslemeleri Kiyiz üy’lerle benzerlik göstermektedir. Farklı fiziki coğrafyalarda yaşamlarını sürdüren Türk boyları, aradan yüzyıllar geçse de maddi ve manevi kültür ürünlerindeki özellikleri kaybetmeden günümüze ulaştırabilmiştir.
IV. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Sempozyumu 26-28 Nisan 2017/NİĞDE, 2017
Türk’lerin el sanatlarından olan Keçeciliğin ilk örnekleri, Güney Sibirya’da, Pazırık
kurganların... more Türk’lerin el sanatlarından olan Keçeciliğin ilk örnekleri, Güney Sibirya’da, Pazırık kurganlarında (M.Ö. V-III) ortaya çıkarılmıştır. Pazırık kurganlarında bulunan keçe parçaları, yaygılar, eğerler, at maskeleri, Prenses Ukaka’nın (Ukok) keçeden yapılmış ayna çantası vb. Türk’lerin Hun ve İskitler dönemlerinde gelişkin keçe üretimini gerçekleştirdikleri gibi estetik kaygılarla, keçeleri süslediklerini kanıtlamaktadır. İslam öncesi, Anadolu öncesi ve Anadolu Türk sanatlarında sürdürülebilirliği devam eden keçecilik günümüzde Bor’da halen üretilebilmektedir. Bu araştırmada, Orta Asya’da, arkeolojik kazılar sonucu ulaşılan keçe örnekleriyle, Niğde İli Bor İlçesi geleneksel el sanatlarından olan Keçe örneklerinin malzeme, üretim yöntemleri, kullanım alanları ve bezeme özellikleri değerlendirilecektir.
NİĞDE MÜZESİNDE BULUNAN TÜRK-İSLAM SİKKELERİ, 2020
Tarihte sikkenin ilk kullanıldığı yer olması ve Antik Çağ’da sikke basmış
1.136 şehirden 442’sin... more Tarihte sikkenin ilk kullanıldığı yer olması ve Antik Çağ’da sikke basmış
1.136 şehirden 442’sinin yer alması açısından Anadolu nümismatik
çalışmaları açısından özel bir konuma sahiptir. Bu bağlamda ülkemizdeki
müzeler de nümismatik alanında çok geniş koleksiyonlara sahip kuruluşlardır.
Müzelerdeki sikkelerin bilimsel kataloglarının yapılması ve yayımlanması
açısından Osmanlı döneminde İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin
önemli bir girişimi başlattığı da bilinmektedir.
Osman Hamdi ve Halil Ethem Beylerin kardeşi İsmail Galip Bey tarafından
önce Takvim-i Meskukat-ı Osmaniye (1890) ve Takvim-i Meskukat-ı
Selçukiye 1892 hazırlanmış ve Meskukat-ı Kadime-i İslamiye adlı eserin
yayımına geçilmiştir. İsmail Galip Bey tarafından ilk cildi 1893’te
Meskükât-ı Türkmaniye Kataloğu adıyla, 1894’te Müze-i Hümâyun
Meskükât-ı Kadime-i İslamiye Kataloğu II. Kısmı, Sasani, Bizans tarzında
sikkeler, Emevi, Abbasi, Toluni, İhşidi, Samani, Hamdani, Buveyh ve
Mervan kataloğu olarak yayımlanmıştır.
İsmail Galip Bey’in ölümünden sonra oğlu Mübarek Galip Bey, 1900
yılında üçüncü cilt olarak Cengiziye, Îlhaniye Celaiye ve Kırım Hanları
Kataloğu, dördüncü cilt olarak 1902 yılında Ahmet Taacevhid Bey tarafından
Türkistan Hakanları, Gazneliler, Büyük Selçuklular, Saltuk, Mengücek,
Danişmend, Anadolu Selçukluları Kataloğu aynı dizinin devamı olarak
gerçekleştirilmiştir. 1915 yılında Halil Ethem Bey tarafından Meskukat-ı
Kadimei Osmaniye Kataloğu’nun birinci cildi çıkarılmıştır. Beşinci cilt
olarak çıkarılacağı bildirilen “Fatimi, Eyyubi ve Memluk Sikkeleri” ile ilgili
kataloğun hazırlık aşamasında kaldığı anlaşılmaktadır.
Son 30-40 yılda ise nümismatik alanında pek çok önemli katalog çalışmasının
resmi müzelerimiz ile özel müze ve koleksiyonlar çerçevesinde
gerçekleştirildiği izlenmektedir. Bu bağlamda Niğde Müzesi’nde bulunan
sikkeler ile ilgili kataloğun kapsamlı bir şekilde yayınlanması önemli bir
girişimdir. Bu eserin gerçekleşmesinde emeği geçen başta Sibel Yıldız
Kısacık olmak üzere, herkesi gönülden kutluyor, kataloğun ülkemiz arkeolojisi
için yararlı ve örnek bir başvuru kaynağı olmasını diliyorum.
