Infobrokering
Podstawy
Dr Sabina Cisek
Instytut Studiów Informacyjnych
Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej
Uniwersytet Jagielloński
Aktualizacja 2020-01-20
1
Spis treści
• Sektor usług informacyjnych, pośrednicy informacyjni,
profesjonaliści informacji
• Broker informacji, infobroker, researcher – nazwa, definicja i
istota zawodu, sposób wykonywania pracy
• Branża infobrokerska na świecie i w Polsce
• Infobroker a inni profesjonaliści informacji
• Literatura przedmiotu (wybrana)
2
Sektor usług informacyjnych,
pośrednicy informacyjni,
profesjonaliści informacji
3
Sektor usług informacyjnych w społeczeństwie
wiedzy (the information industry)
• Instytucje, organizacje, systemy, usługi
– komercyjne (odpłatne dla użytkownika
końcowego)
– niekomercyjne (nieodpłatne dla użytkownika
końcowego)
4
Sektor usług informacyjnych w społeczeństwie wiedzy (the
information industry) – wybrani dysponenci i dostawcy
informacji/treści (content providers) oraz pośrednicy
informacyjni (information intermediaries)
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
agendy i organy administracji publicznej, rządu, samorządu lokalnego
biblioteki, ośrodki informacji
biura informacji gospodarczej (BIG)
brokerzy informacji, infobrokerzy, researcherzy
dziennikarze, media
komercyjne i niekomercyjne serwisy informacyjne, dostawcy treści,
wydawcy, np. EBSCO, PLOS, Wiley
organizacje zawodowe, stowarzyszenia
ośrodki informacji w firmach (corporate intelligence centers)
wywiadownie gospodarcze, np. Bisnode D&B Polska, wywiadownie
handlowe
inni
5
Broker informacji (infobroker,
researcher) –
nazwa, definicja i istota zawodu,
sposób wykonywania pracy
6
Nazwa zawodu
• W języku polskim: broker informacji = infobroker,
researcher, także – profesjonalista informacji
• W języku angielskim: information broker, information
professional albo infopreneur, zob. np.
https://www.batesinfo.com/
•
W języku niemieckim: infobroker, zob. np.
https://www.infobroker.de/
7
Nazwa działalności i dziedziny
• W języku polskim:
– działalność – infobrokering, infobrokerstwo,
brokering informacji, albo – usługi informacyjne
– Uwaga! Występuje też termin „infobrokerstwo systemowe” –
propagowany przez dr. Tadeusza Wojewódzkiego i serwis
http://www.infobrokerstwo.pl/, infobroker systemowy zajmuje się
ładem informacyjnym w organizacjach, jest to bliskie zarządzaniu
informacją w firmie
• W języku angielskim:
– Information brokering, information brokerage,
– Information services
8
Definicje zawodu infobrokera (1)
Krajowy Standard Kompetencji Zawodowych Broker
informacji (researcher) (262204) [2013]
– Broker informacji (researcher) zajmuje się
pozyskiwaniem, oceną, analizą i dostarczaniem
różnego typu informacji na zlecenie.
– Broker informacji (researcher) jest zawodem o
charakterze usługowym, polegającym na wyszukiwaniu,
analizie i udostępnianiu informacji na zlecenie. Pełni on
rolę pośrednika pomiędzy poszukującymi informacji
a zasobami informacyjnymi (media, biblioteki, zasoby
internetowe itp.).
9
Definicje zawodu infobrokera (2)
Książka Zawód infobroker. Polski rynek informacji. Warszawa:
Wolters Kluwer 2015, s. 13-14.
– Infobrokering (…) jest to zawodowe, komercyjne pośrednictwo
(mediacja) w świecie informacji. Infobroker zatem stanowi
podmiot, który na zlecenie i odpłatnie wyszukuje, ocenia,
opracowuje, przetwarza i udostępnia informację. W swojej pracy
opiera się przede wszystkim na już upublicznionych źródłach
dokumentalnych, zarówno w wolnym jak i restrykcyjnym dostępie.
– Osoba ta (lub przedsiębiorstwo) pośredniczy, stąd „broker”,
pomiędzy istniejącym zasobem informacyjnym, stąd „info”, a
klientem.
– Opisana usługa (a także branża i profesja), która może również
obejmować inne działania związane z szeroko rozumianą
informacją, to infobrokering (brokering informacji) bądź
infobrokerstwo.
10
Definicje zawodu infobrokera (3)
Serwis MRPiPS INFOdoradca+ Informacje o zawodach – Broker informacji
2.1. Synteza zawodu
Broker informacji (researcher) zajmuje się wyszukiwaniem, oceną, analizą i dostarczaniem
różnego typu informacji na zlecenie.
