"Hakikati Arayanların Sınıflandırılması" adlı makalemizde, bu tasnifi yapanın yalnızca Gazzâlî ol... more "Hakikati Arayanların Sınıflandırılması" adlı makalemizde, bu tasnifi yapanın yalnızca Gazzâlî olduğu şeklindeki yaygın kanaatin aksine Gazzâlî ile aynı tespiti Ömer Hayyam'ın da yaptığını, onun "Silsiletü't-Teratip" adlı risalesiyle ortaya koyduk.
Bunun yanında Ömer Hayyam'ın rubailerine müracaatla onun ve Gazzâlî'nin hakikat tanımlarının da benzer olduğunu tespit ettik. Bu benzerlikler bize Ömer Hayyam'ın bilinenin aksine sûfî meşrepli bir bilgin olduğu kanaatine götürdü.
Onun sûfiliği de yine onun rubailerine müracaatla belirtilmeye çalışıldı. Aşk, şarap, kadın ve kader konusundaki ifadelerinin çoğunun da mecazî olduğunu tespit ettik.
Selçuklular döneminde yaşamış olan Ömer Hayyâm, dönemin önemli âlimlerinden biridir. O, daha çok ... more Selçuklular döneminde yaşamış olan Ömer Hayyâm, dönemin önemli âlimlerinden biridir. O, daha çok rubaileri ile tanınsa da başta matematik ve astronomi olmak üzere birçok alanda eserler kaleme almıştır. Nevrûznâme de bu eserlerden biridir. Aslında eser, yıl, takvim ve yılbaşı (nevrûz) konularında eski Acem hükümdarlarının uygulamaları ve hesaplamalar hakkında kaleme alınmıştır. Ancak eserde bunların dışında dönemin sosyal ve kültürel hayatıyla ilgili konular da işlenmiş olup, bunlardan biri at ve at türleridir.
Ömer Hayyâm, eserinin atlarla ilgili bölümünde, o dönemde atçılık konusunda en ileri seviyede olanların Türkler olduğunu belirtmekte ve dönemin at türleri hakkında bilgi vermek suretiyle Selçuklular döneminde at ve atçılık konularına ışık tutmaktadır.
Anahtar kelimeler: Ömer Hayyâm, Nevrûznâme, Türkler, Selçuklular, at, at türleri
Türk edebiyatının Divan şiiri devresinde yüzlerce yıl Arap ve Fars edebiyatlarıyla çok sıkı bir a... more Türk edebiyatının Divan şiiri devresinde yüzlerce yıl Arap ve Fars edebiyatlarıyla çok sıkı bir alışveriş içinde olduğu bilinen bir gerçektir. Bilhassa şekiller, hayâl dünyası ve mazmunlar itibarıyla Fars şiirinin etkisinde kalan Osmanlı şairleri zamanla bu etkiyi geride bırakmışlar, hatta XVI. , XVII. yüzyıla gelindiğinde artık bu vadide kendileri de birer üstat olan Türk şairleri Fars şairlerine meydan okur bir ustalığı yakalamışlardır.
Bu etkileşim, bizim şairlerimizin ve hatta edebiyat okurlarımızın Hâfız gibi, Şeyh Sa'dî gibi, Örfî gibi, Maarrî gibi Arap ve Fars şairlerinin eserlerini de okumalarını, onların hayâl ve düşünce dünyalarından da haberdar olmalarına vesîle olmuştur.
Bu haberdar oluş, şairlerimizin söylediklerine ve münevverlerimizin yazdıklarına da bir kültürel zenginlik olarak yansımıştır. Şüphesiz ki bu şairlerden birisi de Ömer Hayyâm'dır.
Bir matematik ve astronomi bilgini, düşünür ve şair olan Ömer
Hayyam (ö, 1123-1124)'ın rubaileri... more Bir matematik ve astronomi bilgini, düşünür ve şair olan Ömer
Hayyam (ö, 1123-1124)'ın rubailerinin etkisini, eş-Şabbi'nin şiirlerinde görmekteyiz. Eş-Şabbi'nin "Ey Şiir" adlı şiirinde biçim bakımından olduğu gibi düşünce yönünden de Hayyam'ın rubailerinin izleri göze çarpmaktadır.
Eş-Şabbi'nin bu şiirinden birkaç dörtlükte bu yansımayı fark
etmek mümkündür.