Nezih BAŞGELEN
Arkeolog-Editör
SURRE ALAYLARI VE KABE ÖRTÜLERİ NİĞDE MÜZESİ, 2020
Sözlüksel olarak, “içine altın ve para gibi kıymetli eşyaların yerleştirildiği kese”
anlamına gel... more Sözlüksel olarak, “içine altın ve para gibi kıymetli eşyaların yerleştirildiği kese” anlamına gelmekte olan surre ifadesi terimsel olarak her yıl hac dönemi öncesinde ramazan da Haremeyn-i Şerîfeyn halkına dağıtılması için yollanmakta olan para, altın ve diğer eşyaları ifade etmektedir. Surreler ve Kisvetü’ş-Şerife, Mahmil-i Şerif adı verilen özel olarak tasarlanmış ve süslenmiş prototip çadır içine konarak deve üzerinde Haremeyn-i Şerîfeyn bölgesine yola çıkarılırdı. Osmanlı Devleti'nde ilk defa Surre gönderen hükümdarın Çelebi Mehmed (1413- 1421) olduğu şeklinde genel bir kanaat olsa da bu padişahın babası Yıldırım Bayezid'in (1389-1402) de 791/1389 yılında Mekke ve Medine halkı için seksen bin altın gönderdiği tespit edilmiştir. Yavuz Sultan Selim Han 1516 yılında Ayasofya Caminde yapılan törenle, Hadim’ul- Harameyn’uş Şerifeyn (Mekke ve Medine’nin hizmetkarı) ünvanını almış ve Surre Alaylarının Haremeyne gönderilmesini sürekli hale getirmiştir. Kabe örtüleri (Kisvetü’ş-Şerife) kisve ve kuşak ve kapı perdesinden oluşmaktadır. Bu örtüler Şam, Kahire ve İstanbul gibi şehirlerde dokunmuşlardır. Yenisiyle değiştirilen Kabe örtülerinin bir bölümü İstanbul’a getirilerek kayda alınmaktaydı. Eski Kisvetü’ş-Şerife örtüleri XVI. yy.’ dan itibaren, Padişah ve Devlet erkanın yanı sıra ulemaların sandukalarının üzerine örtülmekte olup cami, dergah ve hastanelere gönderilmiştir. Kesikbaş Türbesinden, Niğde Müzesine aktarılan üç adet Kisvetü’ş-Şerife örtüsü olduğu tespit edilmiştir. Bu örtülerin iki adedi kisve diğeri de kuşak olarak değerlendirilmiştir. Bu araştırmayla Osmanlı Döneminde ki Surre Alayları ve Kabe Örtüleri çerçevesinde, Niğde Müzesinde bulunan Kabe Örtülerinin teknik, tasarımsal ve dönemsel değerlendirilmesinin yapılması amaçlanmıştır.
OSMAN HAMDİ RESİMLERİNDE ETNOĞRAFİK KÜLTÜR VARLIKLARI, 2019
Türk kültür ve Sanat tarihi içinde yaşadığı dönemde özgün ve çok yönlü kişiliğinin etkisiyle
ilkl... more Türk kültür ve Sanat tarihi içinde yaşadığı dönemde özgün ve çok yönlü kişiliğinin etkisiyle ilkleri gerçekleştiren Osman Hamdi Bey, eserleri ile birçok araştırmacının ilgisini çekmiştir. Bu nedenle Osman Hamdi Bey ile ilgili yurt içi ve dışında birçok araştırma yapılmıştır. Osman Hamdi Bey’in resim ve tasarımsal yeteneği, entellektüalitesi ve reformist kişiliği, Osmanlı sanatı ve estetik algısını yönlendirmiştir. Bu çalışmada, Osman Hamdi Bey’in hayatı, resimleri ve resimlerinde yer alan etnoğrafik eserler araştırılmıştır. Etnoğrafik objeler malzeme, teknik, kompozisyon kurgusundaki işlevi ve simgesel dillerinin anlaşılabilmesi için incelenmiştir. Osman Hamdi Bey resimlerini fotoğraflama, karakalem eskiz ve tuval üzerine yağlıboya tekniklerini kullanarak gerçekleştirmiştir. Resimlerini enteriyör, figüratif, natürmort, peyzaj, portre ve janr etkili olarak betimlemiştir. Türk Resim Sanatında, figüratif kompozisyonlarda kadın figürünü kullanan ilk sanatçıdır. Oryantalist tarzda resimler yapan Osman Hamdi Bey, Avrupalı oryantalist sanatçılara yanıt niteliğinde kompozisyonlar tasarlamıştır. Avrupalı oryantalist sanatçılar enteriyör resimlerinde, doğuya özgü metaları kompozisyonlarına dahil etmişlerdir. Böylece doğu etkisini pekiştirmişlerdir. Ancak zaman zaman farklı kültür bölgelerine ait etnografik eserleri resimlerinde bir arada kullanmışlardır. Diğer oryantalist sanatçılar gibi Osman Hamdi Bey’de resimlerinde, etnografik eserleri kullanmıştır. Farklı mekanlarda gözlemlediği ya da fotoğrafladığı tarihi değeri olan geleneksel el sanatları örneklerini, resmin konusuna göre seçerek kompozisyona yerleştirmiştir. Tercih ettiği etnografik eserler; iç mekan tasarımının etkisini güçlendirdiği gibi simgesel-sembolik anlamlarıyla verilmek istenen mesajı güçlendiren görsel elemanlar olmuşlardır.
The Journal of International Civilization Studies Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi , 2019
According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II pa... more According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks. Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde. There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas. The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.