2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania
Broker informacji (researcher) jest zawodem o charakterze usługowym, polegającym na
wyszukiwaniu, weryfikacji, analizie i dostarczaniu informacji na zlecenie. Głównym zadaniem
brokera informacji jest zaspokojenie potrzeby informacyjnej klienta poprzez dostarczenie mu
najbardziej relewantnej informacji do złożonego zapytania. Dostarczona informacja musi
cechować się wysoką jakością, popartą wiarygodnymi oraz odpowiednimi źródłami. Broker
informacji dysponuje wiedzą dotyczącą sposobów pozyskiwania informacji oraz oceny jej
wartości. W swojej pracy kieruje się zasadami etyki zawodowej i korzysta jedynie z legalnych
źródeł informacji.
Zawód brokera informacji należy zaliczyć do grupy zawodów wolnych. Osoby wykonujące go
mogą pracować nie tylko jako pracownicy etatowi, ale również jako tzw. freelancerzy lub
samozatrudnieni.
W tej profesji może występować specjalizacja w zależności od rodzaju dostarczanej
informacji, np. broker informacji biznesowej lub informacji prawniczej.
11
Istota zawodu brokera informacji = cechy definicyjne =
warunki konieczne bycia infobrokerem (1)
1. Jest pośrednikiem (information intermediary) pomiędzy
zasobami informacyjnymi a ludźmi i organizacjami, którzy
informacji potrzebują
✓ Co to znaczy „być pośrednikiem” zob. slajd 16
2. Swoje usługi oferuje odpłatnie i na zlecenie
3. Sprzedaje NIE informację (w sensie – wiadomość, treść) –
ale usługę informacyjną
12
Istota zawodu brokera informacji = cechy definicyjne =
warunki konieczne bycia infobrokerem (2)
4. W swojej pracy opiera się przede wszystkim na już istniejących,
upublicznionych (opublikowanych, udostępnionych w internecie itp.)
zasobach danych i informacji, źródłach dokumentalnych w wolnym
lub restrykcyjnym dostępie
✓ Oczywiście, gdy zachodzi taka konieczność może skorzystać również z osobowych
oraz pierwotnych źródeł informacji, np. skontaktować się z ekspertem lub zadzwonić
do danego przedsiębiorstwa itp.
5. Może założyć i prowadzić własną działalność gospodarczą
(independent information professional), może także funkcjonować
jako freelancer (bez etatu, realizując projekty na zlecenie) albo
pracownik etatowy w różnych firmach, organizacjach i urzędach, w
których informacja odgrywa zasadniczą rolę
6. Posiada odpowiednie umiejętności i wiedzę, kieruje się etyką i
wartościami zawodowymi, korzysta jedynie z legalnych źródeł
informacji.
13
Co jest faktycznym CELEM pracy brokera
informacji?
• Udzielenie ODPOWIEDZI na konkretne
PYTANIE indywidualnego klienta
• a jeszcze trafniej – ZASPOKOJENIE
zindywidualizowanych POTRZEB
INFORMACYJNYCH
14
1. Infobroker jest pośrednikiem
(information intermediary)
pomiędzy zasobami informacyjnymi
a ludźmi i organizacjami, którzy
informacji potrzebują
15
Na czym polega bycie pośrednikiem – czyli
pośredniczenie, mediacja?
Etapy działania brokera informacji (uwaga – NIE obowiązuje tu ścisła linearność działań)
1) Kompetentne identyfikowanie rzeczywistych potrzeb informacyjnych
klientów, odbiorców, użytkowników
2) Pozyskiwanie informacji ze źródeł różnego typu (internet, archiwa,
biblioteki, komercyjne serwisy informacyjne, np. bazy danych,
wywiadownie gospodarcze itp.) oraz wieloma sposobami
3) Ocena, weryfikacja i wybór źródeł oraz treści z wybranych źródeł =
filtrowanie informacji
4) Przetwarzanie informacji: analiza, synteza, tworzenie źródeł
pochodnych (produktów informacyjnych) zgodnie z zapotrzebowaniem
klienta
5) Akredytacja informacji: gwarancja jakości
6) Udostępnianie informacji: odpowiedź na pytanie/zamówienie klienta,
zaspokojenie jego potrzeb informacyjnych
16
3. Infobroker sprzedaje NIE
informację (w sensie – wiadomość,
treść) – ale usługę informacyjną
17
Co sprzedaje broker informacji?
• Informacja jako towar w gospodarce opartej na wiedzy = wyrób lub
usługa lub dostęp
– Materska, Katarzyna (2007). Informacja w organizacjach społeczeństwa wiedzy.