Ömer Hayyam’ın Rubaileri dışında cebir, geometri, fizik, müzik,
metafizik ve felsefe alanlarında ... more Ömer Hayyam’ın Rubaileri dışında cebir, geometri, fizik, müzik, metafizik ve felsefe alanlarında kaleme aldığı çeşitli eserlerinin elyazmaları, dünyanın çeşitli kütüphanelerinde bulunmaktadır.
Matematik alanında çok önemli bulguları olan Ömer Hayyam; cebir, paralel çizgiler teorisi, orantı ve sayılar teorisinde kendisinden önceki matematikçileri geride bırakarak harf ve işaretlere dayalı teoriler geliştirmiştir. Birinci, ikinci ve üçüncü derece denklemleri sınıflandıran ilk kişi de Hayyam’dır.
Ömer Hayyam ayrıca Gregoryen takviminden çok daha az hata veren Celali takvimini hazırlamıştır. Bu makalede, Ömer Hayyam’ın tespit edilen bütün eserleri kısaca tanıtılacaktır.
Hâfız gibi Hayyâm da Fars edebiyatının muammâlarından birisidir. Yüzyıllardır hakkında konuşulmas... more Hâfız gibi Hayyâm da Fars edebiyatının muammâlarından birisidir. Yüzyıllardır hakkında konuşulmasına ve yazılmasına rağmen henüz bu araştırmaların son noktası konulamamıştır. Acaba Hayyâm da Hâfız gibi ârif miydi ve şeriat kurallarına bağlı mıydı? Yoksa Hâfız gibi dünyevî lezzetlerin peşinde kofluyor ve şeriatı inkar mı ediyordu?
Bu kuşku, değerlendirmelerde genellikle şairin kişiliğinin bir yönünün göz önünde tutulmasından ve şairin pratik yaşamının ölçü kabul edilmesinden kaynaklanmaktadır. Hayyâm’ın gerçek yüzünü, Hayyâm’ın yaşadığı dönemde veya o döneme yakın dönemlerde yazılan eserlerde keşfetmek mümkündür. Karşımıza çıkan diğer bir soru şudur: " Hayyâm’ın şiirleri niçin bu kadar çok ilgi görmüş ve birçok dile tercüme edilmiştir?
Hayyâm’ın şiirleri anlamsal açıdan dört bölüme ayrılabilir: Dinî inançta ortaya çıkan şek; insanın yaradılışının anlamsızlığı ve insan varlığı karşısında duyulan hayret; insanın akibetine duyulan kederli ilgi ve hayat fırsatının ganimet sayılması.
"Hakikati Arayanların Sınıflandırılması" adlı makalemizde, bu tasnifi yapanın yalnızca Gazzâlî ol... more "Hakikati Arayanların Sınıflandırılması" adlı makalemizde, bu tasnifi yapanın yalnızca Gazzâlî olduğu şeklindeki yaygın kanaatin aksine Gazzâlî ile aynı tespiti Ömer Hayyam'ın da yaptığını, onun "Silsiletü't-Teratip" adlı risalesiyle ortaya koyduk.
Bunun yanında Ömer Hayyam'ın rubailerine müracaatla onun ve Gazzâlî'nin hakikat tanımlarının da benzer olduğunu tespit ettik. Bu benzerlikler bize Ömer Hayyam'ın bilinenin aksine sûfî meşrepli bir bilgin olduğu kanaatine götürdü.
Onun sûfiliği de yine onun rubailerine müracaatla belirtilmeye çalışıldı. Aşk, şarap, kadın ve kader konusundaki ifadelerinin çoğunun da mecazî olduğunu tespit ettik.
Selçuklular döneminde yaşamış olan Ömer Hayyâm, dönemin önemli âlimlerinden biridir. O, daha çok ... more Selçuklular döneminde yaşamış olan Ömer Hayyâm, dönemin önemli âlimlerinden biridir. O, daha çok rubaileri ile tanınsa da başta matematik ve astronomi olmak üzere birçok alanda eserler kaleme almıştır. Nevrûznâme de bu eserlerden biridir. Aslında eser, yıl, takvim ve yılbaşı (nevrûz) konularında eski Acem hükümdarlarının uygulamaları ve hesaplamalar hakkında kaleme alınmıştır. Ancak eserde bunların dışında dönemin sosyal ve kültürel hayatıyla ilgili konular da işlenmiş olup, bunlardan biri at ve at türleridir.