Özet: Geleneksel halılarımız ihtiyaçlarımız doğrultusunda üretilmiş olup, dokuma tekniği, desenle... more Özet: Geleneksel halılarımız ihtiyaçlarımız doğrultusunda üretilmiş olup, dokuma tekniği, desenleri ve kullanılan tekstil maddeleriyle formlarını oluşturarak, kültürel dokumuza paralel olarak şekillenmiştir. İlk örneklerden günümüze kadar yapılan incelemelerde; Türk toplumun zaman içerisindeki sosyolojik, psikolojik, ekonomik, coğrafik, kültürel değişim ve gelişimlerinin, yansımalarını halılarda gözlemleyebiliriz. Bu nedenledir ki; geleneksel el halılarımız birer arşiv vesikası kadar önemlidir. Bu arşiv vesikalarının örneklerinin yozlaşması, kültürel mirasın gelecek kuşaklara hatalı ulaşmasına neden olacaktır. Bu amaçlar doğrultusunda, yapılan çalışmayla yozlaşma sebepleri belirlenerek, tedbir önerileri geliştirilmeye çalışılmıştır. Abstract: Our traditional carpets are produced according to our needs. Their weaving technique, patterns and textile materials are shaped in parallel with our cultural structure. From past to the present, through the studies on the first examples of the carpets, we can observe the reflection of Turkish society's sociological, psychological, economic, geographic and cultural change and development. That is why the traditional hand rugs are as important as an archive document. The corruption of the examples of this archive will cause the incorrect cultural heritage to reach the next generations. For these purposes, in this study the proposed measures are tried to develop through the identification of the corruption causes.
Uploads
ler olan; sarı trakit ve bazalt malzeme kullanılarak Türk İslam Mimarisi inşa faaliyetleri başlanmıştır.
Anadolu Selçuklu Devletinden başlayıp, İlhanlı, Karamanoğulları ve Osmanlı İmparatorluğu dönemle-
rinden günümüze kadar ayakta kalabilen bu tarihi eserlerimiz, halen Niğde Kent dokusunun, yapısal
elemanlarından olmaya devam etmektedirler.
Cami ve mescitler dini mimari eserlerimizdendir. Türk İslam coğrafyasında inşa edilen her cami/mescit
inşa edildiği mahalle ve bölgenin sosyo kültürel gelişimine katkıda bulunmuştur. Cami ve mescitler
genelde bulundukları bölgenin, mahallenin ya da önemli kişilerin isimlerini almışlardır. Tarihi süreç
içerisinde Sır Ali/Sıralı/Sırçalı Mescidi de bulunduğu mahalleyle birlikte adlandırılmıştır.
Sır Ali Mescidi ile ilgili bilimsel araştırmalar ve restorasyon çalışmaları değerlendirildiğinde; Mescidin
mimarisinde birçok değişiklik olduğu, tamir ve ayet olmak üzere iki farklı kitabenin mevcut olduğu fakat inşa kitabesinin literatür çalışmalarında, bulunmadığı saptanmıştır. Araştırmacılar yapı ele-
manları, kaynak literatür taramalarıyla yapıyı tarihlendirmeye çalışmışlardır. Kayseri Vakıflar Bölge
Müdürlüğü tarafından 2012- 2014 yılları arasında gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarında, cami-
nin mihrabında bulunan kitabenin ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.
Literatüre cami olarak geçen yapıyı tarihlendirebilmek, banisi ve yapı türü hakkın da bilgi sahibi olmak
için mihrapta yer alan kitabe ve döneme ait arşiv bilgileri değerlendirilmiştir. Kitabede mescidin H.
951-1544-1545 M. yılı içerisinde Hacı Mehmet/Muhammed bin Hoca Ahmed tarafından mescit ola-
rak bina edildi bilgisi yer almaktadır. Günümüzde “Sır Ali Cami” isminin, sonradan mahallenin ismi
doğrultusunda ya da avluda bulunan Sır Ali mezarından dolayı verildiğini düşünülmektedir.
Maden köyleri yol yapımı çalışmaların da köylülerce bulunmuştur. Sikkelerin tamamı gümüş olup,
toplam sikke sayısı 352 adettir. Tarafımızdan yapılan ön çalışmalar neticesinde dönem, form ve kompozisyon
düzeni olarak benzer yapıdaki bu sikkelerden kondisyonu ve kesimi düzgün olan beş (5)
adet gümüş sikke, makalemizin konusunu teşkil etmektedir. Sikkelerin tamamının, bulunduğu bölgedeki
“ Mağden-i Lulua” adlı darphane de, III. Gıyas El-Din Keyhusrev (1264-1282) adına darp edildiği
anlaşılmaktadır. Lulu’a/Lülüve Hititlerden günümüze Niğde’yi Akdeniz bölgesine bağlayan önemli yol
güzergahında, bağlantı noktası olarak konumlanan, Ulukışla ilçesinin eski ismidir. İncelenen sikkelerin,
Anadolu Selçuklu dönemine ait olmasından dolayı, kaynaklardan bu döneme ait Lulu’a/Lülüve yerleşim
bölgesi ve kalesiyle ilgili araştırma yapılmıştır. Sikkelerin malzemeleri, tekniği, boyutları, ağırlıkları,
kompozisyon düzenlemeleri, uygulanan yazı ve transkripsiyonu belirlenmiştir.
birlikte benimsedikleri, bilinmektedir. Temel ihtiyaçlarından olan barınma ihtiyacını karşılama amacıyla;
evlerin yanı sıra çadırları da kullanmışlardır. Çadırın Taş Devrinden itibaren kullanıldığı, Türklerin
yaşadıkları bölgelerdeki petrogliflerden de anlaşılmaktadır.