Warszawa: Wydawnictwo SBP, s. 207-212. [Dostęp w Mediotece
http://bbc.uw.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=470&from=publication&]
• Broker informacji sprzedaje usługę informacyjną polegającą na
pośredniczeniu pomiędzy utrwalonym zasobem informacji/wiedzy a jego
użytkownikami
• Albo: Infobroker sprzedaje usługę informacyjną, polegającą na
zaspokojeniu konkretnych, zindywidualizowanych potrzeb
informacyjnych jednostek bądź organizacji (głównie przedsiębiorstw)
• Albo: Broker informacji sprzedaje usługę informacyjną, polegającą na
przekształceniu informacji w zindywidualizowaną wiedzę
• Albo: Infobroker sprzedaje swoją umiejętność zaspokojenia konkretnych
potrzeb informacyjnych
18
Dlaczego „niebezpiecznie” jest twierdzić, że
infobroker sprzedaje informację?
• To zależy – rzecz jasna – od definicji informacji ☺
• Informacja (w sensie: wiadomość, wiedza, treść)
jest z reguły czyjąś własnością (zatem infobroker
nie może jej sprzedawać – bo nie należy do
niego!) albo stanowi dobro publiczne (czy wolno
sprzedawać dobro publiczne?)
19
Za co klienci płacą infobrokerowi?
• „In addition to finding information that simply never
shows up in a web search engine, independent info
pros also add value by analyzing and synthesizing the
results – by providing not just information but
answers. What our clients pay us for is what we do
with information after we find it.”
– Mary Ellen Bates. FAQs About the Independent Info
Pro Business.
http://www.batesinfo.com/coaching/entrepreneur_FA
Q.html [adres archiwalny]
20
4. Infobroker w swojej pracy opiera się
przede wszystkim na już istniejących,
upublicznionych (opublikowanych,
udostępnionych w internecie itp.) zasobach
danych i informacji, źródłach
dokumentalnych w wolnym lub restrykcyjnym
dostępie
21
• Broker informacji (i specjalista OSINT) korzystają z
narzędzi i źródeł otwartych, czyli jawnych, legalnych,
opublikowanych i zasadniczo dostępnych dla każdego,
co oczywiście nie musi zawsze oznaczać, że łatwo
dostępnych.
• Źródła te mogą być bezpłatne lub komercyjne, przede
wszystkim dokumentalne (utrwalone na nośnikach
materialnych).
• Rzecz jasna, gdy zachodzi taka potrzeba, infobroker
wykorzystuje również usługi wywiadowni
gospodarczych, kontakty z ekspertami i źródła
osobowe (konferencje, ludzie, networking).
22
6. Infobroker posiada odpowiednie umiejętności
i wiedzę, kieruje się etyką i wartościami
zawodowymi, korzysta jedynie z legalnych
źródeł informacji
Kompetencje osobowe i profesjonalne infobrokera
- Wymagane wiedza, umiejętności i wartości
- Etyka i wartości zawodowe
- Kształcenie brokerów informacji w Polsce
23
Infobrokering – zadania zawodowe i wymagane
kompetencje; wymagania psychofizyczne,
zdrowotne, wykształcenie, uprawnienia itp.
• Krajowy standard kompetencji zawodowych Broker
informacji (researcher) (262204)
• Nowa, poprawiona wersja – dostęp na Wortalu Publicznych
Służb Zatrudnienia MRPiPS – serwis Infodoradca+
Informacje o zawodach, Broker informacji (researcher)
262204 (należy wybrać wariant szczegółowy), albo tutaj
Zobacz też http://sabinacisek.blogspot.com/2014/03/broker-informacji-podstawy.html
24
Kompetencje zawodowe brokera informacji:
wiedza i umiejętności
• Kompetencje biznesowe – w zakresie pragmatyki zawodowej –
prowadzenie działalności gospodarczej
• Kompetencje informacyjne
–
–
–
–
Zna istniejące zasoby informacyjne, nie tylko elektroniczne
Potrafi identyfikować rzeczywiste potrzeby informacyjne klientów
Potrafi opracować i zastosować odpowiednią strategię wyszukiwawczą
Umie trafnie dobrać źródła informacji, dokonać wyboru oraz oceny (zarówno
źródeł informacji jak i treści ze źródeł)
– Umie odpowiednio opracować, przetworzyć, przedstawić i udostępnić
informację (analiza i synteza informacji)
• Kompetencje komunikacyjne – komunikacja interpersonalna z klientami,
marketing i PR
• Kompetencje dydaktyczne – prowadzenie kursów, szkoleń, udzielanie
porad
• Kompetencje techniczne – znajomość technologii informacyjnej
25
Co trzeba umieć i wiedzieć aby być
kompetentnym pośrednikiem w świecie
informacji?