Ömer Hayyâm, eserinin atlarla ilgili bölümünde, o dönemde atçılık konusunda en ileri seviyede olanların Türkler olduğunu belirtmekte ve dönemin at türleri hakkında bilgi vermek suretiyle Selçuklular döneminde at ve atçılık konularına ışık tutmaktadır.
Anahtar kelimeler: Ömer Hayyâm, Nevrûznâme, Türkler, Selçuklular, at, at türleri
Türk edebiyatının Divan şiiri devresinde yüzlerce yıl Arap ve Fars edebiyatlarıyla çok sıkı bir a... more Türk edebiyatının Divan şiiri devresinde yüzlerce yıl Arap ve Fars edebiyatlarıyla çok sıkı bir alışveriş içinde olduğu bilinen bir gerçektir. Bilhassa şekiller, hayâl dünyası ve mazmunlar itibarıyla Fars şiirinin etkisinde kalan Osmanlı şairleri zamanla bu etkiyi geride bırakmışlar, hatta XVI. , XVII. yüzyıla gelindiğinde artık bu vadide kendileri de birer üstat olan Türk şairleri Fars şairlerine meydan okur bir ustalığı yakalamışlardır.
Bu etkileşim, bizim şairlerimizin ve hatta edebiyat okurlarımızın Hâfız gibi, Şeyh Sa'dî gibi, Örfî gibi, Maarrî gibi Arap ve Fars şairlerinin eserlerini de okumalarını, onların hayâl ve düşünce dünyalarından da haberdar olmalarına vesîle olmuştur.
Bu haberdar oluş, şairlerimizin söylediklerine ve münevverlerimizin yazdıklarına da bir kültürel zenginlik olarak yansımıştır. Şüphesiz ki bu şairlerden birisi de Ömer Hayyâm'dır.
Bir matematik ve astronomi bilgini, düşünür ve şair olan Ömer
Hayyam (ö, 1123-1124)'ın rubaileri... more Bir matematik ve astronomi bilgini, düşünür ve şair olan Ömer
Hayyam (ö, 1123-1124)'ın rubailerinin etkisini, eş-Şabbi'nin şiirlerinde görmekteyiz. Eş-Şabbi'nin "Ey Şiir" adlı şiirinde biçim bakımından olduğu gibi düşünce yönünden de Hayyam'ın rubailerinin izleri göze çarpmaktadır.
Eş-Şabbi'nin bu şiirinden birkaç dörtlükte bu yansımayı fark
etmek mümkündür.
Ömer Hayyam’ın Rubaileri dışında cebir, geometri, fizik, müzik,
metafizik ve felsefe alanlarında ... more Ömer Hayyam’ın Rubaileri dışında cebir, geometri, fizik, müzik, metafizik ve felsefe alanlarında kaleme aldığı çeşitli eserlerinin elyazmaları, dünyanın çeşitli kütüphanelerinde bulunmaktadır.
Matematik alanında çok önemli bulguları olan Ömer Hayyam; cebir, paralel çizgiler teorisi, orantı ve sayılar teorisinde kendisinden önceki matematikçileri geride bırakarak harf ve işaretlere dayalı teoriler geliştirmiştir. Birinci, ikinci ve üçüncü derece denklemleri sınıflandıran ilk kişi de Hayyam’dır.
Ömer Hayyam ayrıca Gregoryen takviminden çok daha az hata veren Celali takvimini hazırlamıştır. Bu makalede, Ömer Hayyam’ın tespit edilen bütün eserleri kısaca tanıtılacaktır.
Hâfız gibi Hayyâm da Fars edebiyatının muammâlarından birisidir. Yüzyıllardır hakkında konuşulmas... more Hâfız gibi Hayyâm da Fars edebiyatının muammâlarından birisidir. Yüzyıllardır hakkında konuşulmasına ve yazılmasına rağmen henüz bu araştırmaların son noktası konulamamıştır. Acaba Hayyâm da Hâfız gibi ârif miydi ve şeriat kurallarına bağlı mıydı? Yoksa Hâfız gibi dünyevî lezzetlerin peşinde kofluyor ve şeriatı inkar mı ediyordu?
Bu kuşku, değerlendirmelerde genellikle şairin kişiliğinin bir yönünün göz önünde tutulmasından ve şairin pratik yaşamının ölçü kabul edilmesinden kaynaklanmaktadır. Hayyâm’ın gerçek yüzünü, Hayyâm’ın yaşadığı dönemde veya o döneme yakın dönemlerde yazılan eserlerde keşfetmek mümkündür. Karşımıza çıkan diğer bir soru şudur: " Hayyâm’ın şiirleri niçin bu kadar çok ilgi görmüş ve birçok dile tercüme edilmiştir?