Altay Köyü, Kazak Türkleri’nin Kiyiz Üy ya da Ak Üy diye adlandırdıkları çadırlarının (kiyiz üy, yurt,
topak ev) yapı elemanları; kasnak elemanları, kaplama elemanları, birleştirme ve örtü elemanları olarak üç
bölümde gruplandırılabilir. Kiyiz üy’de kullanılan bütün yapı elemanları; işlevsellik, fonksiyonellik ve
estetik niteliklere sahiptir.
Niğde’nin Kızılca kasabasında yaşayan Bektik Türkmenlerinin, oba ve kültür şenliklerinde kurduğu topak
evlerinin de bütün teknik donanımları ve süslemeleri Kiyiz üy’lerle benzerlik göstermektedir. Farklı fiziki
coğrafyalarda yaşamlarını sürdüren Türk boyları, aradan yüzyıllar geçse de maddi ve manevi kültür
ürünlerindeki özellikleri kaybetmeden günümüze ulaştırabilmiştir.
kurganlarında (M.Ö. V-III) ortaya çıkarılmıştır. Pazırık kurganlarında bulunan keçe parçaları,
yaygılar, eğerler, at maskeleri, Prenses Ukaka’nın (Ukok) keçeden yapılmış ayna çantası
vb. Türk’lerin Hun ve İskitler dönemlerinde gelişkin keçe üretimini gerçekleştirdikleri
gibi estetik kaygılarla, keçeleri süslediklerini kanıtlamaktadır. İslam öncesi, Anadolu öncesi
ve Anadolu Türk sanatlarında sürdürülebilirliği devam eden keçecilik günümüzde Bor’da
halen üretilebilmektedir. Bu araştırmada, Orta Asya’da, arkeolojik kazılar sonucu ulaşılan
keçe örnekleriyle, Niğde İli Bor İlçesi geleneksel el sanatlarından olan Keçe örneklerinin
malzeme, üretim yöntemleri, kullanım alanları ve bezeme özellikleri değerlendirilecektir.
1.136 şehirden 442’sinin yer alması açısından Anadolu nümismatik
çalışmaları açısından özel bir konuma sahiptir. Bu bağlamda ülkemizdeki
müzeler de nümismatik alanında çok geniş koleksiyonlara sahip kuruluşlardır.
Müzelerdeki sikkelerin bilimsel kataloglarının yapılması ve yayımlanması
açısından Osmanlı döneminde İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin
önemli bir girişimi başlattığı da bilinmektedir.
Osman Hamdi ve Halil Ethem Beylerin kardeşi İsmail Galip Bey tarafından
önce Takvim-i Meskukat-ı Osmaniye (1890) ve Takvim-i Meskukat-ı
Selçukiye 1892 hazırlanmış ve Meskukat-ı Kadime-i İslamiye adlı eserin
yayımına geçilmiştir. İsmail Galip Bey tarafından ilk cildi 1893’te
Meskükât-ı Türkmaniye Kataloğu adıyla, 1894’te Müze-i Hümâyun
Meskükât-ı Kadime-i İslamiye Kataloğu II. Kısmı, Sasani, Bizans tarzında
sikkeler, Emevi, Abbasi, Toluni, İhşidi, Samani, Hamdani, Buveyh ve
Mervan kataloğu olarak yayımlanmıştır.
İsmail Galip Bey’in ölümünden sonra oğlu Mübarek Galip Bey, 1900
yılında üçüncü cilt olarak Cengiziye, Îlhaniye Celaiye ve Kırım Hanları
Kataloğu, dördüncü cilt olarak 1902 yılında Ahmet Taacevhid Bey tarafından
Türkistan Hakanları, Gazneliler, Büyük Selçuklular, Saltuk, Mengücek,
Danişmend, Anadolu Selçukluları Kataloğu aynı dizinin devamı olarak
gerçekleştirilmiştir. 1915 yılında Halil Ethem Bey tarafından Meskukat-ı
Kadimei Osmaniye Kataloğu’nun birinci cildi çıkarılmıştır. Beşinci cilt
olarak çıkarılacağı bildirilen “Fatimi, Eyyubi ve Memluk Sikkeleri” ile ilgili
kataloğun hazırlık aşamasında kaldığı anlaşılmaktadır.
Son 30-40 yılda ise nümismatik alanında pek çok önemli katalog çalışmasının
resmi müzelerimiz ile özel müze ve koleksiyonlar çerçevesinde
gerçekleştirildiği izlenmektedir. Bu bağlamda Niğde Müzesi’nde bulunan
sikkeler ile ilgili kataloğun kapsamlı bir şekilde yayınlanması önemli bir
girişimdir. Bu eserin gerçekleşmesinde emeği geçen başta Sibel Yıldız
Kısacık olmak üzere, herkesi gönülden kutluyor, kataloğun ülkemiz arkeolojisi
için yararlı ve örnek bir başvuru kaynağı olmasını diliyorum.