• Z jednej strony – znać zasoby informacyjne i umieć
pozyskiwać z nich informację; nadto: wyszukaną
informację oceniać, sprawdzać, filtrować, następnie –
przetwarzać, udostępniać i rekomendować. Efektem
wymienionych działań jest akredytacja informacji.
• Z drugiej strony – rozumieć i znać aktualnych i
potencjalnych klientów, użytkowników, w tym – ich
potrzeby i zachowania informacyjne.
26
Wybrane kompetencje informacyjne infobrokera
• Infobroker
– wie, że istnieją pewne źródła informacji, często w tzw. Deep/Invisible
Web (to nie to samo co Darknet czy TOR) i potrafi do nich dotrzeć,
– umie odnaleźć źródła, o których wcześniej nie wiedział, za pomocą
Google’a (przy użyciu operatorów boolowskich i pozostałych komend,
wyszukiwania zaawansowanego itd.) oraz za pomocą innych serwisów
wyszukiwawczych, uniwersalnych i specjalistycznych,
– potrafi dokonać oceny i selekcji źródeł (ze względu na obiektywnie
rozumianą jakość i wiarygodność, a także zgodność z potrzebami
informacyjnymi klienta), umie zweryfikować informację,
– umie znaleźć odpowiednie dane/treści w uprzednio
odszukanym/zidentyfikowanym źródle, a niektóre z nich mają
skomplikowany wewnętrzny aparat wyszukiwawczy.
27
Wybrane postawy i wartości zawodowe infobrokera
• Infobroker
– Z zasady nie opiera się wyłącznie na jednym źródle
informacji, porównuje treści z wielu źródeł, uzyskane na
różne sposoby; dokonuje w efekcie weryfikacji
informacji, jej oceny i selekcji.
• Dlaczego? Bo nie istnieje coś takiego jak całkowicie bezbłędne,
kompletne i obiektywne źródło informacji.
– Nie poddaje się łatwo – jest cierpliwy, dociekliwy i
uparty.
– Szanuje potrzeby informacyjne klienta i jego zlecenie.
28
Etyka zawodowa brokera informacji (1)
Etyka zawodowa = zespół norm wyznaczających
określone obowiązki moralne związane z
wykonywanym zawodem i społecznymi
stosunkami zawodowymi (np. etyka lekarska,
prawnicza).
Brokerzy informacji posługują się kodeksem
etycznym stworzonym przez The Association Of
Independent Information Professionals.
Ministerstwo RPiPS, projekt Infodoradca+ Informacje
o zawodach / Broker informacji / Słownik
29
Etyka zawodowa brokera informacji (2)
• Kodeks etyki zawodowej Association of Independent
Information Professionals = AIIP Code of Ethical Business
Practice https://www.aiip.org/About/Professional-Standards
(raczej dla brokera informacji)
• Kodeks etyki zawodowej Strategic and Competitive
Intelligence Professionals (poprzednio Society of
Competitive Intelligence Professionals) = SCIP Code of
Ethics for CI Professionals
https://www.scip.org/page/CodeofEthics (raczej dla
wywiadowcy gospodarczego)
30
Kształcenie infobrokerów w Polsce
• Kształcenie brokerów informacji odbywa/odbywało się w
niektórych Instytutach INiB w Polsce co najmniej od połowy
lat 90. XX wieku, tzn. od wprowadzenia przedmiotów
dotyczących informacji biznesowej, europejskiej, prawnej;
internetu jako środowiska informacyjnego; oceny jakości
informacji; zarządzania informacją i wiedzą etc. – nawet jeżeli
formalnie termin „broker informacji” nie był używany.
• Pierwszy regularny kurs typu infobrokerskiego – Informacja
biznesowa, Katedra Bibliotekoznawstwa i Informacji
Naukowej UJ (obecnie Instytut Studiów Informacyjnych UJ),
rok 1993
31
Kształcenie infobrokerów w Polsce – oferta
uczelni wyższych – przykłady
• Na poziomie studiów licencjackich
– Instytut Studiów Informacyjnych UJ w Krakowie, od roku 2018/19 –
moduł Broker i analityk informacji
– Instytut Historii UP w Krakowie, od roku 2014/15, Archiwistyka,
zarządzanie dokumentacją i infobrokerstwo – studia stacjonarne
1.stopnia
– Wyższa Szkoła Handlowa w Radomiu
http://www.wsh.pl/strona/84/broker-informacji
• Na poziomie studiów magisterskich
– Instytut Studiów Informacyjnych UJ – specjalizacja Broker informacji
na studiach 2. stopnia – od roku akademickiego 2007/8 do 2014/15,
od roku 2014/15 do 2017/18 – Infobrokering i wywiad rynkowy, od
roku 2018/19 – Infobrokering
32
Kształcenie infobrokerów w Polsce – oferta
uczelni wyższych c.d.
