زریاب
زریاب | |
---|---|
"زرياب" أبو الحسن علي بن نافي |
|
جم | سنہ 789 |
وفات | سنہ 858 (68–69 سال)[۱] |
شہریت | اندلس |
عملی زندگی | |
استاذ | اسحاق الموصلی |
پیشہ | لسانیات، جغرافیہ دان، شاعر، کیمیادان، موسیقار، ماہر فلکیات، gastronomist |
مادری زبان | کردی [۲] |
پیشہ ورانہ زبان | کردی ، عربی |
ترمیم ![]() |
زریاب ایران دا اک ہمہ دان جو فلکیات، جغرافیہ، موسمیات، نجوم، جمالیات، موسیقی، تریخ، فزکس، کیمیا تے غذائیات اُتے عبور رکھدا سی۔ اوہ بیک وقت شاعر، موسیقار، گلوکار، فیشن ڈیزائنر، پالیسی ساز، رجحان ساز تے عود نواز سی۔
غیر معتبر روایات دے مطابق زریاب بغداد وچ پیدا ہويا تے اس دے آبا و اجداد ایرانی کرد سن ۔ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اوہ اک افریقی غلام سی جسنوں عرب فاتحین نال لےکے آئے سن ۔وہ مشہور موسیقار تے شاعر اسحاق موصلی دا شاگرد تھا۔اس دا اصل ناں ابوالحسن بن علی ابن نافع سی زریاب دا لقب اسنوں عرباں نے اس دی خوش الحانی تے کالے رنگ دی وجہ توں دتا سی۔ عرب اک سیاہ رنگ دا پرندےکو زریاب کہندے نيں جس دی آواز بہت دلنشاں ہُندی اے۔ ساڈے ہاں غالبا اسنوں کوئل کہیا جاندا اے۔ کیونجے ہسپانوی اسنوں پجرو نگرو کہندے سن ۔ پجرو نگرو دی گوگل تلاش دے نتیجے وچ مینوں کوئل دی تصاویر ملیاں۔
زریاب نوں پہلی بار اک فنکار تے عظٰیم ایرانی موسیقار اسحاق موصلی دے شاگرد دی حیثیت توں ہارون رشید دے دربار توں شہرت ملی۔ درباری سازشاں دی وجہ توں اس نے مامون الرشید دے دور وچ بغداد نوں خیر باد کہیا تے شام چلا گیا کچھ عرصے بعد تیونس چلا گیا تے زیادۃ اللہ دے دربار وچ رہیا ايسے دوران وچ اندلس دے حکمران الحکم نے اسنوں اندلس آنے دی دعوت دتی۔ جدوں اوہ قرطبہ(اندلس) پہنچیا تاں اسنوں معلوم ہويا کہ الحکم دی وفات ہوئے چکی اے ۔الحکم دے بیٹے عبدالرحمان ثانی نے اپنے باپ دے وعدے دا پاس رکھدے ہوئےاسنوں درباری موسیقار دا عہدہ دتا تے دو سو طلائی سکے ماہانہ تنخواہ مقرر کيتی۔ جلد ہی اوہ اپنی صلاحیتاں ، سرگرمیاں تے اعلیٰ اخلاق دی وجہ توں پورے اندلس وچ مشہور ہوئے گیا۔ زریاب دنیا دا پہلا سیلیبرٹی سی۔ مورخ المقری لکھدا اے” | زریاب توں پہلے تے نہ اس دے بعد دنیا وچ کوئی ایسا شخص پیدا ہويا جسنوں عوام تے خواص وچ اس قدر شہرت، پزیرائی تے محبت ملی ہو | “ |
موسیقی ،فیشن، سٹائل، غذائیات تے جدید طرز رہن وسہن وچ اس نے انقلابات برپا کر دتے۔ اس نے اک ساز عود وچ پنجويں سر دا اضافہ کیتا تے لکڑی دی بجائے عقاب دی ہڈی استعمال کیتی۔قرطبہ وچ دنیا دے پہلے موسیقی کےاسکول دی بنیاد رکھی۔اس دی بنائی دھناں تے نغمےآں نے پورے عرب نوں اپنے سحر وچ جکڑ لیا۔ زریاب اوہ پہلا شخص سی جس نے مختلف ہئر سٹائل ایجاد کیتے تے خصوصا چھوٹے بالاں دا فیشن متعارف کروایا، زریاب نے ہی داڑھی شیو کرنے دا رواج ڈالیا تے مختلف صابن، کریماں تے پاؤڈر ایجاد کیتے، خوش ذائقہ ٹوٹھ پیسٹ ایجاد کیتا۔ مختلف موسماں دے لئی مختلف انداز دے لباس بنائے تے دن وچ دو مرتبہ نہانے نوں فروغ دتا۔ کہیا جاندا اے کہ اس نے طبقہ امرا شماریاتی دے لئی بیوٹی پارلر وی بنائے۔ اس نے مختلف سبزیاں تے پھل متعارف کروائے جنہاں توں لوک پہلے واقف نئيں سن ۔ تے سہ دورانی کھانے دا انداز پیش کیتا جس وچ پہلے سوپ یا سلاد وغیرہ پیش کیتا جاندا اے اسنوں ابتدائیہ (سٹارٹر) کہیا جاندا اے اس دے بعد اصل کھانا یعنی جو وی گوشت، چاول جسنوں اصل دور کہیا گیا تے آخر وچ مٹھا وغیرہ یا ایويں کہہ لیجیے کہ سلاد تے میٹھے نوں اصل کھانے وچ شامل کے لیا۔ اس نے شیشے دا گلاس ایجاد کیتا (اس توں پہلے صرف دھات دے گلاس ہُندے سن )۔
بلا شبہ زریاب اک ذہین و طباع شخص سی جس نے نہ صرف اس وقت دے اندلس دے طرز حیات نوں ہر زاویے توں بدل کے رکھ دتا بلکہ جدید دنیا نوں فیشن، صحت تے لائف سٹائل دے بنیادی افکار وی دے گیا۔ اج پیرس دا فیشن ویک ہوئے یا سمر، ونٹر فیشن شو، بیوٹیشنگ ہوئے یا لگژری لائف سٹائل سب دے سب زریاب توں اخذ کیتے گئے نيں۔
علی ابن نافع (زریاب857ء ) نويں صدی وچ عراق توں ہجرت کر کے اسلامی سپین آیا سی۔ ایتھے آ کے اس نے بوہت سارے نويں چیزاں نوں رواج دتا جداں اس نے کھانے وچ تن ڈشاں نوں رواج دتا یعنی پہلے سوپ، اس دے بعد مچھلی یا گوشت تے آخر اُتے فروٹ یا خشک پھل۔ اس نے ہی مشروبات دے لئی کر سٹل گلاس دا استعمال شروع کیتا۔ اس نے کھانے دی میز اُتے میز پوش نوں رواج دتا۔ اس نے سپین وچ شطرنج تے پولو دا کھیل شروع کیتا۔ اس نے چمڑے دے فر نیچر نوں رواج دتا۔ اس نے کھا نے دے آداب نوں رواج دتا۔ اس نے ہی اُتے فیوم ، کاسمیٹکس، ٹوتھ برش تے ٹوتھ پیسٹ نوں رواج دتا۔ اس نے چھوٹے بالاں دے فیشن نوں رواج دتا۔ اس نے دنیا دا سب توں پہلا زیبائش حسن دا مرکز (بیوٹی سیلون) قرطبہ وچ کھولیا سی۔ اس نے گرمیاں وچ سفید کپڑے تے سردیاں وچ گہرے رنگ دے کپڑے پہننے دا کہیا تے اس دے لئی تریخ وی معین کيتی۔
حوالے
[سودھو]- ↑ Spanish Biographical Dictionary ID: https://dbe.rah.es/biografias/97975/ziryab — subject named as: Ziryab — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷ — عنوان : Diccionario biográfico español — ناشر: Royal Academy of History
- ↑ https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D9%85%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8_%D8%AA%D8%B3%D8%B7%D8%B9_%D8%B9%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B1%D8%A8_(%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8)