Nezih BAŞGELEN
Arkeolog-Editör
anlamına gelmekte olan surre ifadesi terimsel olarak her yıl hac dönemi öncesinde
ramazan da Haremeyn-i Şerîfeyn halkına dağıtılması için yollanmakta olan para, altın
ve diğer eşyaları ifade etmektedir. Surreler ve Kisvetü’ş-Şerife, Mahmil-i Şerif adı
verilen özel olarak tasarlanmış ve süslenmiş prototip çadır içine konarak deve üzerinde
Haremeyn-i Şerîfeyn bölgesine yola çıkarılırdı.
Osmanlı Devleti'nde ilk defa Surre gönderen hükümdarın Çelebi Mehmed
(1413- 1421) olduğu şeklinde genel bir kanaat olsa da bu padişahın babası Yıldırım
Bayezid'in (1389-1402) de 791/1389 yılında Mekke ve Medine halkı için seksen bin
altın gönderdiği tespit edilmiştir. Yavuz Sultan Selim Han 1516 yılında Ayasofya
Caminde yapılan törenle, Hadim’ul- Harameyn’uş Şerifeyn (Mekke ve Medine’nin
hizmetkarı) ünvanını almış ve Surre Alaylarının Haremeyne gönderilmesini sürekli
hale getirmiştir.
Kabe örtüleri (Kisvetü’ş-Şerife) kisve ve kuşak ve kapı perdesinden
oluşmaktadır. Bu örtüler Şam, Kahire ve İstanbul gibi şehirlerde dokunmuşlardır.
Yenisiyle değiştirilen Kabe örtülerinin bir bölümü İstanbul’a getirilerek kayda
alınmaktaydı. Eski Kisvetü’ş-Şerife örtüleri XVI. yy.’ dan itibaren, Padişah ve Devlet
erkanın yanı sıra ulemaların sandukalarının üzerine örtülmekte olup cami, dergah ve
hastanelere gönderilmiştir.
Kesikbaş Türbesinden, Niğde Müzesine aktarılan üç adet Kisvetü’ş-Şerife örtüsü
olduğu tespit edilmiştir. Bu örtülerin iki adedi kisve diğeri de kuşak olarak
değerlendirilmiştir. Bu araştırmayla Osmanlı Döneminde ki Surre Alayları ve Kabe
Örtüleri çerçevesinde, Niğde Müzesinde bulunan Kabe Örtülerinin teknik, tasarımsal ve
dönemsel değerlendirilmesinin yapılması amaçlanmıştır.
ilkleri gerçekleştiren Osman Hamdi Bey, eserleri ile birçok araştırmacının ilgisini çekmiştir. Bu nedenle
Osman Hamdi Bey ile ilgili yurt içi ve dışında birçok araştırma yapılmıştır. Osman Hamdi Bey’in resim
ve tasarımsal yeteneği, entellektüalitesi ve reformist kişiliği, Osmanlı sanatı ve estetik algısını
yönlendirmiştir.
Bu çalışmada, Osman Hamdi Bey’in hayatı, resimleri ve resimlerinde yer alan etnoğrafik eserler
araştırılmıştır. Etnoğrafik objeler malzeme, teknik, kompozisyon kurgusundaki işlevi ve simgesel
dillerinin anlaşılabilmesi için incelenmiştir.
Osman Hamdi Bey resimlerini fotoğraflama, karakalem eskiz ve tuval üzerine yağlıboya tekniklerini
kullanarak gerçekleştirmiştir. Resimlerini enteriyör, figüratif, natürmort, peyzaj, portre ve janr etkili
olarak betimlemiştir. Türk Resim Sanatında, figüratif kompozisyonlarda kadın figürünü kullanan ilk
sanatçıdır. Oryantalist tarzda resimler yapan Osman Hamdi Bey, Avrupalı oryantalist sanatçılara yanıt
niteliğinde kompozisyonlar tasarlamıştır. Avrupalı oryantalist sanatçılar enteriyör resimlerinde, doğuya
özgü metaları kompozisyonlarına dahil etmişlerdir. Böylece doğu etkisini pekiştirmişlerdir. Ancak
zaman zaman farklı kültür bölgelerine ait etnografik eserleri resimlerinde bir arada kullanmışlardır.
Diğer oryantalist sanatçılar gibi Osman Hamdi Bey’de resimlerinde, etnografik eserleri kullanmıştır.
Farklı mekanlarda gözlemlediği ya da fotoğrafladığı tarihi değeri olan geleneksel el sanatları örneklerini,
resmin konusuna göre seçerek kompozisyona yerleştirmiştir. Tercih ettiği etnografik eserler; iç mekan
tasarımının etkisini güçlendirdiği gibi simgesel-sembolik anlamlarıyla verilmek istenen mesajı
güçlendiren görsel elemanlar olmuşlardır.
Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf
historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar
magazine, was demolished in 1According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks.
Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde.
There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas.
The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.931, not able to survive. The Mausoleum that’s
been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in
Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap
Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and
the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi
alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest
mausoleums of Nigde.
There are no ruins from the building that reached today. However, the
photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault.
The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched
opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled
columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative
structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of
the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the
inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using
yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its
surrounding areas.
The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and
between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a
research subject. In the research; using historical documents and visual archives,
identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the
mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.
ler olan; sarı trakit ve bazalt malzeme kullanılarak Türk İslam Mimarisi inşa faaliyetleri başlanmıştır.