• Na poziomie studiów podyplomowych
– Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu
Jagiellońskiego – Studia Podyplomowe Informacji Naukowej: Broker
informacji http://www.inib.uj.edu.pl/ – od roku akademickiego 2007/8 do
2013/14, od roku 2014/2015 – Infobrokering i wywiad rynkowy; obecnie
nieprowadzone
– Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
w Toruniu – Studia Podyplomowe Infobrokerstwo i Zarządzanie
Informacją http://infobrokerstwo.strikingly.com/ – od roku 2008
– Katedra Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu
Łódzkiego – Studium Podyplomowe Broker Informacji
http://www.broker.uni.lodz.pl/ od roku 2010/2011
33
Kształcenie infobrokerów w Polsce –
kursy, seminaria, warsztaty
Warsztat Pracy Infobrokera,
jak dotąd odbyły się cztery warsztaty
• https://www.spi.org.pl/aktualnosci/,
• http://sabinacisek.blogspot.com/2019/11/iv-warsztat-pracy-infobrokera-28-29-v.html,
• http://sabinacisek.blogspot.com/2018/05/iii-warsztat-pracy-infobrokera-21-maja.html,
• http://sabinacisek.blogspot.com/2017/07/ii-warsztat-pracy-infobrokera-relacja.html,
• http://sabinacisek.blogspot.com/2016/06/warszta-pracy-infobrokera-krakow-6-vi.html
• Kursy organizowane przez http://www.infobrokerstwo.pl/
• Seminaria organizowane przez Centrum Promocji Informatyki w Warszawie
http://www.cpi.com.pl/
• Serwis Elektroniczna Biblioteka Pedagogiczna SBP http://epedagogiczna.edu.pl/index.php?akcja=art_zobacz&art_id=1&id_news=1726
34
Branża infobrokerska
na świecie i w Polsce
35
Historia i stan obecny infobrokeringu
• Zobacz http://www.slideshare.net/sabinacisek/afmkrakw-2015-cisek, slajdy 11 do 15
• Mary Ellen Bates: 2017 Infopreneur Market Report:
Insights on information businesses
36
Podstawy prawne w Polsce –
wybrane elementy
• Polska Klasyfikacja Działalności PKD 2007 [dostęp w
serwisie GUS http://www.stat.gov.pl/Klasyfikacje/]
– 63.99.Z Pozostała działalność usługowa w zakresie informacji, gdzie
indziej niesklasyfikowana
• Klasyfikacja Zawodów i Specjalności
– Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia
28 grudnia 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu
rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie
klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz
zakresu jej stosowania. Dz. U. 2018 poz. 227.
– Dostęp w serwisie www GUS http://stat.gov.pl/Klasyfikacje/
– 262204 Broker informacji (researcher)
37
Krajowe standardy kompetencji zawodowych
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej
• Broker informacji (researcher), nr 262204 [2013] lub
Informacja o zawodzie – Broker informacji (researcher)
(262204) [2018]
• Specjalista informacji naukowej, technicznej i ekonomicznej,
nr 262206
• Specjalista zarządzania informacją, nr 262207
→ Dostęp na stronie Baza standardów kompetencji/kwalifikacji zawodowych i
modułowych programów szkoleń
→ Nowa, poprawiona wersja – dostęp na Wortalu Publicznych Służb Zatrudnienia
MRPiPS – serwis Infodoradca+ Informacje o zawodach, Broker informacji
(researcher) 262204 (należy wybrać wariant szczegółowy)
38
Ilu jest brokerów informacji w Polsce?
Firmy infobrokerskie (i pokrewne) oraz ich bezpośredni
konkurenci
• Fabryka Informacji, założona we Wrocławiu w roku 1999,
uważana jest często za pierwszą firmę infobrokerską w Polsce
[Kustra 2013].
• Firmy infobrokerskie i firmy o kompetencjach infobrokerskich
(zob. następny slajd)
• Wywiadownie gospodarcze (zajmują się przede wszystkim
informacją o firmach i konkurencji, rynkach i branżach,
competitive intelligence)
• Biura informacji gospodarczej (obecnie jest 5), zob.
https://www.biznes.gov.pl/pl/firma/sprawy-urzedowe/chcezalatwic-sprawe-w-urzedzie/rejestry-publiczne/biura-informacjigospodarczej
39
Firmy infobrokerskie i firmy o kompetencjach infobrokerskich
(rozróżnienie autorstwa Patrycji Hrabiec-Hojdy)
•
Obecnie na polskim rynku działają „dwa rodzaje podmiotów: firmy zdeklarowane i
zdefiniowane jako firmy infobrokerskie oraz firmy o kompetencjach firm infobrokerskich”
(Hrabiec-Hojda 2013, s. 89).