Hayyâm’ın şiirleri anlamsal açıdan dört bölüme ayrılabilir: Dinî inançta ortaya çıkan şek; insanın yaradılışının anlamsızlığı ve insan varlığı karşısında duyulan hayret; insanın akibetine duyulan kederli ilgi ve hayat fırsatının ganimet sayılması.
Uploads
Bunun yanında Ömer Hayyam'ın rubailerine müracaatla onun ve Gazzâlî'nin hakikat tanımlarının da benzer olduğunu
tespit ettik. Bu benzerlikler bize Ömer Hayyam'ın bilinenin aksine sûfî meşrepli bir bilgin olduğu kanaatine götürdü.
Onun sûfiliği de yine onun rubailerine müracaatla belirtilmeye çalışıldı.
Aşk, şarap, kadın ve kader konusundaki ifadelerinin çoğunun da mecazî olduğunu tespit ettik.
Ömer Hayyâm, eserinin atlarla ilgili bölümünde, o dönemde atçılık konusunda en ileri seviyede olanların Türkler olduğunu belirtmekte ve dönemin at türleri hakkında bilgi vermek suretiyle Selçuklular döneminde at ve atçılık konularına ışık tutmaktadır.
Anahtar kelimeler: Ömer Hayyâm, Nevrûznâme, Türkler, Selçuklular, at, at türleri
Bu etkileşim, bizim şairlerimizin ve hatta edebiyat okurlarımızın Hâfız gibi, Şeyh Sa'dî gibi, Örfî gibi, Maarrî gibi Arap ve Fars şairlerinin eserlerini de okumalarını, onların hayâl ve düşünce dünyalarından da haberdar olmalarına vesîle olmuştur.
Bu haberdar oluş, şairlerimizin söylediklerine ve münevverlerimizin yazdıklarına da bir kültürel zenginlik olarak yansımıştır.
Şüphesiz ki bu şairlerden birisi de Ömer Hayyâm'dır.
Hayyam (ö, 1123-1124)'ın rubailerinin etkisini, eş-Şabbi'nin şiirlerinde görmekteyiz. Eş-Şabbi'nin "Ey Şiir" adlı şiirinde biçim bakımından olduğu gibi düşünce yönünden de Hayyam'ın rubailerinin izleri göze çarpmaktadır.
Eş-Şabbi'nin bu şiirinden birkaç dörtlükte bu yansımayı fark
etmek mümkündür.
metafizik ve felsefe alanlarında kaleme aldığı çeşitli eserlerinin elyazmaları, dünyanın çeşitli kütüphanelerinde bulunmaktadır.
Matematik alanında çok önemli bulguları olan Ömer Hayyam; cebir, paralel çizgiler teorisi, orantı ve sayılar teorisinde kendisinden önceki matematikçileri geride bırakarak harf ve işaretlere dayalı teoriler geliştirmiştir. Birinci, ikinci ve üçüncü derece denklemleri sınıflandıran ilk kişi de Hayyam’dır.
Ömer Hayyam ayrıca Gregoryen takviminden çok daha az hata veren Celali takvimini hazırlamıştır.
Bu makalede, Ömer Hayyam’ın tespit edilen bütün eserleri kısaca tanıtılacaktır.
Anahtar kelimeler: Ömer Hayyam; matematik; cebir; geometri; fizik; müzik; metafizik; felsefe.
kurallarına bağlı mıydı? Yoksa Hâfız gibi dünyevî lezzetlerin peşinde kofluyor ve şeriatı inkar mı ediyordu?
Bu kuşku, değerlendirmelerde genellikle şairin kişiliğinin bir yönünün göz önünde tutulmasından ve şairin pratik yaşamının ölçü kabul edilmesinden kaynaklanmaktadır.
Hayyâm’ın gerçek yüzünü, Hayyâm’ın yaşadığı dönemde veya o döneme yakın dönemlerde yazılan eserlerde keşfetmek mümkündür. Karşımıza çıkan diğer bir soru şudur:
" Hayyâm’ın şiirleri niçin bu kadar çok ilgi görmüş ve birçok dile
tercüme edilmiştir?