Anadolu Selçuklu Devletinden başlayıp, İlhanlı, Karamanoğulları ve Osmanlı İmparatorluğu dönemle-
rinden günümüze kadar ayakta kalabilen bu tarihi eserlerimiz, halen Niğde Kent dokusunun, yapısal
elemanlarından olmaya devam etmektedirler.
Cami ve mescitler dini mimari eserlerimizdendir. Türk İslam coğrafyasında inşa edilen her cami/mescit
inşa edildiği mahalle ve bölgenin sosyo kültürel gelişimine katkıda bulunmuştur. Cami ve mescitler
genelde bulundukları bölgenin, mahallenin ya da önemli kişilerin isimlerini almışlardır. Tarihi süreç
içerisinde Sır Ali/Sıralı/Sırçalı Mescidi de bulunduğu mahalleyle birlikte adlandırılmıştır.
Sır Ali Mescidi ile ilgili bilimsel araştırmalar ve restorasyon çalışmaları değerlendirildiğinde; Mescidin
mimarisinde birçok değişiklik olduğu, tamir ve ayet olmak üzere iki farklı kitabenin mevcut olduğu fakat inşa kitabesinin literatür çalışmalarında, bulunmadığı saptanmıştır. Araştırmacılar yapı ele-
manları, kaynak literatür taramalarıyla yapıyı tarihlendirmeye çalışmışlardır. Kayseri Vakıflar Bölge
Müdürlüğü tarafından 2012- 2014 yılları arasında gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarında, cami-
nin mihrabında bulunan kitabenin ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.
Literatüre cami olarak geçen yapıyı tarihlendirebilmek, banisi ve yapı türü hakkın da bilgi sahibi olmak
için mihrapta yer alan kitabe ve döneme ait arşiv bilgileri değerlendirilmiştir. Kitabede mescidin H.
951-1544-1545 M. yılı içerisinde Hacı Mehmet/Muhammed bin Hoca Ahmed tarafından mescit ola-
rak bina edildi bilgisi yer almaktadır. Günümüzde “Sır Ali Cami” isminin, sonradan mahallenin ismi
doğrultusunda ya da avluda bulunan Sır Ali mezarından dolayı verildiğini düşünülmektedir.
Maden köyleri yol yapımı çalışmaların da köylülerce bulunmuştur. Sikkelerin tamamı gümüş olup,
toplam sikke sayısı 352 adettir. Tarafımızdan yapılan ön çalışmalar neticesinde dönem, form ve kompozisyon
düzeni olarak benzer yapıdaki bu sikkelerden kondisyonu ve kesimi düzgün olan beş (5)
adet gümüş sikke, makalemizin konusunu teşkil etmektedir. Sikkelerin tamamının, bulunduğu bölgedeki
“ Mağden-i Lulua” adlı darphane de, III. Gıyas El-Din Keyhusrev (1264-1282) adına darp edildiği
anlaşılmaktadır. Lulu’a/Lülüve Hititlerden günümüze Niğde’yi Akdeniz bölgesine bağlayan önemli yol
güzergahında, bağlantı noktası olarak konumlanan, Ulukışla ilçesinin eski ismidir. İncelenen sikkelerin,
Anadolu Selçuklu dönemine ait olmasından dolayı, kaynaklardan bu döneme ait Lulu’a/Lülüve yerleşim
bölgesi ve kalesiyle ilgili araştırma yapılmıştır. Sikkelerin malzemeleri, tekniği, boyutları, ağırlıkları,
kompozisyon düzenlemeleri, uygulanan yazı ve transkripsiyonu belirlenmiştir.
birlikte benimsedikleri, bilinmektedir. Temel ihtiyaçlarından olan barınma ihtiyacını karşılama amacıyla;
evlerin yanı sıra çadırları da kullanmışlardır. Çadırın Taş Devrinden itibaren kullanıldığı, Türklerin
yaşadıkları bölgelerdeki petrogliflerden de anlaşılmaktadır.
Altay Köyü, Kazak Türkleri’nin Kiyiz Üy ya da Ak Üy diye adlandırdıkları çadırlarının (kiyiz üy, yurt,
topak ev) yapı elemanları; kasnak elemanları, kaplama elemanları, birleştirme ve örtü elemanları olarak üç
bölümde gruplandırılabilir. Kiyiz üy’de kullanılan bütün yapı elemanları; işlevsellik, fonksiyonellik ve
estetik niteliklere sahiptir.
Niğde’nin Kızılca kasabasında yaşayan Bektik Türkmenlerinin, oba ve kültür şenliklerinde kurduğu topak
evlerinin de bütün teknik donanımları ve süslemeleri Kiyiz üy’lerle benzerlik göstermektedir. Farklı fiziki
coğrafyalarda yaşamlarını sürdüren Türk boyları, aradan yüzyıllar geçse de maddi ve manevi kültür
ürünlerindeki özellikleri kaybetmeden günümüze ulaştırabilmiştir.
kurganlarında (M.Ö. V-III) ortaya çıkarılmıştır. Pazırık kurganlarında bulunan keçe parçaları,
yaygılar, eğerler, at maskeleri, Prenses Ukaka’nın (Ukok) keçeden yapılmış ayna çantası
vb. Türk’lerin Hun ve İskitler dönemlerinde gelişkin keçe üretimini gerçekleştirdikleri
gibi estetik kaygılarla, keçeleri süslediklerini kanıtlamaktadır. İslam öncesi, Anadolu öncesi
ve Anadolu Türk sanatlarında sürdürülebilirliği devam eden keçecilik günümüzde Bor’da
halen üretilebilmektedir. Bu araştırmada, Orta Asya’da, arkeolojik kazılar sonucu ulaşılan
keçe örnekleriyle, Niğde İli Bor İlçesi geleneksel el sanatlarından olan Keçe örneklerinin
malzeme, üretim yöntemleri, kullanım alanları ve bezeme özellikleri değerlendirilecektir.