•
Pierwsze z nich „to przedsiębiorstwa, które świadomie używają nazwy firma infobrokerska,
agencja infobrokerska, broker informacji, infobrokering, infobrokerstwo lub infobroker. (…)
Oznacza to, że przedsiębiorca zdaje sobie sprawę, że usługi, które świadczy, związane są
z pośrednictwem w udzielaniu informacji. Najczęściej na internetowych stronach takich firm
jest definicja zawodu, powołanie się na kodeks etyczny stowarzyszenia AIIP (The
Association of Independent Information Professionals), a czasem nawet historia zawodu.
(…) W latach 2000−2013 na rynku funkcjonowało ponad 70 [tego rodzaju] podmiotów”
(Hrabiec-Hojda 2013, s. 89).
•
Drugą grupę tworzą przedsiębiorstwa świadczące podobne lub wręcz takie same usługi,
nieużywające jednak określenia „infobrokering” bądź pokrewnych. Są to m.in. agencje
badawcze oferujące analizę rynku metodą desk research, która polega na wyszukaniu
i przetworzeniu istniejących, dostępnych dokumentów i informacji, a także firmy
konsultingowo-doradcze, organizacje wspierające biznes (np. agencje rozwoju
regionalnego), przedsiębiorstwa specjalizujące się w tworzeniu mailingowych i
teleadresowych baz danych (np. Panorama firm), agencje wywiadu jawnoźródłowego (ang.
Open Source Intelligence − OSINT), specjaliści zarządzania informacją i wiedzą,
wywiadownie gospodarcze.
40
Czym faktycznie zajmują się infobrokerzy
w Polsce?
• „Na rynku można spotkać się z bardzo szerokim wachlarzem usług
infobrokerskich. Oferty różnią się w zależności od grupy docelowej, której
mają służyć. Usługi kierowane są zarówno do klientów indywidualnych,
małych i średnich przedsiębiorców, jak i do dużych firm, organizacji
rządowych i pozarządowych. Z oferty brokerów informacji korzystają
lekarze, menadżerowie, działy marketingu, przedsiębiorcy, naukowcy
oraz politycy i decydenci.
• W ofercie infobrokerskiej znajdują się usługi różnego rodzaju. Można je
podzielić na następujące grupy:
1. wyszukiwanie i pozyskiwanie informacji na zlecenie (research),
2. tworzenie raportów i analiz (reports),
3. budowa baz danych (databases).” (Hrabiec-Hojda 2013, s. 88)
Więcej na ten temat http://www.sbc.org.pl/Content/72732/bn_1_2013.pdf
41
Klienci infobrokerów
• Podmioty z trzech sektorów gospodarki
– z sektora przedsiębiorstw (prowadzą działalność gospodarczą
w celu osiągania zysku), obejmującego firmy z różnych branż i
o różnej wielkości (od MMŚP do korporacji międzynarodowych),
tzw. II sektor,
– z sektora finansów publicznych (organy administracji i władzy,
państwowe i samorządowe instytucje kultury, publiczne
uczelnie, placówki służby zdrowia NFZ itp.), tzw. I sektor,
– z sektora pozarządowego (NGO, organizacje non profit), tzw. III
sektor
• Klienci indywidualni, np. lekarze, naukowcy, politycy i
decydenci
42
Stowarzyszenia
• Na świecie
– Association of Independent Information Professionals
http://www.aiip.org/
– Strategic and Competitive Intelligence Professionals
http://www.scip.org/
– Zob. też http://sabinacisek.blogspot.com/2014/11/polskiestowarzyszenie-zarzadzania.html
• W Polsce
– Od roku 2014 funkcjonuje Stowarzyszenie
Profesjonalistów Informacji http://www.spi.org.pl/. W dniu
2015-11-25 zostało oficjalnie wpisane do Rejestru
Stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego.
43
Serwisy WWW
• Infobrokerstwo.pl http://www.infobrokerstwo.pl/
• Rynek informacji http://rynekinformacji.pl/
• Różne materiały dla studentów i innych zainteresowanych
infobrokeringiem http://www.slideshare.net/sabinacisek
• https://www.batesinfo.com/
• http://www.zillman.us/
44
Blogi
• Kilka przykładów
– Infobrokerka http://www.infobrokerka.pl/
– Infobrokering i OSINT. Informacja biznesowa, naukowa,
publiczna i statystyczna http://sabinacisek.blogspot.com/
– Blogi o infobrokeringu, wyszukiwaniu informacji i
obszarach pokrewnych
http://sabinacisek.blogspot.com/2014/12/blogi-oinfobrokeringu-wyszukiwaniu.html
45
Infobroker a inni profesjonaliści
informacji
46
Profesjonaliści informacji
zob. też Dla kogo Stowarzyszenie? http://www.spi.org.pl/
• Analitycy informacji
• Specjaliści big data
• Badacze rynku
• Specjaliści zarządzania
informacją
• Bibliotekarze, pracownicy
ośrodków informacji naukowej,
normalizacyjnej, patentowej,
technicznej itp.