Hayyâm’ın şiirleri anlamsal açıdan dört bölüme ayrılabilir:
Dinî inançta ortaya çıkan şek; insanın yaradılışının anlamsızlığı ve insan varlığı karşısında duyulan hayret; insanın akibetine duyulan kederli ilgi ve hayat fırsatının ganimet sayılması.
Bunun yanında Ömer Hayyam'ın rubailerine müracaatla onun ve Gazzâlî'nin hakikat tanımlarının da benzer olduğunu
tespit ettik. Bu benzerlikler bize Ömer Hayyam'ın bilinenin aksine sûfî meşrepli bir bilgin olduğu kanaatine götürdü.
Onun sûfiliği de yine onun rubailerine müracaatla belirtilmeye çalışıldı.
Aşk, şarap, kadın ve kader konusundaki ifadelerinin çoğunun da mecazî olduğunu tespit ettik.
Ömer Hayyâm, eserinin atlarla ilgili bölümünde, o dönemde atçılık konusunda en ileri seviyede olanların Türkler olduğunu belirtmekte ve dönemin at türleri hakkında bilgi vermek suretiyle Selçuklular döneminde at ve atçılık konularına ışık tutmaktadır.
Anahtar kelimeler: Ömer Hayyâm, Nevrûznâme, Türkler, Selçuklular, at, at türleri
Bu etkileşim, bizim şairlerimizin ve hatta edebiyat okurlarımızın Hâfız gibi, Şeyh Sa'dî gibi, Örfî gibi, Maarrî gibi Arap ve Fars şairlerinin eserlerini de okumalarını, onların hayâl ve düşünce dünyalarından da haberdar olmalarına vesîle olmuştur.
Bu haberdar oluş, şairlerimizin söylediklerine ve münevverlerimizin yazdıklarına da bir kültürel zenginlik olarak yansımıştır.
Şüphesiz ki bu şairlerden birisi de Ömer Hayyâm'dır.
Hayyam (ö, 1123-1124)'ın rubailerinin etkisini, eş-Şabbi'nin şiirlerinde görmekteyiz. Eş-Şabbi'nin "Ey Şiir" adlı şiirinde biçim bakımından olduğu gibi düşünce yönünden de Hayyam'ın rubailerinin izleri göze çarpmaktadır.
Eş-Şabbi'nin bu şiirinden birkaç dörtlükte bu yansımayı fark
etmek mümkündür.
metafizik ve felsefe alanlarında kaleme aldığı çeşitli eserlerinin elyazmaları, dünyanın çeşitli kütüphanelerinde bulunmaktadır.
Matematik alanında çok önemli bulguları olan Ömer Hayyam; cebir, paralel çizgiler teorisi, orantı ve sayılar teorisinde kendisinden önceki matematikçileri geride bırakarak harf ve işaretlere dayalı teoriler geliştirmiştir. Birinci, ikinci ve üçüncü derece denklemleri sınıflandıran ilk kişi de Hayyam’dır.
Ömer Hayyam ayrıca Gregoryen takviminden çok daha az hata veren Celali takvimini hazırlamıştır.
Bu makalede, Ömer Hayyam’ın tespit edilen bütün eserleri kısaca tanıtılacaktır.
Anahtar kelimeler: Ömer Hayyam; matematik; cebir; geometri; fizik; müzik; metafizik; felsefe.
kurallarına bağlı mıydı? Yoksa Hâfız gibi dünyevî lezzetlerin peşinde kofluyor ve şeriatı inkar mı ediyordu?
Bu kuşku, değerlendirmelerde genellikle şairin kişiliğinin bir yönünün göz önünde tutulmasından ve şairin pratik yaşamının ölçü kabul edilmesinden kaynaklanmaktadır.
Hayyâm’ın gerçek yüzünü, Hayyâm’ın yaşadığı dönemde veya o döneme yakın dönemlerde yazılan eserlerde keşfetmek mümkündür. Karşımıza çıkan diğer bir soru şudur:
" Hayyâm’ın şiirleri niçin bu kadar çok ilgi görmüş ve birçok dile
tercüme edilmiştir?
Hayyâm’ın şiirleri anlamsal açıdan dört bölüme ayrılabilir:
Dinî inançta ortaya çıkan şek; insanın yaradılışının anlamsızlığı ve insan varlığı karşısında duyulan hayret; insanın akibetine duyulan kederli ilgi ve hayat fırsatının ganimet sayılması.