1.136 şehirden 442’sinin yer alması açısından Anadolu nümismatik
çalışmaları açısından özel bir konuma sahiptir. Bu bağlamda ülkemizdeki
müzeler de nümismatik alanında çok geniş koleksiyonlara sahip kuruluşlardır.
Müzelerdeki sikkelerin bilimsel kataloglarının yapılması ve yayımlanması
açısından Osmanlı döneminde İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin
önemli bir girişimi başlattığı da bilinmektedir.
Osman Hamdi ve Halil Ethem Beylerin kardeşi İsmail Galip Bey tarafından
önce Takvim-i Meskukat-ı Osmaniye (1890) ve Takvim-i Meskukat-ı
Selçukiye 1892 hazırlanmış ve Meskukat-ı Kadime-i İslamiye adlı eserin
yayımına geçilmiştir. İsmail Galip Bey tarafından ilk cildi 1893’te
Meskükât-ı Türkmaniye Kataloğu adıyla, 1894’te Müze-i Hümâyun
Meskükât-ı Kadime-i İslamiye Kataloğu II. Kısmı, Sasani, Bizans tarzında
sikkeler, Emevi, Abbasi, Toluni, İhşidi, Samani, Hamdani, Buveyh ve
Mervan kataloğu olarak yayımlanmıştır.
İsmail Galip Bey’in ölümünden sonra oğlu Mübarek Galip Bey, 1900
yılında üçüncü cilt olarak Cengiziye, Îlhaniye Celaiye ve Kırım Hanları
Kataloğu, dördüncü cilt olarak 1902 yılında Ahmet Taacevhid Bey tarafından
Türkistan Hakanları, Gazneliler, Büyük Selçuklular, Saltuk, Mengücek,
Danişmend, Anadolu Selçukluları Kataloğu aynı dizinin devamı olarak
gerçekleştirilmiştir. 1915 yılında Halil Ethem Bey tarafından Meskukat-ı
Kadimei Osmaniye Kataloğu’nun birinci cildi çıkarılmıştır. Beşinci cilt
olarak çıkarılacağı bildirilen “Fatimi, Eyyubi ve Memluk Sikkeleri” ile ilgili
kataloğun hazırlık aşamasında kaldığı anlaşılmaktadır.
Son 30-40 yılda ise nümismatik alanında pek çok önemli katalog çalışmasının
resmi müzelerimiz ile özel müze ve koleksiyonlar çerçevesinde
gerçekleştirildiği izlenmektedir. Bu bağlamda Niğde Müzesi’nde bulunan
sikkeler ile ilgili kataloğun kapsamlı bir şekilde yayınlanması önemli bir
girişimdir. Bu eserin gerçekleşmesinde emeği geçen başta Sibel Yıldız
Kısacık olmak üzere, herkesi gönülden kutluyor, kataloğun ülkemiz arkeolojisi
için yararlı ve örnek bir başvuru kaynağı olmasını diliyorum.
Nezih BAŞGELEN
Arkeolog-Editör
anlamına gelmekte olan surre ifadesi terimsel olarak her yıl hac dönemi öncesinde
ramazan da Haremeyn-i Şerîfeyn halkına dağıtılması için yollanmakta olan para, altın
ve diğer eşyaları ifade etmektedir. Surreler ve Kisvetü’ş-Şerife, Mahmil-i Şerif adı
verilen özel olarak tasarlanmış ve süslenmiş prototip çadır içine konarak deve üzerinde
Haremeyn-i Şerîfeyn bölgesine yola çıkarılırdı.
Osmanlı Devleti'nde ilk defa Surre gönderen hükümdarın Çelebi Mehmed
(1413- 1421) olduğu şeklinde genel bir kanaat olsa da bu padişahın babası Yıldırım
Bayezid'in (1389-1402) de 791/1389 yılında Mekke ve Medine halkı için seksen bin
altın gönderdiği tespit edilmiştir. Yavuz Sultan Selim Han 1516 yılında Ayasofya
Caminde yapılan törenle, Hadim’ul- Harameyn’uş Şerifeyn (Mekke ve Medine’nin
hizmetkarı) ünvanını almış ve Surre Alaylarının Haremeyne gönderilmesini sürekli
hale getirmiştir.
Kabe örtüleri (Kisvetü’ş-Şerife) kisve ve kuşak ve kapı perdesinden
oluşmaktadır. Bu örtüler Şam, Kahire ve İstanbul gibi şehirlerde dokunmuşlardır.
Yenisiyle değiştirilen Kabe örtülerinin bir bölümü İstanbul’a getirilerek kayda
alınmaktaydı. Eski Kisvetü’ş-Şerife örtüleri XVI. yy.’ dan itibaren, Padişah ve Devlet
erkanın yanı sıra ulemaların sandukalarının üzerine örtülmekte olup cami, dergah ve
hastanelere gönderilmiştir.