• Doradcy, konsultanci biznesowi
• Infobrokerzy (brokerzy
informacji, researcherzy)
• Specjaliści białego wywiadu
(OSINT, Open Source
Intelligence, wywiad
jawnoźródłowy)
• Specjaliści zarządzania wiedzą
(infobrokerzy systemowi)
• Specjaliści wywiadu
gospodarczego (biznesowego,
konkurencyjnego, rynkowego,
strategicznego), ang.
business/competitive
intelligence professionals
• Inni
47
Obszary i usługi pokrewne
• Desk research
• Wywiad gospodarczy
(biznesowy, konkurencyjny,
rynkowy, strategiczny),
ang. business intelligence,
competitive intelligence,
strategic intelligence
• Doradztwo biznesowe
• Zarządzanie informacją
• Infobrokering
• Zarządzanie wiedzą
• Badanie rynku
• Biały wywiad, Open Source
Intelligence, OSINT, wywiad
jawnoźródłowy
• Informacja biznesowa
• Informacja gospodarcza
– Uwaga na ten termin, zob. Ustawa z
dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu
informacji gospodarczych i wymianie
danych gospodarczych
48
Infobroker a inni profesjonaliści informacji (1)
Infobrokering a biały wywiad, OSINT
• Saramak, Bartosz (2015). Wykorzystanie otwartych źródeł
informacji w działalności wywiadowczej: historia, praktyka,
perspektywy. Warszawa: Wydział Dziennikarstwa i Nauk
Politycznych, Uniwersytet Warszawski.
• Wywiad biznesowy / biały wywiad / OSINT / wywiad
jawnoźródłowy
49
Infobroker a inni profesjonaliści informacji (2)
Infobrokering a wywiad rynkowy (biznesowy, gospodarczy,
konkurencyjny, strategiczny)
• Trzeciakowska, Justyna. Wywiad konkurencyjny – czym w
zasadzie jest? http://rynekinformacji.pl/wywiadkonkurencyjny-czym-zasadzie/
• Więcej tutaj
http://sabinacisek.blogspot.com/2015/12/ciecierski-marek2009.html
50
Infobroker a inni profesjonaliści informacji (3)
Infobrokering a działalność w zakresie informacji gospodarczej
• Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15
marca 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o
udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych
gospodarczych
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190000681
• Biura informacji gospodarczej
– Biuro Informacji Gospodarczej InfoMonitor S.A
– ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A.
– Krajowa Informacja Długów Telekomunikacyjnych Biuro Informacji Gospodarczej SA
– Krajowe Biuro Informacji Gospodarczej S.A.
– Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej S.A.
• Zasoby o zbliżonym profilu
– Biuro Informacji Kredytowej BIK
– Rejestr Dłużników Niewypłacalnych RDN KRS
51
Infobroker a inni profesjonaliści informacji (4)
Czym różni się broker informacji od bibliotekarza?
•
rejestrem funkcji/zadań:
• infobroker: przede wszystkim ma zadania informacyjne
• bibliotekarz: oprócz funkcji informacyjnej pełni jeszcze inne – edukacyjną, intelektualną,
estetyczną, rozrywkową, integracyjną, substytutywną oraz obywatelską
•
•
•
•
komercjalizacją usług: broker informacji oferuje swoje usługi odpłatnie w
ramach własnej działalności gospodarczej, usługi biblioteczne są darmowe dla
użytkowników
zakresem przetwarzania informacji: infobroker najczęściej przetwarza
informację w większym stopniu/zakresie niż bibliotekarz
indywidualizacją i personalizacją usług: broker informacji z reguły oferuje
usługi i treści bardziej spersonalizowane i zindywidualizowane niż czyni to
bibliotekarz
Na ten temat bardziej szczegółowo:
http://www.slideshare.net/sabinacisek/bibliotekarz-brokerem-informacji
52
Infobroker a inni profesjonaliści informacji (5)
Czym różni się broker informacji od informatyka?
Infobrokerzy intensywnie wykorzystują technologię
informacyjną, narzędzia informatyczne – ale ostatecznie
i przede wszystkim interesuje ich – podobnie jak
pozostałych profesjonalistów informacji – treść, wiedza,
zawartość.
