Anton Zeilinger
![]() | |
Państwo działania | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
20 maja 1945 |
Specjalność: fizyka doświadczalna | |
Odznaczenia | |
![]() | |
Nagrody | |
Strona internetowa |
Anton Zeilinger (ur. 20 maja 1945 w Ried im Innkreis[1]) – austriacki fizyk doświadczalny, specjalizujący się w interferometrii kwantowej; profesor na Uniwersytecie Wiedeńskim, a wcześniej na Uniwersytecie Leopolda i Franciszka w Innsbrucku. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za 2022 rok, razem z Johnem Clauserem i Alainem Aspectem.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Zeilinger prowadzi badania nad podstawowymi zjawiskami mikroświata (zwłaszcza stany splątane). W latach osiemdziesiątych wykonał szereg eksperymentów interferencyjnych wykorzystujących neutrony. W 1989 przewidział wraz z Danielem Greenbergerem i Michaelem Horne’m, że splątanie trzech lub więcej cząstek daje korelacje kwantowe absolutnie niezgodne z jakimkolwiek obrazem opartym na pojęciach relatywistycznej fizyki klasycznej (tzw. korelacje GHZ – od nazwisk naukowców). W 1999 roku jego zespół jako pierwszy zrealizował korelacje GHZ w laboratorium. W tym samym roku jego grupa zaobserwowała interferencję fulerenów, czyli molekuł węgla C60. Zeilinger zrealizował kwantową generację kluczy szyfrowych (kwantowa kryptografia) na odległość do ponad stu kilometrów (we współpracy z grupą prof. Haralda Weinfurtera). Najsłynniejszym eksperymentem Zeilingera jest pierwsza kwantowa teleportacja pomiędzy dwoma fotonami, które powstały w dwóch odrębnych aktach emisji (1997)[2][3]. Od 1990 roku współpracuje z fizykami z Uniwersytetu Gdańskiego (z prof. Markiem Żukowskim i jego uczniami). Tematyka tej współpracy to kwantowa komunikacja i kwantowa informacja (między innymi opracowano wspólnie metodę wymiany splątania, 1993, 1995).
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]- 2005: Nagroda Króla Faisala;
- 2006: doktorat honorowy Uniwersytetu Gdańskiego[4];
- 2008: Medal Isaaca Newtona;
- 2010: Nagroda Wolfa, wraz z Johnem Clauserem i Alainem Aspectem;
- 2022: Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki, wraz z Clauserem i Aspectem[5];
- 2022: Wielka Srebrna Odznaka Honorowa Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii[6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Zeilinger Anton, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-03-30] .
- ↑
Bennett, Charles H., Brassard, Gilles, Crépeau, Claude, Jozsa, Richard i inni. Teleporting an unknown quantum state via dual classical and Einstein-Podolsky-Rosen channels. „Physical Review Letters”. 70 (13), s. 1895–1899, 1993. DOI: 10.1103/PhysRevLett.70.1895.
- ↑ Dik Bouwmeester i inni, Experimental quantum teleportation, „Nature”, 6660, 390, 1997, s. 575–579, DOI: 10.1038/37539 [dostęp 2016-08-21] .
- ↑ Doktorzy Honorowi Uniwersytetu Gdańskiego. ug.edu.pl. [dostęp 2016-08-23].
- ↑ The Nobel Prize in Physics 2022 [online], NobelPrize.org [dostęp 2022-10-04] (ang.).}
- ↑ Quantenphysiker Anton Zeilinger erhält österreichisches Ehrenzeichen [online], DER STANDARD [dostęp 2024-01-29] (niem.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Relacja z przyznania tytułu doktora honoris causa Uniwersytwetu Gdańskiego (pol.)
Newton Medal winner (2008): Anton Zeilinger (ang.), kanał Institute of Physics na YouTube, 20 listopada 2008 [dostęp 2023-05-02]:
- Nagroda Fundacji Wolfa (ang. • hebr.)
- ISNI: 0000000108709864
- ORCID: 0000-0002-6778-0887
- VIAF: 12477286
- LCCN: n95004962
- GND: 124557414
- NDL: 01091495
- BnF: 13597422d
- SUDOC: 052607860
- NKC: xx0030292
- NTA: 139235914
- BIBSYS: 90846957
- CiNii: DA09340664
- PLWABN: 9810587420705606
- NUKAT: n98003920
- J9U: 987007422508005171
- CANTIC: a11401540
- BLBNB: 000391741
- KRNLK: KAC200702490
- LIH: LNB:CW5m;=Bi
- Austriaccy fizycy XX wieku
- Austriaccy fizycy XXI wieku
- Fizycy kwantowi
- Wykładowcy Uniwersytetu Wiedeńskiego
- Laureaci Nagrody Wolfa w dziedzinie fizyki
- Laureaci Medalu Isaaca Newtona
- Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego
- Europejscy nobliści – fizyka
- Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Republiki Austrii
- Ludzie urodzeni w Ried im Innkreis
- Urodzeni w 1945