Kesikbaş Türbesinden, Niğde Müzesine aktarılan üç adet Kisvetü’ş-Şerife örtüsü
olduğu tespit edilmiştir. Bu örtülerin iki adedi kisve diğeri de kuşak olarak
değerlendirilmiştir. Bu araştırmayla Osmanlı Döneminde ki Surre Alayları ve Kabe
Örtüleri çerçevesinde, Niğde Müzesinde bulunan Kabe Örtülerinin teknik, tasarımsal ve
dönemsel değerlendirilmesinin yapılması amaçlanmıştır.
ilkleri gerçekleştiren Osman Hamdi Bey, eserleri ile birçok araştırmacının ilgisini çekmiştir. Bu nedenle
Osman Hamdi Bey ile ilgili yurt içi ve dışında birçok araştırma yapılmıştır. Osman Hamdi Bey’in resim
ve tasarımsal yeteneği, entellektüalitesi ve reformist kişiliği, Osmanlı sanatı ve estetik algısını
yönlendirmiştir.
Bu çalışmada, Osman Hamdi Bey’in hayatı, resimleri ve resimlerinde yer alan etnoğrafik eserler
araştırılmıştır. Etnoğrafik objeler malzeme, teknik, kompozisyon kurgusundaki işlevi ve simgesel
dillerinin anlaşılabilmesi için incelenmiştir.
Osman Hamdi Bey resimlerini fotoğraflama, karakalem eskiz ve tuval üzerine yağlıboya tekniklerini
kullanarak gerçekleştirmiştir. Resimlerini enteriyör, figüratif, natürmort, peyzaj, portre ve janr etkili
olarak betimlemiştir. Türk Resim Sanatında, figüratif kompozisyonlarda kadın figürünü kullanan ilk
sanatçıdır. Oryantalist tarzda resimler yapan Osman Hamdi Bey, Avrupalı oryantalist sanatçılara yanıt
niteliğinde kompozisyonlar tasarlamıştır. Avrupalı oryantalist sanatçılar enteriyör resimlerinde, doğuya
özgü metaları kompozisyonlarına dahil etmişlerdir. Böylece doğu etkisini pekiştirmişlerdir. Ancak
zaman zaman farklı kültür bölgelerine ait etnografik eserleri resimlerinde bir arada kullanmışlardır.
Diğer oryantalist sanatçılar gibi Osman Hamdi Bey’de resimlerinde, etnografik eserleri kullanmıştır.
Farklı mekanlarda gözlemlediği ya da fotoğrafladığı tarihi değeri olan geleneksel el sanatları örneklerini,
resmin konusuna göre seçerek kompozisyona yerleştirmiştir. Tercih ettiği etnografik eserler; iç mekan
tasarımının etkisini güçlendirdiği gibi simgesel-sembolik anlamlarıyla verilmek istenen mesajı
güçlendiren görsel elemanlar olmuşlardır.
Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf
historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar
magazine, was demolished in 1According to historical data, the Turks must have settled in Nigde before 1190. Kılıcarslan II passed Nigde to his son Melik Aslan Shah in 1191. It can be said that from this period on, Islamic Culture began to be woven in Nigde and its surroundings in material and spiritual aspects. The tradition of building mausoleums, with its first examples being seen in Turkey following Kubbeti Süleybiye was continued in Nigde by Anatolian Seljuks.
Beylerbeyi Mausoleum, as we learn from Albert Gabriel and İBB bookshelf historical photographs about Niğde and its surroundings and Niğde Akpinar magazine, was demolished in 1931, not able to survive. The Mausoleum that’s been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest mausoleums of Nigde.
There are no ruins from the building that reached today. However, the photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault. The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its surrounding areas.
The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a research subject. In the research; using historical documents and visual archives, identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.931, not able to survive. The Mausoleum that’s
been the topic of a research is located between Hüdavent Hatun Mausoleum in
Hüdavent Hatun Street and Göndogdu Mausoleum (Ahi Eyyub-Bevvap
Mausoleum). From the information received from archived images, Beylerbeyi and
the other two mausoleum are surrounded on the back with a wall. Beylerbeyi
alongside Hüdavent Hatun and Göndoğdu mausoleum are among the oldest
mausoleums of Nigde.
There are no ruins from the building that reached today. However, the
photographs we have show us the structure is of rectangular form with sail vault.
The mausoleum reminds Eyvanlı mausoleum architecture with its double arched
opening on its main face that faces the cemetery area. Sharp arches sit on beveled
columns in the middle and on pillars on both sides. Also forming a decorative
structuring, this double opening is marked with a big, sharp arch. In the middle of
the wall located between the big arch and the arch with two openings, there is the
inscription inside a shallow niche with sharp arch. The structure is built using
yellow trachyte stone which is widely used in traditional structures in Nigde and its
surrounding areas.
The fact that Beylerbeyi Mausoleum is located in an old cemetery area and
between two other major mausoleums was a big factor in its being chosen as a
research subject. In the research; using historical documents and visual archives,
identity of Beylerbeyi, socio-cultural and political environment of its era and the
mausoleum’s architectural properties were tried to be understood.