53
Istnieje szereg pokrewnych zawodów informacyjnych, które można określić
nadrzędnym terminem „profesjonalista informacji”. Wyrażenie to występuje m.in. w
nazwie polskiego Stowarzyszenia Profesjonalistów Informacji http://www.spi.org.pl/
i światowego Association of Independent Information Professionals
http://www.aiip.org/.
Do zawodów tych należą: analityk danych, badacz rynku, infobroker (broker
informacji, researcher), specjalista białego wywiadu (Open Source Intelligence,
OSINT), trener „informacyjny”, wywiadowca (biznesowy, gospodarczy, rynkowy),
specjalista big data, specjalista zarządzania informacją i inne. Wszyscy oni
gromadzą/wyszukują, opracowują/przetwarzają i udostępniają informację.
W praktyce granice między nimi są płynne, a zakres działalności – a także
nazewnictwo – nie są ostatecznie ustalone. Dzieje się tak z różnych powodów.
Primo, są to profesje nowe, dynamiczne, nadal się kształtujące. Secundo,
ustawicznie zmienia się środowisko biznesowe, informacyjne i technologiczne, w
którym funkcjonują. Tertio, profesjonaliści informacji posiadają różny background,
mają swoje korzenie w informacji naukowej i bibliotekoznawstwie (obecnie – np.
na UJ – zarządzanie informacją); ekonomii i marketingu; wywiadzie
detektywistycznym, policyjnym lub wojskowym; informatyce; są nawet filozofowie
„z pochodzenia”. Dlatego często robiąc to samo, inaczej się nazywają.
54
Literatura przedmiotu (wybrana)
55
Charakterystyka zawodu infobrokera – wybrana literatura
przedmiotu
•
Bates, Mary Ellen (2010). FAQs About the Independent Info Pro Business.
http://www.batesinfo.com/coaching/entrepreneur_FAQ.html
•
Boruszewski, Jarosław (2012). Jakość i wiarygodność informacji w infobrokerstwie. Lingua ac
Communitas, Vol. 22, s. 241-250.
http://www.lingua.amu.edu.pl/Lingua_22/13_Jaroslaw%20Boruszewski.pdf
•
Bulletin of the American Society for Information Science (1995), Vol. 21, No. 3.
http://www.asis.org/Bulletin/Feb-95/ (numer poświęcony infobrokeringowi)
•
Cisek, Sabina (2007). Broker informacji: istota zawodu. http://hdl.handle.net/10760/10880,
•
Cisek, Sabina (2009). Infobrokering w praktyce: zasady wyszukiwania informacji w Internecie.
http://hdl.handle.net/10760/18457
•
Cisek, Sabina; Januszko-Szakiel, Aneta (red.) (2015). Zawód infobroker. Polski rynek informacji.
Warszawa: Oficyna a Wolters Kluwer business.
•
Hrabiec-Hojda, Patrycja (2013). Specyfika usług infobrokerskich a kompetencje informacyjne
infobrokera. Bibliotheca Nostra, nr 1, s. 87−95.
http://www.sbc.org.pl/Content/72732/bn_1_2013.pdf
•
Kowalska, Małgorzata; Wojewódzki, Tadeusz (red.) (2015). Infobrokerstwo. Idee, koncepcje,
rozwiązania praktyczne. Gdańsk: Ateneum Szkoła Wyższa w Gdańsku.
56
Charakterystyka zawodu infobrokera – wybrana literatura
przedmiotu cd.
•
Kustra, Karolina (2013). Kształcenie brokerów informacji w Polsce. Infotezy, Vol. 3, No. 1.
http://www.ujk.edu.pl/infotezy/ojs/index.php/infotezy/article/view/62/172
•
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich (2013). Krajowy
standard kompetencji zawodowych Broker informacji (researcher) (262204).
•
Nizioł, Karolina (2010). Infobrokering w Polsce. Praktyka i Teoria Informacji Naukowej i Technicznej,
nr 4, s. 3-1. [pełny tekst na stronie http://www.ptin.org.pl/, zakładka PTINT]
•
Szczepańska, Barbara (2002). Broker informacji – zawód z przyszłością czy zawód z przyszłości.
Biuletyn EBIB nr 11 (40). http://www.ebib.pl/2002/40/szczepanska.php
•
Walczak-Niewiadomska, Jadwiga; Czapnik, Grzegorz; Gruszka, Zbigniew (2013). Brokerstwo
informacyjne w Polsce – przegląd publikacji. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum, nr 17, s.
217-232. http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/handle/11089/2334/13walczak.pdf?sequence=1
Więcej publikacji dotyczących infobrokeringu – zob. blog Infobrokering i OSINT.
Informacja biznesowa, naukowa, publiczna i statystyczna.
57